Ιώβ 1:1-12
1Ανθρωπος τις ητο εν τη γη της Αυσιτιδος ονομαζομενος Ιωβ· και ο ανθρωπος ουτος ητο αμεμπτος και ευθυς και φοβουμενος τον Θεον και απεχομενος απο κακου.2Και εγεννηθησαν εις αυτον επτα υιοι και τρεις θυγατερες.3Και ησαν τα κτηνη αυτου επτακισχιλια προβατα και τρισχιλιαι καμηλοι και πεντακοσια ζευγη βοων και πεντακοσιαι ονοι και πληθος πολυ υπηρετων· και ητο ο ανθρωπος εκεινος ο μεγαλητερος παντων των κατοικων της Ανατολης.
4Και υπηγαινον οι υιοι αυτου και εκαμνον συμποσια εν ταις οικιαις αυτων, εκαστος κατα την ημεραν αυτου, και εστελλον και προσεκαλουν τας τρεις αδελφας αυτων δια να τρωγωσι και να πινωσι μετ' αυτων.5Και οτε ετελειονον αι ημεραι του συμποσιου, εστελλεν ο Ιωβ και ηγιαζεν αυτους, και εξεγειρομενος πρωι προσεφερεν ολοκαυτωματα κατα τον αριθμον παντων αυτων· διοτι ελεγεν ο Ιωβ, Μηπως οι υιοι μου ημαρτησαν και εβλασφημησαν τον Θεον εν τη καρδια αυτων. Ουτως εκαμνεν ο Ιωβ, παντοτε.
6Ημεραν δε τινα ηλθον οι υιοι του Θεου δια να παρασταθωσιν ενωπιον του Κυριου, και μεταξυ αυτων ηλθε και ο Σατανας.7Και ειπεν ο Κυριος προς τον Σαταναν, Ποθεν ερχεσαι; Και ο Σατανας απεκριθη προς τον Κυριον και ειπε, Περιελθων την γην και εμπεριπατησας εν αυτη παρειμι.8Και ειπεν ο Κυριος προς τον Σαταναν, Εβαλες τον νουν σου επι τον δουλον μου Ιωβ, οτι δεν υπαρχει ομοιος αυτου εν τη γη, ανθρωπος αμεμπτος και ευθυς, φοβουμενος τον Θεον και απεχομενος απο κακου;9Και απεκριθη ο Σατανας προς τον Κυριον και ειπε, Μηπως δωρεαν φοβειται ο Ιωβ τον Θεον;10δεν περιεφραξας κυκλοθεν αυτον και την οικιαν αυτου και παντα οσα εχει; τα εργα των χειρων αυτου ευλογησας, και τα κτηνη αυτου επληθυνθησαν επι της γης·11πλην τωρα εκτεινον την χειρα σου και εγγισον παντα οσα εχει, δια να ιδης εαν δεν σε βλασφημηση κατα προσωπον.12Και ειπεν ο Κυριος προς τον Σαταναν, Ιδου, εις την χειρα σου παντα οσα εχει· μονον επ' αυτον μη επιβαλης την χειρα σου. Και εξηλθεν ο Σατανας απ' εμπροσθεν του Κυριου.

The book of Job is different from those which precede it. It is a poetic book, it is very old and the people in it are chosen from outside the children of Israel. For the lesson it contains concerns not only Abraham's family but every creature. Let us ask God to teach us in the same way as He taught Job.

"There is no point in giving us a long account of Job's prosperity; on the contrary the Holy Spirit recounts to us in detail what took place during his afflictions. It is very worthwhile and this account will profit the children of God even to the end of time." (JND).

The first few verses (1-5) then tell us briefly who this man is, what he possesses and what he does for his family. The following verses tell us what happens in heaven concerning him. The formidable Accuser comes on the scene (Rev. 12:10). But we should take note of two reassuring points:–
The LORD enters the battle first.
The licence which He gives Satan is strictly limited.

Finally let us never forget the question in Romans 8:33 . . . nor v. 28 of that same chapter. We shall see "all things" (afflictions as well as prosperity) working together for the good of one who fears God.

Ιώβ 1:13-22
13Ημεραν δε τινα οι υιοι αυτου και αι θυγατερες αυτου ετρωγον και επινον οινον εν τη οικια του αδελφου αυτων του πρωτοτοκου.14Και ηλθε μηνυτης προς τον Ιωβ και ειπεν, Οι βοες ηροτριαζον και αι ονοι εβοσκον πλησιον αυτων·15και επεπεσαν οι Σαβαιοι και ηρπασαν αυτα· και τους δουλους επαταξαν εν στοματι μαχαιρας· και εγω μονος διεσωθην δια να σοι απαγγειλω.16Ενω ουτος ετι ελαλει, ηλθε και αλλος και ειπε, Πυρ Θεου επεσεν εξ ουρανου και εκαυσε τα προβατα και τους δουλους και κατεφαγεν αυτους· και εγω μονος διεσωθην δια να σοι απαγγειλω.17Ενω ουτος ετι ελαλει, ηλθε και αλλος και ειπεν, Οι Χαλδαιοι εκαμον τρεις λοχους και εφωρμησαν εις τας καμηλους και ηρπασαν αυτας· και τους δουλους επαταξαν εν στοματι μαχαιρας· και εγω μονος διεσωθην δια να σοι απαγγειλω.18Ενω ουτος ετι ελαλει, ηλθε και αλλος και ειπεν, Οι υιοι σου και αι θυγατερες σου ετρωγον και επινον οινον εν τη οικια του αδελφου αυτων του πρωτοτοκου·19και ιδου, ηλθε μεγας ανεμος εκ του περαν της ερημου και προσεβαλε τας τεσσαρας γωνιας του οικου και επεσεν επι τα παιδια, και απεθανον· και εγω μονος διεσωθην δια να σοι απαγγειλω.
20Τοτε σηκωθεις ο Ιωβ διεσχισε το επενδυμα αυτου και εξυρισε την κεφαλην αυτου και επεσεν επι την γην και προσεκυνησε,21και ειπε, Γυμνος εξηλθον εκ κοιλιας μητρος μου και γυμνος θελω επιστρεψει εκει· ο Κυριος εδωκε και ο Κυριος αφηρεσεν· ειη το ονομα Κυριου ευλογημενον.22Εν πασι τουτοις δεν ημαρτησεν ο Ιωβ και δεν εδωκεν αφροσυνην εις τον Θεον.

Until this moment, the LORD had surrounded His servant, Job, with a protective hedge (v. 10). In the same way, an invisible barrier protects believers at one and the same time against attacks from outside and against their own tendency to leave the place of blessing. Christian children, for example, are guarded by the watchful authority of their parents and restrained by the teaching they hear in the meetings. May they never deliberately break down this hedge (Ecc. 10:8)!

Satan has obtained permission to act (cf. Luke 22:31). He chooses a favourable day and, with an eagerness which emphasizes his hatred, he strikes poor Job four times in quick succession. In one moment, our patriarch, without so much as being able to draw breath (Job 9:18), finds himself stripped of all his prosperity and deprived of his ten children. Standing in the midst of this ruin, he is not shaken by it, showing that his confidence did not rest in the good things he had received but in Him who had given them. "Doth Job fear God for nought?", the devil had insinuated (v. 9). Through grace, Job proves him wrong; even when he has nothing left, he continues to fear God. Satan had declared, "He will curse thee to thy face" (v. 11).

"Blessed be the name of the LORD!" cries Job when everything has been taken away from him (v. 21).

Ιώβ 2:1-13
1Ημεραν δε τινα ηλθον οι υιοι του Θεου δια να παρασταθωσιν ενωπιον του Κυριου· και μεταξυ αυτων ηλθε και ο Σατανας, δια να παρασταθη ενωπιον του Κυριου.2Και ειπεν ο Κυριος προς τον Σαταναν, Ποθεν ερχεσαι; Και ο Σατανας απεκριθη προς τον Κυριον και ειπε, Περιελθων την γην και εμπεριπατησας εν αυτη παρειμι.3Και ειπεν ο Κυριος προς τον Σαταναν, Εβαλες τον νουν σου επι τον δουλον μου Ιωβ, οτι δεν υπαρχει ομοιος αυτου εν τη γη, ανθρωπος αμεμπτος και ευθυς, φοβουμενος τον Θεον και απεχομενος απο κακου; και ετι κρατει την ακεραιοτητα αυτου, αν και με παρωξυνας κατ' αυτου, δια να εξολοθρευσω αυτον ανευ αιτιας.4Και απεκριθη ο Σατανας προς τον Κυριον και ειπε, Δερμα υπερ δερματος, και παντα οσα εχει ο ανθρωπος θελει δωσει υπερ της ζωης αυτου·5πλην τωρα εκτεινον την χειρα σου και εγγισον τα οστα αυτου και την σαρκα αυτου, δια να ιδης εαν δεν σε βλασφημηση κατα προσωπον.6Και ειπεν ο Κυριος προς τον Σαταναν, Ιδου, αυτος εις την χειρα σου· μονον την ζωην αυτου φυλαξον.
7Τοτε εξηλθεν ο Σατανας απ' εμπροσθεν του Κυριου και επαταξε τον Ιωβ με ελκος κακον απο του ιχνους των ποδων αυτου εως της κορυφης αυτου.8Και ελαβεν εις εαυτον οστρακον, δια να ξυηται με αυτο· και εκαθητο εν μεσω της σποδου.9Τοτε ειπε προς αυτον γυνη αυτου, Ετι κρατεις την ακεραιοτητα σου; Βλασφημησον τον Θεον και αποθανε.10Ο δε ειπε προς αυτην, Ελαλησας ως λαλει μια εκ των αφρονων γυναικων· τα αγαθα μονον θελομεν δεχθη εκ του Θεου, και τα κακα δεν θελομεν δεχθη; Εν πασι τουτοις δεν ημαρτησεν ο Ιωβ με τα χειλη αυτου.
11Ακουσαντες δε οι τρεις φιλοι του Ιωβ παντα ταυτα τα κακα τα επελθοντα επ' αυτον, ηλθον εκαστος εκ του τοπου αυτου· Ελιφας ο Θαιμανιτης και Βιλδαδ ο Σαυχιτης και Σωφαρ ο Νααμαθιτης· διοτι ειχον συμφωνησει να ελθωσιν ομου, δια να συλλυπηθωσιν αυτον και να παρηγορησωσιν αυτον.12Και οτε εσηκωσαν τους οφθαλμους αυτων μακροθεν και δεν εγνωρισαν αυτον, υψωσαν την φωνην αυτων και εκλαυσαν· και διεσχισαν εκαστος το ιματιον αυτου και ερριψαν χωμα επι τας κεφαλας αυτων προς τον ουρανον.13Και εκαθησαν μετ' αυτου κατα γης επτα ημερας και επτα νυκτας, και ουδεις ελαλησε λογον προς αυτον, διοτι εβλεπον οτι ο πονος αυτου ητο μεγας σφοδρα.

With the LORD's permission, Satan launched a new attack against Job. This time he attacks his body. This is too much for Job's wife. "Curse God, and die," she cries — another ordeal for our patriarch. His own wife is the instrument of the Enemy to get him to curse God to His face (as Satan had vowed he would: Job 1:11; Job 2:5). But Job remains firm, receiving the evil as well as the good "at the hand of God" (v. 10; Lam. 3:38). We, who are so often irritated by such small things, would do well to admire and imitate the example of this man of God. Our tendency is always to seize on the visible causes of our difficulties. But for Job it is not the Sabeans, nor the Chaldeans, nor even Satan, who are responsible for his misfortunes. He recognizes the hand of God behind these human agents (only he does not yet know that it is a loving hand). And we have an incomparably greater Example — the One who received everything from His Father's hand, including the cup of God's wrath against sin (John 18:11).

The chapter ends with a moving scene: Job and his three friends, sitting in silence for seven days in the face of unprecedented grief and in the presence of profound mystery.

Ιώβ 3:1-26
1Μετα ταυτα ηνοιξεν ο Ιωβ το στομα αυτου, και κατηρασθη την ημεραν αυτου.2Και ελαλησεν ο Ιωβ και ειπεν·3Ειθε να χαθη η ημερα καθ' ην εγεννηθην, και η νυξ καθ' ην ειπον, Εγεννηθη αρσενικον.4Η ημερα εκεινη να ηναι σκοτος· ο Θεος να μη αναζητηση αυτην ανωθεν, και να μη φεγξη επ' αυτην φως.5Σκοτος και σκια θανατου να αμαυρωσωσιν αυτην· γνοφος να επικαθηται επ' αυτην. Να επελθωσιν επ' αυτην ως πικροτατην ημεραν.6Την νυκτα εκεινην να κατακρατηση σκοτος· να μη συναφθη με τας ημερας του ετους· να μη εισελθη εις τον αριθμον των μηνων.7Ιδου, ερημος να ηναι η νυξ εκεινη· φωνη χαρμοσυνος να μη επελθη επ' αυτην.8Να καταρασθωσιν αυτην οι καταρωμενοι τας ημερας, οι ετοιμοι να ανεγειρωσι το πενθος αυτων.9Να σκοτισθωσι τα αστρα της εσπερας αυτης· να προσμενη το φως, και να μη ερχηται· και να μη ιδη τα βλεφαρα της αυγης·10διοτι δεν εκλεισε τας θυρας της κοιλιας της μητρος μου, και δεν εκρυψε την θλιψιν απο των οφθαλμων μου.
11Δια τι δεν απεθανον απο μητρας; και δεν εξεπνευσα αμα εξηλθον εκ της κοιλιας;12Δια τι με υπεδεχθησαν τα γονατα; η δια τι οι μαστοι δια να θηλασω;13Διοτι τωρα ηθελον κοιμασθαι και ησυχαζει· ηθελον υπνωττει· τοτε ηθελον εισθαι εις αναπαυσιν,14μετα βασιλεων και βουλευτων της γης, οικοδομουντων εις εαυτους ερημωσεις·15η μετα αρχοντων, οιτινες εχουσι χρυσιον, οιτινες εγεμισαν τους οικους αυτων αργυριου·16η ως εξαμβλωμα κεκρυμμενον δεν ηθελον υπαρχει, ως βρεφη μη ιδοντα φως.17Εκει οι ασεβεις παυουσιν απο του να ταραττωσι, και εκει αναπαυονται οι κεκοπιασμενοι·18εκει αναπαυονται ομου οι αιχμαλωτοι· δεν ακουουσι φωνην καταδυναστου·19εκει ειναι ο μικρος και ο μεγας· και ο δουλος, ελευθερος του κυριου αυτου.
20Δια τι εδοθη φως εις τον δυστυχη, και ζωη εις τον πεπικραμενον την ευχην,21οιτινες ποθουσι τον θανατον και δεν επιτυγχανουσιν, αν και ανορυττωσιν αυτον μαλλον παρα κεκρυμμενους θησαυρους,22οιτινες υπερχαιρουσιν, υπερευφραινονται, οταν ευρωσι τον ταφον;23Δια τι εδοθη φως εις ανθρωπον, του οποιου η οδος ειναι κεκρυμμενη, και τον οποιον ο Θεος περιεκλεισε;24Διοτι προ του φαγητου μου ερχεται ο στεναγμος μου, και οι βρυγμοι μου εκχεονται ως υδατα.25Επειδη εκεινο, το οποιον εφοβουμην, συνεβη εις εμε, και εκεινο, το οποιον ετρομαζον, ηλθεν επ' εμε.26Δεν ειχον ειρηνην ουδε αναπαυσιν ουδε ησυχιαν· οργη επηλθεν επ' εμε.

Like waves one after the other, seven trials have broken over Job. The Enemy (whose hatred is always stirred up by God's love for His own) has struck the patriarch on five occasions: through his possessions (in three stages), through his children and then through his health. The sixth blow, particularly treacherous, has been delivered by his own wife, yet the man of God has remained steadfast. Now comes the last of these "seven troubles" (Job 5:19), from an altogether unexpected direction. Three friends have arranged to visit Job to show their sympathy. But what the furious assaults of Satan did not succeed in producing, the visit of these comforters now accomplishes. In this connection we should notice how difficult it is to make a helpful visit to someone who is passing through trials and how important it is to prepare for it with prayer. These men sit there, silent, gazing at the desolation of the one whom they had known and respected in his prosperous days. It is more than Job can bear for them to see him as such a spectacle of misery and so much to be pitied. The bitterness which he has held back for so long finally overflows. In heartrending words Job "cursed his day". He would rather he had not been born. He even wants to die. But in His wisdom and love, God had not permitted Satan to go as far as that.

Ιώβ 4:1-21
1Τοτε Ελιφας ο Θαιμανιτης απεκριθη και ειπεν·2Εαν επιχειρισθωμεν να λαλησωμεν προς σε, θελεις δυσαρεστηθη; αλλα τις δυναται να κρατηθη απο του να ομιληση;3Ιδου, συ ενουθετησας πολλους· και χειρας αδυνατους ενισχυσας.4Οι λογοι σου υπεστηριξαν τους κλονιζομενους, και γονατα καμπτοντα ενεδυναμωσας.5Τωρα δε ηλθεν επι σε τουτο, και βαρυθυμεις· σε εγγιζει, και ταραττεσαι.6Ο φοβος σου δεν ειναι το θαρρος σου, και η ευθυτης των οδων σου η ελπις σου;
7Ενθυμηθητι, παρακαλω· τις αθωος ων απωλεσθη; και που εξωλοθρευθησαν οι ευθεις;8Καθως εγω ειδον, οσοι ηροτριασαν ανομιαν και εσπειραν ασεβειαν, θεριζουσιν αυτας·9εξολοθρευονται υπο του φυσηματος του Θεου, και απο της πνοης των μυκτηρων αυτου αφανιζονται·10ο βρυγμος του λεοντος και η φωνη του αγριου λεοντος και το γαυριαμα των σκυμνων, εσβεσθησαν·11ο λεων απολλυται δι' ελλειψιν θηραματος, και οι σκυμνοι της λεαινας διασκορπιζονται.
12Και λογος ηλθεν επ' εμε κρυφιως, και το ωτιον μου ελαβε τι παρ' αυτου.13Εν μεσω των στοχασμων δια τα οραματα της νυκτος, οτε βαθυς υπνος πιπτει επι τους ανθρωπους,14Φρικη συνελαβε με και τρομος, και μεγαλως τα οστα μου συνεσεισε.15Και πνευμα διηλθεν απ' εμπροσθεν μου, αι τριχες του σωματος μου ανεσηκωθησαν·16εσταθη, αλλ' εγω δεν διεκρινα την μορφην αυτου· σχημα εφανη εμπροσθεν των οφθαλμων μου· ηκουσα λεπτον φυσημα και φωνην λεγουσαν,17Ο ανθρωπος θελει εισθαι δικαιοτερος του Θεου; θελει εισθαι ο ανθρωπος καθαρωτερος του Ποιητου αυτου;18Ιδου, αυτος δεν εμπιστευεται εις τους δουλους αυτου, και εν τοις αγγελοις αυτου βλεπει ελαττωμα·19ποσω μαλλον εις τους κατοικουντας οικιας πηλινας, αιτινες εχουσι το θεμελιον αυτων εν τω χωματι και αφανιζονται εμπροσθεν του σαρακιου;20Απο πρωι εως εσπερας φθειρονται· χωρις να νοηση τις, αφανιζονται δια παντος.21Το μεγαλειον αυτων το εν αυτοις δεν παρερχεται; Αποθνησκουσιν, αλλ' ουχι εν σοφια.

Now in their turn, Job's friends begin to speak. What can these comforters say which will be of comfort? What wisdom can these wise men bring to instruct their unhappy friend and dispel his despair? Will they have, like the divine Teacher later, the tongue of the learned who can "speak a word in season to him that is weary"? (Isa. 50:4). On the contrary, little by little, their speech only exasperates poor Job. It is not that their arguments are always false; we find here great truths which form part of the inspired Word. Some verses are even quoted in the New Testament (for example, Job 5:13 in 1 Cor. 3:19). But Eliphaz, Bildad and Zophar wrongly apply these truths in Job's case. Like these three men, we can know many such truths — and use them at the wrong time. "A word spoken in due season, how good is it" (Prov. 15:23).

In vv. 3 and 4, Eliphaz bears a good testimony to Job, who, before he was himself under testing, had lifted up the hands which hang down and the feeble knees (Heb. 12:12). "Well," his friend says sharply to him, "now that it is your turn to be hit by misfortune, put into practice what you taught others." (see Rom. 2:21).

Ιώβ 5:1-27
1Καλεσον τωρα, εαν τις σοι αποκριθη; και προς τινα των αγιων θελεις αποβλεψει;2Διοτι η οργη φονευει τον αφρονα, και η αγανακτησις θανατονει τον μωρον.3Εγω ειδον τον αφρονα ριζουμενον· αλλ' ευθυς προειπα κατηραμενην την κατοικιαν αυτου.4Οι υιοι αυτου ειναι μακραν απο της σωτηριας, και καταπιεζονται εμπροσθεν της πυλης, και ουδεις ο ελευθερων·5των οποιων τον θερισμον κατατρωγει ο πεινων, και αρπαζει αυτον εκ των ακανθων και την περιουσιαν αυτων καταπινει ο διψων.
6Διοτι εκ του χωματος δεν εξερχεται η θλιψις, ουδε η λυπη βλαστανει εκ της γης·7αλλ' ο ανθρωπος γενναται δια την λυπην, και οι νεοσσοι των αετων δια να πετωσιν υψηλα.8Αλλ' εγω τον Θεον θελω επικαλεσθη, και εν τω Θεω θελω εναποθεσει την υποθεσιν μου·9οστις καμνει μεγαλεια ανεξιχνιαστα, θαυμασια αναριθμητα·10οστις διδει βροχην επι το προσωπον της γης, και πεμπει υδατα επι το προσωπον των αγρων·11οστις υψονει τους ταπεινους, και ανεγειρει εις σωτηριαν τους τεθλιμμενους·12οστις διασκεδαζει τας βουλας των πανουργων, και δεν δυνανται αι χειρες αυτων να εκτελεσωσι την επιχειρησιν αυτων·13οστις συλλαμβανει τους σοφους εν τη πανουργια αυτων· και η βουλη των δολιων ανατρεπεται·14την ημεραν απαντωσι σκοτος, και εν μεσημβρια ψηλαφωσι καθως εν νυκτι.15Τον πτωχον ομως λυτρονει εκ της ρομφαιας, εκ του στοματος αυτων και εκ της χειρος του ισχυρου.16Και ο πτωχος εχει ελπιδα, της δε ανομιας το στομα εμφραττεται.
17Ιδου, μακαριος ο ανθρωπος, τον οποιον ελεγχει ο Θεος· δια τουτο μη καταφρονει την παιδειαν του Παντοδυναμου·18διοτι αυτος πληγονει και επιδενει· κτυπα, και αι χειρες αυτου ιατρευουσιν.19Εν εξ θλιψεσι θελει σε ελευθερωσει· και εν τη εβδομη δεν θελει σε εγγισει κακον.20Εν τη πεινη θελει σε λυτρωσει εκ θανατου· και εν πολεμω εκ χειρος ρομφαιας.21Απο μαστιγος γλωσσης θελεις εισθαι πεφυλαγμενος· και δεν θελεις φοβηθη απο του επερχομενου ολεθρου.22Τον ολεθρον και την πειναν θελεις καταγελα· και δεν θελεις φοβηθη απο των θηριων της γης.23Διοτι θελεις εχει συμμαχιαν μετα των λιθων της πεδιαδος· και τα θηρια του αγρου θελουσιν ειρηνευει μετα σου.24Και θελεις γνωρισει οτι ειρηνη ειναι εν τη σκηνη σου, και θελεις επισκεφθη την κατοικιαν σου, και δεν θελει σοι λειπει ουδεν.25Και θελεις γνωρισει οτι ειναι πολυ το σπερμα σου, και οι εκγονοι σου ως η βοτανη της γης.26Θελεις ελθει εις τον ταφον εν βαθει γηρατι, καθως συσσωρευεται η θημωνια του σιτου εν τω καιρω αυτης.27Ιδου, τουτο εξιχνιασαμεν, ουτως εχει· ακουσον αυτο και γνωρισον εν σεαυτω.

The main theme which the three friends are about to develop in their discourses is the following:— God is righteous. He would not have struck Job so severely if Job himself had not deserved it. All his afflictions are a punishment and a judgment. If he will confess his sins, he will be restored. But we know from the beginning of the story that Job could not be blamed for any particular fault. The LORD Himself said to Satan: "Thou movedst me against him, to destroy him without cause" (Job 2:3). It was therefore wrong to consider his afflictions as punishment. This was no punishment, and vv. 17 and 18 are a wonderful summary of his whole story. We should compare them with Proverbs 3:11-12, quoted in Hebrews 12:5-6: "My son, despise not the chastening of the LORD; neither be weary of his correction; for whom the LORD loveth he correcteth". The LORD certainly had something to admonish, something to set right with His servant: Job's sense of his own righteousness. He had afflicted him, but He was also going to heal him for his good.

Whom the Lord loveth! What wonderful words of comfort! The storm which is unleashed by Satan is in the end a proof of divine love for the believer.

Ιώβ 6:1-30
1Ο δε Ιωβ απεκριθη και ειπεν·2Ειθε να εζυγιζετο τωοντι η λυπη μου, και η συμφορα μου να ετιθετο ολη ομου εν τη πλαστιγγι.3Επειδη τωρα ηθελεν εισθαι βαρυτερα υπερ την αμμον της θαλασσης· δια τουτο οι λογοι μου καταπινονται.4Διοτι τα βελη του Παντοδυναμου ειναι εντος μου, των οποιων το φαρμακιον εκπινει το πνευμα μου· οι τρομοι του Θεου παραταττονται εναντιον μου.5Ογκαται ο αγριος ονος παρα τη χλοη; η μυκαται ο βους παρα τη φατνη αυτου;6Τρωγεται το ανοστον χωρις αλατος; η υπαρχει γευσις εν τω λευκωματι του ωου;7Τα πραγματα, τα οποια η ψυχη μου απεστρεφετο να εγγιση, εγειναν ως το αηδες φαγητον μου.
8Ειθε να απελαμβανον την αιτησιν μου, και να μοι εδιδεν ο Θεος την Επιθυμιαν μου.9Και να ηθελεν ευδοκησει ο Θεος να με αφανιση· να απολυση την χειρα αυτου και να με κοψη.10Και θελει εισθαι ετι η παρηγορια μου, οτι, και αν καταναλωθω εν τη θλιψει και αυτος δεν με λυπηθη, εγω δεν εκρυψα τους λογους του Αγιου.11Ποια η δυναμις μου, ωστε να εγκαρτερω; και ποιον το τελος μου, ωστε να υποφερη η ψυχη μου;12Μηπως η δυναμις μου ειναι δυναμις λιθων; η η σαρξ μου χαλκος;13Μηπως δεν εξελιπεν εν εμοι η βοηθεια μου και απεμακρυνθη απ' εμου η σωτηρια;
14Εις τον τεθλιμμενον ελεος πρεπει παρα του φιλου αυτου· αλλ' αυτος εγκατελιπε τον φοβον του Παντοδυναμου.15Οι αδελφοι μου εφερθησαν απατηλως ως χειμαρρος, ως ρευμα χειμαρρων παρηλθον·16οιτινες θολονονται εκ του παγου, εις τους οποιους διαλυεται η χιων·17οταν θερμανθωσιν, εκλειπουσιν· οταν γεινη θερμοτης, εξαλειφονται απο του τοπου αυτων.18Τα ιχνη της πορειας αυτων συστρεφονται· καταντωσιν εις το μηδεν και χανονται·19τα πληθη της Θαιμα εθεωρουν, οι συνοδοιποροι της Σεβα περιεμενον αυτους·20Εψευσθησαν της ελπιδος αυτων· ηλθον εκει και ενετραπησαν.21Τωρα και σεις εισθε ως αυτοι· ειδετε την πληγην μου και ετρομαξατε.
22Μηπως εγω ειπα, Φερετε προς εμε; η, Δοτε δωρον εις εμε απο της περιουσιας υμων;23η, Ελευθερωσατε με εκ της χειρος του εχθρου; η, Λυτρωσατε με εκ της χειρος των ισχυρων;24Διδαξατε με, και εγω θελω σιωπησει· και δειξατε μοι κατα τι εσφαλα.25Ποσον ισχυροι ειναι οι ορθοι λογοι· αλλ' ο ελεγχος σας, τι αποδεικνυει;26Φανταζεσθε να ελεγξητε λογους, ενω αι ομιλιαι του απηλπισμενου ειναι ως ανεμος;27Τωοντι, σεις επιπιπτετε επι τον ορφανον, και σκαπτετε λακκον εις τον φιλον σας.28Τωρα λοιπον ευαρεστηθητε να εμβλεψητε εις εμε, διοτι εμπροσθεν υμων κειται αν εγω ψευδωμαι.29Επιστρεψατε, παρακαλω· ας μη γεινη αδικια· ναι, επιστρεψατε παλιν· η δικαιοσυνη μου ειναι εν τουτω.30Υπαρχει αδικια εν τη γλωσση μου; δεν δυναται ο ουρανισκος μου να διακρινη τα διεφθαρμενα;

Each discourse from one of his friends gives rise to a reply from Job. He realises that his excessive distress makes him say "vehement words" (v. 3 – JND New Translation). Let us beware of allowing such words to escape our lips when we are excited or angry (Prov. 29:20). "What is mine end that I should have patience?" asks Job in v. 11 (JND – New Translation). "The patience of Job", to which the epistle of James bears witness, only held good until the sixth affliction. And before he can know "his end", or rather the marvellous "end (purpose) of the Lord", for him, it was necessary that this patience should have had "her perfect work" in him. It is this trial of faith which is going to produce it (James 1:3-4; James 5:11). Like Job we are always anxious to know the end of what is happening to us. But God, in His wisdom, does not usually reveal it to us in advance, so that we may learn true patience, which does not need to understand in order to submit and count on Him.

Job has learned the first lesson: to know that there is no help in himself, that all wisdom is driven from him (v. 13). It is a good thing to have understood that. There is no need for us to have to go through so many afflictions in order to be convinced of that. Let us simply believe what the word of God tells us.

Ιώβ 7:1-21
1Δεν ειναι εκστρατεια ο βιος του ανθρωπου επι της γης; αι ημεραι αυτου ως ημεραι μισθωτου;2Καθως ο δουλος επιποθει την σκιαν, και καθως ο μισθωτος αναμενει τον μισθον αυτου,3ουτως εγω ελαβον δια κληρονομιαν μηνας ματαιοτητος, και οδυνηραι νυκτες διωρισθησαν εις εμε.4Οταν πλαγιαζω, λεγω, Ποτε θελω εγερθη, και θελει περασει η νυξ; και ειμαι πληρης ανησυχιας εως της αυγης·5Η σαρξ μου ειναι περιενδεδυμενη σκωληκας και βωλους χωματος· το δερμα μου διασχιζεται και ρεει.6Αι ημεραι μου ειναι ταχυτεραι της κερκιδος του υφαντου, και χανονται ανευ ελπιδος.
7Ενθυμηθητι οτι η ζωη μου ειναι ανεμος· ο οφθαλμος μου δεν θελει επιστρεψει δια να ιδη αγαθον.8Ο οφθαλμος του βλεποντος με δεν θελει με ιδει πλεον· οι οφθαλμοι σου ειναι επ' εμε, και εγω δεν υπαρχω.9Καθως το νεφος διαλυεται και χανεται ουτως ο καταβαινων εις τον ταφον δεν θελει επαναβη·10δεν θελει επιστρεψει πλεον εις τον οικον αυτου, και ο τοπος αυτου δεν θελει γνωρισει αυτον πλεον.11Δια τουτο εγω δεν θελω κρατησει το στομα μου· θελω λαλησει εν τη αγωνια του πνευματος μου· θελω θρηνολογησει εν τη πικρια της ψυχης μου.12Θαλασσα ειμαι η κητος, ωστε εθεσας επ' εμε φυλακην;13Οταν λεγω, Η κλινη μου θελει με παρηγορησει, η κοιτη μου θελει ελαφρωσει το παραπονον μου,14τοτε με φοβιζεις με ονειρα και με καταπληττεις με ορασεις·15και η ψυχη μου εκλεγει αγχονην και θανατον, παρα τα οστα μου.16Αηδιασα· δεν θελω ζησει εις τον αιωνα· λειψον απ' εμου· διοτι αι ημεραι μου ειναι ματαιοτης.
17Τι ειναι ο ανθρωπος, ωστε μεγαλυνεις αυτον, και βαλλεις τον νουν σου επ' αυτον;18Και επισκεπτεσαι αυτον κατα πασαν πρωιαν και δοκιμαζεις αυτον κατα πασαν στιγμην;19Εως ποτε δεν θελεις συρθη απ' εμου και δεν θελεις με αφησει, εως να καταπιω τον σιελον μου;20Ημαρτησα· τι δυναμαι να καμω εις σε, διατηρητα του ανθρωπου; δια τι με εθεσας σημαδιον σου, και ειμαι βαρος εις εμαυτον;21Και δια τι δεν συγχωρεις την παραβασιν μου και αφαιρεις την ανομιαν μου; διοτι μετ' ολιγον θελω κοιμασθαι εν τω χωματι· και το πρωι θελεις με ζητησει, και δεν θελω υπαρχει.

It is no longer to Eliphaz but to the LORD that Job addresses the end of his discourse. He paints a brief picture of the pitiable condition of man on earth. Labour, earnest desire, darkness, wearisome nights, tossings, bitterness, complaints, loathing, vanity — these are the expressions he uses and which sum up human experience only too well. But the keyword has not yet been spoken, the word which, whether we recognize it or not, is the primary cause of man's distress. Finally Job cries out, "I have sinned", (v. 20). It is in fact sin – not only Adam's nor other people's, but also mine – which is responsible for the evils of the human race. But Job adds, "What have I done unto thee?" as if sin were only that, a source of misery for man, when it is first and foremost an offence against God.

Generally speaking, in testing someone, God seeks to bring him to an acknowledgment of his wretched state, a conviction of sin and confession of it to God.

Psalm 8 brings a glorious answer to the despairing questions of vv. 17 and 18 by presenting Christ, the Son of man, the last Adam (1 Cor. 15:22, 45).

Ιώβ 8:1-22
1Και απεκριθη Βιλδαδ ο Σαυχιτης και ειπεν·2Εως ποτε θελεις λαλει ταυτα; και οι λογοι του στοματος σου θελουσιν εισθαι ως ανεμος σφοδρος;3Μηπως ο Θεος ανατρεπει την κρισιν; η ο Παντοδυναμος ανατρεπει το δικαιον;4Εαν οι υιοι σου ημαρτησαν εις αυτον, παρεδωκεν αυτους εις την χειρα της ανομιας αυτων.5Εαν συ ηθελες ζητησει τον Θεον πρωι, και ηθελες δεηθη του Παντοδυναμου·6εαν ησο καθαρος και ευθυς, βεβαιως τωρα ηθελεν εγερθη δια σε, και ηθελεν ευτυχει η κατοικια της δικαιοσυνης σου.7Και αν η αρχη σου ητο μικρα, τα υστερα σου ομως ηθελον μεγαλυνθη σφοδρα.
8Επειδη ερωτησον, παρακαλω, περι των προτερων γενεων, και ερευνησον ακριβως περι των πατερων αυτων·9διοτι ημεις ειμεθα χθεσινοι, και δεν εξευρομεν ουδεν, επειδη αι ημεραι ημων επι της γης ειναι σκια·10δεν θελουσι σε διδαξει αυτοι, και σοι ειπει και προφερει λογους εκ της καρδιας αυτων;11Θαλλει ο παπυρος ανευ πηλου; αυξανει ο σχοινος ανευ υδατος;12Ενω ειναι ετι πρασινος και αθεριστος, ξηραινεται προ παντος χορτου.13Ουτως ειναι αι οδοι παντων των λησμονουντων τον Θεον· και η ελπις του υποκριτου θελει χαθη·14η ελπις αυτου θελει κοπη, και το θαρρος αυτου θελει εισθαι ιστος αραχνης.15Θελει επιστηριχθη επι την οικιαν αυτου, πλην αυτη δεν θελει σταθη· θελει κρατησει αυτην, πλην δεν θελει ανορθωθη.16Ειναι χλωρος εμπροσθεν του ηλιου, και ο κλαδος αυτου απλονεται εις τον κηπον αυτου.17Αι ριζαι αυτου περιπλεκονται εις τον σωρον των λιθων, και εκλεγει τον πετρωδη τοπον.18Εαν εξαλειφθη απο του τοπου αυτου, τοτε θελει αρνηθη αυτον, λεγων, Δεν σε ειδον.19Ιδου, αυτη ειναι η χαρα της οδου αυτου, και εκ του χωματος αλλοι θελουσι αναβλαστησει.
20Ιδου, ο Θεος δεν θελει απορριψει τον αμεμπτον, ουδε θελει πιασει την χειρα των κακοποιων·21εωσου γεμιση το στομα σου απο γελωτος, και τα χειλη σου αλαλαγμου.22Οι μισουντες σε θελουσιν ενδυθη αισχυνην· και η κατοικια των ασεβων δεν θελει υπαρχει.

Let us now listen to what Bildad has to say. Not daring to declare again openly that Job's misfortunes are the result of his own sins, he begins by speaking of Job's sons. For him, the answer is obvious: the death of Job's children is the consequence of their own sins (v. 4). They have sinned and God has struck them down. These are cruel words for this believing man to hear, for we know that his was the happy custom of getting up early in the morning to offer burnt offerings on behalf of his sons (Job 1:5). It is as if his friend were saying to him: "Your prayers were useless; God has not listened to you and did not want to save your children".

The three friends knew God only as a righteous Judge. Certainly the righteousness of the Almighty (v. 3) is one side of the truth. This righteousness is so perfect that when our sins were laid on His own Son, God's anger had to fall on Him. But the cross, where this supreme proof of His righteousness was given, at the same time brings us the most wonderful proof of His love. If we speak to men of His righteousness without love, we drive them into being discouraged or into trying to justify themselves. Both these results will be seen in Job, brought about by his friends' reasonings.

Ιώβ 9:1-21
1Και απεκριθη ο Ιωβ και ειπεν·2Αληθως εξευρω οτι ουτως εχει· αλλα πως ο ανθρωπος θελει δικαιωθη ενωπιον του Θεου;3Εαν θεληση να διαδικασθη μετ' αυτου δεν δυναται να αποκριθη προς αυτον εν εκ χιλιων.4Ειναι σοφος την καρδιαν και κραταιος την δυναμιν· τις εσκληρυνθη εναντιον αυτου και ευτυχησεν;5Αυτος μετακινει τα ορη, και δεν γνωριζουσι τις εστρεψεν αυτα εν τη οργη αυτου.6Αυτος σειει την γην απο του τοπου αυτης, και οι στυλοι αυτης σαλευονται.7Αυτος προσταζει τον ηλιον, και δεν ανατελλει· και κρυπτει υπο σφραγιδα τα αστρα.8Αυτος μονος εκτεινει τους ουρανους και πατει επι τα υψη της θαλασσης.9Αυτος καμνει τον Αρκτουρον, τον Ωριωνα και την Πλειαδα και τα ταμεια του νοτου.10Αυτος καμνει μεγαλεια ανεξιχνιαστα και θαυμασια αναριθμητα.11Ιδου, διαβαινει πλησιον μου, και δεν βλεπω αυτον· διερχεται, και δεν εννοω αυτον.12Ιδου, αφαιρει· τις θελει εμποδισει αυτον; τις θελει ειπει προς αυτον, Τι καμνεις;13Εαν ο Θεος δεν συρη την οργην αυτου, οι επηρμενοι βοηθοι καταβαλλονται υποκατω αυτου.
14Ποσον ολιγωτερον εγω ηθελον αποκριθη προς αυτον, εκλεγων τους προς αυτον λογους μου;15προς τον οποιον, και αν ημην δικαιος, δεν ηθελον αποκριθη, αλλ' ηθελον ζητησει ελεος παρα του Κριτου μου.16Εαν κραξω, και μοι αποκριθη, δεν ηθελον πιστευσει οτι εισηκουσε της φωνης μου.17Διοτι με κατασυντριβει με ανεμοστροβιλον και πληθυνει τας πληγας μου αναιτιως.18Δεν με αφινει να αναπνευσω, αλλα με χορταζει απο πικριας.19Εαν προκηται περι δυναμεως, ιδου, ειναι δυνατος· και εαν περι κρισεως, τις θελει μαρτυρησει υπερ εμου;20Εαν ηθελον να δικαιωσω εμαυτον, το στομα μου ηθελε με καταδικασει· εαν ηθελον ειπει, ειμαι αμεμπτος, ηθελε με αποδειξει διεφθαρμενον.21Και αν ημην αμεμπτος, δεν ηθελον φροντισει περι εμαυτου· ηθελον καταφρονησει την ζωην μου.

Bildad has emphasized God's inflexible righteousness. Job can only agree with him. But then he raises the great question: "How should man be just with God?" (v. 2). This question has tormented many wise men and thinkers from the beginning of time. The answer is not in the arguments of philosophers or moralists. It is not even in the mighty works of the Creator, of which Job here gives several examples. We find it in the Word of God! After having established that "there is none righteous, no, not one", the Word gives us the good news: we are "justified freely by his grace, through the redemption that is in Christ Jesus" . . . and at the same time: "a man is justified by faith . . ." (Rom. 3:10, 24, 28 – see also Titus 3: 7; 1 Cor. 6:11; Gal. 3:24).

From v. 15 onwards, Job expresses his complete helplessness. The struggle between himself and God is quite unequal. He considers himself crushed by a merciless Judge, who is multiplying his wounds without cause (vv. 15, 17). What sad thoughts these are for a believer!

Through the Lord Jesus, we know God as a loving Father. No circumstances, however painful, should make us forget this.

Ιώβ 9:22-35
22Εν τουτο ειναι, δια τουτο ειπα, αυτος αφανιζει τον αμεμπτον και τον ασεβη.23Και αν η μαστιξ αυτου θανατονη ευθυς, γελα ομως εις την δοκιμασιαν των αθωων.24Η γη παρεδοθη εις τας χειρας του ασεβους· αυτος σκεπαζει τα προσωπα των κριτων αυτης· αν ουχι αυτος, που και τις ειναι;
25Αι δε ημεραι μου ειναι ταχυδρομου ταχυτεραι· φευγουσι και δεν βλεπουσι καλον.26Παρηλθον ως πλοια σπευδοντα· ως αετος πετωμενος επι το θηραμα.27Εαν ειπω, Θελω λησμονησει το παραπονον μου, θελω παραιτησει το πενθος μου και παρηγορηθη·28τρομαζω δια πασας τας θλιψεις μου, γνωριζων οτι δεν θελεις με αθωωσει.29Ειμαι ασεβης· δια τι λοιπον να κοπιαζω εις ματην;30Εαν λουσθω εν υδατι χιονος και επιμελως αποκαθαρισω τας χειρας μου·31συ ομως θελεις με βυθισει εις τον βορβορον, ωστε και αυτα μου τα ιματια θελουσι με βδελυττεσθαι.32Διοτι δεν ειναι ανθρωπος ως εγω, δια να αποκριθω προς αυτον, και να ελθωμεν εις κρισιν ομου.33Δεν υπαρχει μεσιτης μεταξυ ημων, δια να βαλη την χειρα αυτου επ' αμφοτερους ημας.34Ας απομακρυνη απ' εμου την ραβδον αυτου, και ο φοβος αυτου ας μη με εκπληττη·35τοτε θελω λαλησει και δεν θελω φοβηθη αυτον· διοτι ουτω δεν ειμαι εν εμαυτω.

In Job 7:6, Job had compared the passing of his days to a weaver's shuttle. Here he uses the picture of a runner (v. 25 – JND translation), then of light boats (skiffs of reed – JND translation) carried down by a river, finally of an eagle which swoops down on its prey (see also James 4:14 and Ps. 39:5). When we are young, we hardly realise this, but all older readers will bear this out: life really passes very quickly.

No, it is not possible to hold back these days which escape for ever. On the other hand, the way we fill our days can have eternal value. Used for the world, our time disappears in empty vanity. But if they are used for the Lord, the short moments in which we are on the earth can bear fruit which remains (John 15:16).

We address a very special exhortation to those among our readers who do not yet belong to the Lord: this rapid passing of days encourages people just to enjoy their earthly life. "Time is speeding by, hurry and enjoy yourself; man has no haven, time has no shore", a poet has said. This is a lie! There is another side (Mark 4:35), a haven does exist (Ps. 107:30). But do not delay in taking shelter there!

Ιώβ 10:1-22
1Η ψυχη μου εβαρυνθη την ζωην μου· θελω παραδοθη εις το παραπονον μου· θελω λαλησει εν τη πικρια της ψυχης μου.2Θελω ειπει προς τον Θεον, μη με καταδικασης· δειξον μοι δια τι με δικαζεις.3Ειναι καλον εις σε να καταθλιβης, να καταφρονης το εργον των χειρων σου και να ευοδονης την βουλην των ασεβων;4Σαρκος οφθαλμους εχεις; η βλεπεις καθως βλεπει ανθρωπος;5Ανθρωπινος ειναι ο βιος σου; η τα ετη σου ως ημεραι ανθρωπου,6ωστε αναζητεις την ανομιαν μου και ανερευνας την αμαρτιαν μου;7Ενω εξευρεις οτι δεν ησεβησα· και δεν υπαρχει ο ελευθερων εκ των χειρων σου.
8Αι χειρες σου με εμορφωσαν και με επλασαν ολον κυκλω· και με καταστρεφεις.9Ενθυμηθητι, δεομαι, οτι ως πηλον με εκαμες· και εις χωμα θελεις με επιστρεψει.10Δεν με ημελξας ως γαλα και με επηξας ως τυρον;11Δερμα και σαρκα με ενεδυσας και με οστα και νευρα με περιεφραξας.12Ζωην και ελεος εχαρισας εις εμε, και η επισκεψις σου εφυλαξε το πνευμα μου·13ταυτα ομως εκρυπτες εν τη καρδια σου· εξευρω οτι τουτο ητο μετα σου.
14Εαν αμαρτησω, με παραφυλαττεις, και απο της ανομιας μου δεν θελεις με αθωωσει.15Εαν ασεβησω, ουαι εις εμε· και εαν ημαι δικαιος, δεν δυναμαι να σηκωσω την κεφαλην μου· ειμαι πληρης ατιμιας· ιδε λοιπον την θλιψιν μου,16διοτι αυξανει. Με κυνηγεις ως αγριος λεων· και επιστρεφων δεικνυεσαι θαυμαστος κατ' εμου.17Ανανεονεις τους μαρτυρας σου εναντιον μου, και πληθυνεις την οργην σου κατ' εμου· αλλαγαι στρατευματος γινονται επ' εμε.18Δια τι λοιπον με εξηγαγες εκ της μητρας; ειθε να εξεπνεον, και οφθαλμος να μη με εβλεπεν.19Ηθελον εισθαι ως μη υπαρξας· ηθελον φερθη εκ της μητρας εις τον ταφον.20Αι ημεραι μου δεν ειναι ολιγαι; παυσον λοιπον, και αφες με, δια να αναλαβω ολιγον,21πριν υπαγω οθεν δεν θελω επιστρεψει, εις γην σκοτους και σκιας θανατου·22γην γνοφεραν, ως το σκοτος της σκιας του θανατου, οπου ταξις δεν ειναι, και το φως ειναι ως το σκοτος.

"Is it good unto thee that thou shouldest oppress?" Such is the question that Job, in his bitterness, would put to God (v. 3). Scripture answers him with a verse which we must never forget in our times of testing: "He doth not afflict willingly nor grieve the children of men" (Lam. 3:33). This is all the more true when it concerns His own children.

Like Job in vv. 8 to 12, David in Psalm 139:14-16 marvels at the way in which he has been created. And Job concludes in the same way: The One who has made me thus, "knit . . . together with bones and sinews", (JND translation) knows me to the depths of my soul. How could it ever be possible to hide anything at all from Him? The light of God, His eyes which search out sin, these are what disturb Job (v. 6; Job 13:9). He feels he is before the LORD like prey hunted by a lion (v. 16). In the same way, the author of Psalm 139 at first seeks to hide away from God's sight. But in the end he comes round to wanting to be searched and known by Him (Ps. 139:23). We have made real progress when we have reached that point!

"Thy visitation hath preserved my spirit", Job acknowledges in v. 12. Without this care, who knows to what depths he would have sunk? Perhaps even as far as cursing God or committing suicide (Job 2:9). May we similarly recognise that our spirits, which can be so quickly excited or, on the contrary, as quickly depressed, need to be preserved by the Lord!

Ιώβ 11:1-20
1Και απεκριθη ο Σωφαρ ο Νααμαθιτης και ειπε·2Δεν διδεται αποκρισις εις το πληθος των λογων; και ο πολυλογος θελει δικαιωθη;3Αι φλυαριαι σου θελουσιν αποστομωσει τους ανθρωπους; και οταν περιγελας, δεν θελει σε καταισχυνει τις;4Διοτι ειπες, Η ομιλια μου ειναι καθαρα, και ειμαι καθαρος ενωπιον σου.5Αλλ' ειθε να ελαλει ο Θεος και να ηνοιγε τα χειλη αυτου εναντιον σου.6Και να σοι εφανερονε τα κρυφια της σοφιας, οτι ειναι διπλασια των οσα γνωριζονται. Εξευρε λοιπον, οτι ο Θεος απαιτει απο σου ολιγωτερον της ανομιας σου.
7Δυνασαι να εξιχνιασης τα βαθη του Θεου; δυνασαι να εξιχνιασης τον Παντοδυναμον με εντελειαν;8Ταυτα ειναι ως τα υψη του ουρανου· τι δυνασαι να καμης; ειναι βαθυτερα του αδου· τι δυνασαι να γνωρισης;9Το μετρον αυτων ειναι μακροτερον της γης, και πλατυτερον της θαλασσης.10Εαν θεληση να χαλαση και να κλειση, η να συναξη, τοτε τις δυναται να εμποδιση αυτον;11Διοτι αυτος γνωριζει την ματαιοτητα των ανθρωπων, και βλεπει την ασεβειαν· και δεν θελει εξετασει;12Ο δε ματαιος ανθρωπος υπερηφανευεται, και γενναται ο ανθρωπος αγριον οναριον.
13Εαν συ ετοιμασης την καρδιαν σου και εκτεινης τας χειρας σου προς αυτον·14εαν την ανομιαν, την εν χερσι σου, απομακρυνης και δεν αφινης να κατοικηση ασεβεια εν ταις σκηναις σου·15τοτε βεβαιως θελεις υψωσει το προσωπον σου ακηλιδωτον· μαλιστα θελεις εισθαι σταθερος και δεν θελεις φοβεισθαι.16Διοτι συ θελεις λησμονησει την θλιψιν· θελεις ενθυμηθη αυτην ως υδατα διαρρευσαντα·17και ο καιρος σου θελει ανατειλει λαμπροτερος της μεσημβριας· και εαν επελθη σκοτος επι σε, παλιν θελεις γεινει ως η αυγη·18και θελεις εισθαι ασφαλης, διοτι υπαρχει ελπις εις σε· ναι, θελεις σκαπτει δια την σκηνην σου και θελεις κοιμασθαι εν ασφαλεια·19θελεις πλαγιαζει, και ουδεις θελει σε τρομαζει· και πολλοι θελουσιν ικετευει το προσωπον σου.20Των δε ασεβων οι οφθαλμοι θελουσι μαρανθη, και καταφυγιον θελει λειψει απ' αυτων, και η ελπις αυτων θελει εισθαι να εκπνευσωσι.

It is now Zophar's turn to speak. He really is a strange comforter! He is even harsher than his two companions and begins by accusing Job of being a man full of talk (v. 2), a liar and a mocker (v. 3). He then goes on to speak of Job's iniquity (v. 6). And from v. 13 onwards, he paints a picture of what in his opinion a man must do to be blessed by God: if you do this, if you do that. This kind of spirit is called legalism. Eliphaz has already urged Job to put his trust, not in God, but in his own fear of God, in the uprightness of his ways (Job 4:6). And Job was indeed only too ready to depend on himself . . . rather than on the LORD. This shows us just how much the human heart is imbued with self-righteousness. Even a believer may suffer from this legal spirit which leads him to think well of himself and, in consequence, to underestimate the greatness of the grace of God. Vv. 7 to 9 pose some very precise questions on the subject of the infinitude of God in every direction: height, depth, length and breadth. What human being is able to appreciate this? Ephesians 3:18-19 gives us the answer:- through the Spirit, all the saints are "able to comprehend what is the breadth, and length, and depth, and height; and to know the love of Christ, which passeth knowledge".

Ιώβ 12:1-25
1Ο δε Ιωβ απεκριθη και ειπε·2σεις εισθε αληθως οι ανθρωποι, και με σας θελει τελευτησει η σοφια.3Και εγω εχω συνεσιν ως και υμεις· δεν ειμαι κατωτερος υμων· και τις δεν γνωριζει τοιαυτα πραγματα;4Εγεινα χλευη εις τον πλησιον μου, οστις επικαλουμαι τον Θεον, και μοι αποκρινεται. Ο δικαιος και αμεμπτος περιγελαται.5Ο κινδυνευων να ολισθηση με τους ποδας ειναι εις τον στοχασμον του ευτυχουντος ως λυχνος καταπεφρονημενος.
6Αι σκηναι των ληστων ευτυχουσι, και οι παροργιζοντες τον Θεον ειναι εν ασφαλεια, εις τας χειρας των οποιων ο Θεος φερει αφθονιαν.7Αλλ' ερωτησον τωρα τα ζωα, και θελουσι σε διδαξει· και τα πετεινα του ουρανου, και θελουσι σοι απαγγειλει·8η λαλησον προς την γην, και θελει σε διδαξει· και οι ιχθυες της θαλασσης θελουσι σοι διηγηθη.9Τις εκ παντων τουτων δεν γνωριζει, οτι η χειρ του Κυριου εκαμε ταυτα;10Εν τη χειρι του οποιου ειναι ψυχη παντων των ζωντων και η πνοη πασης ανθρωπινης σαρκος.11Το ωτιον δεν διακρινει τους λογους; και ο ουρανισκος λαμβανει γευσιν του φαγητου αυτου;
12Η σοφια ειναι μετα των γεροντων, και η συνεσις εν τη μακροτητι των ημερων.13Εν αυτω ειναι η σοφια και η δυναμις· αυτος εχει βουλην και συνεσιν.14Ιδου, καταστρεφει, και δεν ανοικοδομειται· κλειει κατα του ανθρωπου, και ουδεις ο ανοιγων.15Ιδου, κρατει τα υδατα, και ξηραινονται· παλιν εξαποστελλει αυτα, και καταστρεφουσι την γην.16Μετ' αυτου ειναι η δυναμις και η σοφια· αυτου ειναι ο απατωμενος και ο απατων.17Παραδιδει λαφυρον τους βουλευτας και μωραινει τους κριτας.18Λυει την ζωνην των βασιλεων και περιζωνει την οσφυν αυτων με σχοινιον.19Παραδιδει λαφυρον τους αρχοντας και καταστρεφει τους ισχυρους.20Αφαιρει τον λογον των δεινων ρητορων, και σηκονει την συνεσιν απο των πρεσβυτερων.21Εκχεει καταφρονησιν επι τους αρχοντας, και λυει την ζωνην των ισχυρων.22Αποκαλυπτει εκ του σκοτους βαθεα πραγματα, και εξαγει εις φως την σκιαν του θανατου.23Μεγαλυνει τα εθνη και αφανιζει αυτα· πλατυνει τα εθνη και συστελλει αυτα.24Αφαιρει την καρδιαν απο των αρχηγων των λαων της γης, και καμνει αυτους να περιπλανωνται εν ερημω αβατω·25ψηλαφωσιν εν σκοτει χωρις φωτος, και καμνει αυτους να παραφερωνται ως ο μεθυων.

The platitudes which Zophar has just been setting forth as if Job were inferior to him in knowledge, have only humiliated and annoyed Job. Not only has Job failed to receive the pity which he had the right to expect from his friends (Job 6:14), but he declares that he has become a laughingstock before them (v. 4; see also Job 17:2; Job 21:3; Job 30:1; Ps. 35:15). This reminds us of those who, wagging their heads, passed by the "just upright Man" (v. 4), the crucified One, mocking Him, and saying, "He trusted in God; let him deliver him now, if he will have him" (Matt. 27:43). In other words — if God does not deliver Him, this is proof that He deserved His anger. (In short this is the reasoning of Job's friends). "We did esteem him stricken, smitten of God, and afflicted", the repentant Jewish people will say when they return to Jesus their Saviour (Isa. 53:4). Yes, Christ, precisely because He was the just upright man, knew and experienced more than anyone the bitterness of the unjust accusations. But His trust in His God and His total submission were not shaken (Ps. 56:5-6, 11).

What a contrast with Job who could stand neither the taunting nor the false accusations and who in the next three chapters (12-14) is to set himself up as the advocate of his just cause (Job 13:18).

Ιώβ 14:1-22
1Ανθρωπος γεγεννημενος εκ γυναικος ειναι ολιγοβιος και πληρης ταραχης·2αναβλαστανει ως ανθος και κοπτεται· φευγει ως σκια και δεν διαμενει.3Και επι τοιουτον ανοιγεις τους οφθαλμους σου, και με φερεις εις κρισιν μετα σου;4Τις δυναται να εξαγαγη καθαρον απο ακαθαρτου; ουδεις.5Επειδη αι ημεραι αυτου ειναι προσδιωρισμεναι, ο αριθμος των μηνων αυτου ευρισκεται παρα σοι, και συ εθεσας τα ορια αυτου, και δεν δυναται να υπερβη αυτα,6αποστρεψον απ' αυτου, δια να ησυχαση, εωσου χαιρων εκπληρωση ως μισθωτος την ημεραν αυτου.
7Διοτι περι του δενδρου, εαν κοπη, ειναι ελπις οτι θελει αναβλαστησει, και οτι ο τρυφερος αυτου βλαστος δεν θελει εκλειψει.8Και αν η ριζα αυτου παλαιωθη εν τη γη και ο κορμος αυτου αποθανη εν τω χωματι,9ομως δια της οσμης του υδατος θελει αναβλαστησει και θελει εκβαλει κλαδους ως νεοφυτον.10Αλλ' ο ανθρωπος αποθνησκει και παρερχεται· και ο ανθρωπος εκπνεει, και που ειναι;11Καθως τα υδατα εκλειπουσιν εκ της θαλασσης και ο ποταμος στειρευει και ξηραινεται,12ουτως ο ανθρωπος, αφου κοιμηθη, δεν ανισταται· εωσου οι ουρανοι μη υπαρξωσι, δεν θελουσιν εξυπνησει, και δεν θελουσιν εγερθη εκ του υπνου αυτων.13Ειθε να με εκρυπτες εν τω ταφω, να με εσκεπαζες εωσου παρελθη η οργη σου, να προσδιωριζες εις εμε προθεσμιαν, και τοτε να με ενθυμηθης14Εαν αποθανη ο ανθρωπος, θελει αναζησει; πασας τας ημερας της εκστρατειας μου θελω περιμενει, εωσου ελθη η απαλλαγη μου.15Θελεις καλεσει, και εγω θελω σοι αποκριθη· θελεις επιβλεψει εις το εργον των χειρων σου.
16Διοτι τωρα αριθμεις τα διαβηματα μου· δεν παραφυλαττεις τας αμαρτιας μου;17Η παραβασις μου ειναι επεσφραγισμενη εν βαλαντιω, και επισημειονεις την ανομιαν μου.18Βεβαιως το μεν ορος πιπτον εξουδενουται, ο δε βραχος μετακινειται απο του τοπου αυτου.19Τα υδατα τρωγουσι τας πετρας· αι πλημμυραι αυτων παρασυρουσι το χωμα της γης· ουτω συ καταστρεφεις την ελπιδα του ανθρωπου,20υπερισχυεις παντοτε εναντιον αυτου, και αυτος παρερχεται· μεταβαλλεις την οψιν αυτου και αποπεμπεις αυτον.21Οι υιοι αυτου υψουνται, και αυτος δεν εξευρει· και ταπεινουνται, και αυτος δεν εννοει ουδεν περι αυτων.22Μονον η σαρξ αυτου επ' αυτου θελει πονει, και η ψυχη αυτου εν αυτω θελει πενθει.

Many people have the same idea as Job about God: an all-powerful Being who acts arbitrarily, without taking account of anyone, and whose ways are quite beyond our understanding. Man is entirely at His mercy, like a leaf driven to and fro by the wind (Job 13:25), and the only thing he can do is to try to shelter in the best way he can from God's attacks. This "fatalism" is found in most Eastern religions. It is certainly true that God is all-powerful and acts according to His sovereign will. It is equally true that man is weak and dependent; that he "cometh forth like a flower and is cut down" (v. 2; 1 Peter 1:24). But it is not true that God makes a plaything of man, controlling him for His own pleasure (v. 20). On the contrary, He cares for His creature and will not break the "bruised reed" (Isa. 42:3; Matt. 12:20).

"Who can bring a clean thing out of an unclean?" asks Job (v. 4). Later he cries, "My transgression is sealed up in a bag" (v. 17). He has no understanding of the fulness of grace, as is always the case when someone is occupied with self-justification. Does each one of us know Him as the One who completely cleanses the defiled sinner and who has thrown the "bag" containing all our sins into the depths of the sea? (Micah 7:19).

Ιώβ 15:1-16
1Τοτε απεκριθη Ελιφας ο Θαιμανιτης και ειπεν·2Επρεπε σοφος να προφερη στοχασμους ματαιους και να γεμιζη την κοιλιαν αυτου απο ανατολικου ανεμου;3Επρεπε να φιλονεικη δια λογων ματαιων και ομιλιων ανωφελων;4Βεβαιως συ απορριπτεις τον φοβον και αποκλειεις την δεησιν ενωπιον του Θεου.5Διοτι το στομα σου αποδεικνυει την ανομιαν σου, και εξελεξας την γλωσσαν των πανουργων.6Το στομα σου σε καταδικαζει, και ουχι εγω· και τα χειλη σου καταμαρτυρουσιν εναντιον σου.7Μη πρωτος ανθρωπος εγεννηθης; η προ των βουνων επλασθης;8Μηπως ηκουσας τας βουλας του Θεου; και εξηντλησας εις σεαυτον την σοφιαν;9Τι εξευρεις, και δεν εξευρομεν; τι εννοεις, και δεν εννοουμεν;10Υπαρχουσι και μεταξυ ημων πολιοι και γεροντες, γεροντοτεροι του πατρος σου.11Αι παρηγοριαι του Θεου φαινονται μικρον πραγμα εις σε; η εχεις τι αποκρυφον εν σεαυτω;12Δια τι σε αποπλανα η καρδια σου; και δια τι παραφερονται οι οφθαλμοι σου,13ωστε στρεφεις το πνευμα σου κατα του Θεου και αφινεις να εξερχωνται τοιουτοι λογοι εκ του στοματος σου;14Τι ειναι ο ανθρωπος, ωστε να ηναι καθαρος; και ο γεγεννημενος εκ γυναικος, ωστε να ηναι δικαιος;15Ιδου, εις τους αγιους αυτου δεν εμπιστευεται· και οι ουρανοι δεν ειναι καθαροι εις τους οφθαλμους αυτου·16ποσω μαλλον βδελυρος και ακαθαρτος ειναι ο ανθρωπος, ο πινων ανομιαν ως υδωρ;

A new debate has now begun. Each speaker takes his turn in the same order as before. Blow by blow, the three companions drive home their accusations into Job's conscience, as one hammers in a nail. "You are a hypocrite and a cunning man. If you were not guilty, you would not defend yourself with so many words" (vv. 5, 6).

Job's three friends are moralists, each one having his own theory and method of argument. Eliphaz rests on human experience: what he knows (v. 9), and what he has seen (v. 17). Bildad, on the other hand, likes to refer to the old traditions (for example – Job 8:8). As for Zophar, we have already noticed that his arguments are inspired by sheer legalism. But not one of the three friends bases his charges on what God has said. Seeing they have such an uncertain foundation, we should not be surprised if they err "not knowing the scriptures" (Matt. 22:29). The Word of God is the only authority in which we can put our trust and with which we can help those whom God allows to cross our path. A young person, even a child, who knows the Word, has more understanding than an old person with grey hair (v. 10), whose wisdom is based only on his own experience (Ps. 119:99-100).

Ιώβ 16:1-22
1Τοτε ο Ιωβ απεκριθη και ειπε·2Πολλα τοιαυτα ηκουσα· αθλιοι παρηγορηται εισθε παντες.3Εχουσι τελος αι ματαιολογιαι; η τι σε ενθαρρυνει εις το να αποκρινησαι;4Και εγω εδυναμην να λαλησω καθως σεις· εαν η ψυχη σας ητο εις τον τοπον της ψυχης μου, ηδυναμην να επισωρευσω λογους εναντιον σας, και να κινησω εναντιον σας την κεφαλην μου.5Ηθελον σας ενισχυσει με το στομα μου, και η κινησις των χειλεων μου ηθελε σας ανακουφισει.
6Αν λαλω, ο πονος μου δεν ανακουφιζεται· και αν σιωπω, ποια ελαττωσις γινεται εις εμε;7Αλλα τωρα με υπερεβαρυνεν· ηρημωσας πασαν την συνοδιαν μου.8Και αι ρυτιδες με τας οποιας με εσημειωσας, ειναι μαρτυρια· και η ισχνοτης μου ανισταμενη εις εμε, μαρτυρει επι του προσωπου μου.9Με διασπαραττει ο εχθρος μου εν τω θυμω αυτου και με μισει· τριζει τους οδοντας αυτου εναντιον μου· οξυνει τους οφθαλμους αυτου επ' εμε.10Ανοιγουσι το στομα αυτων κατ' εμου· με τυπτουσι κατα της σιαγονος υβριστικως· συνηχθησαν ομου επ' εμε.11Ο Θεος με παρεδωκεν εις τον αδικον, και με ερριψεν εις χειρας ασεβων.12Ημην εν ησυχια, και με κατεσπαραξε· και πιασας με απο του τραχηλου, με κατεσυντριψε, και με εθεσε σκοπον αυτου.13Οι τοξοται αυτου με περιεκυκλωσαν· διαπερα τα νεφρα μου, και δεν φειδεται· εκχεει την χολην μου επι την γην.14Με συντριβει με πληγην επι πληγην· εδραμεν επ' εμε ως γιγας.15Σακκον ερραψα επι το δερμα μου, και εμολυνα το κερας μου με χωμα.16Το προσωπον μου κατεκαη υπο του κλαυθμου, και σκια θανατου ειναι επι των βλεφαρων μου·
17ενω αδικια δεν υπαρχει εν ταις χερσι μου, και η προσευχη μου ειναι καθαρα.18Ω γη, μη σκεπασης το αιμα μου, και ας μη υπαρχη τοπος δια την κραυγην μου,19και τωρα, ιδου, ο μαρτυς μου ειναι εν τω ουρανω, και η μαρτυρια μου εν τοις υψιστοις.20Οι φιλοι μου ειναι οι εμπαιζοντες με· ο οφθαλμος μου σταλαζει δακρυα προς τον Θεον.21Να ητο δυνατον να διαδικαζηται τις προς τον Θεον, ως ανθρωπος προς τον πλησιον αυτου.22Διοτι ηλθον τα ηριθμημενα ετη· και θελω υπαγει την οδον, οποθεν δεν θελω επιστρεψει.

"Miserable comforters are ye all", Job replies to his visitors (v. 2). "Look how I would act if you were in my place and I in yours" (v. 4). In order to show real sympathy with someone, we must enter into his troubles as if we were experiencing them ourselves (Heb. 13:3). Jesus never healed a sick person without first feeling the weight of his suffering. "Himself took our infirmities, and bare our sicknesses" (Matt. 8:17). This is why He merits His name of Friend (Matt. 11:19) which Job's three visitors certainly do not.

In v. 9 Job sees himself struck down by God's anger. In v. 10 he describes what he is enduring from men. Job's afflictions were many. But they were nothing in comparison with what Christ suffered, He who "had done no violence" (Isa. 53: 9; cf. v. 17 – JND translation). He submitted to men who were moved by Satan; then in those three hours of darkness on the Cross, He endured indescribable sufferings at God's hand. Now His shed blood saves believers and condemns the world. He Himself is in heaven for us, the Witness of our justification (v. 19). Before God, He is also the Arbitrator or Mediator for whom Job felt the need (v. 21 – JND translation).

Ιώβ 17:1-16
1Το πνευμα μου φθειρεται, αι ημεραι μου σβυνονται, οι ταφοι ειναι ετοιμοι δι' εμε.2Δεν ειναι χλευασται πλησιον μου; και δεν διανυκτερευει ο οφθαλμος μου εν ταις πικριαις αυτων;3Ασφαλισον με, δεομαι· γενου εις εμε εγγυητης πλησιον σου· τις ηθελεν εγγυηθη εις εμε;4Διοτι συ εκρυψας την καρδιαν αυτων απο συνεσεως· δια τουτο δεν θελεις υψωσει αυτους.5Του λαλουντος με απατην προς τους φιλους, και οι οφθαλμοι των τεκνων αυτου θελουσι τηκεσθαι.6Και με κατεστησε παροιμιαν των λαων· και ενωπιον αυτων κατεσταθην ονειδος.7Και ο οφθαλμος μου εμαρανθη υπο της θλιψεως, και παντα τα μελη μου εγειναν ως σκια.8Οι ευθεις θελουσι θαυμασει εις τουτο, και ο αθωος θελει διεγερθη κατα του υποκριτου.9Ο δε δικαιος θελει κρατει την οδον αυτου, και ο καθαρος τας χειρας θελει επαυξησει την δυναμιν αυτου.
10σεις δε παντες επιστραφητε, και ελθετε τωρα· διοτι ουδενα συνετον θελω ευρει μεταξυ σας.11Αι ημεραι μου παρηλθον, εκοπησαν οι σκοποι μου, αι επιθυμιαι της καρδιας μου.12Την νυκτα μετεβαλον εις ημεραν· το φως ειναι πλησιον του σκοτους.13Εαν προσμενω, ο ταφος ειναι η κατοικια μου· εστρωσα την κλινην μου εν τω σκοτει.14Εβοησα προς την φθοραν, Εισαι, πατηρ μου· προς τον σκωληκα, Μητηρ μου και αδελφη μου εισαι.15Και που τωρα η ελπις μου; και την ελπιδα μου τις θελει ιδει;16εις το βαθος του αδου θελει καταβη· βεβαιως θελει αναπαυθη μετ' εμου εν τω χωματι.

Job, in his suffering, sees no way out other than death, and he calls death to his aid. This should have proved to his friends that he did not have a bad conscience. If he had been guilty of what they were accusing him, would he not have been afraid to appear before God?

His words become ever more heart-rending: "I am become one to be spit on in the face", (v. 6 – JND translation). This hateful and ignominious outrage was inflicted on our Saviour (Isa. 50: 6; Mark 14:65; Mark 15:19). Man showed all the baseness of which he is capable by insulting, in such a cowardly manner, Him who was without defence and who of His own free will had already gone to the lowest depths.

"Upright men shall be astonied at this", continues Job in v. 8. What a truly incomprehensible thing to see "the righteous forsaken" (Ps. 37:25). Such a sight risked upsetting the faith of many who believed in the righteousness of God (cf. Ps. 69:6).

"My purposes are broken off," cries job, "even the thoughts of my heart" (v. 11). Indeed God comes into our lives to bring us to examine our hearts and there disclose plans which may be dear to us but which do not meet with His approval (Prov. 16:9; Prov. 19:21).

Job 18:1-21

19 JANUARY

In seeking to crush their friend, Eliphaz, Bildad and Zophar work away without realising that they may shake his faith in God.

To accuse someone like this is the way Satan usually works. Not only does he attack the believer before the LORD, as we have seen him do in ch. 1 and 2, but he also accuses him from within himself by instigating doubts – "You do not have the true kind of faith! You are not saved! You can see that God is forsaking you. If you were a child of God, you would not behave like this."

And as these first doubts are sown, they lead to others, for the Enemy uses them to whisper again, "Since you have doubts, that is proof that you do not have faith; a believer cannot doubt."

Let us vigorously turn away these "fiery darts of the wicked". How can we do this? By using the "shield of faith", in other words, by simple trust in God and in the promises of His Word (Eph. 6:16).

Bildad refers to the king of terrors (v. 14). This is death, an ever-present threat, towards which every man must direct his steps without knowing when he will meet it. But for the believer it is no longer a dreaded thing. In meeting death of His own free will, Jesus rendered Satan, who had the power of death, powerless (Heb. 2:14).

Ιώβ 18:1-21
1Και απεκριθη Βιλδαδ ο Σαυχιτης και ειπεν·2Εως ποτε δεν θελετε τελειωσει τους λογους; προσεξατε, και επειτα θελομεν λαλησει.3Δια τι λογιζομεθα ως τετραποδα, και εξαχρειουμεθα εμπροσθεν σας;4Ω διασπαραττων την ψυχην σου εν τω θυμω σου, δια σε η γη θελει εγκαταλειφθη; και ο βραχος θελει μετακινηθη απο του τοπου αυτου;
5Βεβαιως το φως των ασεβων θελει σβεσθη, και ο σπινθηρ του πυρος αυτων δεν θελει αναλαμψει·6το φως θελει εισθαι σκοτος εν τη σκηνη αυτου, και ο λυχνος αυτου ανωθεν αυτου θελει σβεσθη·7τα βηματα της δυναμεως αυτου θελουσι συσταλθη, και η βουλη αυτου θελει κατακρημνισει αυτον.8Διοτι με τους εαυτου ποδας ερριφθη εις δικτυον, και περιπατει επι βροχων.9Παγις θελει συλλαβει αυτον απο της πτερνας· ο κλεπτης θελει υπερισχυσει κατ' αυτου.10Η παγις αυτου ειναι κεκρυμμενη εν τη γη, και η ενεδρα αυτου επι της οδου.
11Τρομοι θελουσι φοβιζει αυτον κυκλοθεν, και θελουσι καταδιωκει αυτον κατα ποδας.12Η δυναμις αυτου θελει λιμοκτονησει, και ολεθρος θελει εισθαι ετοιμος εις την πλευραν αυτου.13Πρωτοτοκος θανατος θελει καταφαγει το καλλος του δερματος αυτου· το καλλος αυτου θελει καταφαγει.14Το θαρρος αυτου θελει εκριζωθη απο της σκηνης αυτου, και αυτος θελει συρθη προς τον βασιλεα των τρομων.15Ουτοι θελουσι κατοικησει εν τη σκηνη αυτου, ητις δεν ειναι πλεον αυτου· θειον θελει διασπαρη επι την κατοικιαν αυτου.16Υποκατωθεν αι ριζαι αυτου θελουσι ξηρανθη, και επανωθεν θελει κοπη ο κλαδος αυτου.17Το μνημοσυνον αυτου θελει εξαλειφθη απο της γης, και δεν θελει υπαρχει πλεον το ονομα αυτου εν ταις πλατειαις.18Θελει εξωσθη απο του φωτος εις το σκοτος, και θελει εκβληθη απο του κοσμου.19Δεν θελει εχει ουτε υιον ουτε εγγονον μεταξυ του λαου αυτου, ουδε υπολοιπον εν ταις κατοικιαις αυτου.20Οι μεταγενεστεροι θελουσιν εκπλαγη δια την ημεραν αυτου, καθως οι προγενεστεροι ελαβον φρικην.21Βεβαιως τοιαυται ειναι αι κατοικιαι του ασεβους, και ουτος ο τοπος του μη γνωριζοντος τον Θεον.

In seeking to crush their friend, Eliphaz, Bildad and Zophar work away without realising that they may shake his faith in God.

To accuse someone like this is the way Satan usually works. Not only does he attack the believer before the LORD, as we have seen him do in ch. 1 and 2, but he also accuses him from within himself by instigating doubts – "You do not have the true kind of faith! You are not saved! You can see that God is forsaking you. If you were a child of God, you would not behave like this."

And as these first doubts are sown, they lead to others, for the Enemy uses them to whisper again, "Since you have doubts, that is proof that you do not have faith; a believer cannot doubt."

Let us vigorously turn away these "fiery darts of the wicked". How can we do this? By using the "shield of faith", in other words, by simple trust in God and in the promises of His Word (Eph. 6:16).

Bildad refers to the king of terrors (v. 14). This is death, an ever-present threat, towards which every man must direct his steps without knowing when he will meet it. But for the believer it is no longer a dreaded thing. In meeting death of His own free will, Jesus rendered Satan, who had the power of death, powerless (Heb. 2:14).

Ιώβ 19:1-20
1Και απεκριθη ο Ιωβ και ειπεν·2Εως ποτε θελετε θλιβει την ψυχην μου, και θελετε με κατασυντριβει με λογους;3Δεκακις ηδη με ωνειδισατε· δεν αισχυνεσθε να σκληρυνησθε εναντιον μου;4Και εαν τωοντι εσφαλα, το σφαλμα μου μενει εν εμοι.5Αλλ' εαν θελητε εξαπαντος να μεγαλυνθητε εναντιον μου, και να ριπτητε κατ' εμου το ονειδος μου,6μαθετε τωρα οτι ο Θεος με κατεστρεψε, και με περιεκυκλωσε με το δικτυον αυτου.7Ιδου, φωναζω, Αδικια· αλλα δεν εισακουομαι· επικαλουμαι, αλλ' ουδεμια κρισις.
8Εφραξε την οδον μου, και δεν δυναμαι να περασω, και εθεσε σκοτος εις τας τριβους μου.9Με εξεδυσε την δοξαν μου, και αφηρεσε τον στεφανον της κεφαλης μου.10Με ηφανισε πανταχοθεν, και χανομαι· και εξερριζωσε την ελπιδα μου ως δενδρον.11Και εξηψε κατ' εμου τον θυμον αυτου, και με στοχαζεται ως εχθρον αυτου.12Τα ταγματα αυτου ηλθον ομου και ητοιμασαν την οδον αυτων εναντιον μου, και εστρατοπεδευσαν περιξ της σκηνης μου.13Απεμακρυνεν απ' εμου τους αδελφους μου, και ηλλοτριωθησαν ολως απ' εμου οι γνωριμοι μου.14Οι πλησιον μου με αφηκαν, και οι γνωστοι μου με ελησμονησαν.15Οι κατοικουντες εν τω οικω μου και αι θεραπαιναι μου με στοχαζονται ως ξενον· ξενος κατεσταθην εις τους οφθαλμους αυτων.16Καλω τον υπηρετην μου, και δεν αποκρινεται· με το στομα μου ικετευσα αυτον.17Η πνοη μου εγεινε ξενη εις την γυναικα μου, και αι παρακλησεις μου εις τα τεκνα της κοιλιας μου.18Και αυτα τα παιδαρια με κατεφρονησαν· εσηκωθην, και ελαλησαν εναντιον μου.19Παντες οι μυστικοι φιλοι μου με εβδελυχθησαν· και εκεινοι, τους οποιους ηγαπησα, εστραφησαν εναντιον μου.20Τα οστα μου εκολληθησαν εις το δερμα μου και εις την σαρκα μου και διεσωθην με το δερμα των οδοντων μου.

"How long?" Bildad had asked (Job 18:2). "How long" . . . replies Job in a heated tone. Indeed this "dialogue between deaf people" where each is pursuing his own idea could go on for ever. "Job thinks that God is against him without reason; his friends think that God is against him with reason. In fact they are all wrong; God is for Job" (AG) (cf. Lam. 3:1).

We who are, for the most part, surrounded by the love and understanding of our families – and how much more from the supreme Friend – let us think how alone Job must have felt in such suffering without being able to open his heart to anyone. Vv. 13-19 are a poignant echo of this feeling of solitude, especially great since he thinks God is against him. "He hath also kindled his wrath against me", he cries (v. 11). No, Job! The divine anger deserved by you and me fell on Someone else who took our place. Those who belong to Jesus will never know this anger.

With the abandonment by God before Him, Christ was not able to share His suffering with anyone. He was misunderstood by everyone and deserted by His own (Mark 14:37, 50). In suffering which never had an equal, no one was ever as alone as He.

Ιώβ 19:21-29; Ιώβ 20:1-29
21Ελεησατε με, ελεησατε με, σεις φιλοι μου· διοτι χειρ Θεου με επληγωσε.22Δια τι με κατατρεχετε ως ο Θεος, και δεν εχορτασθητε απο των σαρκων μου;
23Ω και να εγραφοντο οι λογοι μου· να ενετυπουντο εν βιβλιω·24να ενεχαραττοντο επι βραχον δια σιδηρας γραφιδος και μολυβδου διαπαντος25Διοτι εξευρω οτι ζη ο Λυτρωτης μου, και θελει εγερθη εν τοις εσχατοις καιροις επι της γης·26και αφου μετα το δερμα μου το σωμα τουτο φθαρη, παλιν με την σαρκα μου θελω ιδη τον Θεον·27τον οποιον αυτος εγω θελω ιδει, και θελουσι θεωρησει οι οφθαλμοι μου, και ουχι αλλος· οι νεφροι μου κατατηκονται εν τω κολπω μου.28Αλλα σεις επρεπε να ειπητε, Δια τι κατατρεχομεν αυτον; επειδη η ριζα του πραγματος ευρισκεται εν εμοι.29Φοβηθητε την ρομφαιαν· διοτι η ρομφαια ειναι ο εκδικητης των ανομιων, δια να γνωρισητε οτι υπαρχει κρισις.
1Και απεκριθη Σωφαρ ο Νααμαθιτης και ειπε·2Δια τουτο οι στοχασμοι μου με κινουσιν εις το να αποκριθω, και δια τουτο σπευδω.3Ηκουσα την εις εμε ονειδιστικην επιπληξιν, και το πνευμα της συνεσεως μου με καμνει να αποκριθω.4Δεν γνωριζεις τουτο παλαιοθεν αφ' οτου ο ανθρωπος ετεθη επι της γης,5οτι ο θριαμβος των ασεβων ειναι ολιγοχρονιος, και η χαρα του υποκριτου στιγμαια.6Και αν το μεγαλειον αυτου αναβη εις τους ουρανους και η κεφαλη αυτου φθαση εως των νεφελων,7θελει αφανισθη διαπαντος ως κοπρος αυτου· οσοι εβλεπον αυτον θελουσι λεγει, Που εκεινος;8θελει πεταξει ως ονειρον και δεν θελει ευρεθη· και, ως ορασις της νυκτος θελει εξαφανισθη.9Και ο οφθαλμος οστις εβλεπεν αυτον δεν θελει ιδει αυτον πλεον· και ο τοπος αυτου δεν θελει πλεον γνωρισει αυτον.
10Οι υιοι αυτου θελουσι ζητησει την ευνοιαν των πτωχων, και αι χειρες αυτου θελουσιν επιστρεψει τα αγαθα αυτων.11Τα οστα αυτου γεμουσιν απο των αμαρτηματων της νεοτητος αυτου, και θελουσι κοιμηθη μετ' αυτου εν χωματι.12Αν και η κακια ηναι γλυκεια εν τω στοματι αυτου, κρυπτη αυτην υπο την γλωσσαν αυτου·13αν και περιθαλπη αυτην και δεν αφινη αυτην, αλλα κρατη αυτην εν τω μεσω του ουρανισκου αυτου·14ομως η τροφη αυτου θελει αλλοιωθη εις τα εντοσθια αυτου· χολη ασπιδων θελει γεινει εν αυτω.15Τα πλουτη οσα κατεπιε, θελει εξεμεσει· ο Θεος θελει εκσπασει αυτα απο της κοιλιας αυτου.16Φαρμακιον ασπιδων θελει θηλασει· γλωσσα εχιδνης θελει θανατωσει αυτον.17Δεν θελει ιδει τους ποταμους, τους ρυακας τους ρεοντας μελι και βουτυρον.18Εκεινο, δια το οποιον εκοπιασε, θελει αποδωσει και δεν θελει καταπιει αυτο· κατα την αποκτησιν θελει γεινει η αποδοσις αυτου, και δεν θελει χαρη.19Διοτι κατεθλιψεν, εγκατελιπε τους πενητας· ηρπασεν οικιαν, την οποιαν δεν ωκοδομησε.20Βεβαιως δεν θελει γνωρισει αναπαυσιν εν τη κοιλια αυτου· δεν θελει διασωσει ουδεν εκ των επιθυμητων αυτου.21Δεν θελει μεινει εις αυτον ουδεν προς τροφην· οθεν δεν θελει ελπισει επι τα αγαθα αυτου.22Εν τη πληρει αφθονια αυτου θελει επελθει επ' αυτον στενοχωρια· πασα η δυναμις της ταλαιπωριας θελει επιπεσει επ' αυτον.
23Ενω καταγινεται να εμπληση την κοιλιαν αυτου, ο Θεος θελει αποστειλει τον θυμον της οργης αυτου επ' αυτον, και θελει επιβρεξει αυτον κατ' αυτου ενω τρωγει.24Ενω φευγει το οπλον το σιδηρουν, το χαλκινον τοξον θελει διαπερασει αυτον.25Το βελος συρεται και διαπερα το σωμα, και η αστραπτουσα ακμη εξερχεται εκ της χολης αυτου. Τρομοι ειναι επ' αυτον,26παν σκοτος κρυπτεται εν τοις ταμειοις αυτου· πυρ ασβεστον θελει κατατρωγει αυτον· οσοι εναπελειφθησαν εν τη σκηνη αυτου θελουσι δυστυχει.27Ο ουρανος θελει ανακαλυψει την ανομιαν αυτου· και η γη θελει σηκωθη κατ' αυτου.28Η περιουσια του οικου αυτου θελει αφανισθη· θελει διαρρευσει εν τη ημερα της κατ' αυτου οργης.29Αυτη ειναι η παρα του Θεου μερις του ασεβους ανθρωπου, και η κληρονομια η διωρισμενη εις αυτον παρα του Θεου.

Job's vehemence contrasts with the cold words of his three companions. They could not offer him any help in his sufferings, but we shall soon discover that Job possessed a foundation which could not be shaken: his faith in a living Redeemer. Vv. 25-27 of ch. 19 tell us this; Job, like the other patriarchs, had received a divine revelation about the resurrection. "In my flesh shall I see God" (cf. Ps. 17:15).

How much more do we know than they did, we who can see the future in the full light of the New Testament! Nevertheless many children of God never get past the cross where they see a Saviour who has died for their sins. This is certainly priceless truth. But do we know that our Redeemer is now living (Rev. 1:18)? "It is Christ that died, yea rather, that is risen again, who is even at the right hand of God, who also maketh intercession for us" (Rom. 8:34).

To these remarkable words of faith put into Job's mouth by the Holy Spirit, Zophar replies with his own intelligence (v. 2). He takes up the theme of Eliphaz and Bildad (Job 15:20-25; Job 18:5-21), and enlarges on the destiny which awaits evil men, thus, indirectly and without pity, attacking his poor friend (see Prov. 12: 18).

Ιώβ 21:1-34
1Και απεκριθη ο Ιωβ και ειπεν·2Ακουσατε μετα προσοχης την ομιλιαν μου, και τουτο ας ηναι αντι των παρηγοριων σας.3Υποφερετε με να λαλησω· και αφου λαλησω, εμπαιζετε.4Μη εις ανθρωπον παραπονουμαι εγω; δια τι λοιπον να μη ταραχθη το πνευμα μου;5Εμβλεψατε εις εμε και θαυμασατε, και βαλετε χειρα επι στοματος.6Μονον να ενθυμηθω, ταραττομαι, και τρομος κυριευει την σαρκα μου.
7Δια τι οι ασεβεις ζωσι, γηρασκουσι, μαλιστα ακμαζουσιν εις πλουτη;8Το σπερμα αυτων στερεουται εμπροσθεν αυτων μετ' αυτων, και τα εκγονα αυτων εμπροσθεν των οφθαλμων αυτων.9Αι οικιαι αυτων ειναι ασφαλεις απο φοβου· και ραβδος Θεου δεν ειναι επ' αυτους.10Ο βους αυτων συλλαμβανει και δεν αποτυγχανει· η δαμαλις αυτων τικτει και δεν αποβαλλει.11Απολυουσι τα τεκνα αυτων ως προβατα, και τα παιδια αυτων σκιρτωσι.12Λαμβανουσι το τυμπανον και την κιθαραν και ευφραινονται εις τον ηχον του οργανου.13Διαγουσι τας ημερας αυτων εν αγαθοις και εν μια στιγμη καταβαινουσιν εις τον αδην.14Και λεγουσι προς τον Θεον, αποστηθι αφ' ημων, διοτι δεν θελομεν να γνωρισωμεν τας οδους σου·15τι ειναι ο Παντοδυναμος δια να δουλευωμεν αυτον; και τι ωφελουμεθα επικαλουμενοι αυτον;16Ιδου, τα αγαθα αυτων δεν ειναι εν τη χειρι αυτων· μακραν απ' εμου η βουλη των ασεβων.
17Ποσακις σβυνεται ο λυχνος των ασεβων, και ερχεται η καταστροφη αυτων επ' αυτους Ο Θεος διαμοιραζει εις αυτους ωδινας εν τη οργη αυτου.18Ειναι ως αχυρον εμπροσθεν του ανεμου· και ως κονιορτος, τον οποιον αρπαζει ο ανεμοστροβιλος.19Ο Θεος φυλαττει την ποινην της ανομιας αυτων δια τους υιους αυτων· ανταποδιδει εις αυτους, και θελουσι γνωρισει τουτο.20Οι οφθαλμοι αυτων θελουσιν ιδει την καταστροφην αυτων, και θελουσι πιει απο του θυμου του Παντοδυναμου.21Διοτι ο ασεβης ποιαν ηδονην εχει μεθ' εαυτον εν τω οικω αυτου, αφου κοπη εις το μεσον ο αριθμος των μηνων αυτου;22Θελει διδαξει τις τον Θεον γνωσιν; και αυτος κρινει τους υψηλους.23Ο μεν αποθνησκει εν τω ακρω της ευδαιμονιας αυτου, ενω ειναι κατα παντα ευτυχης και ησυχος·24τα πλευρα αυτου ειναι πληρη παχους, και τα οστα αυτου ποτιζονται μυελον.25Ο δε αποθνησκει εν πικρια ψυχης, και ποτε δεν εφαγεν εν ευφροσυνη.26Θελουσι κοιτεσθαι ομου εν τω χωματι, και σκωληκες θελουσι σκεπασει αυτους.
27Ιδου, γνωριζω τους διαλογισμους σας, και τας πονηριας τας οποιας μηχανασθε κατ' εμου.28Διοτι λεγετε, Που ο οικος του αρχοντος; και που η σκηνη της κατοικησεως των ασεβων;29Δεν ηρωτησατε τους διαβαινοντας την οδον; και τα σημεια αυτων δεν καταλαμβανετε;30Οτι ο ασεβης φυλαττεται εις ημεραν αφανισμου, εις ημεραν οργης φερεται.31Τις θελει φανερωσει εμπροσθεν αυτου την οδον αυτου; και τις θελει ανταποδωσει εις αυτον ο, τι αυτος επραξε;32και αυτος θελει φερθη εις τον ταφον, και θελει διαμενει εν τω μνηματι.33Οι βωλοι της κοιλαδος θελουσιν εισθαι γλυκεις εις αυτον, και πας ανθρωπος θελει υπαγει κατοπιν αυτου, καθως αναριθμητοι προπορευονται αυτου.34Πως λοιπον με παρηγορειτε ματαιως, αφου εις τας αποκρισεις σας μενει ψευδος;

Job finds himself with a mystery beyond his understanding: why does God, who is righteous, strike the very one who was trying to please Him? (And this is the question of questions – the very one that Jesus asked on the cross – Psalm 22:1). Why, on the other hand, contrary to what Eliphaz, Bildad and Zophar have declared, do the wicked prosper to their hearts' content on the earth? They insult God by saying to Him, "Depart from us; for we desire not the knowledge of thy ways" (v. 14), and in spite of saying that, they remain, for the present, unpunished (vv. 7-15; Malachi 3:18). God's silence and His apparent indifference to men's provocations are a puzzle to many believers (Ps. 50:21). This difficult problem, for example, worries the believing Asaph in Psalm 73. What use is it to cleanse my heart – he meditates with bitterness – if I am chastened every morning just the same? The wicked have a better life than I. But let us read v. 17 of this psalm. "Then understood I their end." Let us never be envious of the people of the world! God has the last word but on the other side of the grave. There is complete contrast between this terrible end which awaits the unconverted and the glorious future which the Lord has prepared for His dear redeemed people (John 14:3; John 17:24; Romans 8:17-18).

Ιώβ 22:1-30
1Και απεκριθη Ελιφας ο Θαιμανιτης και ειπε·2Δυναται ανθρωπος να ωφεληση τον Θεον, διοτι φρονιμος ων δυναται να ωφελη εαυτον;3Ειναι ευχαριστησις εις τον Παντοδυναμον, εαν ησαι δικαιος; η κερδος, εαν καθιστας αμεμπτους τας οδους σου;4Μηπως φοβουμενος σε θελει σε ελεγξει και θελει ελθει εις κρισιν μετα σου;
5Η κακια σου δεν ειναι μεγαλη; και αι ανομιαι σου απειροι;6Διοτι ελαβες ενεχυρον παρα του αδελφου σου αναιτιως και εστερησας τους γυμνους απο του ενδυματος αυτων.7Δεν εποτισας υδωρ τον διψωντα, και ηρνηθης αρτον εις τον πεινωντα.8Ο δε ισχυρος ανθρωπος απελαμβανε την γην· και ο περιβλεπτος κατωκει εν αυτη.9Χηρας απεβαλες αβοηθητους, και οι βραχιονες των ορφανων συνετριβησαν υπο σου.10Δια τουτο παγιδες σε περιεκυκλωσαν, και φοβος αιφνιδιος σε ταραττει·11και σκοτος, ωστε δεν βλεπεις· και πλημμυρα υδατων σε σκεπαζει.12Δεν ειναι ο Θεος εν τοις υψηλοις του ουρανου; και θεωρησον το υψος των αστρων, ποσον υψηλα ειναι13Και συ λεγεις, Τι γνωριζει ο Θεος; δυναται να κρινη δια του γνοφου;14Νεφη αποκρυπτουσιν αυτον, και δεν βλεπει, και τον γυρον του ουρανου διαπορευεται.
15Μηπως θελεις φυλαξει την παντοτεινην οδον, την οποιαν επατησαν οι ανομοι;16Οιτινες αφηρπασθησαν αωρως, και το θεμελιον αυτων κατεποντισε χειμαρρος·17οιτινες ειπον προς τον Θεον, αποστηθι αφ' ημων· και τι θελει καμει ο Παντοδυναμος εις αυτους;18Αλλ' αυτος ενεπλησεν αγαθων τους οικους αυτων· πλην μακραν απ' εμου η βουλη των ασεβων.19Οι δικαιοι βλεπουσι και αγαλλονται· και οι αθωοι μυκτηριζουσιν αυτους.20Η μεν περιουσια ημων δεν ηφανισθη, το υπολοιπον ομως αυτων κατατρωγει πυρ.
21Οικειωθητι λοιπον μετ' αυτου και εσο εν ειρηνη· ουτω θελει ελθει καλον εις σε.22Δεχθητι λοιπον τον νομον εκ του στοματος αυτου, και βαλε τους λογους αυτου εν τη καρδια σου.23Εαν επιστρεψης προς τον Παντοδυναμου, θελεις ανοικοδομηθη, εκδιωξας την ανομιαν μακραν απο των σκηνων σου.24Και θελεις επισωρευσει το χρυσιον ως χωμα και το χρυσιον του Οφειρ ως τας πετρας των χειμαρρων.25Και ο Παντοδυναμος θελει εισθαι ο υπερασπιστης σου, και θελεις εχει πληθος αργυριου.26Διοτι τοτε θελεις ευφραινεσθε εις τον Παντοδυναμον, και θελεις υψωσει το προσωπον σου προς τον Θεον.27Θελεις δεηθη αυτου, και θελει σου εισακουσει, και θελεις αποδωσει τας ευχας σου.28Και ο, τι αποφασισης, θελει κατορθουσθαι εις σε· και το φως θελει φεγγει επι τας οδους σου.29Οταν ταπεινωθη τις, τοτε θελεις ειπει, Ειναι υψωσις· διοτι θελει σωσει τον κεκυφοτα τους οφθαλμους.30Θελει σωσει και τον μη αθωον· ναι, δια της καθαροτητος των χειρων σου θελει σωθη.

A third series of discourses begins here. Until now the three friends had spoken of the wicked person in a general way: he does this, he deserves that (Job 15:20). Now Eliphaz lays bare the real substance of his thoughts by using direct accusations: your wickedness, your iniquities (v. 5). How far this man and his two companions are from the teachings of the Lord who commands us to judge ourselves first before trying to remove the mote from our brother's eye (Matt. 7:1-5). And also how far away from His example – He who humbled Himself to wash His disciples' feet (John 13:14-15).

In comparing v. 3 with what the LORD said to Satan (Job 1:8; Job 2:3), we can see how little Eliphaz knows God. On the contrary, nothing is more pleasing to Him than a man who practises righteousness (Acts 10:35).

As we read these words, we should always listen to what the Spirit of God wishes to tell us. If, for example, one of our young readers does not yet have peace with God, he should obey the injunction in v. 21:– "Acquaint now thyself with him, and be at peace; thereby good shall come unto thee" (cf. 2 Cor. 5:20). As for the following verse, it should speak to us all – "Receive . . . the law from his mouth, and lay up his words in thine heart".

Ιώβ 23:1-17
1Και απεκριθη ο Ιωβ και ειπε·2Και την σημερον το παραπονον μου ειναι πικρον· η πληγη μου ειναι βαρυτερα του στεναγμου μου.3Ειθε να ηξευρον που να ευρω αυτον· ηθελον υπαγει εως του θρονου αυτου·4ηθελον εκθεσει κρισιν ενωπιον αυτου, και ηθελον εμπλησει το στομα μου αποδειξεων·5ηθελον γνωρισει τους λογους τους οποιους ηθελε μοι αποκριθη, και ηθελον νοησει τι ηθελε μοι ειπει.6Μη εν πληθει δυναμεως θελει διαμαχεσθαι μετ' εμου; ουχι· αλλ' ηθελε βαλει εις εμε προσοχην.7Τοτε ηδυνατο ο δικαιος να διαλεχθη μετ' αυτου· και ηθελον ελευθερωθη διαπαντος απο του κριτου μου.
8Ιδου, υπαγω εμπρος, αλλα δεν ειναι· και οπισω, αλλα δεν βλεπω αυτον·9εις τα αριστερα, οταν εργαζηται, αλλα δεν δυναμαι να ιδω αυτον. Κρυπτεται εις τα δεξια, και δεν βλεπω αυτον.10Γνωριζει ομως την οδον μου· με εδοκιμασε· θελω εξελθει ως χρυσιον.11Ο πους μου ενεμεινεν εις τα βηματα αυτου· εφυλαξα την οδον αυτου και δεν εξεκλινα·12την εντολην των χειλεων αυτου, και δεν ωπισθοδρομησα· διετηρησα τους λογους του στοματος αυτου, μαλλον παρα την αναγκαιαν μου τροφην.
13Διοτι αυτος ειναι εν μια βουλη· και τις δυναται να αποστρεψη αυτον; και ο, τι επιθυμει η ψυχη αυτου, καμνει.14Διοτι εκτελει το ορισθεν εις εμε· και πολλα τοιαυτα ειναι μετ' αυτου.15Δια τουτο καταπληττομαι απο προσωπου αυτου· συλλογιζομαι και φριττω απ' αυτου·16διοτι ο Θεος εμαλακωσε την καρδιαν μου, και ο Παντοδυναμος με κατεπληξεν·17επειδη δεν απεκοπην προ του σκοτους, και δεν εκρυψε τον γνοφον απο του προσωπου μου.

Job is already in the middle of his eighth discourse and the gulf is growing ever wider between him and his companions. Like many people today, they see in God a sovereign Creator, too great to condescend to attend to their particular circumstances or to take account of their feelings (see Job 22:2-3, 12). Job has more understanding. He knows that God is interested in him, even more than he would wish Him to be (Job 7:19), but he believes Him to be inaccessible. "Oh that I knew where I might find him", he cries. Does each of us know where he can find God? He has come near to us in the person of the Lord Jesus, so that we can in our turn freely come near to Him by prayer and have access to the place where Christ is seated at God's right hand (v. 3; Hebrews 4:16).

V. 10 reminds us of the purpose of the testing – "I shall come forth as gold", declares Job. Even though he lacks the understanding of the grace which is operating for his good, our patriarch is in agreement with the apostle Peter. He writes: "Though now for a season, if need be, ye are in heaviness through manifold temptations: that the trial of your faith, being much more precious than of gold which perisheth . . . might be found unto praise and honour and glory at the appearing of Jesus Christ" (1 Peter 1:6-7).

Ιώβ 25:1-6; Ιώβ 26:1-14
1Και απεκριθη Βιλδαδ ο Σαυχιτης και ειπεν·2Εξουσια και φοβος ειναι μετ' αυτου· εκτελει ειρηνην εις τα υψη αυτου.3Υπαρχει αριθμος των στρατευματων αυτου; και επι τινα δεν ανατελλει το φως αυτου;4Πως λοιπον δυναται ανθρωπος να δικαιωθη ενωπιον του Θεου; η πως δυναται να ηναι καθαρος ο γεγεννημενος εκ γυναικος;5Ιδου, και αυτη η σεληνη δεν ειναι λαμπρα, και οι αστερες δεν ειναι καθαροι ενωπιον αυτου.6Ποσον ολιγωτερον ο ανθρωπος, σαπρια; και ο υιος του ανθρωπου, ο σκωληξ;
1Και απεκριθη ο Ιωβ και ειπε·2Ποσον εβοηθησας τον αδυνατον· εσωσας βραχιονα ανισχυρον.3Ποσον συνεβουλευσας τον ασοφον και εντελη συνεσιν εδειξας4Προς τινα απηγγειλας τους λογους; και τινος πνοη εξηλθεν απο σου;
5Οι νεκροι τρεμουσιν αυτον υποκατωθεν των υδατων, και οι συγκατοικουντες μετ' αυτων.6Γυμνος ο αδης εμπροσθεν αυτου, και η απωλεια δεν εχει σκεπασμα.7Εκτεινει τον βορεαν επι το κενον· κρεμα την γην επι το μηδεν.8Δεσμευει τα υδατα εις τας νεφελας αυτου· και η νεφελη δεν σχιζεται υποκατω αυτων.9Σκεπαζει το προσωπον του θρονου αυτου· εκτεινει το νεφος αυτου επ' αυτον.10Περιεκυκλωσε τα υδατα με ορια, εως της συντελειας του φωτος και του σκοτους.11Οι στυλοι του ουρανου τρεμουσι και εξιστανται απο της επιτιμησεως αυτου.12Ταραττει την θαλασσαν δια της δυναμεως αυτου, και δια της συνεσεως αυτου καταδαμαζει την υπερηφανιαν αυτης.13Δια του πνευματος αυτου εκοσμησε τους ουρανους· η χειρ αυτου εσχηματισε τον συστρεφομενον οφιν.14Ιδου, ταυτα ειναι μερη των οδων αυτου· αλλα ποσον ελαχιστον πραγμα ακουομεν περι αυτου; την δε βροντην της δυναμεως αυτου τις δυναται να εννοηση;

Bildad means "son of strife", certainly a name which he deserves! But what does the Word tell us about this? "And the servant of the Lord must not strive; but be gentle unto all men, apt to teach, patient, in meekness instructing those that oppose themselves . . ." (2 Tim. 2:24-25). None of the three friends showed any of these characteristics. They knew how to ask questions but were not able to provide the answers; they could wound without being able to heal, throw down but not build up. After a brief discourse from Bildad, they are finally silent. The cruellest words have not succeeded in producing a real conviction of sin in Job. The more he has been accused, the more he has felt the need to justify himself. Only the Holy Spirit can produce this conviction of sin in a person's conscience. Has He done this in yours?

Moreover Job's heart has not been touched by any real word of comfort. We think of that exclamation by the most Afflicted of all: "I looked for some to take pity, but there was none; and for comforters, but I found none" (Ps. 69:20).

Far from consoling poor Job, or helping him with wise counsel (Job 26:2-3), his friends' remarks have worked him up into a frenzy. And now he launches into a long and heart-rending monologue.

Ιώβ 27:1-23
1Και εξηκολουθησεν ο Ιωβ την παραβολην αυτου και ειπε·2Ζη ο Θεος, ο αποβαλων την κρισιν μου, και ο Παντοδυναμος, ο πικρανας την ψυχην μου,3οτι παντα τον χρονον ενοσω η πνοη μου ειναι εν εμοι και το πνευμα του Θεου εις τους μυκτηρας μου,4τα χειλη μου δεν θελουσι λαλησει αδικιαν και η γλωσσα μου δεν θελει μελετησει δολον.5Μη γενοιτο εις εμε να σας δικαιωσω· εως να εκπνευσω, δεν θελω απομακρυνει την ακεραιοτητα μου απ' εμου.6Θελω κρατει την δικαιοσυνην μου και δεν θελω αφησει αυτην· η καρδια μου δεν θελει με ελεγξει ενοσω ζω.
7Ο εχθρος μου να ηναι ως ο ασεβης και ο ανισταμενος κατ' εμου ως ο παρανομος.8Διοτι τις η ελπις του υποκριτου, αν και επλεονεκτησεν, οταν ο Θεος αποσπα την ψυχην αυτου;9Αρα γε θελει ακουσει ο Θεος την κραυγην αυτου, οταν επελθη επ' αυτον συμφορα;10Θελει ευφραινεσθαι εις τον Παντοδυναμον; θελει επικαλεισθαι τον Θεον εν παντι καιρω;
11θελω σας διδαξει τι ειναι εν τη χειρι του Θεου· ο, τι ειναι παρα τω Παντοδυναμω, δεν θελω κρυψει αυτο.12Ιδου, σεις παντες ειδετε· δια τι λοιπον εισθε ολως τοσον ματαιοι;13Τουτο ειναι παρα Θεου η μερις του ασεβους ανθρωπου, και η κληρονομια των δυναστων, την οποιαν θελουσι λαβει παρα του Παντοδυναμου.14Εαν οι υιοι αυτου πολλαπλασιασθωσιν, ειναι δια την ρομφαιαν· και οι εκγονοι αυτου δεν θελουσι χορτασθη αρτον.15Οι εναπολειφθεντες αυτου θελουσι ταφη εν θανατω· και αι χηραι αυτου δεν θελουσι κλαυσει.16Και αν επισωρευση αργυριον ως το χωμα και ετοιμαση ιματια ως τον πηλον·17δυναται μεν να ετοιμαση, πλην ο δικαιος θελει ενδυθη αυτα· και ο αθωος θελει διαμοιρασθη το αργυριον.18Οικοδομει τον οικον αυτου ως το σαρακιον, και ως καλυβην, την οποιαν καμνει ο αγροφυλαξ.19Πλαγιαζει πλουσιος, πλην δεν θελει συναχθη· ανοιγει τους οφθαλμους αυτου και δεν υπαρχει.20Τρομοι συλλαμβανουσιν αυτον ως υδατα, ανεμοστροβιλος αρπαζει αυτον την νυκτα.21Σηκονει αυτον ανατολικος ανεμος, και υπαγει· και αποσπα αυτον απο του τοπου αυτου.22Διοτι ο Θεος θελει ριψει κατ' αυτου συμφορας και δεν θελει φεισθη· απο της χειρος αυτου σπευδει να φυγη.23Θελουσι κροτησει τας χειρας αυτων επ' αυτον, και θελουσι συριξει αυτον απο του τοπου αυτων.

It will take no fewer than six chapters for Job to try to establish his own righteousness. This is too much, yet at the same time, too little! If there were a hundred chapters, that would not be sufficient, since nothing which comes from man can have any weight in the scales of divine justice. Moreover this justification has already been accomplished totally outside of man's own efforts.

We should note that this act of justifying himself leads Job implicitly to accuse God of injustice in wrongly striking him down (cf. Job 40:8). Also he is permitted openly to reproach the All-powerful who has taken away his rights and who is tormenting him without cause (v. 2).

This attitude shows pride. "My righteousness I hold fast," says Job, "my heart shall not reproach me so long as I live" (v. 6). But what answer does the Word of God have to this? "If we say that we have no sin, we deceive ourselves, and the truth is not in us" (1 John 1:8). Besides, even if our own heart does not reproach us, that does not prove we are without sin. God is infinitely more perceptive of evil than are our consciences (1 Cor. 4:4). In the darkness, our clothes can seem clean to us, whilst in full sunshine (the light of God) the least stain will show up (Prov. 4:18).

Ιώβ 28:1-28
1Βεβαιως ειναι τοπος του αργυριου οθεν εξαγεται, και τοπος του χρυσιου οπου καθαριζεται·2ο σιδηρος λαμβανεται εκ της γης και ο χαλκος χυνεται εκ της πετρας.3Βαλλει μεν ο ανθρωπος ορια εις το σκοτος και ανιχνευει τα παντα μεχρι τελειοτητος· τους λιθους του σκοτους και της σκιας του θανατου.4Χειμαρρος εξορμα εκ του τοπου οπου κατοικει· υδατα αδοκιμαστα υπο του ποδος· ταυτα ολιγοστευουσι και αναχωρουσιν απο των ανθρωπων.5Περι δε της γης, εξ αυτης εξερχεται ο αρτος και υποκατωθεν αυτης ανασκαπτεται ως υπο πυρος·6οι λιθοι αυτης ειναι τοπος σαπφειρων· και εν αυτη χωμα χρυσιου.7Την οδον εκεινην δεν γνωριζει πτηνον και οφθαλμος γυπος δεν ειδεν αυτην·8τα θηρια δεν επατησαν αυτην, ο αγριος λεων δεν επερασε δι' αυτης.9Εκτεινει την χειρα αυτου επι τον σκληρον βραχον· ανατρεπει τα ορη απο της ριζης.10Εγκοπτει ποταμους μεταξυ των βραχων· και ο οφθαλμος αυτου ανακαλυπτει παν πολυτιμον.11Δεσμευει των ποταμων την πλημμυραν· και το κεκρυμμενον εκφερει εις φως.12Αλλ' η σοφια ποθεν θελει ευρεθη; και που ειναι ο τοπος της συνεσεως;13Ο ανθρωπος δεν γνωριζει την τιμην αυτης· και δεν ευρισκεται εν τη γη των ζωντων.
14Η αβυσσος λεγει, δεν ειναι εν εμοι· και η θαλασσα λεγει, δεν ειναι μετ' εμου.15Δεν δυναται να δοθη χρυσιον αντ' αυτης· και αργυριον δεν δυναται να ζυγισθη εις ανταλλαγμα αυτης.16Δεν δυναται να εκτιμηθη με το χρυσιον του Οφειρ, με τον πολυτιμον ονυχα και σαπφειρον.17Το χρυσιον και ο κρυσταλλος δεν δυναται να εξισωθωσι με αυτην· και ανταλλαγμα αυτης να γεινη με σκευη καθαρωτατου χρυσιου.18Δεν θελει μνημονευθη κοραλλιον, η μαργαριται· διοτι η τιμη της σοφιας ειναι υπερτερα των πολυτιμων λιθων.19Το τοπαζιον της Αιθιοπιας δεν θελει εξισωθη με αυτην· δεν θελει εκτιμηθη με καθαρον χρυσιον.
20Ποθεν λοιπον ερχεται η σοφια; και που ειναι ο τοπος της συνεσεως;21Ειναι βεβαιως κεκρυμμενη απο των οφθαλμων παντων των ζωντων, και εσκεπασμενη απο των πτηνων του ουρανου.22Η απωλεια και ο θανατος λεγουσι, Δια των ωτων ημων ηκουσαμεν την φημην αυτης.23Ο Θεος εννοει την οδον αυτης, και αυτος γνωριζει τον τοπον αυτης.24Επειδη αυτος θεωρει εως των περατων της γης, βλεπει υποκατω παντος του ουρανου,25δια να ζυγιζη το βαρος των ανεμων, και να σταθμιζη τα υδατα με μετρον.26Οτε εκαμε νομον δια την βροχην και οδον δια την αστραπην της βροντης,27τοτε ειδε και εφανερωσεν αυτην· ητοιμασεν αυτην και μαλιστα εξιχνιασεν αυτην.28Και ειπε προς τον ανθρωπον, Ιδου, ο φοβος του Κυριου, ουτος ειναι η σοφια, και η αποχη απο του κακου συνεσις.

Job has already understood one important thing: his faith will emerge as gold from the refiner's crucible after this testing which God is making him undergo (Job 23:10). But he does not realise how much dross will first have to be cleared away. "Surely there is . . . a place for gold where they fine it" (v. 1; see also Zech. 13:9 and Mal. 3:3). This place is the crucible of testing. The Lord, like a wise goldsmith, knows the heat and length of time necessary for this fire to purify His silver and His gold, in other words, His precious redeemed ones. The perfect "Diamond merchant" knows how many heavy chisel blows He must make before His onyx, sapphires, rubies and topaz will shine in all their brightness.

Man achieves considerable feats of engineering: dams, tunnels, motorways, etc. He extracts all kinds of precious materials from the ground (vv. 9-11). But there is one thing he hardly bothers at all to search for — wisdom. However it is more precious than pearls (v. 18) or rubies, declares the book of Proverbs which speaks to us so much of this divine wisdom (Prov. 3:15; Prov. 8:11). Compare too the important statement of v. 28 with Proverbs 9:10 and Psalm 111:10.

Ιώβ 29:1-25
1Και εξηκολουθησεν ο Ιωβ την παραβολην αυτου και ειπεν·2Ω να ημην ως εις τους παρελθοντας μηνας, ως εν ταις ημεραις οτε ο Θεος με εφυλαττεν·3οτε ο λυχνος αυτου εφεγγεν επι της κεφαλης μου, και δια του φωτος αυτου περιεπατουν εν τω σκοτει·4καθως ημην εν ταις ημεραις της ακμης μου, οτε η ευνοια του Θεου ητο επι την σκηνην μου·5οτε ο Παντοδυναμος ητο μετ' εμου, και τα παιδια μου κυκλω μου·6οτε επλυνον τα βηματα μου με βουτυρον, και ο βραχος εξεχεε δι' εμε ποταμους ελαιου·
7οτε δια της πολεως εξηρχομην εις την πυλην, ητοιμαζον την καθεδραν μου εν τη πλατεια8Οι νεοι με εβλεπον και εκρυπτοντο· και οι γεροντες εγειρομενοι ισταντο.9Οι αρχοντες επαυον ομιλουντες και εβαλλον χειρα επι το στομα αυτων.10Η φωνη των εγκριτων εκρατειτο, και η γλωσσα αυτων εκολλατο εις τον ουρανισκον αυτων.11Οτε το ωτιον ηκουε και με εμακαριζε, και ο οφθαλμος εβλεπε και εμαρτυρει υπερ εμου·12διοτι ηλευθερουν τον πτωχον βοωντα και τον ορφανον τον μη εχοντα βοηθον.13Η ευλογια του απολλυμενου ηρχετο επ' εμε· και την καρδιαν της χηρας ευφραινον.14Εφορουν δικαιοσυνην και ενεδυομην την ευθυτητα μου ως επενδυτην και διαδημα.15Ημην οφθαλμος εις τον τυφλον και πους εις τον χωλον εγω.16Ημην πατηρ εις τους πτωχους, και την δικην την οποιαν δεν εγνωριζον εξιχνιαζον.17Και συνετριβον τους κυνοδοντας του αδικου και απεσπων το θηραμα απο των οδοντων αυτου.
18Τοτε ελεγον, θελω αποθανει εν τη φωλεα μου και ως την αμμον θελω πολλαπλασιασει τας ημερας μου.19Η ριζα μου ητο ανοικτη προς τα υδατα, και η δροσος διενυκτερευεν επι των κλαδων μου.20Η δοξα μου ανενεουτο εν εμοι, και το τοξον μου εκρατυνετο εν τη χειρι μου.21Με ηκροαζοντο προσεχοντες και εις την συμβουλην μου εσιωπων.22Μετα τους λογους μου δεν προσεθετον ουδεν, και η ομιλια μου εσταλαζεν επ' αυτους.23Και με περιεμενον ως την βροχην· και ησαν κεχηνοτες ως δια την οψιμον βροχην.24Εγελων προς αυτους, και δεν επιστευον· και την φαιδροτητα του προσωπου μου δεν αφινον να πεση.25Εαν ηρεσκομην εις την οδον αυτων, εκαθημην πρωτος, και κατεσκηνουν ως βασιλευς εν τω στρατευματι, ως ο παρηγορων τους τεθλιμμενους.

At the beginning of the book, God spoke to us briefly of Job's condition at that time. These verses complete the picture. But this time it is Job who paints his own portrait. All that he says about his works is certainly true. Thus the accusations of Zophar (Job 20:19) and of Eliphaz (Job 22:6-8) were utter slander (compare vv. 12, 13).

Who, even today, could put together so many claims for God's approval and men's esteem too? However, the self-satisfaction with which Job describes his previous condition shows that this was what he was depending on. He had not yet learned, like the apostle, "to be content" with the circumstances in which he found himself. He knew much less how to be "abased" or to "suffer need" than "to abound" (Phil. 4:11-12). Moreover we can see the words "I", "me" and "my" which appear over and over again in these verses (about 100 times). These little words reveal the high opinion which Job has of himself. Until now he has kept these sentiments hidden in his heart, beneath an apparent modesty, but now they are made very obvious. This will allow God to deliver him but only when he has confessed his need.

Ιώβ 30:1-31
1Αλλα τωρα οι νεωτεροι μου την ηλικιαν με περιγελωσι, των οποιων τους πατερας δεν ηθελον καταδεχθη να βαλω μετα των κυνων του ποιμνιου μου.2Και εις τι τωοντι ηδυνατο να με ωφεληση η δυναμις των χειρων αυτων, εις τους οποιους η ισχυς εξελιπε;3Δι' ενδειαν και πειναν ησαν απομεμονωμενοι· εφευγον εις γην ανυδρον, σκοτεινην, ηφανισμενην και ερημον·4εκοπτον μολοχην πλησιον των θαμνων και την ριζαν των αρκευθων δια τροφην αυτων.5Ησαν εκ μεσου δεδιωγμενοι· εφωναζον επ' αυτους ως κλεπτας.6Κατωκουν εν τοις κρημνοις των χειμαρρων, ταις τρυπαις της γης και τοις βροχοις.7Μεταξυ των θαμνων ωγκωντο· υποκατω των ακανθων συνηγοντο·8αφρονες και δυσφημοι, εκδεδιωγμενοι εκ της γης.9Και τωρα εγω ειμαι το τραγωδιον αυτων, ειμαι και η παροιμια αυτων.10Με βδελυττονται, απομακρυνονται απ' εμου, και δεν συστελλονται να πτυωσιν εις το προσωπον μου.11Επειδη ο Θεος διελυσε την υπεροχην μου και με εθλιψεν, απερριψαν και αυτοι τον χαλινον εμπροσθεν μου.12Εκ δεξιων ανιστανται οι νεοι· απωθουσι τους ποδας μου, και ετοιμαζουσι κατ' εμου τας ολεθριους οδους αυτων.13Ανατρεπουσι την οδον μου, επαυξανουσι την συμφοραν μου, χωρις να εχωσι βοηθον.14Εφορμωσιν ως σφοδρα πλημμυρα, επι της ερημωσεως μου περικυλιονται.
15Τρομοι εστραφησαν επ' εμε· καταδιωκουσι την ψυχην μου ως ανεμος· και η σωτηρια μου παρερχεται ως νεφος.16Και τωρα η ψυχη μου εξεχυθη εντος μου· ημεραι θλιψεως με κατελαβον.17Την νυκτα τα οστα μου διεπερασθησαν εν εμοι, και τα νευρα μου δεν αναπαυονται.18Υπο της σφοδρας δυναμεως ηλλοιωθη το ενδυμα μου· με περισφιγγει ως το περιλαιμιον του χιτωνος μου.19Με ερριψεν εις τον πηλον, και ωμοιωθην με χωμα και κονιν.20Κραζω προς σε, και δεν μοι αποκρινεσαι· ισταμαι, και με παραβλεπεις.21Εγεινες ανελεημων προς εμε· δια της κραταιας χειρος σου με μαστιγονεις.22Με εσηκωσας επι τον ανεμον· με επεβιβασας και διελυσας την ουσιαν μου.23Εξευρω μεν οτι θελεις με φερει εις θανατον και τον οικον τον προσδιωρισμενον εις παντα ζωντα.24Αλλα δεν θελει εκτεινει χειρα εις τον ταφον, εαν κραζωσι προς αυτον οταν αφανιζη.25Δεν εκλαυσα εγω δια τον οντα εν ημεραις σκληραις, και ελυπηθη η ψυχη μου δια τον πτωχον;26Ενω περιεμενον το καλον, τοτε ηλθε το κακον· και ενω ανεμενον το φως, τοτε ηλθε το σκοτος.27Τα εντοσθια μου ανεβρασαν και δεν ανεπαυθησαν· ημεραι θλιψεως με προεφθασαν.28Περιεπατησα μελαγχροινος ουχι υπο ηλιου· εσηκωθην, εβοησα εν συναξει.29Εγεινα αδελφος των δρακοντων και συντροφος των στρουθοκαμηλων.30Το δερμα μου εμαυρισεν επ' εμε, και τα οστα μου κατεκαυθησαν υπο της φλογωσεως.31Η δε κιθαρα μου μετεβληθη εις πενθος και το οργανον μου εις φωνην κλαιοντων.

What a contrast there is between this chapter and the preceding one! One day heaped with honour, enjoying flattering popularity, the next day Job found himself despised and trodden underfoot. The world is hypocritical and treacherous. Believers who have thought they could put their trust in it for a while, have sooner or later made this painful discovery. The human heart finds pleasure in the misfortune of others. Did it not rejoice maliciously in the humiliation of Jesus? (compare v. 9 with Psalm 69:12).

Job's earthly blessings had faded away. The Christian's blessings, on the other hand, are "spiritual blessings in heavenly places in Christ" (Eph. 1:3). Neither Satan, nor the world, nor death itself will ever be able to take them away. Job who thought his piety entitled him to prosperity is now to complain to God. Are we sure that we never do this? And with apparently much less reason!

"I cry unto thee, and thou dost not hear me" (v. 20). These are the words of Psalm 22:2. But what a contrast between Job's bitterness which attributes feelings of hatred and cruelty to God (v. 21) and the perfect submission of the Lord Jesus who never for a moment lost His confidence in His God.

Ιώβ 31:1-12, 29-40
1Εκαμον συνθηκην μετα των οφθαλμων μου· και πως να εχω τον στοχασμον μου επι παρθενον;2και τι το μεριδιον παρα Θεου ανωθεν; και η κληρονομια του Παντοδυναμου εκ των υψηλων;3Ουχι αφανισμος δια τον ασεβη; και ταλαιπωρια δια τους εργατας της ανομιας;4δεν βλεπει αυτος τας οδους μου και απαριθμει παντα τα βηματα μου;5Εαν περιεπατησα με ψευδος, η ο πους μου εσπευσεν εις δολον,6ας με ζυγιση δια της σταθμης της δικαιοσυνης και ας γνωριση ο Θεος την ακεραιοτητα μου·7αν το βημα μου εξετραπη απο της οδου και η καρδια μου επηκολουθησε τους οφθαλμους μου, και αν κηλις προσεκολληθη εις τας χειρας μου·8να σπειρω, και αλλος να φαγη· και να εκριζωθωσιν οι εκγονοι μου.
9Αν η καρδια μου ηπατηθη υπο γυναικος, η παρεμονευσα εις την θυραν του πλησιον μου,10η γυνη μου να αλεση δι' αλλον, και αλλοι να πεσωσιν επ' αυτην.11Διοτι μιαρον ανομημα τουτο και αμαρτημα καταδικον·12διοτι ειναι πυρ κατατρωγον μεχρις αφανισμου, και ηθελεν εκριζωσει παντα τα γεννηματα μου.
29Αν εχαρην εις τον αφανισμον του μισουντος με, η επεχαρην οτε ευρηκεν αυτον κακον·30διοτι ουδε αφηκα το στομα μου να αμαρτηση, ευχομενος καταραν εις την ψυχην αυτου·31αν οι ανθρωποι της σκηνης μου δεν ειπον, τις θελει δειξει ανθρωπον μη χορτασθεντα απο των κρεατων αυτου;32Ο ξενος δεν διενυκτερευεν εξω· ηνοιγον την θυραν μου εις τον οδοιπορον·
33αν εσκεπασα την παραβασιν μου ως ο Αδαμ, κρυπτων την ανομιαν μου εν τω κολπω μου·34διοτι μηπως εφοβουμην μεγα πληθος, η με ετρομαζεν η καταφρονησις των οικογενειων, ωστε να σιωπησω και να μη εκβω εκ της θυρας;35Ω να ητο τις να με ηκουεν. Ιδου, η επιθυμια μου ειναι να απεκρινετο ο Παντοδυναμος εις εμε, και ο αντιδικος μου να εγραφε βιβλιον.36Βεβαιως ηθελον βαστασει αυτο επι του ωμου μου, ηθελον περιδεσει αυτο στεφανον επ' εμε·37ηθελον φανερωσει προς αυτον τον αριθμον των βηματων μου· ως αρχων ηθελον πλησιασει εις αυτον.38Αν ο αγρος μου καταβοα εναντιον μου και κλαιωσιν ομου οι αυλακες αυτου,39αν εφαγον τον καρπον αυτον χωρις μισθον, η εκαμον να εκβη η ψυχη των γεωργων αυτου,40Ας φυτρωσωσι τριβολοι αντι σιτου και ζιζανια αντι κριθης. Ετελειωσαν οι λογοι του Ιωβ.

In Job 29 Job went on at great length about the good he had done; here he concentrates on the evil which he had not done: immorality (vv. 1-12), unrighteousness (vv. 13-15), selfishness (vv. 15-23) and idolatry (vv. 24-28). We can boast in one way or another, forgetting that it is God alone who prompts us to do good in the same way that He preserves us from doing evil.

It goes without saying that if anyone had the right to depend on his works, it was certainly the patriarch Job. Paul writes the same thing about himself in the epistle to the Philippians (Phil. 3:4). "But," he adds, "what things were gain to me, those I counted loss for Christ." His natural advantages as a good Israelite, his past righteousness as a dedicated Pharisee from then onwards were counted by him as rubbish. For this reason God has no need to take things away from him as with Job; Paul, by grace, has already put to one side all that was not of Christ.

We should notice the many unanswered challenges in the text . . . If I . . .; they seem to imply all the good things that Job thinks about himself and his past works.

Finally, ending this demonstration of all his good points, Job solemnly adds, as it were, his signature and challenges God to reply to him (v. 35).

Ιώβ 32:1-22
1Επαυσαν δε και οι τρεις ουτοι ανθρωποι αποκρινομενοι προς τον Ιωβ, διοτι ητο δικαιος εις τους οφθαλμους αυτου.2Τοτε εξηφθη ο θυμος του Ελιου, υιου του Βαραχιηλ του Βουζιτου, εκ της συγγενειας του Αραμ· κατα του Ιωβ εξηφθη ο θυμος αυτου, διοτι εδικαιονεν εαυτον μαλλον παρα τον Θεον.3Και κατα των τριων αυτου φιλων εξηφθη ο θυμος αυτου, διοτι δεν ευρηκαν αποκρισιν και κατεδικασαν τον Ιωβ.4Ο δε Ελιου περιεμενε να λαληση προς τον Ιωβ, διοτι εκεινοι ησαν γεροντοτεροι αυτου.5Οτε δε ο Ελιου ειδεν, οτι δεν ητο αποκρισις εν τω στοματι των τριων ανδρων, εξηφθη ο θυμος αυτου.
6και απεκριθη ο Ελιου ο υιος του Βαραχιηλ του Βουζιτου και ειπεν· Εγω ειμαι νεος την ηλικιαν, και σεις γεροντες· δια τουτο εφοβηθην και συνεσταλην να σας φανερωσω την γνωμην μου.7Εγω ειπα, Αι ημεραι ας λαλησωσι και το πληθος των ετων ας διδαξη, σοφιαν.8Βεβαιως ειναι πνευμα εν τω ανθρωπω η εμπνευσις ομως του Παντοδυναμου συνετιζει αυτον.9Οι μεγαλητεροι δεν ειναι παντοτε σοφοι· ουτε οι γεροντες νοουσι κρισιν.10Δια τουτο ειπα, Ακουσατε μου· θελω φανερωσει και εγω την γνωμην μου.11Ιδου, επροσμενα τους λογους σας· ηκροασθην τα επιχειρηματα σας, εωσου εξετασητε τους λογους.12Και σας παρετηρουν, και ιδου, ουδεις εξ υμων ηδυνηθη να καταπειση τον Ιωβ, αποκρινομενος εις τους λογους αυτου·13δια να μη ειπητε, Ημεις ευρηκαμεν σοφιαν. Ο Θεος θελει καταβαλει αυτον, ουχι ανθρωπος.14Εκεινος δε δεν διηυθυνε λογους προς εμε· και δεν θελω αποκριθη προς αυτον κατα τας ομιλιας σας.
15Εκεινοι ετρομαξαν, δεν απεκριθησαν πλεον· εχασαν τους λογους αυτων.16Και περιεμενον, επειδη δεν ελαλουν· αλλ' ισταντο· δεν απεκρινοντο πλεον.17Ας αποκριθω και εγω το μερος μου· ας φανερωσω και εγω την γνωμην μου.18Διοτι ειμαι πληρης λογων· το πνευμα εντος μου με αναγκαζει.19Ιδου, η κοιλια μου ειναι ως οινος οστις δεν ηνοιχθη· ειναι ετοιμη να σπαση, ως ασκοι γλευκους.20Θελω λαλησει δια να αναπνευσω· θελω ανοιξει τα χειλη μου και αποκριθη.21Μη γενοιτο να γεινω προσωποληπτης, μηδε να κολακευσω ανθρωπον.22Διοτι δεν εξευρω να κολακευω· ο Ποιητης μου ηθελε με αναρπασει ευθυς.

Eliphaz, Bildad and Zophar have exhausted their arguments. In his turn Job is silenced. Now there comes on the scene a new person – Elihu – whose name means "God Himself". The Spirit of God is to speak through his mouth (1 Peter 4:11).

Man's inadequacy has been amply demonstrated. His inability to stand testing has been demonstrated in Job; the emptiness of human comfort has been shown by his friends. Now that "earthly wisdom" has been shown to be lacking, "the wisdom that is from above" is to speak through Elihu (James 3:14-17). The four old men are to be found speechless before this man who is younger than they are.

Elihu has a sense of propriety. He has waited patiently for the end of the preceding discourse. Young people especially must know how to listen. Firstly it is a sign of wisdom (James 1:19). The knowledge and experience of their elders are usually greater than their own! Secondly it is simply good manners to do so.

However these considerations do not prevent Elihu from being filled by righteous anger. God's glory has been brought into question by Job and his companions; the faithful man of God cannot deal gently with them. He has the right neither to flatter nor to "accept any man's person," two dangers from which we do not always escape (v. 21).

Ιώβ 33:1-22
1Δια τουτο, Ιωβ, ακουσον τωρα τας ομιλιας μου, και ακροασθητι παντας τους λογους μου.2Ιδου, τωρα ηνοιξα το στομα μου· η γλωσσα μου λαλει εν τω στοματι μου.3Οι λογοι μου θελουσιν εισθαι κατα την ευθυτητα της καρδιας μου· και τα χειλη μου θελουσι προφερει γνωσιν καθαραν.4Το Πνευμα του Θεου με εκαμε και η πνοη του Παντοδυναμου με εζωοποιησεν.5Εαν δυνασαι, αποκριθητι μοι· παραταχθητι εμπροσθεν μου· στηθι.6Ιδου, εγω ειμαι κατα τον λογον σου απο μερους του Θεου· εκ πηλου ειμαι και εγω μεμορφωμενος.7Ιδου, ο τρομος μου δεν θελει σε ταραξει, ουδε η χειρ μου θελει εισθαι βαρεια επι σε.
8Συ τωοντι ειπας εις τα ωτα μου, και ηκουσα την φωνην των λογων σου,9Ειμαι καθαρος χωρις αμαρτιας· ειμαι αθωος· και ανομια δεν υπαρχει εν εμοι·10ιδου, ευρισκει αφορμας εναντιον μου· με νομιζει εχθρον αυτου·11βαλλει τους ποδας μου εν τω ξυλω· παραφυλαττει πασας τας οδους μου.12Ιδου, κατα τουτο δεν εισαι δικαιος· θελω αποκριθη προς σε, διοτι ο Θεος ειναι μεγαλητερος του ανθρωπου.13Δια τι αντιμαχεσαι προς αυτον; διοτι δεν διδει λογον περι ουδεμιας των πραξεων αυτου.
14Διοτι ο Θεος λαλει απαξ και δις, αλλ' ο ανθρωπος δεν προσεχει.15Εν ενυπνιω, εν ορασει νυκτερινη, οτε βαθυς υπνος πιπτει επι τους ανθρωπους, οτε υπνωττουσιν επι της κλινης·16τοτε ανοιγει τα ωτα των ανθρωπων, και επισφραγιζει την προς αυτους νουθεσιαν·17δια να αποστρεψη τον ανθρωπον απο των πραξεων αυτου και να εκβαλη την υπερηφανιαν εκ του ανθρωπου.18Προλαμβανει την ψυχην αυτου απο του λακκου και την ζωην αυτου απο του να διαπερασθη υπο ρομφαιας.
19Παλιν, τιμωρειται με πονους επι της κλινης αυτου, και το πληθος των οστεων αυτου με δυνατους πονους·20ωστε η ζωη αυτου αποστρεφεται τον αρτον και η ψυχη αυτου το επιθυμητον φαγητον·21η σαρξ αυτου αναλισκεται, ωστε δεν φαινεται, και τα οστα αυτου τα αφανη εξεχουσιν·22η δε ψυχη αυτου πλησιαζει εις τον λακκον και η ζωη αυτου εις τους φονευτας.

On two previous occasions Job had demanded the intervention of an arbiter (or mediator: Job 9:33; Job 16:21) – a wish which is granted. Elihu is to be the interpreter of God's thoughts towards him. Job had understood that this role could only be fulfilled by a man like himself (Job 9:32). "Behold, I am according to thy wish in God's stead", replies Elihu (v. 6). Scripture teaches us that there is "one mediator between God and men, the man Christ Jesus" (1 Tim. 2:5). This is the deep mystery of the Lord's humanity: if He had not become a man, He would not have been able to be the spokesman for man before God.

"God speaketh once, yea twice" (v. 14). After He had spoken through the prophets, God spoke in the Son. What attention the world should have paid to this message (Heb. 1:1-2; Heb. 2:1)! Yet v. 14 of this chapter goes on thus, "Yet man perceiveth it not". How great is the indifference and hardness of the human heart! This is why the epistle to the Hebrews solemnly warns, "See that ye refuse not him . . . that speaketh from heaven" (Heb. 12:25). In one brief sentence Elihu silences all these arguments – "God is greater than man" (v. 12). And He does not have to give account of Himself to men (v. 13).

Ιώβ 33:23-33; Ιώβ 34:1-15
23Εαν ηναι μηνυτης μετ' αυτου η ερμηνευτης, εις μεταξυ χιλιων, δια να αναγγειλη προς τον ανθρωπον την ευθυτητα αυτου·24τοτε θελει εισθαι ιλεως εις αυτον και θελει ειπει, Λυτρωσον αυτον απο του να καταβη εις τον λακκον· εγω ευρηκα εξιλασμον.25Η σαρξ αυτου θελει εισθαι ανθηροτερα νηπιου· θελει επιστρεψει εις τας ημερας της νεοτητος αυτου·26θελει δεηθη του Θεου και θελει ευνοησει προς αυτον· και θελει βλεπει το προσωπον αυτου εν χαρα· και θελει αποδωσει εις τον ανθρωπον την δικαιοσυνην αυτου.27Θελει βλεπει προς τους ανθρωπους και θελει λεγει, Ημαρτησα και διεστρεψα το ορθον, και δεν με ωφελησεν·28αλλ' αυτος ελυτρωσε την ψυχην μου απο του να υπαγη εις τον λακκον· και η ζωη μου θελει ιδει το φως.
29Ιδου, παντα ταυτα εργαζεται ο Θεος δις και τρις μετα του ανθρωπου,30δια να αποστρεψη την ψυχην αυτου απο του λακκου, ωστε να φωτισθη εν τω φωτι των ζωντων.31Προσεχε, Ιωβ, ακουσον μου· σιωπα, και εγω θελω λαλησει.32Εαν εχης τι να ειπης, αποκριθητι μοι· λαλησον, διοτι επιθυμω να δικαιωθης.33Ει δε μη, συ ακουσον μου· σιωπα και θελω σε διδαξει σοφιαν.
1Επανελαβε δε ο Ελιου και ειπεν·2Ακουσατε τους λογους μου, ω σοφοι· και δοτε ακροασιν εις εμε, οι νοημονες·3Διοτι το ωτιον δοκιμαζει τους λογους, ο δε ουρανισκος γευεται το φαγητον.4Ας εκλεξωμεν εις εαυτους κρισιν· ας γνωρισωμεν μεταξυ ημων τι το καλον.5Διοτι ο Ιωβ ειπεν, Ειμαι δικαιος· και ο Θεος αφηρεσε την κρισιν μου·6εψευσθην εις την κρισιν μου· η πληγη μου ειναι ανιατος, ανευ παραβασεως.7Τις ανθρωπος ως ο Ιωβ, οστις καταπινει τον χλευασμον ως υδωρ·8και υπαγει εν συνοδια μετα των εργατων της ανομιας, και περιπατει μετα ανθρωπων ασεβων;9Διοτι ειπεν, ουδεν ωφελει τον ανθρωπον το να ευαρεστη εις τον Θεον.
10Δια τουτο ακουσατε μου, ανδρες συνετοι· μη γενοιτο να υπαρχη εις τον Θεον αδικια, και εις τον Παντοδυναμον ανομια.11Επειδη κατα το εργον του ανθρωπου θελει αποδωσει εις αυτον, και θελει καμει εκαστον να ευρη κατα την οδον αυτου.12Ναι, βεβαιως ο Θεος δεν θελει πραξει ασεβως, ουδε θελει διαστρεψει ο Παντοδυναμος την κρισιν.13Τις κατεστησεν αυτον επιτηρητην της γης; η τις διεταξε πασαν την οικουμενην;14Εαν βαλη την καρδιαν αυτου επι τον ανθρωπον, θελει συρει εις εαυτον το πνευμα αυτου και την πνοην αυτου·15πασα σαρξ θελει εκπνευσει ομου, και ο ανθρωπος θελει επιστρεψει εις το χωμα.

Vv. 23 and 24 of ch. 33 direct our thoughts to the Lord Jesus, the most wonderful Interpreter, the Messenger of divine love. He came to show sinful man the way of righteousness, in other words, to bring him to recognize his condition and to judge himself in the divine light. Christ's life on earth has, amongst other things, this effect – it shows, by contrast, the true state of man. But in order for God to show mercy, a propitiation was necessary. This was found in the death of Christ. Through this we are delivered from the pit of destruction. That is not all: vv. 25 and 26 suggest the new life, the communion, joy and righteousness which are ours. All these are a consequence of the resurrection of Christ, our Mediator, and His present position in glory. Finally vv. 27 and 28 recall the witness we are called to render "before men" about what God has done for us – may we never forget this.

In ch. 34, Elihu is obliged to speak severely. In justifying himself, Job had accused God of injustice (Job 32:2). This was more serious than he realised. In doing that he was associating himself with unbelievers and evil men and had to be sharply rebuked (Rom. 9:14).

Ιώβ 34:16-37
16Εαν τωρα εχης συνεσιν· ακουσον τουτο· ακροαθητι της φωνης των λογων μου.17Μηπως κυβερνα ο μισων την ευθυτητα; και θελεις καταδικασει τον κατ' εξοχην δικαιον;18οστις λεγει προς βασιλεα, Εισαι ασεβης, προς αρχοντας, Εισθε κακοι;19Οστις δεν προσωποληπτει εις αρχοντας ουδε αποβλεπει εις τον πλουσιον μαλλον παρα εις τον πτωχον; επειδη παντες ουτοι ειναι εργον των χειρων αυτου.20Εν μια στιγμη θελουσιν αποθανει, και το μεσονυκτιον ο λαος θελει ταραχθη και θελει παρελθει· και ο ισχυρος θελει αναρπαχθη, ουχι υπο χειρος.21Διοτι οι οφθαλμοι αυτου ειναι επι τας οδους του ανθρωπου, Και βλεπει παντα τα βηματα αυτου.22Δεν ειναι σκοτος ουδε σκια θανατου, οπου οι εργαται της ανομιας να κρυφθωσιν.23Επειδη δεν θελει αφησει πλεον τον ανθρωπον να ελθη εις κρισιν μετα του Θεου.24Θελει συντριψει αναριθμητους ισχυρους και βαλει αλλους αντ' αυτων25διοτι γνωριζει τα εργα αυτων, και ανατρεπει αυτους την νυκτα, και συντριβονται.26Κτυπα αυτους ως ασεβεις εν τω τοπω των θεατων·27επειδη εξεκλιναν απ' αυτου και δεν εθεωρησαν ουδεμιαν των οδων αυτου·28και εκαμον να ελθη προς αυτον η κραυγη των πτωχων, και ηκουσε την φωνην των τεθλιμμενων.29Και οταν αυτος διδη ησυχιαν, τις θελει διαταραξει αυτην; και οταν κρυπτη το προσωπον αυτου, τις δυναται να ιδη αυτον; ειτε επι εθνος ειτε επι ανθρωπον ομου·30ωστε να μη βασιλευη υποκριτης, δια να μη παγιδευηται ο λαος.
31Βεβαιως πρεπει να λεγη τις προς τον Θεον, Επαθον, δεν θελω πλεον πραξει κακως·32ο, τι δεν βλεπω, συ διδαξον με· εαν επραξα ανομιαν, δεν θελω πραξει πλεον.33Αλλα μηπως θελει γεινει κατα τον στοχασμον σου; ειτε συ αποβαλης ειτε εκλεξης, αυτος θελει ανταποδωσει, και ουχι εγω· λεγε λοιπον ο, τι εξευρεις.34Ανδρες συνετοι θελουσιν ειπει προς εμε, και ο σοφος ανθρωπος οστις με ακουει,35Ο Ιωβ δεν ελαλησεν εν γνωσει, και οι λογοι αυτου δεν ησαν μετα συνεσεως.36Η επιθυμια μου ειναι, ο Ιωβ να εξετασθη εως τελους· επειδη απεκριθη ως οι ανθρωποι οι ασεβεις.37Διοτι εις την αμαρτιαν αυτου προσθετει ασεβειαν· καυχαται μεταξυ ημων, και πολλαπλασιαζει τους λογους αυτου εναντιον του Θεου.

It is impossible for man to form a judgment on God by his own reasoning. He only has other men as objects of comparison. So that His creature could know Him, God had to reveal Himself. And yet it is not our own intelligence which grasps this divine revelation. Faith alone is capable of it. God now manifests Himself by His Spirit. "The things of God knoweth no man, but the Spirit of God" (1 Cor. 2:11). He leads the believer into all truth (John 16:13). Elihu teaching Job is a picture to us of this. He shows Job that in deriving his knowledge of God from his own experience and thoughts (v. 33) he has gone completely astray. By doing this he is led to condemn Him who is the most Just (v. 17).

Rather than harbouring and expressing these false thoughts about God what should Job have done? He should have asked Him humbly, "That which I see not teach thou me" (v. 32). Each one of us should address this short prayer to the Lord every moment of the day!

Ιώβ 35:1-16
1Και επανελαβεν ο Ελιου και ειπε·2Στοχαζεσαι οτι ειναι ορθον τουτο, το οποιον ειπας, Ειμαι δικαιοτερος του Θεου;3Διοτι ειπας, Τις ωφελεια θελει εισθαι εις σε; Τι κερδος θελω λαβει εκ τουτου μαλλον παρα εκ της αμαρτιας μου;4Εγω θελω αποκριθη προς σε και προς τους φιλους σου μετα σου.5Αναβλεψον εις τους ουρανους και ιδε· και θεωρησον τα νεφη, ποσον υψηλοτερα σου ειναι.6Εαν αμαρτανης, τι πραττεις κατ' αυτου; η αν αι παραβασεις σου πολλαπλασιασθωσι, τι κατορθονεις κατ' αυτου;7Εαν ησαι δικαιος, τι θελεις δωσει εις αυτον; η τι θελει λαβει εκ της χειρος σου;8Η ασεβεια σου δυναται να βλαψη ανθρωπον ως σε· και η δικαιοσυνη σου δυναται να ωφεληση υιον ανθρωπου.
9Εκ του πληθους των καταθλιβοντων καταβοωσι· κραυγαζουσιν ενεκεν του βραχιονος των ισχυρων·10Αλλ' ουδεις λεγει, που ειναι ο Θεος ο Ποιητης μου, οστις διδει ασματα εις την νυκτα,11Οστις συνετιζει ημας υπερ τα κτηνη της γης, και σοφιζει ημας υπερ τα πετεινα του ουρανου;12Εκει βοωσι δια την υπερηφανιαν των πονηρων, δεν θελει ομως αποκριθη.13Ο Θεος βεβαιως δεν θελει εισακουσει της ματαιολογιας, ουδε θελει επιβλεψει ο Παντοδυναμος εις αυτην·
14ποσον ολιγωτερον οταν συ λεγης, οτι δεν θελεις ιδει αυτον· η κρισις ομως ειναι ενωπιον αυτου· οθεν εχε το θαρρος σου επ' αυτον.15Αλλα τωρα, επειδη δεν επεσκεφθη εν τω θυμω αυτου και δεν παρετηρησε μετα μεγαλης αυστηροτητος,16δια τουτο ο Ιωβ ανοιγει το στομα αυτου ματαιως· επισωρευει λογους εν αγνωσια.

Job had drawn this sad conclusion from his misfortunes: there was really no point in trying to be righteous; in the end he was no better off than if he had sinned (Job 9:22; Job 34:9; Job 35:3). Alas, he is finding out the depths of his own heart. He seems to be justifying Satan's insinuation: "Doth Job fear God for nought?" (Job 1:9). This is almost the same as the reasoning of those "men corrupt in mind" of whom the apostle speaks, "who hold gain to be the end of piety" (1 Tim. 6:5 – JND translation; see also Mal. 3:14).

Our patriarch did not yet know that there were the same feelings in his heart. He knew about his good works, but not their secret motives. And these were far from being always good. Let us allow the Spirit to search us out through the Word, to discern and lay bare the intentions of our hearts (Heb. 4:12). Elihu renders this service to Job in speaking the truth to him. Some things are not pleasant to hear; but "faithful are the wounds of a friend" (Prov. 27:6; see also Col. 4:6). And when these vital lessons have been learned, our tears, cries of distress and calls for help (Job 19:21), will give way to "songs in the night" (vv. 9, 10).

Ιώβ 36:1-21
1Και ο Ελιου εξηκολουθησε και ειπεν·2Υπομεινον με ολιγον, και θελω σε διδαξει· διοτι εχω ετι λογους υπερ του Θεου.3Θελω λαβει τα επιχειρηματα μου μακροθεν, και θελω αποδωσει δικαιοσυνην εις τον Ποιητην μου·4διοτι οι λογοι μου επ' αληθειας δεν θελουσιν εισθαι ψευδεις· πλησιον σου ειναι ο τελειος κατα την γνωσιν.
5Ιδου, ο Θεος ειναι ισχυρος, ομως δεν καταφρονει ουδενα· ισχυρος εις δυναμιν σοφιας.6Δεν θελει ζωοποιησει τον ασεβη· εις δε τους πτωχους διδει το δικαιον.7Δεν αποσυρει τους οφθαλμους αυτου απο των δικαιων, αλλα και μετα βασιλεων βαλλει αυτους επι θρονου· μαλιστα καθιζει αυτους διαπαντος, και ειναι υψωμενοι.8Και εαν ηθελον εισθαι δεδεμενοι με δεσμα και πιασθη με σχοινια θλιψεως,9τοτε φανερονει εις αυτους τα εργα αυτων και τας παραβασεις αυτων, οτι υπερηυξησαν,10και ανοιγει το ωτιον αυτων εις διδασκαλιαν, και απο της ανομιας προσταζει να επιστρεψωσιν.11Εαν υπακουσωσι και δουλευσωσι, θελουσι τελειωσει τας ημερας αυτων εν αγαθοις και τα ετη αυτων εν ευφροσυναις.12Αλλ' εαν δεν υπακουσωσι, θελουσι διαπερασθη υπο ρομφαιας και θελουσι τελευτησει εν αγνωσια.13Οι δε υποκριται την καρδιαν επισωρευουσιν οργην· δεν θελουσι βοησει οταν δεση αυτους·14αυτοι αποθνησκουσιν εν τη νεοτητι, και η ζωη αυτων τελειονει μεταξυ των ασελγων.
15Λυτρονει τον τεθλιμμενον εν τη θλιψει αυτου και ανοιγει τα ωτα αυτων εν συμφορα·16και ουτως ηθελε σε εκβαλει απο της στενοχωριας εις ευρυχωριαν, οπου δεν υπαρχει στενοχωρια· και το παρατιθεμενον επι της τραπεζης σου θελει εισθαι πληρες παχους.17Αλλα συ εξεπληρωσας δικην ασεβους· δικη και κρισις θελουσι σε καταλαβει.18Επειδη υπαρχει θυμος, προσεχε μη σε εξαφανιση δια της προσβολης αυτου· τοτε ουδε μεγα λυτρον ηθελε σε λυτρωσει.19Θελει αποβλεψει εις τα πλουτη σου, ουτε εις χρυσιον ουτε εις πασαν την ισχυν της δυναμεως;20Μη επιποθει την νυκτα, καθ' ην οι λαοι εκκοπτονται εν τω τοπω αυτων.21Προσεχε, μη στραφης προς την ανομιαν· διοτι συ προεκρινας τουτο μαλλον παρα την θλιψιν.

Elihu continues his discourse; he ascribes righteousness to God (v. 3) while refuting two false ideas about Him. In spite of His power, the Creator is interested in His creature and does not despise him at all (v. 5). The righteous man, in other words the believer, is the object of His special care. His eyes are always upon the man whom He exalts (v. 7), or on the other hand, the man upon whom He sends trials (v. 8). And secondly, God never acts in a capricious manner, like Job told Him He did. In allowing testing, He has a precise aim – to show His own what they have done, to open their ears to His discipline, if need be to make them aware of their sinfulness. Discipline makes disciples. Hebrews 12:7 reminds us that it is kept for the "sons of God", in the same way that parents correct their own children but not other people's. It is therefore proof of our relationship with our Father. But, according to the same passage (Heb. 12:5-6), the soul which is exposed to it can well scorn it, not listen to it, nor attach any importance to it (v. 12; compare 5:17). On the other hand, the soul may give up, that is to say, forget that it is the Lord's faithful love which has prepared the testing for us (read Ps. 119:75).

Ιώβ 36:22-33; Ιώβ 37:1-4
22Ιδου, ο Θεος ειναι υψωμενος δια της δυναμεως αυτου· τις διδασκει ως αυτος;23Τις διωρισεν εις αυτον την οδον αυτου; η τις δυναται να ειπη, Επραξας ανομιαν;
24Ενθυμου να μεγαλυνης το εργον αυτου, το οποιον θεωρουσιν οι ανθρωποι.25Πας ανθρωπος βλεπει αυτο· ο ανθρωπος θεωρει αυτο μακροθεν.26Ιδου, ο Θεος ειναι μεγας και ακατανοητος εις ημας, και ο αριθμος των ετων αυτου ανεξερευνητος.27Οταν ανασυρη τας ρανιδας του υδατος, αυται καταχεουσιν εκ των ατμων αυτου βροχην,28την οποιαν τα νεφη ραινουσιν· αφθονως σταλαζουσιν επι τον ανθρωπον.29Δυναται τις ετι να εννοηση τας εφαπλωσεις των νεφελων, τον κροτον της σκηνης αυτου;30Ιδου, εφαπλονει το φως αυτου επ' αυτην και σκεπαζει τους πυθμενας της θαλασσης·31επειδη δι' αυτων δικαζει τους λαους και διδει τροφην αφθονως.32Εν ταις παλαμαις αυτου κρυπτει την αστραπην· και προσταζει αυτην εις ο, τι εχει να απαντηση.33Παραγγελλει εις αυτην υπερ του φιλου αυτου, κατα δε του ασεβους ετοιμαζει οργην.
1Εις τουτο ετι η καρδια μου τρεμει και εκπηδα απο του τοπου αυτης.2Ακουσατε προσεκτικως την τρομεραν φωνην αυτου και τον ηχον τον εξερχομενον εκ του στοματος αυτου.3Αποστελλει αυτην υποκατω παντος του ουρανου και το φως αυτου επι τα εσχατα της γης.4Κατοπιν αυτου βοα φωνη· βροντα με την φωνην της μεγαλωσυνης αυτου· και δεν θελει στησει αυτα, αφου η φωνη αυτου ακουσθη.

"Who teacheth like him?" asks Elihu (v. 22). God has His school. It is not like men's schools – it lasts for life. If we enrol in its classes, it will make us wiser and better educated than all the universities in the world (Ps. 94:10, 12; Isa. 48:17).

When they had heard the sermon on the mount, the crowds had to admit that the Lord Jesus taught them "as one that had authority, and not as the scribes" (Mark 1:22). The characteristics of the Teacher who came from God to teach men are authority, and wisdom, tireless patience and meekness even in the face of censure (John 3:2). He is no longer on earth but He has left us His Word, the source of all the teaching our souls need.

Elihu glorifies the power of God (v. 22), His work (v. 24), His greatness (v. 26), His justice and kindness (v. 31). We should rejoice to be able to declare with him – "Behold God is mighty . . . Behold God exalteth by his power . . . Behold God is great". When the Lord Jesus was on earth, the objective of His ministry and teaching was to make known the Father and to glorify His Name (John 17:4, 6, 26).

Ιώβ 37:5-24
5Ο Θεος βροντα θαυμασιως με την φωνην αυτου· καμνει μεγαλεια, και δεν εννοουμεν.
6Διοτι λεγει προς την χιονα, γινου επι την γην· και προς την ψεκαδα και προς τον υετον της δυναμεως αυτου.7Κατασφραγιζει την χειρα παντος ανθρωπου· δια να γνωρισωσι παντες οι ανθρωποι το εργον αυτου.8Τοτε τα θηρια εισερχονται εις τα σπηλαια και κατασκηνουσιν εν τοις τοποις αυτων.9Εκ του νοτου ερχεται ο ανεμοστροβιλος, και το ψυχος εκ του βορρα.10Εκ του φυσηματος του Θεου διδεται παγος· και το πλατος των υδατων στερεουται.11Παλιν η γαληνη διασκεδαζει την νεφελην· το φως αυτου διασκορπιζει τα νεφη·12και αυτα περιφερονται κυκλω υπο τας οδηγιας αυτου, δια να καμνωσι παν ο, τι προσταζει εις αυτα επι το προσωπον της οικουμενης·13καμνει αυτα να ερχωνται, η δια παιδειαν, η δια την γην αυτου, η δια ελεος.
14Ακροασθητι τουτο, Ιωβ· σταθητι και συλλογισθητι τα θαυμασια του Θεου.15Εννοεις πως ο Θεος διαταττει αυτα, και καμνει να λαμπη το φως της νεφελης αυτου;16Εννοεις τα ζυγοσταθμισματα των νεφων, τα θαυμασια του τελειου κατα την γνωσιν;17Δια τι τα ενδυματα σου ειναι θερμα, οταν αναπαυη την γην δια του νοτου;18Εξηπλωσας μετ' αυτου το στερεωμα το δυνατον ως κατοπτρον χυτον;19Διδαξον ημας τι να ειπωμεν προς αυτον· ημεις δεν δυναμεθα να διαταξωμεν τους λογους ημων εξ αιτιας του σκοτους.20Θελει αναγγελθη προς αυτον, εαν εγω λαλω; εαν λαληση ανθρωπος, βεβαιως θελει καταποθη.
21Τωρα δε οι ανθρωποι δεν δυνανται να ατενισωσιν εις το λαμπρον φως, το εν τω στερεωματι, αφου ο ανεμος περαση και καθαριση αυτο,22και χρυσαυγης καιρος ελθη απο βορρα. Φοβερα δοξα υπαρχει εν τω Θεω.23Τον Παντοδυναμον, δεν δυναμεθα να εννοησωμεν αυτον· ειναι υπεροχος κατα την δυναμιν και κατα την κρισιν και κατα το πληθος της δικαιοσυνης, δεν καταθλιβει.24Δια τουτο οι ανθρωποι φοβουνται αυτον· ουδεις σοφος την καρδιαν δυναται να εννοηση αυτον.

To show Job the state of his soul and the ways of God with him, Elihu takes his examples from the sky on a stormy day (see previously Job 36:27-29, 32, 33; Job 37:2 . . .). The dark clouds portray the sadness and affliction which, for a moment, had hidden the light of God's face from Job. It is difficult for the natural heart to understand the mysterious balancing of the clouds (v. 16). But Job has to learn one thing: these clouds are laden by God with waters of blessing for him (v. 11 – JND translation; Job 26:8). For the rain can fall in many different ways: in kindness on the earth (Ps. 65:10), or on the other hand, in chastisement like a rod (v. 13; cf. Psalm 148:7-8). It comes down in plenteous and beneficial drops (Job 36:27-28) like fertilising showers (v. 6), or on the contrary in torrential floods – the rain of His power – which ravages the soil without soaking into it. In this latter case it is like judgment without any effect on the soul. But this is not in God's mind in the case of His servant Job. He wants to bless him, He is correcting him in moderation (Jer. 10:24) and will make him say with the hymn writer:
"Still sweet 'tis to discover
If clouds have dimmed my sight,
When passed, eternal Lover,
Toward me, as e'er, Thou'rt bright."
(cf v. 21).

Ιώβ 38:1-18
1Τοτε απεκριθη ο Κυριος προς τον Ιωβ εκ του ανεμοστροβιλου και ειπε·2Τις ουτος, οστις σκοτιζει την βουλην μου δια λογων ασυνετων;3Ζωσον ηδη την οσφυν σου ως ανηρ· διοτι θελω σε ερωτησει, και φανερωσον μοι.
4Που ησο οτε εθεμελιονον την γην; απαγγειλον, εαν εχης συνεσιν.5Τις εθεσε τα μετρα αυτης, εαν εξευρης; η τις ηπλωσε σταθμην επ' αυτην;6Επι τινος ειναι εστηριγμενα τα θεμελια αυτης; η τις εθεσε τον ακρογωνιαιον λιθον αυτης,7οτε τα αστρα της αυγης εψαλλον ομου και παντες οι υιοι του Θεου ηλαλαζον;8η τις συνεκλεισε την θαλασσαν με θυρας, οτε εξορμωσα εξηλθεν εκ μητρας;9οτε περιεβαλον αυτην με νεφελην και με ομιχλην εσπαργανωσα αυτην,10και περιωρισα αυτην δια προσταγματος μου, και εβαλον μοχλους και πυλας,11και ειπα, Εως αυτου θελεις ερχεσθαι και δεν θελεις υπερβη· και εδω θελει συντριβεσθαι η υπερηφανια των κυματων σου;
12Προσεταξας συ την πρωιαν επι των ημερων σου; εδειξας εις την αυγην τον τοπον αυτης,13δια να πιαση τα εσχατα της γης, ωστε οι κακουργοι να εκτιναχθωσιν απ' αυτης;14Αυτη μεταμορφουται ως πηλος σφραγιζομενος· και τα παντα παρουσιαζονται ως στολη.15Και το φως των ασεβων αφαιρειται απ' αυτων, ο δε βραχιων των υπερηφανων συντριβεται.16Εισηλθες εως των πηγων της θαλασσης; η περιεπατησας εις εξιχνιασιν της αβυσσου;17Ηνοιχθησαν εις σε του θανατου αι πυλαι; η ειδες τας θυρας της σκιας του θανατου;18Εγνωρισας το πλατος της γης; απαγγειλον, εαν ενοησας παντα ταυτα.

"That the Almighty would answer me", Job had cried (Job 31:35; compare what Eliphaz said to him in Job 5:1). Well, this God whom he believed to be deaf and inaccessible, grants his wish, but not in the way Job thought He would. For instead of answering his questions, the LORD in His turn is to ask him a whole series of questions. We often see the Lord Jesus doing the same with the people who spoke to Him (e.g. Luke 10:25-26; Luke 20:2-4, 21-24).

Because of the high opinion which he had of himself (Job 31:37), Job needed to be humbled and this is what God is going to bring about by His questions — to make him realise his smallness and his complete ignorance. The scientist, in making objective observations may be brought to the same result; this is why the greatest scientists are often the most modest.

"When man listens, God speaks," someone has said. And God is patient. He has allowed Job and his friends all the time they needed to express their false ideas; then He instructed Elihu to refute them. Finally silence reigns; now God can speak and certainly He will have the last word. We must learn to be quiet sometimes, to silence our restless spirits, so that God can make us hear His voice.

Ιώβ 38:19-38
19Που ειναι η οδος της κατοικιας του φωτος; και του σκοτους, που ειναι ο τοπος αυτου,20δια να συλλαβης αυτο εις το οριον αυτου και να γνωρισης τας τριβους της οικιας αυτου;21Γνωριζεις αυτο, διοτι τοτε εγεννηθης; η διοτι ο αριθμος των ημερων σου ειναι πολυς;22Εισηλθες εις τους θησαυρους της χιονος; η ειδες τους θησαυρους της χαλαζης,23τους οποιους φυλαττω δια τον καιρον της θλιψεως δια την ημεραν της μαχης και του πολεμου;24Δια τινος οδου διαδιδεται το φως, η ο ανατολικος ανεμος διαχεεται επι την γην;
25Τις ηνοιξε ρυακας δια τας ραγδαιας βροχας, η δρομον δια την αστραπην της βροντης,26δια να φερη βροχην επι γην ακατοικητον, εις ερημον, οπου ανθρωπος δεν υπαρχει,27δια να χορταση την αβατον και ακατοικητον, και να αναβλαστηση τον βλαστον της χλοης;28Εχει πατερα η βροχη; η τις εγεννησε τας σταγονας της δροσου;29Απο μητρας τινος εξερχεται ο παγος; και την παχνην του ουρανου, τις εγεννησε;30Τα υδατα σκληρυνονται ως λιθος, και το προσωπον της αβυσσου πηγνυεται.31Δυνασαι να δεσμευσης τας γλυκειας επιρροας της Πλειαδος η να λυσης τα δεσμα τον Ωριωνος;32Δυνασαι να εκβαλης τα Ζωδια εις τον καιρον αυτων; η δυνασαι να οδηγησης τον Αρκτουρον μετα των υιων αυτου;33Γνωριζεις τους νομους του ουρανου; δυνασαι να διαταξης τας επιρροας αυτου επι την γην;34Δυνασαι να υψωσης την φωνην σου εις τα νεφη, δια να σε σκεπαση αφθονια υδατων;35Δυνασαι να αποστειλης αστραπας, ωστε να εξελθωσι και να ειπωσι προς σε, Ιδου, ημεις;36Τις εβαλε σοφιαν εντος του ανθρωπου; η τις εδωκε συνεσιν εις την καρδιαν αυτου;37Τις δυναται να αριθμηση τα νεφη δια σοφιας; η τις δυναται να κενονη τα δοχεια του ουρανου,38δια να χωνευθη το χωμα εις συμπηξιν και οι βωλοι να συγκολλωνται;

Creation is the first evidence which God gives of Himself and every man, without exception, is responsible for discerning, by means of his intelligence, "the invisible things of him, . . . even his eternal power and Godhead". To contemplate the "things that are made" without recognizing and honouring the One who made them renders man without excuse (Rom. 1:19-20).

God invites us, along with Job, to admire His beautiful universe. And who can speak of all these wonders of creation with more competence than its Author Himself? Yet the One who created light, who bound "the sweet influences of the Pleiades" and established "the ordinances of heaven" is also the One who condescends to be interested in one single soul — in this case, Job's soul, but equally mine and yours.

Since the beginning of time, men have been drawn to examine the skies. Some even devote their whole lives to it. Is it not more important for us to devote ours to searching the Scriptures? (John 5:39). For if "the heavens declare the glory of God", (Ps. 19:1) it is the Word which bears witness to His grace.

Ιώβ 38:39-41; Ιώβ 39:1-18
39Θελεις κυνηγησει θηραμα δια τον λεοντα; η χορτασει την ορεξιν των σκυμνων,40οταν κοιτωνται εν τοις σπηλαιοις και καθηνται εις τους κρυπτηρας δια να ενεδρευωσι;41Τις ετοιμαζει εις τον κορακα την τροφην αυτου, οταν οι νεοσσοι αυτου κραζωσι προς τον Θεον, περιπλανωμενοι δι' ελλειψιν τροφης;
1Γνωριζεις τον καιρον του τοκετου των αγριων αιγων του βραχου; δυνασαι να σημειωσης ποτε γεννωσιν αι ελαφοι;2Δυνασαι να αριθμησης τους μηνας τους οποιους πληρουσιν; η γνωριζεις τον καιρον του τοκετου αυτων;3Αυται συγκαμπτονται, γεννωσι τα παιδια αυτων, ελευθερονονται απο των ωδινων αυτων.4Τα τεκνα αυτων ενδυναμουνται, αυξανουσιν εν τη πεδιαδι· εξερχονται και δεν επιστρεφουσι πλεον εις αυτας.5Τις εξαπεστειλεν ελευθερον τον αγριον ονον; η τις ελυσε τους δεσμους αυτου;6του οποιου οικιαν εκαμον την ερημον, και την αλμυριδα κατοικιαν αυτου.7Καταγελα του θορυβου της πολεως· δεν ακουει την κραυγην του εργοδιωκτου.8Κατασκοπευει τα ορη δια βοσκην αυτου, και υπαγει ζητων κατοπιν παντος ειδους χλοης.9Θελει ευχαριστηθη ο μονοκερως να σε δουλευη, η θελει διανυκτερευσει εν τη φατνη σου;10Δυνασαι να δεσης τον μονοκερων με τον δεσμον αυτου προς αροτριασιν; η θελει ομαλιζει τας πεδιαδας οπισω σου;11Θελεις βαλει το θαρρος σου εις αυτον, διοτι η δυναμις αυτου ειναι μεγαλη; η θελεις αφησει την εργασιαν σου επ' αυτον;12Θελεις εμπιστευθη εις αυτον να σοι φερη τον σπορον σου και να συναξη αυτον εν τω αλωνιω σου;
13Εδωκας συ τας ωραιας πτερυγας εις τους ταωνας; η πτερυγας και πτερα εις την στρουθοκαμηλον;14ητις αφινει τα ωα αυτης εις την γην και θαλπει αυτα επι του χωματος,15και λησμονει οτι ο πους ενδεχεται να συντριψη αυτα, η το θηριον του αγρου να καταπατηση αυτα·16σκληρυνεται κατα των τεκνων αυτης, ως να μη ησαν αυτης· ματαιως εκοπιασε, μη φοβουμενη·17διοτι ο Θεος εστερησεν αυτην απο σοφιας και δεν εμοιρασεν εις αυτην συνεσιν·18οσακις σηκονεται ορθιος, καταγελα του ιππου και του αναβατου αυτου.

Rendered speechless by the consideration of the great wonders of nature, then by the laws which govern the balance of the universe, Job, an uninformed pupil, is now questioned on zoology by the Master of all knowledge. His mark in this subject will not be good! Although our patriarch lived a long time ago and in spite of all the efforts of man since then to get to the bottom of them, how many mysteries exist in Creation, mysteries which human science comes up against, often blinded by its own theories! Think, for example, of the question of the origin of life!

God speaks of many things in these four chapters. He speaks of small things as well as large ones, but they are all things which He has made. In contrast, we shall not find here a single word about Job's works. The LORD can accept none of all the worthy things which the patriarch took the trouble to list in such detail. Without the cross, which God was already looking forward to (Rom. 3:25), yes, without the cross, such a man was lost.

My friend, if you perhaps still put your trust in your own efforts and abilities, look to the Lord. He has Himself accomplished great things which exalt His wisdom . . . but, above all, He has completed the work of your salvation, which shows how great His love is.

Ιώβ 39:19-30; Ιώβ 40:1-5
19Συ εδωκας δυναμιν εις τον ιππον; περιενεδυσας τον τραχηλον αυτου με βροντην;20συ καμνεις αυτον να πηδα ως ακρις; το γαυριαμα των μυκτηρων αυτου ειναι τρομερον·21ανασκαπτει εν τη κοιλαδι και αγαλλεται εις την δυναμιν αυτου· εξερχεται εις απαντησιν των οπλων·22καταγελα του φοβου και δεν τρομαζει· ουδε στρεφει απο προσωπου ρομφαιας·23η φαρετρα κροταλιζει κατ' αυτου, η εξαστραπτουσα λογχη και το δορυ.24Καταπινει την γην εν αγριοτητι και μανια· και δεν πιστευει οτι ηχει σαλπιγξ·25αμα δε τη φωνη της σαλπιγγος, λεγει, Α, α και μακροθεν οσφραινεται την μαχην, την κραυγην των στρατηγων και τον αλαλαγμον.
26Δια της σοφιας σου πετα ο ιεραξ και απλονει τας πτερυγας αυτου προς νοτον;27Εις την προσταγην σου ανυψουται ο αετος και καμνει την φωλεαν αυτου εν τοις υψηλοις;28Κατοικει επι βραχου και διατριβει, επι αποτομου βραχου και επι αβατων τοπων·29εκειθεν αναζητει τροφην· οι οφθαλμοι αυτου σκοπευουσι μακροθεν·30και οι νεοσσοι αυτου αιμα πινουσι· και οπου πτωματα, εκει και αυτος.
1Ο Κυριος απεκριθη ετι προς τον Ιωβ και ειπεν·2Ο διαδικαζομενος προς τον Παντοδυναμον θελει διδαξει αυτον; ο ελεγχων τον Θεον ας αποκριθη προς τουτο.3Τοτε ο Ιωβ απεκριθη προς τον Κυριον και ειπεν·4Ιδου, εγω ειμαι ουτιδανος· τι δυναμαι να αποκριθω προς σε; θελω βαλει την χειρα μου επι το στομα μου·5απαξ ελαλησα και δεν θελω αποκριθη πλεον· μαλιστα, δις· αλλα δεν θελω επιπροσθεσει.

Job had thought that his well-being was of no interest to the LORD. But was there ever any creature of any kind from a baby raven to a horse or an eagle, for which God was not concerned? If He took care of all living things, there was every reason that He would watch over the man Job, the highest of creatures, who had life even beyond the grave.

The Lord Jesus, in the gospels, gives His own exactly the same teaching (cf. Job 38:41 with Luke 12:24). And He invites us not to be anxious about our everyday needs; God knows all about them. One thing only can we lack – and we often do lack this – faith in this faithful God.

The LORD has just been speaking to Job about His creation; Job rightly concludes, "Behold, I am nought" (v. 5, JND translation). But he cannot say more than that. He who had intended to argue with God as equal to equal (Job 10:2; Job 13:3; Job 23:3-4), now that the occasion is provided for him, understands that before the majesty of His Creator this is just not possible. This is his first lesson, but he still has a second lesson to learn. The LORD is to speak a second time so that He can lead Job to a full and sincere conviction of sin.

Ιώβ 40:6-24; Ιώβ 41:1-8
6Τοτε απεκριθη ο Κυριος προς τον Ιωβ εκ του ανεμοστροβιλου και ειπε·7Ζωσον ηδη ως ανηρ την οσφυν σου· εγω θελω σε ερωτησει, και απαγγειλον μοι.8Θελεις αρα αναιρεσει την κρισιν μου; θελεις με καταδικασει, δια να δικαιωθης;9Εχεις βραχιονα ως ο Θεος; η δυνασαι να βροντας με φωνην ως αυτος;10Στολισθητι τωρα μεγαλοπρεπειαν και υπεροχην· και ενδυθητι δοξαν και ωραιοτητα.11Εκχεε τας φλογας της οργης σου· και βλεπε παντα υπερηφανον και ταπεινονε αυτον.12Βλεπε παντα υπερηφανον· κρημνιζε αυτον· και καταπατει τους ασεβεις εν τω τοπω αυτων.13Κρυψον αυτους ομου εν τω χωματι· καλυψον τα προσωπα αυτων εν αφανεια.14Τοτε και εγω θελω ομολογησει προς σε, οτι η δεξια σου δυναται να σε σωση.
15Ιδου τωρα, ο Βεεμωθ, τον οποιον εκαμα μετα σου, τρωγει χορτον ως βους.16Ιδου τωρα, η δυναμις αυτου ειναι εν τοις νεφροις αυτου και η ισχυς αυτου εν τω ομφαλω της κοιλιας αυτου.17Υψονει την ουραν αυτου ως κεδρον· τα νευρα των μηρων αυτου ειναι συμπεπλεγμενα.18Τα οστα αυτου ειναι χαλκινοι σωληνες· τα οστα αυτου ως μοχλοι σιδηρου.19Τουτο ειναι το αριστουργημα του Θεου· ο ποιησας αυτον δυναται να πλησιαση εις αυτον την ρομφαιαν αυτου.20Διοτι τα ορη προμηθευουσιν εις αυτον την τροφην, οπου παιζουσι παντα τα θηρια του αγρου.21Πλαγιαζει υποκατω των σκιερων δενδρων, υπο την σκεπην των καλαμων και εν τοις βαλτοις.22Τα σκιερα δενδρα σκεπαζουσιν αυτον με την σκιαν αυτων· αι ιτεαι των ρυακων περικαλυπτουσιν αυτον.23Ιδου, εαν πλημμυριση ποταμος, δεν σπευδει να φυγη· εχει θαρρος, και αν ο Ιορδανης προσβαλλη εις το στομα αυτου.24Δυναται τις φανερα να συλλαβη αυτον; η δια παγιδων να διατρυπηση την ρινα αυτου;
1Δυνασαι να συρης εξω τον Λευιαθαν δια αγκιστρου; η να περιδεσης την γλωσσαν αυτου με φορβιαν;2Δυνασαι να βαλης χαλινον εις την ρινα αυτου; η να τρυπησης την σιαγονα αυτου με ακανθαν;3Θελει πληθυνει προς σε ικεσιας; θελει σοι λαλησει μετα γλυκυτητος;4Θελει καμει συνθηκην μετα σου; θελεις παρει αυτον δια δουλον παντοτεινον;5Θελεις παιζει μετ' αυτου ως μετα πτηνου; η θελεις δεσει αυτον δια τας θεραπαινας σου;6Θελουσι καμει οι φιλοι συμποσιον εξ αυτου; θελουσι μοιρασει αυτον μεταξυ των εμπορων;7Δυνασαι να γεμισης το δερμα αυτου με βελη; η την κεφαλην αυτου με αλιευτικα καμακια;8Βαλε την χειρα σου επ' αυτον· ενθυμηθητι τον πολεμον· μη καμης πλεον τουτο.

The picture of creation would not be complete without the description of two mysterious and terrible animals. The first is behemoth, possibly the hippopotamus [Perhaps a type of dinosaur, certainly not a hippopotamus. Ed.], in any event, an impressive beast whose power speaks of the power of death. It is a solemn fact that death had to be the first of God's dealings with guilty man. As a consequence of the Fall, an invincible sword arms death as the penalty of sin (v. 19; see Gen. 3:24). Not only is every man death's prey, but all the beasts of the earth are given to it for food (v. 20). Jordan, the river of death (v. 23), speaks to us of this too.

But then we see an even more terrible monster. Death only has power in this present life, whilst Satan, of whom leviathan is a picture, drags his victims away with him into the second death (Isa. 27:1). In the face of such an enemy, we are naturally just as unarmed as a child who tries to catch a crocodile [Perhaps a type of large marine reptile, certainly not a modern crocodile. Ed.] with a hopelessly small hook (Job 41:1). Certainly we can not play with the power of evil without suffering punishment. Are we then at Satan's mercy? By the grace of God – no! On the cross Christ triumphed over this terrible Adversary. We should remember this final battle and continually cling to the One who won it (Job 41:8; Col. 2:15).

Ιώβ 41:9-34
9Ιδου, η ελπις να πιαση τις αυτον ειναι ματαια· δεν ηθελε μαλιστα εκπλαγη εις την θεωριαν αυτου;10Ουδεις ειναι τοσον τολμηρος ωστε να εγειρη αυτον· και τις δυναται να σταθη εμπροσθεν εμου;
11Τις προτερον εδωκεν εις εμε και να ανταποδοσω; τα υποκατω παντος του ουρανου ειναι εμου.12Δεν θελω σιωπησει τα μελη αυτου ουδε την δυναμιν ουδε την ευαρεστον αυτου συμμετριαν.13Τις να εξιχνιαση την επιφανειαν του ενδυματος αυτου; τις να εισελθη εντος των διπλων σιαγονων αυτου;14Τις δυναται να ανοιξη τας πυλας του προσωπου αυτου; οι οδοντες αυτου κυκλω ειναι τρομεροι.15Αι ισχυραι ασπιδες αυτου ειναι το εγκαυχημα αυτου, συγκεκλεισμεναι ομου δια σφιγκτου σφραγισματος·16η μια ενουται μετα της αλλης, ωστε ουδε αηρ δυναται να περαση δι' αυτων·17ειναι προσκεκολλημεναι η μια μετα της αλλης· συνεχονται ουτως, ωστε δεν δυνανται να αποσπασθωσιν.18Εις τον πταρνισμον αυτου λαμπει φως, και οι οφθαλμοι αυτου ειναι ως τα βλεφαρα της αυγης.19Εκ του στοματος αυτου εξερχονται λαμπαδες καιομεναι και σπινθηρες πυρος εξακοντιζονται.20Εκ των μυκτηρων αυτου εξερχεται καπνος, ως εξ αγγειου κοχλαζοντος η λεβητος.21Η πνοη αυτου αναπτει ανθρακας, και φλοξ εξερχεται εκ του στοματος αυτου·22Εν τω τραχηλω αυτου κατοικει δυναμις, και τρομος προπορευεται εμπροσθεν αυτου.23Τα στρωματα της σαρκος αυτου ειναι συγκεκολλημενα· ειναι στερεα επ' αυτον· δεν δυνανται να σαλευθωσιν.24Η καρδια αυτου ειναι στερεα ως λιθος· σκληρα μαλιστα ως η κατω μυλοπετρα.25Οτε ανεγειρεται, φριττουσιν οι δυνατοι, και εκ του φοβου παραφρονουσιν.26Η ρομφαια του συναπαντωντος αυτον δεν δυναται να ανθεξη· η λογχη, το δορυ, ουδε ο θωραξ.27Θεωρει τον σιδηρον ως αχυρον, τον χαλκον ως ξυλον σαθρον.28Τα βελη δεν δυνανται να τρεψωσιν αυτον εις φυγην· αι πετραι της σφενδονης ειναι εις αυτον ως στυπιον.29Τα ακοντια λογιζονται ως στυπιον· γελα εις το σεισμα της λογχης.30Οξεις λιθοι κοιτονται υποκατω αυτου· υποστρονει τα αγκυλωτα σωματα επι πηλου.31Καμνει την αβυσσον ως λεβητα να κοχλαζη· καθιστα την θαλασσαν ως σκευος μυρεψου.32Αφινει οπισω την πορειαν φωτεινην· ηθελε τις υπολαβει την αβυσσον ως πολιαν.33Επι της γης δεν υπαρχει ομοιον αυτου, δεδημιουργημενον ουτως αφοβον.34Περιορα παντα τα υψηλα· ειναι βασιλευς επι παντας τους υιους της υπερηφανιας.

With this terrifying image of leviathan, God discloses to Job his accuser of ch. 1 and his enemy of ch. 2. A combatant must know his adversary in order not to underestimate him. The believer must know Satan's power (v. 12), defeated at the Cross but still active, of whose devices we should not be ignorant (2 Cor. 2:11). Let us look at what characterises him: his double jaws (v. 13 – JND translation; cf. 1 Peter 5:8); his heart, which is as hard as stone (v. 24) because he is a complete stranger to God's love. He is impervious to every human show of strength (vv. 26-29) and he sows terror with his weapon – death – which defeats even the strongest men (v. 25).

But Satan is also "the liar" and the seducer; we must keep well clear of his delusions (v. 18; John 8:44; 2 Cor. 11:14). He draws souls into the world, that boiling sea of human passion, by presenting his attractions as good food (the pot) or as a remedy for evil (the pot of ointment). Under a guise of wisdom and experience (the hoary – or white hair) he leads to the deep those foolish people who follow his shining path and engulfs them (vv. 31, 32).

Finally, let us remember the dreadful title which has been given to him: "He is king over all the children of pride" (see also 1 Tim. 3:6).

Ιώβ 42:1-17
1Τοτε απεκριθη ο Ιωβ προς τον Κυριον και ειπεν·2Εξευρω οτι δυνασαι τα παντα, και ουδεις στοχασμος σου δυναται να εμποδισθη.3Τις ουτος ο κρυπτων την βουλην ασυνετως; Εγω λοιπον προεφερα εκεινο, το οποιον δεν ενοουν. Πραγματα υπερθαυμαστα δι' εμε, τα οποια δεν εγνωριζον.4Ακουσον, δεομαι· και εγω θελω λαλησει· θελω σε ερωτησει, και συ διδαξον με.5Ηκουον περι σου με την ακοην του ωτιου, αλλα τωρα ο οφθαλμος μου σε βλεπει·6δια τουτο βδελυττομαι εμαυτον, και μετανοω εν χωματι και σποδω.
7Αφου δε ο Κυριος ελαλησε τους λογους τουτους προς τον Ιωβ, ειπεν ο Κυριος προς Ελιφας τον Θαιμανιτην, Ο θυμος μου εξηφθη κατα σου και κατα των δυο φιλων σου· διοτι δεν ελαλησατε περι εμου το ορθον ως ο δουλος μου Ιωβ·8δια τουτο λαβετε τωρα εις εαυτους επτα μοσχους και επτα κριους και υπαγετε προς τον δουλον μου Ιωβ, και προσφερετε ολοκαυτωμα υπερ εαυτων· ο δε Ιωβ ο δουλος μου θελει ικετευσει υπερ υμων· διοτι θελω δεχθη το προσωπον αυτου· δια να μη πραξω με σας κατα την αφροσυνην σας· διοτι δεν ελαλησατε περι εμου το ορθον ως ο δουλος μου Ιωβ.9Και υπηγον Ελιφας ο Θαιμανιτης και Βιλδαδ ο Σαυχιτης και Σωφαρ ο Νααμαθιτης, και εκαμον ως προσεταξεν εις αυτους ο Κυριος· ο δε Κυριος εδεχθη το προσωπον του Ιωβ.
10Και εστρεψεν ο Κυριος την αιχμαλωσιαν του Ιωβ, αφου προσηυχηθη υπερ των φιλων αυτου· και εδωκεν ο Κυριος εις τον Ιωβ διπλασια παντων των οσα ειχε προτερον.11Τοτε ηλθον προς αυτον παντες οι αδελφοι αυτου και πασαι αι αδελφαι αυτου και παντες οι γνωριζοντες αυτον προτερον, και εφαγον αρτον μετ' αυτου εν τω οικω αυτου· και συνεκλαυσαν με αυτον και παρηγορησαν αυτον περι παντος του κακου, το οποιον ο Κυριος επεφερεν επ' αυτον· και εδωκαν εκαστος εις αυτον εν αργυριον και εκαστος εν χρυσουν ενωτιον.12Και ευλογησεν ο Κυριος τα εσχατα του Ιωβ μαλλον παρα τα πρωτα· ωστε απεκτησε δεκατεσσαρας χιλιαδας προβατων και εξακισχιλιας καμηλους και χιλια ζευγη βοων και χιλιας ονους.13Εγεννηθησαν ετι εις αυτον επτα υιοι και τρεις θυγατερες·14και εκαλεσε το ονομα της πρωτης Ιεμιμα· και το ονομα της δευτερας Κεσια· και το ονομα της τριτης Κερεν-αππουχ·15και δεν ευρισκοντο εφ' ολης της γης γυναικες ωραιαι ως αι θυγατερες του Ιωβ· και ο πατηρ αυτων εδωκεν εις αυτας κληρονομιαν μεταξυ των αδελφων αυτων.16Μετα ταυτα εζησεν ο Ιωβ εκατον τεσσαρακοντα ετη, και ειδε τους υιους αυτου και τους υιους των υιων αυτου, τεταρτην γενεαν.17και ετελευτησεν ο Ιωβ, γερων και πληρης ημερων.

We are now at the end of the book; we have come to the great lesson, which Job has at last understood. We call this deliverance — this deliverance from our contemptible self. While the LORD was speaking to him, all the high opinions which Job had of himself had progressively disappeared. Bit by bit, he was discovering with horror the wickedness of his heart. He who had promised not to say any more (Job 40:5) cries out, "I abhor myself and repent . . . ". This is what a man who "was perfect and upright, and one that feared God, and eschewed evil" has to say when he stands in God's presence.

Job has been sifted like wheat. It has been a painful procedure but one which, as with Peter later, has taken away all his dependence in himself. He can now strengthen his brothers and pray for his friends (v. 10; cf. Luke 22:32).

The LORD calls him "my servant Job" four times over and blames the three miserable comforters. He sends others to Job who bring him true comfort. Not only does He restore Job to his old position but He gives him double what he had before. However Job has now acquired something more precious than all this: he has learned to know God, at the same time as he was learning to know himself.

Ψαλμό 1
1Μακαριος ο ανθρωπος, οστις δεν περιεπατησεν εν βουλη ασεβων, και εν οδω αμαρτωλων δεν εσταθη, και επι καθεδρας χλευαστων δεν εκαθησεν·2αλλ' εν τω νομω του Κυριου ειναι το θελημα αυτου, και εν τω νομω αυτου μελετα ημεραν και νυκτα.3Και θελει εισθαι ως δενδρον πεφυτευμενον παρα τους ρυακας των υδατων, το οποιον διδει τον καρπον αυτου εν τω καιρω αυτου, και το φυλλον αυτου δεν μαραινεται· και παντα, οσα αν πραττη, θελουσιν ευοδωθη.
4Δεν θελουσιν εισθαι ουτως οι ασεβεις· αλλ' ως το λεπτον αχυρον, το οποιον εκριπτει ο ανεμος.5Δια τουτο δεν θελουσιν εγερθη οι ασεβεις εν τη κρισει, ουδε οι αμαρτωλοι εν τη συναξει των δικαιων.6Διοτι γνωριζει ο Κυριος την οδον των δικαιων· η δε οδος των ασεβων θελει απολεσθη.

The Psalms, or "praises", have sometimes been called "the heart of the Scriptures", because in their poetic style they express, above all, sentiments or feelings. These sentiments may be those of faithful Israelites during and after the reign of the Antichrist: suffering, anguish, fear . . . but also confidence, joy and thankfulness. We find the sentiments and affections of the Lord Jesus entering beforehand in sympathy into the afflictions of the Jewish "remnant". Finally there are sentiments that believers of every age can know in the circumstances of their own lives.

The first verses reveal the characteristics of those blessed people who can sing these psalms. Above all other attributes, God requires that of holiness, of separation from evil. How applicable v. 1 is in our everyday life! It is the indispensable condition for enjoying the Word (v. 2) and for bearing fruit (v. 3; cf. Jer. 17:7-8; John 15:5). The tree planted by the rivers of water represents the believer rooted in Christ, deriving his vital strength from Him. The Lord Jesus, as man, perfectly realised this state of holiness, this delight in the Law of the LORD, and also this abundant fruit borne for the glory of God.

Ψαλμό 2
1Δια τι εφρυαξαν τα εθνη και οι λαοι εμελετησαν ματαια;2Παρεσταθησαν οι βασιλεις της γης, και οι αρχοντες συνηχθησαν ομου, κατα του Κυριου, και κατα του χριστου αυτου, λεγοντες,3Ας διασπασωμεν τους δεσμους αυτων, και ας απορριψωμεν αφ' ημων τας αλυσεις αυτων.4Ο καθημενος εν ουρανοις θελει γελασει· ο Κυριος θελει εκμυκτηρισει αυτους.5Τοτε θελει λαλησει προς αυτους εν τη οργη αυτου, και εν τω θυμω αυτου θελει συνταραξει αυτους.6Αλλ' εγω, θελει ειπει, εχρισα τον Βασιλεα μου επι Σιων, το ορος το αγιον μου.
7Εγω θελω αναγγειλει το προσταγμα· ο Κυριος ειπε προς εμε, Υιος μου εισαι συ· εγω σημερον σε εγεννησα·8Ζητησον παρ' εμου, και θελω σοι δωσει τα εθνη κληρονομιαν σου, και ιδιοκτησιαν σου τα περατα της γης·9θελεις ποιμανει αυτους εν ραβδω σιδηρα· ως σκευος κεραμεως θελεις συντριψει αυτους.
10Τωρα λοιπον, βασιλεις, συνετισθητε· διδαχθητε, κριται της γης.11Δουλευετε τον Κυριον εν φοβω και αγαλλεσθε εν τρομω.12Φιλειτε τον Υιον, μηποτε οργισθη, και απολεσθητε εκ της οδου, οταν εξαφθη ταχεως ο θυμος αυτου. Μακαριοι παντες οι πεποιθοτες επ' αυτον.

Psalms 1 and 2 are complementary to each other, serving as an introduction to the entire book. They set forth Israel's two great sins in rejecting God's twofold witness to the nation: disobedience to His Law (Ps. 1) and rejection of His Son (Ps. 2).

We find in this second psalm God's thoughts concerning the One who is His Anointed (v. 2), His King (v. 6), His Son (vv. 7 and 12, quoted in Acts 13:33). He will ensure that Jesus is honoured on this earth where He has been scorned. Previously Herod and Pontius Pilate, with the Gentiles and the people of Israel, were gathered together against Him (see Acts 4: 25-28). His cross bore this insulting inscription: "Jesus of Nazareth, the King of the Jews", as if to say to God, "That's what we are doing with your King". But in a coming day, at the time of open rebellion of the nations, the righteous King whom God has reserved for this earth will appear (Ps. 89:27-28). In this way, right from the beginning of the Book of Psalms, for the encouragement of the faithful in their distress, God introduces Himself (v. 6) as ruling over the events of history and directing them to this glorious ultimate goal.

Let us hold on to the exhortation of v. 11, "Serve the LORD with fear"; and "with gladness", says Psalm 100:2; "with all your heart", concludes 1 Samuel 12:20.

Ψαλμό 3
1> Κυριε, ποσον επληθυνθησαν οι εχθροι μου πολλοι επανιστανται επ' εμε·2πολλοι λεγουσι περι της ψυχης μου, δεν ειναι δι' αυτον σωτηρια εν τω Θεω· Διαψαλμα.3Αλλα συ, Κυριε, εισαι η ασπις μου, η δοξα μου και ο υψονων την κεφαλην μου.
4Εκραξα με την φωνην μου προς τον Κυριον, και εισηκουσε μου εκ του ορους του αγιου αυτου. Διαψαλμα.5Εγω επλαγιασα και εκοιμηθην· εξηγερθην· διοτι ο Κυριος με υποστηριζει.6Δεν θελω φοβηθη απο μυριαδων λαου των αντιπαρατασσομενων κατ' εμου κυκλω.7Αναστηθι, Κυριε· σωσον με, Θεε μου· διοτι συ επαταξας παντας τους εχθρους μου κατα της σιαγονος· συνετριψας τους οδοντας των ασεβων.8Του Κυριου ειναι η σωτηρια· επι τον λαον σου ειναι η ευλογια σου. Διαψαλμα.

Many psalms were written in special circumstances which, in part, inspired their content. David's flight before Absalom was the event which God used to give us this psalm (2 Sam. 15-18). Whilst the infamous son is hatching up plots against his father, "the sweet psalmist of Israel" (2 Sam. 23:1), instead of preparing his defence, is expressing in a song his trust in his God. What matter how many his enemies may be, when the LORD has placed Himself as a protective "shield" between these "ten thousands of people" and His beloved one (cf. Gen. 15:1; Deut. 33:29)! So this favoured one can enjoy sweet sleep in the midst of the greatest dangers, knowing that the LORD is watching over him (v. 5).

An incident in the life of the Lord Jesus illustrates this perfect tranquility: during the storm on the lake, when the angry waves were already filling the boat, "he was in the hinder part of the ship, asleep on a pillow" (Mark 4:37-38; see also the example of Peter in Acts 12:6). Happy trust! May God give us to experience it.

V. 8 shows that David counts blessing for the people of greater value than his own safety. Israel is always the people of God, even when in revolt against His Anointed.

Ψαλμό 4
1> Οταν επικαλωμαι, εισακουε μου Θεε της δικαιοσυνης μου· εν στενοχωρια με επλατυνας· ελεησον με και εισακουσον της προσευχης μου.2Υιοι ανθρωπων, εως ποτε μετατρεπετε την δοξαν μου εις καταισχυνην, αγαπατε ματαιοτητα και ζητειτε ψευδος; Διαψαλμα.3Αλλα μαθετε οτι εξελεξεν ο Κυριος τον οσιον αυτου· ο Κυριος θελει ακουσει, οταν κραζω προς αυτον.4Οργιζεσθε και μη αμαρτανετε· λαλειτε εν ταις καρδιαις υμων επι της κλινης υμων και ησυχαζετε. Διαψαλμα.5Θυσιασατε θυσιας δικαιοσυνης και ελπισατε επι τον Κυριον.
6Πολλοι λεγουσι, Τις θελει δειξει εις ημας το αγαθον; Υψωσον εφ' ημας το φως του προσωπου σου, Κυριε.7Εδωκας μεγαλητεραν ευφροσυνην εις την καρδιαν μου, παρ' οσην απολαμβανουσιν αυτοι, οταν πληθυνηται ο σιτος αυτων και ο οινος αυτων.8Εν ειρηνη θελω και πλαγιασει και κοιμηθη· διοτι συ μονος, Κυριε, με κατοικιζεις εν ασφαλεια.

In Psalm 3, the LORD was the protection of the man of faith; in Psalm 4 He is his portion. The godly man possesses the assurance that God has chosen him (v. 3: lit. brought him into favour with Him). But he is still found in the midst of a world where vanity and falsehood hold sway (v. 2), and here he can but suffer. "Who will show us any good?", that is the question often asked in such a world. We shall not find this "good" around us, nor even within us! The only real good is that which God produces. He shows us the perfect expression of it in the life of His Son, the "godly Man" par excellence, the only One of whom it could be said, "He hath done all things well" (Mark 7:37).

God is the source of all good, but also of all true gladness. "Thou hast put gladness in my heart", declares the psalmist (v. 7). Such gladness does not depend on the abundance of material goods, as the end of the verse shows (cf. Hab. 3:17-18). The same chapter of Philippians which tells us to rejoice in the Lord always reminds us that a believer can be happy in privations as well as in abundance (Phil. 4: 4, 12). Divine joy can fill the soul even in the midst of distress. Circumstances do not affect it, for the very reason that it has its source in the One who never changes (Heb. 13:8).

Ψαλμό 5
1> Ακροασθητι, Κυριε, τους λογους μου· νοησον τον στεναγμον μου.2Προσεξον εις την φωνην της κραυγης μου, Βασιλευ μου και Θεε μου· Διοτι εις σε θελω προσευχηθη.3Κυριε, το πρωι θελεις ακουσει την φωνην μου· το πρωι θελω παρασταθη εις σε και θελω προσδοκα.4Διοτι δεν εισαι συ Θεος θελων την ασεβειαν· ο πονηρευομενος δεν θελει κατοικει πλησιον σου.5Ουδε θελουσι σταθη οι αφρονες εμπροσθεν των οφθαλμων σου· μισεις παντας τους εργατας της ανομιας.6Θελεις εξολοθρευσει τους λαλουντας το ψευδος· ο Κυριος βδελυττεται τον ανθρωπον τον αιμοβορον και τον δολιον.
7Αλλ' εγω δια του πληθους του ελεους σου θελω εισελθει εις τον οικον σου· θελω προσκυνησει προς τον ναον της αγιοτητος σου μετα φοβου σου.8Κυριε, οδηγησον με εν τη δικαιοσυνη σου, ενεκα των εχθρων μου· κατευθυνον την οδον σου εμπροσθεν μου.9Διοτι δεν ειναι εν τω στοματι αυτων αληθεια· η καρδια αυτων ειναι πονηρια· ταφος ανεωγμενος ο λαρυγξ αυτων· δια της γλωσσης αυτων κολακευουσι.10Καταδικασον αυτους, Θεε· ας αποτυχωσι των διαβουλιων αυτων· εξωσον αυτους δια το πληθος των παραβασεων αυτων, διοτι απεστατησαν εναντιον σου.11Ας ευφραινωνται δε παντες οι ελπιζοντες επι σε· ας χαιρωσι διαπαντος, διοτι συ περισκεπαζεις αυτους· ας καυχωνται ομοιως επι σε οι αγαπωντες το ονομα σου.12Διοτι συ, Κυριε, θελεις ευλογησει τον δικαιον· θελεις περισκεπασει αυτον με ευμενειαν, ως με ασπιδα.

At the end of Psalm 4, we saw the believer laying himself down to sleep in peace. Here we consider him as he awakes. Godliness should mark every moment of our lives, including those we spend alone in our own room. Right from dawn, as the very first activity of his day, the prayer of the psalmist rises up towards his King, towards his God (Ps. 63:1). Let us follow his example, dear fellow-believers, with so much more zeal and liberty, in that the God on whom we call is, in the Lord Jesus, our Father.

In Psalm 4 the prayer struck an urgent note and was reduced to a simple cry (vv. 1, 3). That is enough to make God listen. But in this case the request is defined, stated in a precise way, following which the man of faith can wait peacefully for an answer . . . which he must not try to obtain by any other means.

The subject of confidence in the face of the schemes of wicked men is developed. It is remarkable that v. 9, which applies to the enemies, should be quoted in Romans 3: 13 to describe all men. This is explained in Romans 5: 10: we were all enemies of God so far as our minds are concerned, by wicked works (see also Col. 1:21).

Ψαλμό 6
1> Κυριε, μη με ελεγξης εν τω θυμω σου, μηδε εν τη οργη σου παιδευσης με.2Ελεησον με, Κυριε, διοτι ειμαι αδυνατος· ιατρευσον με, Κυριε, διοτι εταραχθησαν τα οστα μου.3Και η ψυχη μου εταραχθη σφοδρα· αλλα συ, Κυριε, εως ποτε;4Επιστρεψον, Κυριε· λυτρωσον την ψυχην μου· σωσον με δια το ελεος σου.5Διοτι εν τω θανατω δεν υπαρχει ενθυμησις περι σου· εν τω αδη τις θελει σε δοξολογησει;6Απεκαμον εν τω στεναγμω μου· ολην την νυκτα λουω την κλινην μου· με τα δακρυα μου καταβρεχω την στρωμνην μου.7Ο οφθαλμος μου εμαρανθη εκ της θλιψεως· εγηρασεν εξ αιτιας παντων των εχθρων μου.
8Απομακρυνθητε απ' εμου, παντες οι εργαται της ανομιας, διοτι ηκουσεν ο Κυριος την φωνην του κλαυθμου μου.9Ηκουσεν ο Κυριος την δεησιν μου· ο Κυριος εδεχθη την προσευχην μου.10Ας αισχυνθωσι και ας ταραχθωσι σφοδρα παντες οι εχθροι μου· ας στραφωσιν εις τα οπισω· ας καταισχυνθωσιν αιφνιδιως.

The trials through which a believer passes are sometimes the direct result of his own mistakes. Then he comes under the governmental dealing of God, who corrects and chastises him (v. 1; cf. Jer. 31:18). This was the case with David after the terrible affair of Uriah the Hittite and also after the numbering of the people. There can then be no question of gladness and peace, as in Psalm 4:7-8. Instead of communing with his heart upon his bed (Ps. 4:4), the guilty man soaks his bed with bitter tears (v. 6). Knowing that he deserves what is meted out to him, he is pursued by regrets and by the realisation of having offended God. The fear of death can even take hold of his soul (v. 5). He no longer enjoys the happy liberty which flows from a good conscience. Nevertheless, even in such cases God may be found, for He loves His redeemed one too much to leave him in despair; He hears his supplication and receives his prayer (v. 9). In the same way He speaks to Hezekiah, tormented on his bed by the anticipation of death, with this comforting word, "I have heard thy prayer, I have seen thy tears . . . I will deliver thee . . . Isaiah 38:5-6; cf. v. 5 with Isaiah 38:18. Yes, suddenly David receives the assurance that his prayer is granted. Circumstances have not changed, but now his faith triumphs in hope.

Ψαλμό 7
1> Κυριε ο Θεος μου, επι σε ελπιζω· σωσον με εκ παντων των διωκοντων με και ελευθερωσον με·2μηποτε ο εχθρος αρπαση ως λεων εν ψυχην μου και διασπαραξη, χωρις να υπαρξη ελευθερωτης.3Κυριε ο Θεος μου, εαν εγω επραξα τουτο, εαν εις τας χειρας μου ηναι ανομια·4εαν ανταπεδωκα κακον εις τον ειρηνευοντα μετ' εμου, η κατεθλιψα τον αναιτιως διωκοντα με·5ας καταδιωξη ο εχθρος την ψυχην μου και ας φθαση αυτην· και ας καταπατηση εις γην την ζωην μου, και ας καταβαλη την δοξαν μου εις το χωμα. Διαψαλμα.6Αναστηθι, Κυριε, εν τη οργη σου· υψωθητι ενεκα της λυσσης των εχθρων μου· και εγερθητι δι' εμε εις την κρισιν την οποιαν προσεταξας.7Και η συναξις των λαων θελει σε κυκλωσει· και συ επιστρεψον, να καθησης υπερανωθεν αυτης εις υψος.8Ο Κυριος θελει κρινει τους λαους. Κρινον με, Κυριε, κατα την δικαιοσυνην μου, και κατα την ακεραιοτητα μου, την εν εμοι.9Ας τελειωση πλεον η κακια των ασεβων· και στερεωσον τον δικαιον, συ ο Θεος ο δικαιος, ο εξεταζων καρδιας και νεφρους.
10Η ασπις μου ειναι εν τω Θεω, οστις σωζει τους ευθεις την καρδιαν.11Ο Θεος ειναι κριτης δικαιος και Θεος οργιζομενος καθ' εκαστην ημεραν.12Εαν ο ασεβης δεν επιστραφη, θελει ακονισει την ρομφαιαν αυτου· ενετεινε το τοξον αυτου και ητοιμασεν αυτο·13και δι' αυτον ητοιμασεν οργανα θανατου· προσηρμοσε τα βελη αυτου εναντιον των διωκτων.14Ιδου, ο ασεβης κοιλοπονει ανομιαν· συνελαβε δε πονηριαν και εγεννησε ψευδος·15Εσκαψε λακκον και εβαθυνεν αυτον· πλην αυτος θελει πεσει εις τον βοθρον, τον οποιον εκαμεν.16Η πονηρια αυτου θελει επιστρεψει κατα της κεφαλης αυτου, και η καταδυναστεια αυτου θελει καταβη επι την κορυφην αυτου.17Εγω θελω επαινει τον Κυριον κατα την δικαιοσυνην αυτου, και θελω ψαλμωδει εις το ονομα Κυριου του Υψιστου.

For us to understand the Psalms, and in particular not to be taken aback by some of the harsh statements about the wicked, there is one fact of which we must never lose sight: such statements are made by those believers who do not form part of the Church. The Psalms deal prophetically with the period which is to follow the rapture of the Church.

Certainly we can apply many of the verses to ourselves: for example, all the verses which express confidence (see v. 1), a sense of injustice (v. 9), praise (v. 17) and also many other sentiments. The present is not however the time to call upon God's judgment, as happens in the Psalms (see v. 6). Our prayer as Christians is not "Destroy thou them, O God!" (Ps. 5:10), but in the school of our divine Example we learn to say, "Father, forgive them . . ." (Luke 23:34). On the other hand, when the day of grace has run its course, and when the Antichrist oppresses the feeble but faithful remnant, it will be in accordance with God's mind to pray for the destruction of the wicked (Luke 18:7). For it is only in this way, and after the judgment of the ungodly, that the earthly kingdom of the Son of Man, of which we read in Psalm 8, must be established.

Ψαλμό 8
1> Κυριε ο Κυριος ημων, ποσον ειναι θαυμαστον το ονομα σου εν παση τη γη· οστις εθεσας την δοξαν σου υπερανω των ουρανων.2Εκ στοματος νηπιων και θηλαζοντων ητοιμασας αινεσιν ενεκα των εχθρων σου, δια να καταργησης τον εχθρον και τον εκδικητην.
3Οταν θεωρω τους ουρανους σου, το εργον των δακτυλων σου, την σεληνην και τους αστερας, τα οποια συ εθεμελιωσας,4Τι ειναι ο ανθρωπος, ωστε να ενθυμησαι αυτον; η ο υιος του ανθρωπου, ωστε να επισκεπτησαι αυτον;5Συ δε εκαμες αυτον ολιγον τι κατωτερον των αγγελων, και με δοξαν και τιμην εστεφανωσας αυτον.6Κατεστησας αυτον κυριον επι τα εργα των χειρων σου· παντα υπεταξας υποκατω των ποδων αυτου·7παντα τα προβατα και τους βοας, ετι δε και τα ζωα του αγρου·8τα πετεινα του ουρανου, και τους ιχθυας της θαλασσης, παντα τα διαπορευομενα τας οδους των θαλασσων.9Κυριε ο Κυριος ημων, ποσον ειναι θαυμαστον το ονομα σου εν παση τη γη.

This psalm begins by establishing the smallness of man in contrast to creation, an impression that every one of us can experience in contemplating, for example, the prodigious immensity of a starry sky! "What is man?" Then, brought back to our puny dimension, we learn that nevertheless God had wonderful and glorious things in view for man and through man. But how was He to realise them, with a being who was both sinner and mortal? It was impossible to crown with glory and honour a creature in misery and corruption. So what God was unable to do either for or through the first Adam He has accomplished in Christ, the Second Man. Yes, the Creator has taken upon Himself the body He had created. He was made "a little lower than the angels." Hebrews 2:6-9, which quotes and completes our vv. 4-6, gives the unfathomable motive for it: because of the death which He must taste. And it is in this human nature that the Son has received universal dominion. In Him man recovers more than Adam ever lost (vv. 5-8; 1 Cor. 15:27 . . .). Crowned with glory and honour, Christ, the Second Man, will introduce other men with Himself into heaven and will make them sharers of His glory.

Ψαλμό 9
1> Θελω σε δοξολογησει, Κυριε, εν ολη καρδια μου· θελω διηγηθη παντα τα θαυμασια σου.2Θελω ευφρανθη και χαρη εν σοι· θελω ψαλμωδησει εις το ονομα σου, Υψιστε.3Οταν στραφωσιν οι εχθροι μου εις τα οπισω, πεσωσι και αφανισθωσιν απ' εμπροσθεν σου.4Διοτι συ εκαμες την κρισιν μου και την δικην μου· εκαθησας επι θρονου κρινων εν δικαιοσυνη·5Επετιμησας τα εθνη· εξωλοθρευσας τον ασεβη· το ονομα αυτων εξηλειψας εις τον αιωνα του αιωνος·6Εχθρε, αι ερημωσεις εξελιπον διαπαντος· και κατηδαφισας πολεις· το μνημοσυνον αυτων εχαθη μετ' αυτων.7Αλλ' ο Κυριος διαμενει εις τον αιωνα· ητοιμασε τον θρονον αυτου δια κρισιν.8Και αυτος θελει κρινει την οικουμενην εν δικαιοσυνη· θελει κρινει τους λαους εν ευθυτητι.9Και ο Κυριος θελει εισθαι καταφυγιον εις τον πενητα, καταφυγιον εν καιρω θλιψεως.10Και θελουσιν ελπισει επι σε οι γνωριζοντες το ονομα σου· διοτι δεν εγκατελιπες τους εκζητουντας σε, Κυριε.
11Ψαλμωδειτε εις τον Κυριον, τον κατοικουντα εν Σιων· αναγγειλατε μεταξυ των λαων τα κατορθωματα αυτου·12διοτι οταν καμνη εκζητησιν αιματων, ενθυμειται αυτους· δεν λησμονει την κραυγην των ταλαιπωρουμενων.13Ελεησον με, Κυριε· ιδε την θλιψιν μου την εκ των εχθρων μου, συ ο υψονων με εκ των πυλων του θανατου,14δια να διηγηθω πασας τας αινεσεις σου εν ταις πυλαις της θυγατρος Σιων· εγω θελω αγαλλιασθαι δια την σωτηριαν σου.15Τα εθνη κατεβυθισθησαν εις τον λακκον, τον οποιον εκαμον· εν τη παγιδι, την οποιαν εκρυψαν, επιασθη ο πους αυτων.16Ο Κυριος γνωριζεται δια την κρισιν, την οποιαν καμνει· ο ασεβης παγιδευεται εν τω εργω των χειρων αυτου· Ιγαιων· Διαψαλμα.17Οι ασεβεις θελουσιν επιστραφη εις τον αδην· παντα τα εθνη τα λησμονουντα τον Θεον.18Διοτι δεν θελει λησμονηθη διαπαντος ο πτωχος· η προσδοκια των πενητων δεν θελει απολεσθη διαπαντος.19Αναστηθι, Κυριε· ας μη υπερισχυη ανθρωπος· ας κριθωσι τα εθνη ενωπιον σου.20Καταστησον, Κυριε, νομοθετην επ' αυτους· ας γνωρισωσι τα εθνη, οτι ειναι ανθρωποι. Διαψαλμα.

Psalm 9 and Psalm 10 are closely linked in their prophetic aspects. Psalm 9 sets forth the enemy from without – the nations in coalition against Israel. Psalm 10 introduces the enemy within – the ungodly oppressors persecuting the faithful remnant. The schemes of the wicked are only for a limited time. Their name will be obliterated for ever (v. 5); their ravages will be brought to an end for ever (v. 6) and the expectation of the poor shall not perish for ever (v. 18). Indeed it is also for ever that the LORD has taken His seat: "he hath prepared his throne for judgment" (v. 7; Ps. 58:11). Then He will call men to account for the blood and tears of the faithful, shed in every age. He will avenge the oppressed (v. 9), the afflicted whose cry He has not forgotten (v. 12). But the principal charge levelled against humanity, indicated by the title of the psalm, is the death of the Son of God (Muth-labben): the outrage committed against God by the world in crucifying His Beloved. A terrible judgment is in store for the race of His murderers.

In the parable of the sheep and the goats (Matt. 25:31 . . .) the Lord Jesus describes the judgment of the nations at the dawn of His reign and announces that each will be judged according to how they have treated Him.

Ψαλμό 10
1Δια τι, Κυριε, ιστασαι μακροθεν; κρυπτεσαι εν καιρω θλιψεως;2Εν τη υπερηφανια του ασεβους κατακαιεται ο πτωχος· ας πιασθωσιν εν ταις πανουργιαις, τας οποιας διαλογιζονται.3Διοτι ο ασεβης καυχαται εις τας επιθυμιας της ψυχης αυτου, και ο πλεονεκτης μακαριζει εαυτον· καταφρονει τον Κυριον.4Ο ασεβης δια την αλαζονειαν του προσωπου αυτου δεν θελει εκζητησει τον Κυριον· παντες οι διαλογισμοι αυτου ειναι οτι δεν υπαρχει Θεος.5Αι οδοι αυτου μολυνονται εν παντι καιρω· αι κρισεις σου ειναι πολυ υψηλα απο προσωπου αυτου· φυσα εναντιον παντων των εχθρων αυτου.6Ειπεν εν τη καρδια αυτου, δεν θελω σαλευθη απο γενεας εις γενεαν· διοτι δεν θελω πεσει εις δυστυχιαν.7Το στομα αυτου γεμει καταρας και απατης και δολου· υπο την γλωσσαν αυτου ειναι κακια και ανομια.8Καθηται εν ενεδρα των προαυλιων, εν αποκρυφοις, δια να φονευση τον αθωον· οι οφθαλμοι αυτου παραμονευουσι τον πενητα.9Ενεδρευει εν αποκρυφω, ως λεων εν τω σπηλαιω αυτου· ενεδρευει δια να αρπαση τον πτωχον· αρπαζει τον πτωχον, οταν συρη αυτον εν τη παγιδι αυτου.10Κυπτει, χαμηλονει, δια να πεσωσιν οι πτωχοι εις τους ονυχας αυτου.11Ειπεν εν τη καρδια αυτου, ελησμονησεν ο Θεος· εκρυψε το προσωπον αυτου· δεν θελει ιδει ποτε.
12Αναστηθι, Κυριε· Θεε, υψωσον την χειρα σου· μη λησμονησης τους τεθλιμμενους.13Δια τι παρωξυνεν ο ασεβης τον Θεον; ειπεν εν τη καρδια αυτου, Δεν θελεις εξετασει.14Ειδες· διοτι συ παρατηρεις την αδικιαν και την υβριν, δια να ανταποδωσης με την χειρα σου· εις σε αφιερονεται ο πτωχος· εις τον ορφανον συ εισαι ο βοηθος.15Συντριψον τον βραχιονα του ασεβους και πονηρου· εξερευνησον την ασεβειαν αυτου, εωσου μη ευρης αυτην πλεον.16Ο Κυριος ειναι βασιλευς εις τον αιωνα του αιωνος· τα εθνη θελουσιν εξαλειφθη εκ της γης αυτου.17Κυριε, εισηκουσας την επιθυμιαν των πενητων· θελεις στηριξει την καρδιαν αυτων, θελεις καμει προσεκτικον το ωτιον σου·18δια να κρινης τον ορφανον και τον τεταπεινωμενον, ωστε ο ανθρωπος ο γηινος να μη καταδυναστευη πλεον.

The "times of trouble" described in Psalms 9:9 and 10:1 will be frightening. Lust, pride, unbelief, treachery, violence . . . these features which exist in the world today will reach full development when "he who now letteth" (the Holy Spirit) has been taken away, in the days of the Antichrist, whose sinister portrait is drawn for us by these verses (see 2 Thess. 2:7-8). Contrary, however, to the thoughts of the wicked person who reckons that God "will not require it" (vv. 4, 13), whatever he does, secretly, cunningly and maliciously, is uncovered. And whatever he says "in his heart" (vv. 6, 11, 13) is proclaimed by the One who "searcheth the hearts" (Luke 12:3). "I shall not be moved" is here the language of folly (v. 6), but it can also be that of faith (Ps. 62:6). The thought that God sees all things encourages the man of faith when he is tested; the poor can commit himself to Him (v. 14). And v. 2 contains another reassuring truth: the wicked will always be caught in his own net (cf. Ps. 7:15; Ps. 9:16).

Psalm 9 closed with the thought that the nations are "but men"; Psalm 10 ends by calling the persecutor "the man of the earth". Believers, let us never forget that we belong to heaven, and because of this we are beyond the reach of this world and its prince.

Ψαλμό 11
1> Επι τον Κυριον πεποιθα· πως λεγετε εις την ψυχην μου, Φευγε εις το ορος σας, ως πτηνον;2Διοτι, ιδου, οι ασεβεις ενετειναν τοξον· ητοιμασαν τα βελη αυτων επι την χορδην, δια να τοξευσωσιν εν σκοτει τους ευθεις την καρδιαν.3Εαν τα θεμελια καταστραφωσιν, ο δικαιος τι δυναται να καμη;
4Ο Κυριος ειναι εν τω ναω τω αγιω αυτου· ο Κυριος εν τω ουρανω εχει τον θρονον αυτου· οι οφθαλμοι αυτου βλεπουσι, τα βλεφαρα αυτου εξεταζουσι, τους υιους των ανθρωπων.5Ο Κυριος εξεταζει τον δικαιον· τον δε ασεβη και τον αγαπωντα την αδικιαν μισει η ψυχη αυτου.6Θελει βρεξει επι τους ασεβεις παγιδας· πυρ και θειον και ανεμοζαλη ειναι η μερις του ποτηριου αυτων.7Διοτι δικαιος ων ο Κυριος, αγαπα δικαιοσυνην· το προσωπον αυτου βλεπει ευθυτητα.

God has placed authorities in the world today: governments, magistrates, police . . . charged with maintaining order, justice and peace. In the time of the great tribulation, however, all that goes to secure the safety of man ("the foundations") will be overthrown. The question in v. 3 will therefore put the righteous to the test. Will they yield to the temptation to run away, as a bird flies off to escape danger? No; their trust is not in an earthly refuge (the mountain) but in Him who is unmovable, because His throne is in heaven (v. 4). Friends, how is it with our faith? If the Lord were to take away our main props down here – family, friends, health, material goods – would it be evident in whom we have trusted? And if we think about the foundations of truth, we must confess that they are being shaken throughout Christendom. What can the righteous do? He can separate himself from everything which attacks and seeks to destroy the pillars of divine truth.

God's eye tries the sons of men (v. 5; Ps. 7:9; see e.g. Luke 7:39-40; Luke 11:17; Luke 22:61). Distressing and intolerable thought for "the wicked"! Comforting knowledge for "the righteous"! It is for his own good that he is being so searched (Ps. 139:23-24).

Ψαλμό 12
1> Σωσον, Κυριε· διοτι εξελιπεν οσιος, διοτι εχαθησαν οι φιλαληθεις μεταξυ των υιων των ανθρωπων.2Εκαστος λαλει ματαιοτητα προς τον πλησιον αυτου· με χειλη δολια λαλουσιν απο διπλης καρδιας.3Ας εξολοθρευση ο Κυριος παντα τα χειλη τα δολια, την γλωσσαν την μεγαλορρημονα.4Διοτι ειπον, Θελομεν υπερισχυσει δια της γλωσσης ημων· τα χειλη ημων ειναι ημετερα· τις θελει εισθαι κυριος εφ' ημας;5Δια την ταλαιπωριαν των πτωχων, δια τον στεναγμον των πενητων, τωρα θελω εγερθη, λεγει ο Κυριος· θελω θεσει εν ασφαλεια εκεινον, κατα του οποιου φυσα ο ασεβης.6Τα λογια του Κυριου ειναι λογια καθαρα· αργυριον δεδοκιμασμενον εν πηλινω χωνευτηριω, κεκαθαρισμενον επταπλασιως.7Συ, Κυριε, θελεις φυλαξει αυτους· θελεις διατηρησει αυτους απο της γενεας ταυτης εις τον αιωνα.8Οι ασεβεις περιπατουσι κυκλω, οταν οι αχρειοι υψωθωσι μεταξυ των υιων των ανθρωπων.

This psalm expresses the suffering of a soul stricken with a sense of the unrighteousness which surrounds him. David, who wrote it, had to experience this personally on many, many occasions. The duplicity and jealous hatred of Saul (1 Sam. 18:17 . . .), the idle intentions of the inhabitants of Keilah (1 Sam. 23:12), the double treason of the Ziphites (1 Sam. 23:19 and 1 Sam. 26:1) and the even greater treachery of Doeg the Edomite (1 Sam. 22:9-10), then Nabal's contemptuous ingratitude (1 Sam. 25:10-11) — all of these could not fail to have their effect upon David. Certainly in every circumstance he was able to prove God's comforting reply, "I will set him in safety from him that puffeth at him" (v. 5; cf. Ps. 10:5). But his own standard of truth was by no means perfect (see 1 Sam. 20:6; 1 Sam. 21:2 . . .).

On the other hand, the holiness of the Lord Jesus rendered Him fully sensitive to the duplicity and cunning of His adversaries (of which Luke 20:20 gives us an example). The more a Christian walks in the light, the more he will suffer from the world's corrupt atmosphere. How greatly then will his painful experience of the lying tongues of men, with their hypocrisy and pride (vv. 2, 3) make him appreciate by contrast the purity and practical value of the words of the LORD (v. 6). "Thy word is truth" (John 17:17; Ps. 119:140).

Ψαλμό 13
1> Εως ποτε, Κυριε, θελεις με λησμονει διαπαντος; εως ποτε θελεις κρυπτει το προσωπον σου απ' εμου;2Εως ποτε θελω εχει βουλας εν τη ψυχη μου, οδυνας καθ' ημεραν εν τη καρδια μου· εως ποτε θελει υψονεσθαι ο εχθρος μου επ' εμε;3Επιβλεψον· εισακουσον μου, Κυριε ο Θεος μου· φωτισον τους οφθαλμους μου, μηποτε υπνωσω τον υπνον του θανατου·4Μηποτε ειπη ο εχθρος μου, Υπερισχυσα κατ' αυτου, και οι θλιβοντες με αγαλλιασθωσιν, εαν σαλευθω.5Αλλ' εγω ηλπισα επι το ελεος σου· η καρδια μου θελει αγαλλεσθαι εις την σωτηριαν σου.6Θελω ψαλλει εις τον Κυριον, διοτι με αντημειψε.

Of this tribulation through which the Jewish remnant will pass in the last days before the millennial reign, the Lord Jesus declares that there will not have been any to compare with it since the beginning of creation . . . and that there never will be. We can therefore understand the cry of anguish, "How long?" repeated four times at the beginning of this psalm and also in several others. It is in reply to that question that the Lord will make a short work upon the earth (Mark 13:20; Rom. 9:28). The Lord has promised that the Christian will never experience a comparable distress (Rev. 3:10). The Christian can however find himself in a state of discouragement, perhaps for a long period, and think that God has forgotten him and has deliberately hidden His face from him (v. 1). Perhaps this has happened to us. How do we emerge from such a gloomy tunnel? Let us cease first of all to fret and to take counsel in our own soul (v. 2); it will bring us no reply, but rather weariness and anguish (1 Sam. 27:1). Let us rather keep in mind this triumphant outburst: "Who shall separate us from the love of Christ? shall tribulation, or distress, or persecution . . .?" (Rom. 8:35 . . .). The remembrance of His goodness and of His salvation — there is the secret which will restore our confidence and our joy (v. 5).

Ψαλμό 14, Ψαλμό 15
1> Ειπεν ο αφρων εν τη καρδια αυτου, δεν υπαρχει Θεος. Διεφθαρησαν· εγειναν βδελυροι εις τα εργα· δεν υπαρχει πραττων αγαθον.2Ο Κυριος διεκυψεν εξ ουρανου επι τους υιους των ανθρωπων δια να ιδη εαν ηναι τις εχων συνεσιν, εκζητων τον Θεον.3Παντες εξεκλιναν, ομου εξηχρειωθησαν· δεν υπαρχει πραττων αγαθον· δεν υπαρχει ουδε εις.
4Δεν εχουσι γνωσιν παντες οι εργαζομενοι την ανομιαν, οι κατατρωγοντες τον λαον μου ως βρωσιν αρτου; τον Κυριον δεν επεκαλεσθησαν.5Εκει εφοβηθησαν φοβον· διοτι ο Θεος ειναι εν τη γενεα των δικαιων.6Κατησχυνατε την βουλην του πτωχου, διοτι ο Κυριος ειναι η καταφυγη αυτου.7Τις θελει δωσει εκ Σιων την σωτηριαν του Ισραηλ; οταν ο Κυριος επιστρεψη τον λαον αυτου απο της αιχμαλωσιας, θελει αγαλλεσθαι ο Ιακωβ, θελει ευφραινεσθαι ο Ισραηλ.
1> Κυριε, τις θελει κατοικησει εν τη σκηνη σου; τις θελει κατοικησει εν τω ορει τω αγιω σου;2Ο περιπατων εν ακεραιοτητι και εργαζομενος δικαιοσυνην, και λαλων αληθειαν εν τη καρδια αυτου·3Ο μη καταλαλων δια της γλωσσης αυτου, μηδε πραττων κακον εις τον φιλον αυτου, μηδε δεχομενος ονειδισμον κατα του πλησιον αυτου.4Εις τους οφθαλμους αυτου καταφρονειται ο αχρειος· τιμα δε τους φοβουμενους τον Κυριον· ομνυει εις τον πλησιον αυτου και δεν αθετει·5δεν διδει το αργυριον αυτου επι τοκω, ουδε λαμβανει δωρα κατα του αθωου. Ο πραττων ταυτα δεν θελει σαλευθη εις τον αιωνα.

Truly a fool is he who, faced with so many evidences that God has given of His power and His love, closes his eyes, hardens his heart and says: "There is no God" (v. 1; Ps. 10:4; Jer. 5:12). But if all men are not atheists, all without exception are lacking in true understanding. For no one seeks after this God whose existence he recognises – unless God operates in his heart.

Is it not appalling, this picture of the human race as God views it from heaven? But let us never forget that this is the race, rebellious and corrupted by nature, to which you and I belong.

After the sad declaration of Psalm 14, "There is none that doeth good . . .", Psalm 15 can fairly pose the question, "Who shall abide in thy tabernacle?" Ch. 3 of Romans which quotes Psalm 14:1-3 next reveals the glorious truth which concerns us: that amongst men, who are all shown to be sinners, God freely justifies those who believe (Rom. 3:10-12; 22-26).

The characteristics of the faithful Israelite are the same as those that grace should produce in the Christian: righteousness and truth in his walk, deeds and words; goodwill towards his neighbour; recognition of good and evil in accordance with divine standards (read Isa. 33:15-16).

Ψαλμό 16
1> Φυλαξον με, Θεε, διοτι επι σε ηλπισα.2Συ ψυχη μου, ειπας προς τον Κυριον, συ εισαι ο Κυριος μου· η αγαθοτης μου δεν εκτεινεται εις σε·3Αλλ' εις τους αγιους τους οντας εν τη γη και εις τους εξαιρετους, εις τους οποιους ειναι ολη μου η ευχαριστησις.4Οι πονοι των τρεχοντων κατοπιν αλλων θεων θελουσι πολλαπλασιασθη· εγω δεν θελω προσφερει τας εξ αιματος σπονδας αυτων, ουδε θελω λαβει εις τα χειλη μου τα ονοματα αυτων.5Ο Κυριος ειναι η μερις της κληρονομιας μου και του ποτηριου μου· συ διαφυλαττεις τον κληρον μου.6Αι μεριδες μου επεσον εις τοπους τερπνους· ελαβον ωραιοτατην κληρονομιαν.7Θελω ευλογει τον Κυριον τον νουθετησαντα με· ετι και εν καιρω νυκτος με διδασκουσιν οι νεφροι μου.
8Ενωπιον μου ειχον τον Κυριον διαπαντος· διοτι ειναι εκ δεξιων μου, δια να μη σαλευθω.9Δια τουτο ευφρανθη η καρδια μου και ηγαλλιασεν η γλωσσα μου· ετι δε και η σαρξ μου θελει αναπαυθη επ' ελπιδι.10Διοτι δεν θελεις εγκαταλειψει την ψυχην μου εν τω αδη, ουδε θελεις αφησει τον Οσιον σου να ιδη διαφθοραν.11Εφανερωσας εις εμε την οδον της ζωης· χορτασμος ευφροσυνης ειναι το προσωπον σου· τερπνοτητες ειναι διαπαντος εν τη δεξια σου.

This psalm is directly applicable to the Man Christ Jesus, as the quotations which are made from it in the Acts clearly show (Acts 2:25; Acts 13:35). Besides, who but He would dare to declare, "I have set the LORD always before me" (v. 8)? We see Him here, not as Saviour (that is in Ps. 22), but as our Example; not as Son of God, but as the Man of faith. As the Son, He has no need of being preserved (v. 1), and His goodness extends even to that of God Himself (v. 2; see Mark 10:18). But confidence, dependence, patience, faith, indeed all the sentiments we see shining out in this psalm in respect of a God known and honoured are human sentiments. To manifest them to perfection, Christ came to live the life of a man on the earth (and in what conditions!) —but the life of a man without sin! He is presented to us as submitted to God, the Lord (v. 2); finding His joy in the saints (v. 3), in the lot which His Father has reserved for Him (v. 5; Hebrews 12:2) and finally in the LORD Himself (vv. 8, 9, 11). He is confident even in the face of death (v.10). Marvellous pathway, which is the delight of His God! This is a pathway which He has marked out so that we can follow His steps (1 Peter 2:21).

Ψαλμό 17
1> Ακουσον, Κυριε, το δικαιον· προσεξον εις την δεησιν μου· ακροασθητι την προσευχην μου, την γινομενην ουχι με χειλη δολια.2Ας εξελθη η κρισις μου παρα του προσωπου σου· οι οφθαλμοι σου ας ιδωσι την ευθυτητα.3Ηρευνησας την καρδιαν μου· επεσκεφθης αυτην εν καιρω νυκτος· εδοκιμασας με και δεν ηυρες ουδεν εν εμοι· ο στοχασμος μου δεν ειναι διαφορος των λογων μου.4Ως προς τα εργα των ανθρωπων, εγω δια των λογων των χειλεων σου εφυλαχθην απο των οδων των παρανομων.5Στηριξον τα διαβηματα μου εν ταις οδοις σου, δια να μη σαλευθωσιν οι ποδες μου.6Εγω σε επεκαλεσθην, Θεε, διοτι θελεις μου εισακουσει· Κλινον εις εμε το ωτιον σου, ακουσον τους λογους μου.7Θαυμαστωσον τα ελεη σου, συ ο σωζων τους ελπιζοντας επι σε εκ των επανισταμενων κατα της δεξιας σου.
8Φυλαξον με ως κορην οφθαλμου· κρυψον με υπο την σκιαν των πτερυγων σου9απ' εμπροσθεν των ασεβων των ταλαιπωρουντων με· οι εχθροι της ψυχης μου με περιεκυκλωσαν.10Υπερεπαχυναν· το στομα αυτων λαλει υπερηφανα.11Τωρα περιεκυκλωσαν τα διαβηματα ημων· προσηλωσαν τους οφθαλμους αυτων δια να κρημνισωσιν ημας κατα γης·12Ως λεων επιθυμων να κατασπαραξη· και ως σκυμνος, καθημενος εν αποκρυφοις.13Αναστηθι, Κυριε· προφθασον αυτον, υποσκελισον αυτον· ελευθερωσον την ψυχην μου απο του ασεβους, οστις ειναι η ρομφαια σου·14Απο ανθρωπων, Κυριε, της χειρος σου· απο ανθρωπων του κοσμου, οιτινες λαμβανουσι την μεριδα αυτων εν ταυτη τη ζωη, και των οποιων την κοιλιαν γεμιζεις απο των θησαυρων σου· εχορτασαν τους υιους, και αφινουσι τα υπολοιπα αυτων εις τους εγγονους αυτων.15Εγω δε εν δικαιοσυνη θελω ιδει το προσωπον σου· θελω χορτασθη απο της θεωριας σου, οταν εξεγερθω.

In Psalm 16 we admired the confidence of the perfect Man. In Psalm 17 it is His righteousness that is before us. His righteousness is also and primarily before God, who finds complete satisfaction in it. Men can only see another person's behaviour, but God goes further and considers the motives that govern it. Psalm 11:5 taught us that "The LORD trieth the righteous . . .". But here we have the result of this close scrutiny of the heart of the Lord Jesus: "Thou hast tried me and shalt find nothing; I am purposed that my mouth shall not transgress." (v. 3; cf. John 8:25). Matchless Example! Let us make sure that our thoughts are always in step with our words, and vice-versa.

Besides this, let us learn to know and to use the Word of God as He did. He used it to keep Himself from the paths of the destroyer, from Satan himself (v. 4; Matt. 4: 4, 7, 10).

Vv. 14 and 15 emphasise the contrast between "men of the world, who have their portion in this life", and the righteous person (Christ, but also the believer), whose portion is heavenly (Ps. 16:5). In His sufferings now for righteousness's sake, He thinks of resurrection and of the Object of His affections: "I shall be satisfied . . . with thy likeness" (v. 15; cf. Ps. 16:11).

Ψαλμό 18:1-29
1> Θελω σε αγαπα, Κυριε, η ισχυς μου.2Ο Κυριος ειναι πετρα μου και φρουριον μου και ελευθερωτης μου· Θεος μου, βραχος μου· επ' αυτον θελω ελπιζει· η ασπις μου και το κερας της σωτηριας μου· υψηλος πυργος μου.3Θελω επικαλεσθη τον αξιυμνητον Κυριον, και εκ των εχθρων μου θελω σωθη.4Πονοι θανατου με περιεκυκλωσαν, και χειμαρροι ανομιας με κατετρομαξαν·5Πονοι του αδου με περιεκυκλωσαν, παγιδες θανατου με εφθασαν.6Εν τη στενοχωρια μου επεκαλεσθην τον Κυριον, και προς τον Θεον μου εβοησα. Ηκουσεν εκ του ναου αυτου της φωνης μου, και η κραυγη μου ηλθεν ενωπιον αυτου εις τα ωτα αυτου.7Τοτε εσαλευθη και εντρομος εγεινεν η γη, και τα θεμελια των ορεων εταραχθησαν και εσαλευθησαν, διοτι ωργισθη.8Καπνος ανεβαινεν εκ των μυκτηρων αυτου, και πυρ κατατρωγον εκ του στοματος αυτου· ανθρακες ανηφθησαν απ' αυτου.9Και εκλινε τους ουρανους και κατεβη, και γνοφος υπο τους ποδας αυτου.10Και επεβη επι χερουβειμ και επετασθη· και επεταξεν επι πτερυγων ανεμων.11Εθεσε το σκοτος αποκρυφον τοπον αυτου· η σκηνη αυτου, περιξ αυτου ησαν υδατα σκοτεινα, νεφη πυκνα των αερων.12Εκ της λαμψεως της εμπροσθεν αυτου διηλθον τα νεφη αυτου, χαλαζα και ανθρακες πυρος.13Και εβροντησεν εν ουρανοις ο Κυριος, και ο Υψιστος εδωκε την φωνην αυτου· χαλαζα και ανθρακες πυρος.14Και απεστειλε τα βελη αυτου και εσκορπισεν αυτους· και αστραπας επληθυνε και συνεταραξεν αυτους.15Και εφανησαν τα βαθη των υδατων και ανεκαλυφθησαν τα θεμελια της οικουμενης, απο της επιτιμησεως σου, Κυριε, απο του φυσηματος της πνοης των μυκτηρων σου.16Εξαπεστειλεν εξ υψους· ελαβε με· ειλκυσε με εξ υδατων πολλων.17Ηλευθερωσε με εκ του δυνατου εχθρου μου, και εκ των μισουντων με, διοτι ησαν δυνατωτεροι μου.18Προεφθασαν με εν τη ημερα της θλιψεως μου· αλλ' ο Κυριος εσταθη το αντιστηριγμα μου·19και εξηγαγε με εις ευρυχωριαν· ηλευθερωσε με διοτι ηυδοκησεν εις εμε.
20Αντημειψε με ο Κυριος κατα την δικαιοσυνην μου· κατα την καθαροτητα των χειρων μου ανταπεδωκεν εις εμε.21Διοτι εφυλαξα τας οδους του Κυριου, και δεν ησεβησα εκκλινας απο του Θεου μου.22Διοτι πασαι αι κρισεις αυτου ησαν εμπροσθεν μου, και τα διαταγματα αυτου δεν απεμακρυνα απ' εμου·23και εσταθην αμεμπτος προς αυτον, και εφυλαχθην απο της ανομιας μου.24Και ανταπεδωκεν εις εμε ο Κυριος κατα την δικαιοσυνην μου, κατα την καθαροτητα των χειρων μου εμπροσθεν των οφθαλμων αυτου.25Μετα οσιου οσιος θελεις εισθαι· μετα ανδρος τελειου τελειος θελεις εισθαι·26μετα καθαρου, καθαρος θελεις εισθαι· και μετα διεστραμμενου διεστραμμενως θελεις φερθη.27Διοτι συ θελεις σωσει λαον τεθλιμμενον· οφθαλμους δε υπερηφανων θελεις ταπεινωσει.28Διοτι συ θελεις φωτισει τον λυχνον μου· Κυριος ο Θεος μου θελει φωτισει το σκοτος μου.
29Διοτι δια σου θελω διασπασει στρατευμα, και δια του Θεου μου θελω υπερπηδησει τειχος.

This psalm constitutes a great prophecy comprising the death, resurrection, exaltation, final victory and kingship of the Messiah. The first three verses provide the theme which will afterwards be developed at length: namely the manner of the deliverance of "the servant of the LORD" (see title). The Lord Jesus teaches us, by His own experience, what God is for the one who puts his trust in Him. "The exceeding greatness of his power to us-ward who believe" has been demonstrated in Christ's resurrection, ascension, and the place which has been given Him above all His enemies (read Eph. 1:19-21). What God was to the Lord Jesus in the hour of His distress (v. 6), of His calamity (v. 18), He is also for us; and the trials through which we pass are so many opportunities to get to know Him in a new way. Am I weary, downcast? He is my strength. Is my faith tottering? He is my Rock. Is danger in sight? He is my stronghold, the fortress where I find a sure refuge (Ps. 9:9). Am I grappling with the Enemy? He is the shield which protects me from his blows. For the Lord Jesus, such deliverance was the result of His righteousness (vv. 19, 24), whilst for us it is assured on account of our relationship with Him.

Ψαλμό 18:30-50
30Του Θεου, η οδος αυτου ειναι αμωμος· ο λογος του Κυριου ειναι δεδοκιμασμενος· ειναι ασπις παντων των ελπιζοντων επ' αυτον.31Διοτι τις Θεος πλην του Κυριου; και τις φρουριον πλην του Θεου ημων;32Ο Θεος ειναι ο περιζωννυων με δυναμιν, και καθιστων αμωμον την οδον μου.33Καμνει τους ποδας μου ως των ελαφων και με στηνει επι τους υψηλους τοπους μου.34Διδασκει τας χειρας μου εις πολεμον, και εκαμε τοξον χαλκουν τους βραχιονας μου.35Και εδωκας εις εμε την ασπιδα της σωτηριας σου· και η δεξια σου με υπεστηριξε και η αγαθοτης σου με εμεγαλυνεν.36Επλατυνας τα βηματα μου υποκατω μου, και οι ποδες μου δεν εκλονισθησαν.37Κατεδιωξα τους εχθρους μου και εφθασα αυτους· και δεν επεστρεψα εωσου συνετελεσα αυτους.38Συνετριψα αυτους και δεν ηδυνηθησαν να ανεγερθωσιν· επεσον υπο τους ποδας μου.39Και περιεζωσας με δυναμιν εις πολεμον· συνεκαμψας υποκατω μου τους επανισταμενους επ' εμε.40Και εκαμες τους εχθρους μου να τρεψωσιν εις εμε τα νωτα, και εξωλοθρευσα τους μισουντας με.41Εβοησαν, και ουδεις ο σωζων· προς τον Κυριον, και δεν εισηκουσεν αυτων.42Και κατελεπτυνα αυτους ως κονιν κατα προσωπον ανεμου· απετιναξα αυτους ως τον πηλον των οδων.43Ηλευθερωσας με εκ των αντιλογιων του λαου· κατεστησας με κεφαλην εθνων· λαος, τον οποιον δεν εγνωρισα, εδουλευσεν εις εμε.44Μολις ηκουσαν, και υπηκουσαν εις εμε· ξενοι υπεταχθησαν εις εμε.45Ξενοι παρελυθησαν και κατετρομαξαν εκ των αποκρυφων τοπων αυτων.46Ζη Κυριος, και ευλογημενον το φρουριον μου· και ας υψωθη ο Θεος της σωτηριας μου·47ο Θεος ο εκδικων με και υποτασσων λαους υποκατω μου·48οστις με ελευθερονει εκ των εχθρων μου. Ναι, με υψονεις υπερανω των επανισταμενων επ' εμε· ηλευθερωσας με απο ανδρος αδικου.49Δια τουτο θελω σε υμνει, Κυριε, μεταξυ των εθνων, και εις το ονομα σου θελω ψαλλει.50Αυτος μεγαλυνει τας σωτηριας του βασιλεως αυτου, και καμνει ελεος εις τον κεχρισμενον αυτου, εις τον Δαβιδ και εις το σπερμα αυτου εως αιωνος.

The Lord Jesus is pleased to bring us to a knowledge of His God, whose way is perfect and whose Word is tried (v. 30; Prov. 30:5). In the first part of the psalm, He has taught us by His example to call upon Him in our afflictions. Here He teaches us to lean upon Him for our walk (vv. 33, 36) and for our conflict (vv. 34, 35 and 39).

Do we know from experience what it is to be set upon our high places? (cf. Hab. 3:19). From a high vantage point we can enjoy a prospect far and wide (see Isa. 33:17). Think of the one offered to us at the end of this psalm. Our vision is extended into the future, to the time when God will destroy all the enemies of His Son. On the horizon we see the dawning of the day of His reign. He will be established Prince over His people Israel, but also Ruler over the nations. How aptly the hymn expresses His praise, "Hail to the Lord's Anointed . . . He comes to break oppression, to set the captive free, to take away transgression and rule in equity".

It was necessary, for God's glory, that the nations should praise Him, and so they will during His reign. But it is our privilege even today, drawn as we have been from among the nations, to sing hymns to the glory of His Name (v. 49, quoted in Rom. 15:9). Let us not deprive Him of our praise.

Ψαλμό 19
1> Οι ουρανοι διηγουνται την δοξαν του Θεου, και το στερεωμα αναγγελλει το εργον των χειρων αυτου.2Η ημερα προς την ημεραν λαλει λογον, και η νυξ προς την νυκτα αναγγελλει γνωσιν.3Δεν ειναι λαλια ουδε λογος, των οποιων η φωνη δεν ακουεται.4Εις πασαν την γην εξηλθεν ο φθογγος αυτων και εως των περατων της οικουμενης οι λογοι αυτων. Εν αυτοις εθεσε σκηνην δια τον ηλιον·5και ουτος εξερχεται ως νυμφιος εκ του θαλαμου αυτου· αγαλλεται ως ο ανδρειος εις το να τρεξη το σταδιον·6απ' ακρου του ουρανου ειναι η εξοδος αυτου· και το καταντημα αυτου εως ακρου αυτου· και δεν κρυπτεται ουδεν απο της θερμοτητος αυτου.
7Ο νομος του Κυριου ειναι αμωμος, επιστρεφων ψυχην· η μαρτυρια του Κυριου πιστη, σοφιζουσα τον απλουν·8τα διαταγματα του Κυριου ευθεα, ευφραινοντα καρδιαν· η εντολη του Κυριου λαμπρα, φωτιζουσα οφθαλμους·9ο φοβος του Κυριου καθαρος, διαμενων εις τον αιωνα· αι κρισεις του Κυριου αληθιναι, δικαιαι εν ταυτω·10πλεον επιθυμηται παρα το χρυσιον, μαλιστα παρα πληθος καθαρου χρυσιου, και γλυκυτεραι υπερ το μελι και τους σταλαγμους της κηρηθρας.11Ο δουλος σου μαλιστα νουθετειται δι' αυτων· εις την τηρησιν αυτων η ανταμοιβη ειναι μεγαλη.12Τις συναισθανεται τα εαυτου αμαρτηματα; καθαρισον με απο των κρυφιων αμαρτηματων.13Και ετι προφυλαξον τον δουλον σου απο υπερηφανιων· ας μη με κυριευσωσι· τοτε θελω εισθαι τελειος, και θελω καθαρισθη απο μεγαλης παρανομιας.14Ας ηναι ευαρεστα τα λογια του στοματος μου και η μελετη της καρδιας μου ενωπιον σου, Κυριε, φρουριον μου και λυτρωτα μου.

God has revealed Himself successively by a twofold witness: firstly, in His creation (vv. 1-6), whose silent but so eloquent language makes known to the ends of the earth His power and His wisdom (Acts 14:17). The sun's regular and health-giving course, beaming its light and warmth on all the world is a constant proof of the goodness of God towards all His creatures (Ps. 136:8; Matt. 5:45).

The second witness is by His Word (vv. 7, 11). Holy, just and good, spiritual, even when it is only concerned with the Law given to Israel (Rom. 7:12, 14), of still how much greater value is it now that it is complete! This excellent Word warns the servant (v. 11) and reaches his conscience (which constitutes within every man a third witness). It brings to light as many hidden faults (committed inadvertently: v. 12) as wilful sins, committed in self-will, the result of self-esteem or pride (see this distinction in Num. 15:27-30).

We also find that a three-fold witness at the beginning of the Epistle to the Romans: creation (Rom. 1:20), conscience (Rom. 2:15) and the Law (Rom. 2:17 . . .) is set before man to light his condition and lead him to salvation.

Ψαλμό 20
1> Ο Κυριος να σου υπακουση εν ημερα θλιψεως το ονομα του Θεου του Ιακωβ να σε υπερασπιση.2Να σοι εξαποστειλη βοηθειαν εκ του αγιαστηριου και εκ της Σιων να σε υποστηριξη.3Να ενθυμηθη πασας τας προσφορας σου και να προσδεχθη το ολοκαυτωμα σου. Διαψαλμα.4Να σοι δωση κατα την καρδιαν σου και να εκπληρωση πασαν βουλην σου.5Εις την σωτηριαν σου θελομεν χαρη· και εις το ονομα του Θεου ημων θελομεν υψωσει τας σημαιας· ο Κυριος να εκπληρωση παντα τα αιτηματα σου.
6Τωρα εγνωρισα οτι εσωσεν ο Κυριος τον χριστον αυτου· θελει εισακουσει αυτου εκ του ουρανου της αγιοτητος αυτου· η σωτηρια της δεξιας αυτου γινεται εν δυναμει.7Οι μεν εις αμαξας, οι δε εις ιππους, αλλ' ημεις εις το ονομα Κυριου του Θεου ημων θελομεν καυχασθαι·8ουτοι συνεκαμφθησαν και επεσον· ημεις δε ανεστημεν και ανωρθωθημεν.9Κυριε, σωσον τον βασιλεα· και εισακουσον ημων, καθ' ην ημεραν σε επικαλεσθωμεν.

God has given the world more than the witnesses mentioned in Psalm 19: a living Witness, Jesus Christ. Psalm 16:3 showed us the perfect Man finding all His delight in believers, the "saints" and the "excellent" in the earth. Conversely, we see Christ in Psalm 20 to be the centre of the interest and affections of His own. To the One who was to proclaim on the cross, "I cry in the daytime, but thou hearest not" (Ps. 22:2) they say, "The LORD hear thee! . . . the LORD fulfil all thy petitions" (vv. 1, 5). Then the certainty of faith, "He will hear him . . ." (v. 6), to which the cry of deliverance from Psalm 22:21 corresponds, "Thou hast heard me . . .". Only then do the faithful intercede for themselves, "Let the king hear us" (v. 9). Oh that we too might better realise what abandonment and then deliverance meant to the Lord Jesus, and what their glorious results are for us!

"Some trust in chariots and, some in horses: but we will remember the name of the LORD our God." (v. 7). Modern man counts more than ever on his powerful and rapid means of travel, as on many other things. But the Christian's glory is to belong to Christ and to bear His beautiful Name (James 2:7).

Ψαλμό 21
1> Κυριε, εν τη δυναμει σου θελει ευφραινεσθαι ο βασιλευς· και ποσον θελει υπεραγαλλεσθαι εν τη σωτηρια σου.2Την επιθυμιαν της καρδιας αυτου εδωκας εις αυτον, και της αιτησεως των χειλεων αυτου δεν εστερησας αυτον. Διαψαλμα.3Διοτι προεφθασας αυτον εν ευλογιαις αγαθοτητος· εθεσας επι την κεφαλην αυτου στεφανον εκ καθαρου χρυσιου.4Ζωην σε εζητησε, και εδωκας εις αυτον μακροτητα ημερων εις αιωνα αιωνος.5Μεγαλη η δοξα αυτου δια της σωτηριας σου· τιμην και μεγαλοπρεπειαν εθεσας επ' αυτον.6Διοτι εθεσας αυτον ευλογιαν εις τον αιωνα· υπερευφρανας αυτον δια του προσωπου σου.
7Διοτι ο βασιλευς ελπιζει επι τον Κυριον, και δια του ελεους του Υψιστου δεν θελει σαλευθη.8Η χειρ σου θελει ευρει παντας τους εχθρους σου· η δεξια σου θελει ευρει τους μισουντας σε.9Θελεις καμει αυτους ως καμινον πυρος εν τω καιρω της οργης σου· ο Κυριος θελει καταπιει αυτους εν τω θυμω αυτου· και πυρ θελει καταφαγει αυτους.10Θελεις αφανισει απο της γης τον καρπον αυτων, και το σπερμα αυτων απο των υιων των ανθρωπων.11Διοτι εμηχανευθησαν κακα εναντιον σου· διελογισθησαν βουλην, αλλα δεν ισχυσαν.12Δια τουτο θελεις καμει αυτους να τρεψωσι τα νωτα, οταν επι τας χορδας σου ετοιμασης τα βελη σου κατα του προσωπου αυτων.13Υψωθητι, Κυριε, εν τη δυναμει σου· θελομεν υμνει και ψαλμωδει την δυναμιν σου.

In Psalm 20, the faithful addressed their King. Now they speak to the LORD about this King (vv. 1-7) – a subject pleasing to the heart of God! Let us not forget that the principal object of Christian worship is the presentation to the Father of the One who is altogether acceptable to Himself — His Son, Jesus Christ.

The "blessings of goodness" (v. 3) which He now enjoys are in marked contrast to the sufferings and insults which were His portion. Thus the crown of thorns is replaced by a crown of pure gold; the parting of His raiment is recompensed by the honour and majesty which God has laid upon Him (v. 6; Ps. 45:6-8); the shame of the cross is succeeded by the glory of His resurrection (v. 4). Yes, the One who was made a curse for us is blessed for ever, and the One from whom God turned His face for a moment is now made exceeding glad with His countenance (v. 6).

We may well ask why the Holy Spirit has not reversed the order of Psalms 21 and 22. Is it not precisely because God had "prevented"* His Son with the blessings (v. 3) already prepared for Him? He has made Him a gift of them in advance (cf. John 17:4-5). It is also because He does not wish to let us approach the solemn matter of the abandonment of His Beloved (Ps. 22) without having previously made us aware of His glories.

*to prevent: to go before (old meaning).

Ψαλμό 22:1-21
1> Θεε μου, Θεε μου, δια τι με εγκατελιπες; δια τι ιστασαι μακραν απο της σωτηριας μου και απο των λογων των στεναγμων μου;2Θεε μου, κραζω την ημεραν, και δεν αποκρινεσαι· και την νυκτα, και δεν σιωπω.3Συ δε ο Αγιος κατοικεις μεταξυ των επαινων του Ισραηλ.4Επι σε ηλπισαν οι πατερες ημων· ηλπισαν, και ηλευθερωσας αυτους.5Προς σε εκραξαν και εσωθησαν· επι σε ηλπισαν και δεν κατησχυνθησαν.6Εγω δε ειμαι σκωληξ και ουχι ανθρωπος· ονειδος ανθρωπων και εξουθενημα του λαου.7Με εμυκτηρισαν παντες οι βλεποντες με· ανοιγουσι τα χειλη, κινουσι την κεφαλην, λεγοντες,8Ηλπισεν επι τον Κυριον· ας ελευθερωση αυτον· ας σωση αυτον, επειδη θελει αυτον.9Αλλα συ εισαι ο εκσπασας με εκ της κοιλιας· η ελπις μου απο των μαστων της μητρος μου.10Επι σε ερριφθην εκ μητρας· εκ κοιλιας της μητρος μου συ εισαι ο Θεος μου.
11Μη απομακρυνθης απ' εμου· διοτι η θλιψις ειναι πλησιον· διοτι ουδεις ο βοηθων.12Ταυροι πολλοι με περιεκυκλωσαν· ταυροι δυνατοι εκ Βασαν με περιεστοιχισαν.13Ηνοιξαν επ' εμε το στομα αυτων, ως λεων αρπαζων και βρυχομενος.14Εξεχυθην ως υδωρ, και εξηρθρωθησαν παντα τα οστα μου· η καρδια μου εγεινεν ως κηριον, κατατηκεται εν μεσω των εντοσθιων μου.15Η δυναμις μου εξηρανθη ως οστρακον, και η γλωσσα μου εκολληθη εις τον λαρυγγα μου· και συ με κατεβιβασας εις το χωμα του θανατου.16Διοτι κυνες με περιεκυκλωσαν· συναξις πονηρευομενων με περιεκλεισεν· ετρυπησαν τας χειρας μου και τους ποδας μου·17Δυναμαι να αριθμησω παντα τα οστα μου· ουτοι με ενατενιζουσι και με παρατηρουσι.18Διεμερισθησαν τα ιματια μου εις εαυτους· και επι τον ιματισμον μου εβαλον κληρον.19Αλλα συ, Κυριε, μη απομακρυνθης· συ, η δυναμις μου, σπευσον εις βοηθειαν μου.20Ελευθερωσον απο ρομφαιας την ψυχην μου την μεμονωμενην μου απο δυναμεως κυνος.21Σωσον με εκ στοματος λεοντος και εισακουσον μου, ελευθερονων με απο κερατων μονοκερωτων.

This portion of Scripture, more than any other, should be approached with "unshod feet", for it contains the most profound of all subjects: the feelings and prayers of Christ during the hours of the cross. First subjected to the wickedness of men, suffering for righteousness's sake, He afterwards knows, during three hours of impenetrable darkness, the forsaking of His mighty God. Completely alone, the perfect Man endures this unequalled experience with the unique inward sustaining power of His matchless love. And He does not cease for an instant to trust in the One who, for the time being, cannot answer His prayer. He publicly declares His shame and His weakness (vv. 1, 2 and 6), but without any sign of impatience, or of despair, or any tendency to defend Himself.

At the cross, man gave his full measure; he showed just how far he was capable of going in his hatred, his violence, his cynicism, his moral baseness (vv. 6-8, 12, 13, 16 and 18). At the same time, however, God Himself also gave in full measure according to His own nature: in perfect righteousness against sin; in perfect love for the sinner. The cross has magnified it all. Oh! that this contemplation of the Lord Jesus dying for us might produce in each of our souls humility and gratitude, reverence and worship!

Ψαλμό 22:22-31
22Θελω διηγεισθαι το ονομα σου προς τους αδελφους μου· εν μεσω συναξεως θελω σε επαινει.23Οι φοβουμενοι τον Κυριον, αινειτε αυτον· απαν το σπερμα Ιακωβ, δοξασατε αυτον· και φοβηθητε αυτον, απαν το σπερμα Ισραηλ.24Διοτι δεν εξουθενωσε και δεν απεστραφη την θλιψιν του τεθλιμμενου, και δεν εκρυψε το προσωπον αυτου απ' αυτου· και οτε εβοησε προς αυτον, εισηκουσεν.25Απο σου θελει αρχιζει η αινεσις μου εν εκκλησια μεγαλη· θελω αποδωσει τας ευχας μου ενωπιον των φοβουμενων αυτον.26Οι τεθλιμμενοι θελουσι φαγει και θελουσι χορτασθη· θελουσιν αινεσει τον Κυριον οι εκζητουντες αυτον· η καρδια σας θελει ζη εις τον αιωνα.27Θελουσιν ενθυμηθη και επιστραφη προς τον Κυριον παντα τα περατα της γης· και θελουσι προσκυνησει ενωπιον σου πασαι αι φυλαι των εθνων.28Διοτι του Κυριου ειναι η βασιλεια, και αυτος εξουσιαζει τα εθνη.29Θελουσι φαγει και θελουσι προσκυνησει παντες οι παχεις της γης· ενωπιον αυτου θελουσι κλινει παντες οι καταβαινοντες εις το χωμα· και ουδεις την ζωην αυτου θελει δυνηθη να φυλαξη.30Οι μεταγενεστεροι θελουσι δουλευσει αυτον· θελουσιν αναγραφη εις τον Κυριον ως γενεα αυτου.31Θελουσιν ελθει και αναγγειλει την δικαιοσυνην αυτου, προς λαον, οστις μελλει να γεννηθη· διοτι αυτος εκαμε τουτο.

The cry reaches the One who is among the "horns of the unicorns" (cf. vv. 2 and 21). This is resurrection and at the same time the joy of communion restored. But, in His love, Christ makes haste to share His joy. Thus His first thought is to make known to "His brethren" the new relationship in which His work has placed them, in telling them of His Father who becomes their Father, of His God who becomes their God (v. 22; John 20:17). Unlike the other psalms which speak of the sufferings of Christ, there is no question of recrimination in this one. The Lord Jesus here is the bearer of sins and in consequence all is simply grace and blessing. Blessing for the Assembly (composed in its beginning of Jewish disciples: v. 22 quoted in Heb. 2:12); for the restored Israel, called in v. 25 "the great congregation"; for "all the kindreds of the nations" during the 1000 years reign (vv. 27, 28); finally for all those that shall be born during the course of that glorious reign (v. 31). As ripples spread outwards from the centre where they have been produced, so the marvels and manifold consequences of the work of the cross are extended to the whole creation. And so we begin to understand why the Lord Jesus was forsaken (cf. v. 1).

Ψαλμό 23
1> Ο Κυριος ειναι ο ποιμην μου· δεν θελω στερηθη ουδενος.2Εις βοσκας χλοερας με ανεπαυσεν· εις υδατα αναπαυσεως με ωδηγησεν.3Ηνωρθωσε την ψυχην μου· με ωδηγησε δια τριβων δικαιοσυνης ενεκεν του ονοματος αυτου.4Και εν κοιλαδι σκιας θανατου εαν περιπατησω, δεν θελω φοβηθη κακον· διοτι συ εισαι μετ' εμου· η ραβδος σου και η βακτηρια σου, αυται με παρηγορουσιν.5Ητοιμασας εμπροσθεν μου τραπεζαν απεναντι των εχθρων μου· ηλειψας εν ελαιω την κεφαλην μου· το ποτηριον μου υπερχειλιζει.6Βεβαιως χαρις και ελεος θελουσι με ακολουθει πασας τας ημερας της ζωης μου· και θελω κατοικει εν τω οικω του Κυριου εις μακροτητα ημερων.

The good Shepherd has given His life for His sheep (Ps. 22; John 10:11). Now He goes before them. He feeds them tenderly; they lack nothing since He is there, responsible for them. The sheep, those weak, dependent creatures which are a picture of us, have the daily experience of the Shepherd's care (Isa. 40:11; Isa. 49:10). Plain gratitude declares: I have lacked nothing (Luke 22:35), but faith affirms: I shall lack nothing (at least nothing that is necessary for my soul; thus it is my soul is restored — v. 3).

The Lord Jesus leads me beside the still waters, but also in the paths of righteousness; He owes it to His own Name.

From v. 4 onwards, the sheep speaks directly to Him, "Thou art with me . .". In this company, even the valley of the shadow of death is no longer frightening. The good Shepherd's rod and staff comfort me. He will protect me from all dangers, even from my own straying. I can, without being afraid of the presence of mighty enemies, sit down at the royal table; here my place has been prepared, not for an occasional invitation, but for all the days of my life (cf. 2 Sam. 9:13). That place is in the house of the God of goodness and mercy — my Father — in which I now dwell by faith, whilst waiting to live there in reality for ever.

Ψαλμό 24
1> Του Κυριου ειναι η γη και το πληρωμα αυτης· η οικουμενη και οι κατοικουντες εν αυτη.2Διοτι αυτος εθεμελιωσεν αυτην επι των θαλασσων, και εστερεωσεν αυτην επι των ποταμων.
3Τις θελει αναβη εις το ορος του Κυριου; και τις θελει σταθη εν τω τοπω τω αγιω αυτου;4Ο αθωος τας χειρας και ο καθαρος την καρδιαν· οστις δεν εδωκεν εις ματαιοτητα την ψυχην αυτου και δεν ωμοσε μετα δολιοτητος.5Ουτος θελει λαβει ευλογιαν παρα Κυριου και δικαιοσυνην παρα του Θεου της σωτηριας αυτου.6Αυτη ειναι η γενεα των εκζητουντων αυτον, των ζητουντων το προσωπον σου, Θεε του Ιακωβ. Διαψαλμα.
7Σηκωσατε, πυλαι, τας κεφαλας σας, και υψωθητε, θυραι αιωνιοι, και θελει εισελθει ο Βασιλευς της δοξης.8Τις ουτος ο Βασιλευς της δοξης; ο Κυριος ο κραταιος και δυνατος, ο Κυριος ο δυνατος εν πολεμω.9Σηκωσατε, πυλαι, τας κεφαλας σας, και υψωθητε, θυραι αιωνιοι, και θελει εισελθει ο Βασιλευς της δοξης.10Τις ειναι ουτος ο Βασιλευς της δοξης; ο Κυριος των δυναμεων· αυτος ειναι ο Βασιλευς της δοξης. Διαψαλμα.

In Psalm 22 we find a Saviour. That is the past, the cross, where it all began. Psalm 23 corresponds with the present: we experience the care of a Shepherd. Psalm 24 next opens the future to us: here we admire the King of Glory.

All these psalms are written by David, a man who knew rejection and suffering, but who was also the shepherd of Israel (2 Sam. 5:2) and glorious king of Zion. Psalm 24 begins with the affirmation of the LORD's rights over the earth. There the cross was erected (Ps. 22). It is at present a dark valley (Ps. 23). But soon the LORD will establish His throne there. "The world, and they that dwell therein" will then have to recognise the One to whom they belong and to submit to His rule. Some will only decide to do so as a result of constraint, yielding "feigned obedience", as it says in Psalm 18:44 (margin). For our part, may we be able from this day forward to yield obedience and love to the Lord Jesus. To have a part in the Kingdom the citizens must possess its characteristics (vv. 3-6); the Lord Jesus made them known from the outset of His ministry (cf. v. 4 with Matt. 5:8). He was the King, the Messiah of Israel. But His people rejected Him, so that He went forth, bearing His cross (John 19:5, 17). Let us contemplate Him now, entering in as the LORD Himself, the King of Glory, to His reign of blessing.

Ψαλμό 25
1> Προς σε, Κυριε, υψωσα την ψυχην μου.2Θεε μου, επι σε ηλπισα· ας μη καταισχυνθω, ας μη χαρωσιν επ' εμε οι εχθροι μου.3Βεβαιως παντες οι προσμενοντες σε δεν θελουσι καταισχυνθη· ας καταισχυνθωσιν οι μωροι παραβαται.4Δειξον μοι, Κυριε, τας οδους σου· διδαξον με τα βηματα σου.5Οδηγησον με εν τη αληθεια σου και διδαξον με· διοτι συ εισαι ο Θεος της σωτηριας μου· σε προσμενω ολην την ημεραν.6Μνησθητι, Κυριε, τους οικτιρμους σου και τα ελεη σου, διοτι ειναι απ' αιωνος.7Τας αμαρτιας της νεοτητος μου και τας παραβασεις μου μη μνησθης· κατα το ελεος σου μνησθητι μου συ, Κυριε, ενεκεν της αγαθοτητος σου.
8Αγαθος και ευθυς ο Κυριος· δια τουτο θελει διδαξει τους αμαρτωλους την οδον.9Θελει οδηγησει τους πραους εν κρισει και θελει διδαξει τους πραους την οδον αυτου.10Πασαι αι οδοι του Κυριου ειναι ελεος και αληθεια εις τους φυλαττοντας την διαθηκην αυτου και τα μαρτυρια αυτου.11Ενεκεν του ονοματος σου, Κυριε, συγχωρησον την ανομιαν μου, διοτι ειναι μεγαλη.12Τις ειναι ο ανθρωπος ο φοβουμενος τον Κυριον; αυτον θελει διδαξει την οδον, την οποιαν πρεπει να εκλεξη·13Η ψυχη αυτου θελει κατοικει εν αγαθοις, και το σπερμα αυτου θελει κληρονομησει την γην.14Το απορρητον του Κυριου ειναι μετα των φοβουμενων αυτον και την διαθηκην αυτου θελει φανερωσει εις αυτους.
15Οι οφθαλμοι μου ειναι διαπαντος προς τον Κυριον, διοτι αυτος θελει εξαγαγει εκ παγιδος τους ποδας μου.16Επιβλεψον επ' εμε και ελεησον με, διοτι μεμονωμενος και τεθλιμμενος ειμαι.17Αι θλιψεις της καρδιας μου ηυξησαν· εξαγαγε με εκ των στενοχωριων μου.18Ιδε την θλιψιν μου και τον μοχθον μου, και αφες πασας τας αμαρτιας μου.19Ιδε τους εχθρους μου, διοτι επληθυνθησαν και μισος αδικον με εμισησαν.20Φυλαξον την ψυχην μου και σωσον με· ας μη καταισχυνθω, διοτι επι σε ηλπισα.21Ακακια και ευθυτης ας με περιφυλαττωσι, διοτι σε προσεμεινα.22Λυτρωσον, Θεε, τον Ισραηλ εκ πασων των θλιψεων αυτου.

Psalms 16-24 have in particular occupied us with Christ, the Messiah. Psalm 25 commences a new series (Psalms 25-39), concerned with "the remnant" and the faithful in general. We must bear in mind when reading the psalms that they are divided into groups and, characteristically, each group deals separately with a principal thought.

It helps us in Psalm 25 to notice two prayers: vv. 4-7 and 16-22. Let us especially take for ourselves the requests of vv. 4 and 5, ". . . Lead me in thy truth" (cf. Ps. 43:3). It was a matter of great joy for the Apostle John to find, in the family of "the elect lady", children walking in the truth (2 John 4).

But how are we to walk unless we know the way and the paths? God makes them known, and see how the soul progresses in them (vv. 8-10, 12). Nevertheless, one condition is laid down: "The secret of the LORD (His intimate communications) is with them that fear him" (vv. 12-14). In other words, God reveals His thoughts and gives understanding of His Word only to those who are ready to submit to them. That, no doubt, is why there is so much ignorance in Christendom . . . and often also in our own minds.

Ψαλμό 26
1> Κρινον με, Κυριε· διοτι εγω περιεπατησα εν ακακια μου· και επι τον Κυριον ηλπισα, και δεν θελω σαλευθη.2Εξετασον με, Κυριε, και δοκιμασον με· δοκιμασον τους νεφρους μου και την καρδιαν μου.3Διοτι το ελεος σου ειναι εμπροσθεν των οφθαλμων μου· και περιεπατησα εν τη αληθεια σου.4Δεν εκαθησα μετα ανθρωπων ματαιων· και μετα υποκριτων δεν θελω υπαγει.5Εμισησα την συναξιν των πονηρευομενων, και μετα ασεβων δεν θελω καθησει.
6Θελω νιψει εν αθωοτητι τας χειρας μου και θελω περικυκλωσει το θυσιαστηριον σου, Κυριε·7δια να καμω να αντηχηση φωνη αινεσεως, και δια να διηγηθω παντα τα θαυμασια σου.8Κυριε, ηγαπησα την κατοικησιν του οικου σου και τον τοπον της σκηνης της δοξης σου.9Μη συμπεριλαβης μετα αμαρτωλων την ψυχην μου και μετα ανδρων αιματων την ζωην μου·10εις των οποιων τας χειρας ειναι ανομια, και η δεξια αυτων πληρης δωρων.11Αλλ' εγω θελω περιπατει εν ακακια μου· λυτρωσον με και ελεησον με.12Ο πους μου ισταται εν τη ευθυτητι· εν εκκλησιαις θελω ευλογει τον Κυριον.

In Psalm 25 the faithful man had sins to confess (vv. 7, 11, 18). His prayer was, "Lead me in thy truth". Here the tone changes. The believer stands before God with a good conscience (vv. 1, 2) and can declare, "I have walked in thy truth" (v. 3). He is one of those blessed people who, according to Psalm 1:1, is not associated with those who do wrong (vv. 4, 5). A holy occupation absorbs all his thoughts: that of vv. 6, 7. Having washed his hands at the brazen laver, in other words having judged himself, he compasses the altar, considering the work of the cross in all its aspects and the One who was the perfect sacrifice. Then his mouth is opened in praise and relates "all the wondrous works" accomplished by grace (v. 7).

The Christian life does not only consist of holding back from iniquity. Having purified himself from the vessels of dishonour, the child of God finds those who, like himself, call upon the Lord out of a pure heart (2 Tim. 2:21-22). Here the faithful man who has "hated the congregation of evil doers" (v. 5) enjoys the dwelling of the glory of his God and blesses the LORD "in the congregations" (v. 12). Is the presence of the Lord Jesus, in the gathering together of the two or three unto His Name, a real joy to our hearts (Matt. 18:20)?

Ψαλμό 27
1> Ο Κυριος ειναι φως μου και σωτηρια μου· τινα θελω φοβηθη; ο Κυριος ειναι δυναμις της ζωης μου· απο τινος θελω δειλιασει;2Οτε επλησιασαν επ' εμε οι πονηρευομενοι, δια να καταφαγωσι την σαρκα μου, οι αντιδικοι και οι εχθροι μου, αυτοι προσεκρουσαν και επεσον.3Και αν παραταχθη εναντιον μου στρατευμα, η καρδια μου δεν θελει φοβηθη· και αν πολεμος σηκωθη επ' εμε, και τοτε θελω ελπιζει.4Εν εζητησα παρα του Κυριου, τουτο θελω εκζητει· το να κατοικω εν τω οικω του Κυριου πασας τας ημερας της ζωης μου, να θεωρω το καλλος του Κυριου και να επισκεπτωμαι τον ναον αυτου.5Διοτι εν ημερα συμφορας θελει με κρυψει εν τη σκηνη αυτου· Θελει με κρυψει εν τω αποκρυφω της σκηνης αυτου· θελει με υψωσει επι βραχον·6και ηδη η κεφαλη μου θελει υψωθη υπερανω των εχθρων μου των περικυκλουντων με· και θελω θυσιασει εν τη σκηνη αυτου θυσιας αλαλαγμου· θελω υμνει και θελω ψαλμωδει εις τον Κυριον.
7Ακουσον, Κυριε, της φωνης μου, οταν κραζω· και ελεησον με και εισακουσον μου.8Ζητησατε το προσωπον μου, ειπε περι σου η καρδια μου. Το προσωπον σου, Κυριε, θελω ζητησει.9Μη κρυψης απ' εμου το προσωπον σου· μη απορριψης εν οργη τον δουλον σου· συ εσταθης βοηθεια μου· μη με αφησης και μη με εγκαταλειψης, Θεε της σωτηριας μου.10Και αν ο πατηρ μου και η μητηρ μου με εγκαταλειψωσιν, ο Κυριος ομως θελει με προσδεχθη.11Διδαξον με, Κυριε, την οδον σου και οδηγησον με εν οδω ευθεια ενεκεν των εχθρων μου.12Μη με παραδωσης εις την επιθυμιαν των εχθρων μου· διοτι ηγερθησαν κατ' εμου μαρτυρες ψευδεις και πνεοντες αδικιαν.13Ουαι εαν δεν επιστευον να ιδω τα αγαθα του Κυριου εν γη ζωντων.14Προσμενε τον Κυριον· ανδριζου, και ας κραταιωθη η καρδια σου· και προσμενε τον Κυριον.

All the believer's confidence in the One who is his light, his salvation, the strength of his life, shines in this psalm (v. 1; cf. Ps. 18:27-29). The Epistle to the Ephesians confirms it: the Lord is at the same time the Christian's light and his strength (Eph. 5: 14; Eph. 6:10). Who realised this confidence towards God like the Lord Jesus? In the same way that Psalm 22 is the psalm of the cross, this psalm might be called "the psalm of Gethsemane". V. 2 brings to mind in a striking manner that crowd, armed with swords and staves, which came forward under Judas's direction to seize the Lord of glory. At His word, "I am he", they go backward and fall to the ground (John 18:6).

It is in the house of the Lord that the psalmist seeks refuge (vv. 3-5; cf. 2 Kings 19:1, 14), beautiful picture of communion, "one thing" that we have to ask for and to seek after above all else. This communion, however, is not only for the hour of trial, but for "all the days of my life". Such communion is necessary for discerning the beauty of the Lord, and for making progress in our knowledge of Him.

The last verse comes, like an answer from above, to quieten all the believer's alarms: "Wait, I say, on the LORD".

Ψαλμό 28
1> Προς σε θελω κραξει, Κυριε· φρουριον μου, μη σιωπησης προς εμε· μηποτε σιωπησης προς εμε, και ομοιωθω με τους καταβαινοντας εις τον λακκον.2Ακουσον της φωνης των δεησεων μου, οταν κραζω προς σε, οταν υψονω τας χειρας μου προς τον ναον τον αγιον σου.3Μη με συρης μετα των ασεβων και μετα των εργαζομενων ανομιαν, οιτινες λαλουντες ειρηνην μετα των πλησιον αυτων, εχουσι κακιαν εν ταις καρδιαις αυτων.4Δος εις αυτους κατα τα εργα αυτων και κατα την πονηριαν των επιχειρησεων αυτων· κατα τα εργα των χειρων αυτων δος εις αυτους· αποδος εις αυτους την ανταμοιβην αυτων.5Επειδη δεν προσεχουσιν εις τας πραξεις του Κυριου και εις τα εργα των χειρων αυτου, θελει κατακρημνισει αυτους και δεν θελει ανοικοδομησει αυτους.
6Ευλογητος ο Κυριος, διοτι ηκουσε της φωνης των δεησεων μου.7Ο Κυριος ειναι δυναμις μου και ασπις μου· επ' αυτον ηλπισεν η καρδια μου, και εβοηθηθην· δια τουτο ηγαλλιασεν η καρδια μου, και με τας ωδας μου θελω υμνει αυτον.8Ο Κυριος ειναι δυναμις του λαου αυτου· αυτος ειναι και υπερασπισις της σωτηριας του κεχρισμενου αυτου.9Σωσον τον λαον σου και ευλογησον την κληρονομιαν σου· και ποιμαινε αυτους και υψωσον αυτους εως αιωνος.

The supplications which we hear in this psalm are in no way comparable to the confident prayers that a Christian can address to his God and Father today. Fear of not obtaining an answer, terror in the face of death, fear of being drawn away with the wicked, and then calling for judgment upon those men, such are the feelings expressed here by the faithful Israelite at the time of the end. But this intense distress only serves to highlight the answer he receives and the joy he derives from it (vv. 6-9). "The LORD is my strength", he declares in v. 7. And in v. 8, "The LORD is their strength". The experience is individual before being collective. We may recall an incident in the story of David, the author of our psalm. Returning to Ziklag, he finds the town burnt to the ground and all its inhabitants taken captive; his companions speak of stoning him; he is in great distress. Then it is that he "encourages himself in the LORD his God" (1 Sam. 30:6). It is sometimes necessary for us to experience, as he did, our total weakness, so as to realise that all our strength is in the Lord (2 Cor. 12:10). Notice also that God's answer produces praise in the heart of the believer. And let us never forget to praise Him (Isa. 25:1)!

Ψαλμό 29
1> Αποδοτε εις τον Κυριον, υιοι των δυνατων, αποδοτε εις τον Κυριον δοξαν και κρατος.2Αποδοτε εις τον Κυριον την δοξαν του ονοματος αυτου· προσκυνησατε τον Κυριον εν τω μεγαλοπρεπει αγιαστηριω αυτου.3Η φωνη του Κυριου ειναι επι των υδατων· ο Θεος της δοξης βροντα· ο Κυριος ειναι επι υδατων πολλων.4Η φωνη του Κυριου ειναι δυνατη· η φωνη του Κυριου ειναι μεγαλοπρεπης.5Η φωνη του Κυριου συντριβει κεδρους· και συντριβει Κυριος τας κεδρους του Λιβανου·6Και καμνει αυτας να σκιρτωσιν ως μοσχος τον Λιβανον και το Σιριων ως νεος μονοκερως.7Η φωνη του Κυριου καταδιαιρει τας φλογας του πυρος.8Η φωνη του Κυριου σειει την ερημον· ο Κυριος σειει την ερημον Καδης.9Η φωνη του Κυριου καμνει να κοιλοπονωσιν αι ελαφοι και γυμνονει τα δαση· εν δε τω ναω αυτου πας τις κηρυττει την δοξαν αυτου.10Ο Κυριος καθηται επι τον κατακλυσμον· και καθηται ο Κυριος Βασιλευς εις τον αιωνα.11Ο Κυριος θελει δωσει δυναμιν εις τον λαον αυτου· ο Κυριος θελει ευλογησει τον λαον αυτου εν ειρηνη.

This psalm, in its prophetic aspect, speaks of the moment when the mighty ones of the earth will have to submit to the LORD. The glory and strength that man so willingly ascribes to himself belongs to God alone. And these will be effectively rendered to Him when He deems it well to lift up His voice to insist on His rights (the voice of the LORD is mentioned seven times in this psalm). The dominion exercised by the nations (those "sons of the mighty" – v. 1, margin) over Israel will come to an end, for it is to His people that the LORD will give strength, when He sits as king for ever (vv. 10, 11).

How powerful and magnificent is this voice of the Creator, which all men have the opportunity to hear! God speaks to them by means of natural phenomena: wind, thunder, avalanches or earthquakes . . . which strike men's hearts with a sense of grandeur and awe . . . usually of short duration! But above all it is through Jesus Christ, the Word made flesh, that God has spoken to the world (John 1:14; John 18:37). It was the voice of divine power "upon many waters" (v. 3), when with one word He stilled the tempest (Mark 4:39). But it is also the "still, small voice" of love, the voice of the good Shepherd, which can yet be heard today in His Word. May we not fail to listen to it!

Ψαλμό 30
1> Θελω σε μεγαλυνει, Κυριε· διοτι συ με ανυψωσας, και δεν ευφρανας τους εχθρους μου επ' εμε.2Κυριε ο Θεος μου, εβοησα προς σε, και με εθεραπευσας.3Κυριε, ανεβιβασας εξ αδου την ψυχην μου· μ' εφυλαξας την ζωην, δια να μη καταβω εις τον λακκον.4Ψαλμωδησατε εις τον Κυριον, οι οσιοι αυτου, και υμνειτε την μνημην της αγιωσυνης αυτου.5Διοτι η οργη αυτου διαρκει μιαν μονην στιγμην· ζωη ομως ειναι εν τη ευμενεια αυτου· το εσπερας δυναται να συγκατοικηση κλαυθμος, αλλα το πρωι ερχεται αγαλλιασις.
6Εγω δε ειπα εν τη ευτυχια μου, δεν θελω σαλευθη εις τον αιωνα.7Κυριε, δια της ευμενειας σου εστερεωσας το ορος μου. Απεκρυψας το προσωπον σου, και εταραχθην.8Προς σε, Κυριε, εκραξα· και προς τον Κυριον εδεηθην.9Τις ωφελεια εν τω αιματι μου, εαν καταβω εις τον λακκον; μηπως θελει σε υμνει ο κονιορτος; θελει αναγγελλει την αληθειαν σου;10Ακουσον, Κυριε, και ελεησον με· Κυριε, γενου βοηθος μου.11Μετεβαλες εις εμε τον θρηνον μου εις χαραν· ελυσας τον σακκον μου και με περιεζωσας ευφροσυνην·12δια να ψαλμωδη εις σε η δοξα μου και να μη σιωπα. Κυριε ο Θεος μου, εις τον αιωνα θελω σε υμνει.

True for the remnant of Israel, vv. 1-5 are also apt for the encouragement of all the redeemed, reminding them that if they have to pass through "light affliction . . . for a moment", it will work for them an "eternal weight of glory" (2 Cor. 4:17). The tears which are the lot of many in the dark night of this world will soon give place to songs of gladness in the morning of the eternal day. But even during the night, in the midst of trials, the one who knows the Lord possesses an inward joy which enables him to sing (Ps. 42:8; Job 35:10). He thus sheds around him a most powerful testimony (Acts 16:24-25).

It is dangerous to get discouraged in a time of trial! On the other hand, a believer who enjoys prosperity runs the risk of relying on that (my mountain – says the psalmist, v. 7), making it necessary for God to shake its foundations to bring the faithful to seek Him (vv. 6-8). Prosperity in the world easily becomes an obstacle to communion with the Lord; it is therefore to our advantage to be stripped of it. How can we escape these dangers? By looking beyond the present night, and up higher than "our mountain"; by viewing everything in the perspective of the eternity of bliss.

Ψαλμό 31:1-14
1> Επι σε, Κυριε, ηλπισα ας μη καταισχυνθω εις τον αιωνα· εν τη δικαιοσυνη σου σωσον με.2Κλινον εις εμε το ωτιον σου· ταχυνον να με ελευθερωσης· γενου εις εμε ισχυρος βραχος· οικος καταφυγης, δια να με σωσης.3Διοτι πετρα μου και φρουριον μου εισαι· και ενεκεν του ονοματος σου οδηγησον με και διαθρεψον με.4Εκβαλε με εκ της παγιδος, την οποιαν εκρυψαν δι' εμε· διοτι εισαι η δυναμις μου.5Εις τας χειρας σου παραδιδω το πνευμα μου· συ με ελυτρωσας, Κυριε ο Θεος της αληθειας.6Εμισησα τους προσεχοντας εις τας ματαιοτητας του ψευδους· εγω δε επι τον Κυριον ελπιζω.7Θελω αγαλλεσθαι και ευφραινεσθαι εις το ελεος σου· διοτι ειδες την θλιψιν μου, εγνωρισας την ψυχην μου εν στενοχωριαις,8και δεν με συνεκλεισας εις την χειρα του εχθρου· εστησας εν ευρυχωρια τους ποδας μου.
9Ελεησον με, Κυριε, διοτι ειμαι εν θλιψει· εμαρανθη απο της λυπης ο οφθαλμος μου, η ψυχη μου και η κοιλια μου.10Διοτι εξελιπεν εν οδυνη η ζωη μου και τα ετη μου εν στεναγμοις· ησθενησεν απο ταλαιπωριας μου η δυναμις μου, και τα οστα μου κατεφθαρησαν.11Εις παντας τους εχθρους μου εγεινα ονειδος και εις τους γειτονας μου σφοδρα, και φοβος εις τους γνωστους μου· οι βλεποντες με εξω εφευγον απ' εμου.12Ελησμονηθην απο της καρδιας ως νεκρος· εγεινα ως σκευος συντετριμμενον.13Διοτι ηκουσα τον ονειδισμον πολλων· φοβος ητο πανταχοθεν· οτε συνεβουλευθησαν κατ' εμου· εμηχανευθησαν να αφαιρεσωσι την ζωην μου.14Αλλ' εγω επι σε, Κυριε, ηλπισα· ειπα, συ εισαι ο Θεος μου.

"In thee, O LORD, do I put my trust" – such is now the firm declaration of the faithful (v. 1). Then in v. 6, "But I trust in the LORD". And again at the end of our reading, "I trusted in thee". In the midst of the storm unleashed by men, he anchors himself to this certainty. His refuge he has no longer found in his own mountain (Ps. 30:7), but in the LORD, his unshakeable Rock (v. 3). "Be thou my strong rock", he says in v. 2, but in v. 3, "Thou art my rock". Nothing will ever be able to overturn a faith established on such a foundation (Matt. 7:25). Dear friend, have you built on this Rock?

But there is one moment in life more than any other when this trust is necessary. It is the last moment, when everything must be left behind so as to pass through death. In this journey there is nothing on which the soul can lean except the God in whom, now and for ever, we have put our trust (Prov. 14:32). Think of our matchless Example: at the moment of His death, Christ expresses this absolute confidence by His last word on the cross, of which v. 5 reminds us: "Father, into thy hands I commend my spirit" (Luke 23:46; see also Ps. 31:15).

Ψαλμό 31:15-24
15Εις τας χειρας σου ειναι οι καιροι μου· λυτρωσον με εκ χειρος των εχθρων μου και εκ των καταδιωκοντων με.16Επιφανον το προσωπον σου επι τον δουλον σου· σωσον με εν τω ελεει σου.17Κυριε, ας μη καταισχυνθω, διοτι σε επεκαλεσθην· ας καταισχυνθωσιν οι ασεβεις, ας σιωπησωσιν εν τω αδη.18Αλαλα ας γεινωσι τα χειλη τα δολια, τα λαλουντα σκληρως κατα του δικαιου εν υπερηφανια και καταφρονησει.
19Ποσον μεγαλη ειναι η αγαθοτης σου, την οποιαν εφυλαξας εις τους φοβουμενους σε και ενηργησας εις τους ελπιζοντας επι σε εμπροσθεν των υιων των ανθρωπων.20Θελεις κρυψει αυτους εν αποκρυφω του προσωπου σου απο της αλαζονειας των ανθρωπων· θελεις κρυψει αυτους εν σκηνη απο της αντιλογιας των γλωσσων.21Ευλογητος ο Κυριος, διοτι εθαυμαστωσε το ελεος αυτου προς εμε εν πολει οχυρα.22Εγω δε ειπα εν τη εκπληξει μου, Απερριφθην απ' εμπροσθεν των οφθαλμων σου· πλην συ ηκουσας της φωνης των δεησεων μου, οτε εβοησα προς σε.23Αγαπησατε τον Κυριον, παντες οι οσιοι αυτου· ο Κυριος φυλαττει τους πιστους, και ανταποδιδει περισσως εις τους πραττοντας την υπερηφανιαν.24Ανδριζεσθε, και ας κραταιωθη η καρδια σας, παντες οι ελπιζοντες επι Κυριον.

"To everything there is a season . . . a time to be born, and a time to die . . . a time to mourn, and a time to dance . . ." (Ecc. 3:1-8). But all our times are in our God's hand. He has determined in advance their succession and their duration, particularly when the time of trial is in view. So let us not forget v.15 every time we make plans.

Besides protection and deliverance, the soul finds in the LORD something still more precious: a goodness both great (v. 19) and marvellous (v. 21), "laid up" for those who fear God and who trust in Him (Ps. 34:9). Let us not be afraid of exhausting this divine supply. But how are we to respond to such goodness? V. 23 teaches us, "Love the LORD, all ye his saints". This is "the first and great commandment" of the Law (Matt. 22:37-38). It is not grievous (see 1 John 5:2-3). For to understand the Lord's goodness is to love Him already! Yes, in order that love to Him may be produced and maintained in our hearts, let us be much occupied with His own love for us (1 John 4:19). "I love Thee because Thou hast first loved me" – one of our hymns reminds us.

Ψαλμό 32
1> Μακαριος εκεινος, του οποιου συνεχωρηθη η παραβασις, του οποιου εσκεπασθη η αμαρτια.2Μακαριος ο ανθρωπος, εις τον οποιον ο Κυριος δεν λογαριαζει ανομιαν και εις του οποιου το πνευμα δεν υπαρχει δολος.3Οτε απεσιωπησα, επαλαιωθησαν τα οστα μου εκ του ολολυγμου μου ολην την ημεραν.4Επειδη ημεραν και νυκτα εβαρυνθη η χειρ σου επ' εμε· η υγροτης μου μετεβληθη εις θερινην ξηρασιαν. Διαψαλμα.5Την αμαρτιαν μου εφανερωσα προς σε, και την ανομιαν μου δεν εκρυψα· ειπα, Εις τον Κυριον θελω εξομολογηθη τας παραβασεις μου· και συ συνεχωρησας την ανομιαν της αμαρτιας μου. Διαψαλμα.6Δια τουτο πας οσιος θελει προσευχεσθαι προς σε εν καιρω προσηκοντι· βεβαιως εν κατακλυσμω πολλων υδατων ταυτα δεν θελουσιν εγγιζει εις αυτον.
7Συ εισαι η σκεπη μου· θελεις με φυλαττει απο θλιψεως· αγαλλιασιν λυτρωσεως θελεις με περικυκλονει. Διαψαλμα.8Εγω θελω σε συνετισει και θελω σε διδαξει την οδον, εις την οποιαν πρεπει να περιπατης· θελω σε συμβουλευει· επι σε θελει εισθαι ο οφθαλμος μου.9Μη γινεσθε ως ιππος, ως ημιονος, εις τα οποια δεν υπαρχει συνεσις· των οποιων το στομα πρεπει να κρατηται εν κημω και χαλινω, αλλως δεν ηθελον πλησιαζει εις σε.10Πολλαι αι μαστιγες του ασεβους· τον δε ελπιζοντα επι Κυριον ελεος θελει περικυκλωσει.11Ευφραινεσθε εις τον Κυριον και αγαλλεσθε, δικαιοι· και αλαλαξατε, παντες οι ευθεις την καρδιαν.

The more the soul has first groaned under the weight of its sins, so the more will it value the blessing to which reference is made in vv. 1 and 2. Are you one of those blessed people? If not, v. 5 shows how you may become one (cf. Luke 15:18). "Mine iniquity have I not hid", in other words to confess all, such is the essential requirement so that God can cover my sin (v. 1). If, on the other hand, I try to hide it, God will have to bring it to light sooner or later (Matt. 10:26). It is by awakening the conscience that God begins His work. He lays His hand heavily on the sinner, until he is brought to repentance, soon to be followed by pardon. This last is presented to us in our verses under three aspects: the lifting of a burden, the covering of defilement, the cancelling of a debt.

Then comes the matter of walk. Let us not be like beasts of burden, without intelligence, and for this reason needing to be led by external constraints. The bit and bridle represent the painful measures God is obliged to use when we are unwilling to draw near to Him (v. 9; cf. Prov. 26:3). How much better it is for us to allow ourselves to be instructed (see title of psalm), taught, counselled directly by the Word and in communion with the Lord.

Ψαλμό 33
1Αγαλλεσθε, δικαιοι, εν Κυριω· εις τους ευθεις αρμοζει η αινεσις.2Υμνειτε τον Κυριον εν κιθαρα· εν ψαλτηριω δεκαχορδω ψαλμωδησατε εις αυτον.3Ψαλλετε εις αυτον ασμα νεον· καλως σημαινετε τα οργανα σας εν αλαλαγμω.4Διοτι ευθυς ειναι ο λογος του Κυριου, και παντα τα εργα αυτου μετα αληθειας.5Αγαπα δικαιοσυνην και κρισιν· απο του ελεους του Κυριου ειναι πληρης η γη.6Με τον λογον του Κυριου εγειναν οι ουρανοι, και δια της πνοης του στοματος αυτου πασα η στρατια αυτων.7Συνηγαγεν ως σωρον τα υδατα της θαλασσης· εβαλεν εις αποθηκας τας αβυσσους.8Ας φοβηθη τον Κυριον πασα η γη· ας τρομαξωσιν απ' αυτου παντες οι κατοικοι της οικουμενης.9Διοτι αυτος ειπε, και εγεινεν· αυτος προσεταξε, και εστερεωθη.10Ο Κυριος ματαιονει την βουλην των εθνων, ανατρεπει τους διαλογισμους των λαων.11Η βουλη του Κυριου μενει εις τον αιωνα· οι λογισμοι της καρδιας αυτου εις γενεαν και γενεαν.
12Μακαριον το εθνος, του οποιου ο Θεος ειναι ο Κυριος. Ο λαος, τον οποιον εξελεξε δια κληρονομιαν αυτου.13Ο Κυριος διεκυψεν εξ ουρανου· ειδε παντας τους υιους των ανθρωπων.14Εκ του τοπου της κατοικησεως αυτου θεωρει παντας τους κατοικους της γης.15Εξ ισου επλασε τας καρδιας αυτων· γνωριζει παντα τα εργα αυτων.16Δεν σωζεται βασιλευς δια πληθους στρατευματος· ο δυνατος δεν ελευθερουται δια της μεγαλης αυτου ανδρειας.17Ματαιος ο ιππος προς σωτηριαν· και δια της πολλης αυτου δυναμεως δεν θελει σωσει.18Ιδου, ο οφθαλμος του Κυριου ειναι επι τους φοβουμενους αυτον· επι τους ελπιζοντας επι το ελεος αυτου·19δια να ελευθερωση εκ θανατου την ψυχην αυτων, και εν καιρω πεινης να διαφυλαξη αυτους εις ζωην.20Η ψυχη ημων προσμενει τον Κυριον· αυτος ειναι βοηθος ημων και ασπις ημων.21Διοτι εις αυτον θελει ευφρανθη η καρδια ημων, επειδη επι το ονομα αυτου το αγιον ηλπισαμεν.22Γενοιτο, Κυριε, το ελεος σου εφ' ημας, καθως ηλπισαμεν επι σε.

The first verse takes up the final thought of Psalm 32. The one who has become righteous through the pardoning of his sins is called upon to rejoice and to praise the LORD. This is the privilege and the duty of every believer. Moreover this psalm applies directly to the future Israel, when their rejection of their Messiah will have been forgiven them. Their praise will have three great themes: God's faithfulness (vv. 4-9): He is the Creator of all things. God's wisdom (vv. 10-17): He takes everything into account and rules over the nations. God's goodness (vv. 18-22): this goodness operates towards all those who trust in Him. The new song (v. 3) is here in association with a new earth, from which God will have swept away injustice and which He will have filled with His goodness. The counsel of the heathen, the devices of the people, will have been brought to nothing so that the eternal counsels of God and the thoughts of His heart may be achieved (vv. 10, 11). His Word has created the heavens (cf. v. 6 and Heb. 11:3). That same Word now gives us new life and works in us whilst it waits to be fully operative in a restored earth. God looks from heaven and beholds all the inhabitants of the earth (vv. 13, 14). But, according to His promise in Psalm 32:8, He particularly follows with His watchful eye those who fear Him and that hope in His mercy (v. 18; see also Ps. 34:15).

Ψαλμό 34
1> Θελω ευλογει τον Κυριον εν παντι καιρω· η αινεσις αυτου θελει εισθαι διαπαντος εν τω στοματι μου.2Εις τον Κυριον θελει καυχασθαι η ψυχη μου· οι ταπεινοι θελουσιν ακουσει, και θελουσι χαρη.3Μεγαλυνατε τον Κυριον μετ' εμου, και ας υψωσωμεν ομου το ονομα αυτου.4Εξεζητησα τον Κυριον, και επηκουσε μου, και εκ παντων των φοβων μου με ηλευθερωσεν.5Απεβλεψαν προς αυτον και εφωτισθησαν, και τα προσωπα αυτων δεν κατησχυνθησαν.6Ουτος ο πτωχος εκραξε, και ο Κυριος εισηκουσε, και εκ πασων των θλιψεων αυτου εσωσεν αυτον.7Αγγελος Κυριου στρατοπεδευει κυκλω των φοβουμενων αυτον και ελευθερονει αυτους.8Γευθητε και ιδετε οτι αγαθος ο Κυριος· μακαριος ο ανθρωπος ο ελπιζων επ' αυτον.9Φοβηθητε τον Κυριον, οι αγιοι αυτου· διοτι δεν υπαρχει στερησις εις τους φοβουμενους αυτον.10Οι πλουσιοι πτωχευουσι και πεινωσιν· αλλ' οι εκζητουντες τον Κυριον δεν στερουνται ουδενος αγαθου.
11Ελθετε, τεκνα, ακουσατε μου· τον φοβον του Κυριου θελω σας διδαξει.12Τις ειναι ο ανθρωπος οστις θελει ζωην, αγαπα ημερας, δια να ιδη καλον;13Φυλαττε την γλωσσαν σου απο κακου, και τα χειλη σου απο του να λαλωσι δολον·14Εκκλινον απο του κακου και πραττε το αγαθον· ζητει ειρηνην και κυνηγει αυτην.15Οι οφθαλμοι του Κυριου ειναι επι τους δικαιους, και τα ωτα αυτου εις την κραυγην αυτων.16Το προσωπον του Κυριου ειναι κατα των πραττοντων κακον, δια να αφανιση απο της γης το μνημοσυνον αυτων.17Εκραξαν οι δικαιοι, και ο Κυριος εισηκουσε, και εκ πασων των θλιψεων αυτων ελευθερωσεν αυτους.18Ο Κυριος ειναι πλησιον των συντετριμμενων την καρδιαν, και σωζει τους ταπεινους το πνευμα.19Πολλαι αι θλιψεις του δικαιου, αλλ' εκ πασων τουτων θελει ελευθερωσει αυτον ο Κυριος.20Αυτος φυλαττει παντα τα οστα αυτου· ουδεν εκ τουτων θελει συντριφθη.21Η κακια θελει θανατωσει τον αμαρτωλον· και οι μισουντες τον δικαιον θελουσιν απολεσθη.22Ο Κυριος λυτρονει την ψυχην των δουλων αυτου, και δεν θελουσιν απολεσθη παντες οι ελπιζοντες επ' αυτον.

The Spirit uses a sorrowful incident in David's history so as to move him to the words of this psalm, and so as to show us that all the circumstances of life, including the most humiliating, can lead us in the end to give thanks to God. Let us imitate "this poor man"; let us learn like him to magnify the name of our God always and everywhere.

In v. 11, it is as if the Lord would gather us tenderly about Himself: "Come, ye children, hearken unto me . . .". There is a word of encouragement for each one. He reassures the one who is in danger by vv. 7, 15, 17 (see Isa. 63:9). Is another concerned by material needs? He answers his care by vv. 9, 10. Is someone else passing through mourning or a time of trial? He shows him where to find consolation (v. 18). His desire is to give us confidence in His Father, so that we may be able to praise Him with Himself (v. 3). "Taste", He invites us, "and see that the LORD is good" (cf. 1 Peter 2:3). But the Lord also knows that we need His exhortation: "Keep thy tongue from evil . . . Depart from evil, and do good; seek peace and pursue it" (vv. 13, 14; see 1 Peter 3:10-12). Peter does not complete the quotation of v. 16, for today is the day of grace. The judgment pronounced at the end of the psalm is yet to come.

Ψαλμό 35:1-16
1> Δικασον, Κυριε, τους δικαζομενους μετ' εμου· πολεμησον τους πολεμουντας με.2Αναλαβε οπλον και ασπιδα και αναστηθι εις βοηθειαν μου.3Και δραξον το δορυ και συγκλεισον την οδον των καταδιωκοντων με· ειπε εις την ψυχην μου, Εγω ειμαι η σωτηρια σου.4Ας αισχυνθωσι και ας εντραπωσιν οι ζητουντες την ψυχην μου· ας στραφωσιν εις τα οπισω και ας αισχυνθωσιν οι βουλευομενοι το κακον μου.5Ας ηναι ως λεπτον αχυρον κατα προσωπον ανεμου, και αγγελος Κυριου ας διωκη αυτους.6Ας ηναι η οδος αυτων σκοτος και ολισθημα, και αγγελος Κυριου ας καταδιωκη αυτους.7Διοτι αναιτιως εκρυψαν δι' εμε την παγιδα αυτων εν λακκω· αναιτιως εσκαψαν αυτον δια την ψυχην μου.8Ας ελθη επ' αυτον ολεθρος απροσδοκητος· και η παγις αυτου, την οποιαν εκρυψεν, ας συλλαβη αυτον· ας πεση εις αυτην εν ολεθρω.9Η δε ψυχη μου θελει αγαλλεσθαι εις τον Κυριον, θελει χαιρει εις την σωτηριαν αυτου.10Παντα τα οστα μου θελουσιν ειπει, Κυριε, τις ομοιος σου, οστις ελευθερονεις τον πτωχον απο του ισχυροτερου αυτου, και τον πτωχον και τον πενητα απο του διαρπαζοντος αυτον;
11Σηκωθεντες μαρτυρες αδικοι, με ηρωτων περι πραγματων, τα οποια εγω δεν ηξευρον·12Ανταπεδωκαν εις εμε κακον αντι καλου· στερησιν εις την ψυχην μου.13Εγω δε, οτε αυτοι ησαν εν θλιψει, ενεδυομην σακκον· εταπεινωσα εν νηστεια την ψυχην μου· και η προσευχη μου επεστρεφεν εις τον κολπον μου.14Εφερομην ως προς φιλον, ως προς αδελφον μου· εκυπτον σκυθρωπαζων, ως ο πενθων δια την μητερα αυτου.15Αλλ' αυτοι εχαρησαν δια την συμφοραν μου και συνηχθησαν· συνηχθησαν εναντιον μου οι χαμερπεις, και εγω δεν ηξευρον· με εξεσχιζον και δεν επαυον·16Μετα υποκριτικων χλευαστων εν συμποσιοις ετριζον κατ' εμου τους οδοντας αυτων.

The Angel of the LORD who "encampeth round about them that fear him, and delivereth them" (Ps. 34:7) is here called upon to chase and to pursue the enemies of the righteous (vv. 5, 6). "After a time of patience and of tireless grace, grace maintained without result, instead of avenging themselves, the remnant will rely upon God to obtain deliverance" (JND). This deliverance of Jewish believers will be accompanied without fail by the judgment of the wicked. So far as Christians are concerned, we know that their deliverance will not be accomplished by the destruction of the unjust, but by they themselves being taken up to meet the Lord! Christians and unconverted people will not always remain together. When the Lord comes on the cloud, the former will be taken from the earth, and the others will be left there for the terrible "hour of temptation" (Rev. 3:10). On the other hand, when the Lord appears in glory, the believers of that time will be left on the earth for the glorious reign, whilst the wicked will be taken away (Luke 17:34-36).

What ingratitude is shown by the natural man! David speaks of it from experience, having so often suffered from it (vv. 12-15). But Christ knew and felt this ingratitude so much more deeply. "They have rewarded me evil for good, and hatred for my love" (v. 12; Ps. 109:5).

Ψαλμό 35:17-28
17Κυριε, ποτε θελεις ιδει; ελευθερωσον την ψυχην μου απο του ολεθρου αυτων, την μεμονωμενην μου εκ των λεοντων.18Εγω θελω σε υμνει εν μεγαλη συναξει· μεταξυ πολυαριθμου λαου θελω σε υμνει.19Ας μη χαρωσιν επ' εμε οι εχθρευομενοι με αδικως· οι μισουντες με αναιτιως ας μη νευωσι με τους οφθαλμους.20Διοτι δεν ελαλουν ειρηνην, αλλα εμελετων δολους κατα των ησυχαζοντων επι της γης·21και επλατυναν κατ' εμου το στομα αυτων, Λεγοντες, Ευγε, ευγε· ειδεν ο οφθαλμος ημων.22Ειδες, Κυριε· μη σιωπησης· Κυριε, μη απομακρυνθης απ' εμου.23Εγερθητι και εξυπνησον δια την κρισιν μου, Θεε μου και Κυριε μου, δια την δικην μου.24Κρινον με, Κυριε ο Θεος μου, κατα την δικαιοσυνην σου, και ας μη χαρωσιν επ' εμε.25Ας μη ειπωσιν εν ταις καρδιαις αυτων, Ευγε, ψυχη ημων. μηδε ας ειπωσι, Κατεπιομεν αυτον.26Ας αισχυνθωσι και ας εντραπωσιν ομου οι επιχαιροντες εις το κακον μου· ας ενδυθωσιν εντροπην και ονειδος οι μεγαλαυχουντες κατ' εμου.27Ας ευφρανθωσι και ας χαρωσιν οι θελοντες την δικαιοσυνην μου· και διαπαντος ας λεγωσιν, Ας μεγαλυνθη ο Κυριος, οστις θελει την ειρηνην του δουλου αυτου.28Και η γλωσσα μου θελει μελετα την δικαιοσυνην σου και τον επαινον σου ολην την ημεραν.

Although we may not have to contend with man's wickedness, as do the faithful in this psalm, let us not forget that persecution has been and still is the lot of many Christians. How grateful we should be that in our country we continue to enjoy freedom of conscience and of worship! To praise the Lord in the midst of His redeemed people is the believer's proper desire (v. 18). Do we who still possess this privilege value it rightly?

In John 15:25, the Lord Jesus refers to this hatred without a cause of which He was the object (v. 19). Surely without a cause! . . . and yet the world's hatred of Christ and of His own ought not to surprise us (1 John 3:13). Satan puts into men's minds this hatred against the One who has defeated him. Can we imagine more awful sentiments than those expressed in vv. 21, 25, 26? Few expressions are so strong to lay bare in all their horror the depths of the wickedness of the human heart – evil joy to see the sufferings of an innocent man . . . and He the Son of God come to save men. "Aha, aha, our eye hath seen it", cry the mockers (v. 21). "Every eye shall see him, and they also which pierced him", declares Revelation 1:7 . . . no longer on the cross, but in all His judicial glory.

Ψαλμό 36
1> Του ασεβους η παρανομια λεγει εν τη καρδια μου, δεν ειναι φοβος Θεου εμπροσθεν των οφθαλμων αυτου.2Διοτι απατα εαυτον εις τους οφθαλμους αυτου περι του οτι θελει ευρεθη η ανομια αυτου δια να μισηθη.3Τα λογια του στοματος αυτου ειναι ανομια και δολος· δεν ηθελησε να νοηση δια να πραττη το αγαθον.4Ανομιαν διαλογιζεται επι της κλινης αυτου· ισταται εν οδω ουχι καλη· το κακον δεν μισει.
5Κυριε, εως του ουρανου φθανει το ελεος σου, η αληθεια σου εως των νεφελων.6Η δικαιοσυνη σου ειναι ως τα υψηλα ορη· αι κρισεις σου αβυσσος μεγαλη· ανθρωπους και κτηνη σωζεις, Κυριε.7Ποσον πολυτιμον ειναι το ελεος σου, Θεε. Δια τουτο οι υιοι των ανθρωπων ελπιζουσιν επι την σκιαν των πτερυγων σου.8Θελουσι χορτασθη απο του παχους του οικου σου, και απο του χειμαρρου της τρυφης σου θελεις ποτισει αυτους.9Διοτι μετα σου ειναι η πηγη της ζωης· εν τω φωτι σου θελομεν ιδει φως.10Εκτεινον το ελεος σου προς τους γνωριζοντας σε, και την δικαιοσυνην σου προς τους ευθεις την καρδιαν.11Ας μη ελθη επ' εμε πους υπερηφανιας· και χειρ ασεβων ας μη με σαλευση.12Εκει επεσον οι εργαται της ανομιας· κατεσπρωχθησαν και δεν θελουσι δυνηθη να ανεγερθωσι.

We may compare the end of v. 4 with the exhortation of Romans 12:9, "Abhor that which is evil". The man of the world is not only indifferent to sin (for to judge it would be to condemn himself), but he enjoys it and makes of it the favourite themes for his literature and drama. At the same time this insensitivity to evil leads him to boast and to "flatter himself in his own eyes", even in the face of the most flagrant wickedness (v. 2; Deut. 29:19). Since we are obliged to live in such an atmosphere, our conscience as Christians runs the risk of being blunted. But we shall always regard sin with horror if we remember the cross and the terrible price that had to be paid there for its abolition. God's goodness is in heaven, out of reach of the schemes of wicked men (vv. 5, 7). And it is at the same time spread out like protective wings to shelter the sons of men (see Ps. 17:8). Alas! like the inhabitants of Jerusalem in the time of our Lord, many do not want the refuge it affords (Matt. 23:37).

The source of divine life and light, brought together in v. 9, bring us back to Christ, the Word, of whom it is written, "In him was life, and the life was the light of men" (John 1:4).

Ψαλμό 37:1-22
1> Μη αγανακτει δια τους πονηρευομενους, μηδε ζηλευε τους εργατας της ανομιας.2Διοτι ως χορτος ταχεως θελουσι κοπη, και ως χλωρα βοτανη θελουσι καταμαρανθη.3Ελπιζε επι Κυριον και πραττε το αγαθον· κατοικει την γην και νεμου την αληθειαν·4και ευφραινου εν Κυριω, και θελει σοι δωσει τα ζητηματα της καρδιας σου.5Αναθες εις τον Κυριον την οδον σου και ελπιζε επ' αυτον, και αυτος θελει ενεργησει·6και θελει εξαξει ως φως την δικαιοσυνην σου και την κρισιν σου ως μεσημβριαν.
7Αναπαυου επι τον Κυριον και προσμενε αυτον· μη αγανακτει δια τον κατευοδουμενον εν τη οδω αυτου, δια ανθρωπον πραττοντα παρανομιας.8Παυσον απο θυμου και αφες την οργην· μηδολως αγανακτει ωστε να πραττης πονηρα.9Διοτι οι πονηρευομενοι θελουσιν εξολοθρευθη· οι δε προσμενοντες τον Κυριον, ουτοι θελουσι κληρονομησει την γην.10Διοτι ετι μικρον και ο ασεβης δεν θελει υπαρχει· και θελεις ζητησει τον τοπον αυτου, και δεν θελει ευρεθη·11οι πραεις ομως θελουσι κληρονομησει την γην· και θελουσι κατατρυφα εν πολλη ειρηνη.12Ο ασεβης μηχαναται κατα του δικαιου, και τριζει κατ' αυτου τους οδοντας αυτου.13Ο Κυριος θελει γελασει επ' αυτω, επειδη βλεπει οτι ερχεται η ημερα αυτου.14Οι ασεβεις εξεσπασαν ρομφαιαν και ενετειναν το τοξον αυτων, δια να καταβαλωσι τον πτωχον και τον πενητα, δια να σφαξωσι τους περιπατουντας εν ευθυτητι.15Η ρομφαια αυτων θελει εμβη εις την καρδιαν αυτων, και τα τοξα αυτων θελουσι συντριφθη.16Καλλιον το ολιγον του δικαιου παρα ο πλουτος πολλων ασεβων.17Διοτι οι βραχιονες των ασεβων θελουσι συντριφθη· τους δε δικαιους υποστηριζει ο Κυριος.18Γινωσκει ο Κυριος τας ημερας των αμεμπτων· και η κληρονομια αυτων θελει εισθαι εις τον αιωνα·19δεν θελουσι καταισχυνθη εν καιρω πονηρω· και εν ημεραις πεινης θελουσι χορτασθη.20Οι δε ασεβεις θελουσιν εξολοθρευθη· και οι εχθροι του Κυριου, ως το παχος των αρνιων, θελουσιν αναλωθη· εις καπνον θελουσι διαλυθη.
21Δανειζεται ο ασεβης και δεν αποδιδει, ο δε δικαιος ελεει και διδει.22Διοτι οι ευλογημενοι αυτου θελουσι κληρονομησει την γην· οι δε κατηραμενοι αυτου θελουσιν εξολοθρευθη.

Psalm 37 is not, as are most of those which precede it, a prayer of the faithful concerning the wicked men who surround him. On the contrary, it is the answer that reaches him from above. It does not yet bring him the awaited deliverance, but rather the resources and instruction necessary to enable him to face up to the evil that surrounds him! And how many times we share this experience! In answer to our prayer, instead of taking away our trial, the Lord gives us what is necessary to endure it. According to the promise of Psalm 32:8, "I will instruct thee and teach thee . . . I will guide thee . . .", we recognise the voice of the tender Master. He has Himself put into practice the instructions He gives here. And, being thoroughly acquainted with our poor hearts, He knows full well that the sight of the evil around us can produce in us two distressing reactions: fretfulness and jealousy (vv. 1, 7, 8; Prov. 24:1, 19). Hence there are these exhortations that we ought often to read: fret not thyself (thrice repeated); trust . . .; do good; commit thy way unto the LORD; wait patiently . . . . Rich promises are also added! "He shall give thee the desires of thine heart . . .; He shall bring it to pass". Let us allow Him to act! Soon the God of peace shall bruise Satan under our feet (cf. vv. 10, 17, 20 with Rom. 16:20).

Ψαλμό 37:23-40
23Οταν υπο Κυριου κατευθυνωνται τα διαβηματα του ανθρωπου, η οδος αυτου ειναι αρεστη εις αυτον.24Εαν πεση, δεν θελει συντριφθη· διοτι ο Κυριος υποστηριζει την χειρα αυτου.25Νεος ημην και ηδη εγηρασα, και δεν ειδον δικαιον εγκαταλελειμμενον ουδε το σπερμα αυτου ζητουν αρτον.26Ολην την ημεραν ελεει και δανειζει, και το σπερμα αυτου ειναι εις ευλογιαν.27Εκκλινον απο του κακου και πραττε το αγαθον, και θελεις διαμενει εις τον αιωνα.28Διοτι ο Κυριος αγαπα κρισιν, και δεν εγκαταλειπει τους οσιους αυτου· εις τον αιωνα θελουσι διαφυλαχθη· το δε σπερμα των ασεβων θελει εξολοθρευθη.29Οι δικαιοι θελουσι κληρονομησει την γην, και επ' αυτης θελουσι κατοικει εις τον αιωνα.30Το στομα του δικαιου μελετα σοφιαν, και η γλωσσα αυτου λαλει κρισιν.31Ο νομος του Θεου αυτου ειναι εν τη καρδια αυτου· τα διαβηματα αυτου δεν θελουσιν ολισθησει.32Κατασκοπευει ο αμαρτωλος τον δικαιον και ζητει να θανατωση αυτον.33Ο Κυριος δεν θελει αφησει αυτον εις τας χειρας αυτου, ουδε θελει καταδικασει αυτον οταν κρινη αυτον.
34Προσμενε τον Κυριον και φυλαττε την οδον αυτου, και θελει σε υψωσει δια να κληρονομησης την γην· οταν εξολοθρευθωσιν οι ασεβεις, θελεις ιδει.35Ειδον τον ασεβη υπερυψουμενον και εξηπλωμενον ως την χλωραν δαφνην·36αλλ' ηφανισθη· και ιδου, δεν υπηρχε· και εζητησα αυτον, και δεν ευρεθη.37Παρατηρει τον ακακον και βλεπε τον ευθυν, οτι εις τον ειρηνικον ανθρωπον θελει εισθαι εγκαταλειμμα·38οι δε παραβαται θελουσιν ολως εξολοθρευθη· των ασεβων το εγκαταλειμμα θελει αποκοπη.39Των δικαιων ομως η σωτηρια ειναι παρα Κυριου· αυτος ειναι η δυναμις αυτων εν καιρω θλιψεως.40Και θελει βοηθησει αυτους ο Κυριος, και ελευθερωσει αυτους· θελει ελευθερωσει αυτους απο ασεβων και σωσει αυτους· διοτι ηλπισαν επ' αυτον.

"The steps of a good man are ordered by the LORD" (v. 23). By nature we are characterised by independence. Our need of God for each step of our daily life is a reality that we do not willingly accept. Let us not wait until we have fallen down many times before we are convinced of that need and accept the Lord's help.

This psalm is concerned with the righteous. This is the name given to the faithful Jewish remnant, those that will possess the land (vv. 9, 11, 22, 29, 34) after the overthrow of the wicked, affirmed to them also five times over (vv. 9, 22, 28, 34, 38). The child of God today has the right to bear the same title (Rom. 5:19). How can a righteous man be recognised? He "sheweth mercy and giveth" (v. 21). His mouth "speaketh wisdom and his tongue talketh of judgment. The law of his God is in his heart" (vv. 30, 31). Love, wisdom, truth, attachment to the Word, can all these features be found in our everyday walk? Let us count on God's power, His help and His deliverance that they may be so (vv. 39, 40). That the righteous should be forsaken is certainly inconceivable (v. 25; 2 Cor. 4:9). And yet we know that it had to be so for Him "that is most just" (Job 34:17; Ps. 22:1).

Ψαλμό 38
1> Κυριε, μη με ελεγξης εν τω θυμω σου, μηδε εν τη οργη σου παιδευσης με.2Διοτι τα βελη σου ενεπηχθησαν εις εμε και η χειρ σου καταπιεζει με.3Δεν υπαρχει υγεια εν τη σαρκι μου εξ αιτιας της οργης σου. δεν ειναι ειρηνη εις τα οστα μου εξ αιτιας της αμαρτιας μου.4Διοτι αι ανομιαι μου υπερεβησαν την κεφαλην μου· ως φορτιον βαρυ υπερεβαρυναν επ' εμε.5Εβρωμησαν και εσαπησαν αι πληγαι μου εξ αιτιας της ανοησιας μου.6Εταλαιπωρηθην, εκυρτωθην εις ακρον· ολην την ημεραν περιπατω σκυθρωπος.7Διοτι τα εντοσθια μου γεμουσι φλογωσεως, και δεν υπαρχει υγεια εν τη σαρκι μου.8Ησθενησα και καθ' υπερβολην κατεκοπην· βρυχωμαι απο της αδημονιας της καρδιας μου.9Κυριε, ενωπιον σου ειναι πασα η επιθυμια μου, και ο στεναγμος μου δεν κρυπτεται απο σου.10Η καρδια μου ταραττεται, η δυναμις μου με εγκαταλειπει· και το φως των οφθαλμων μου, και αυτο δεν ειναι μετ' εμου.11Οι φιλοι μου και οι πλησιον μου στεκουσιν απεναντι της πληγης μου, και οι πλησιεστεροι μου στεκουσιν απο μακροθεν.
12Και οι ζητουντες την ψυχην μου στηνουσιν εις εμε παγιδας· και οι εκζητουντες το κακον μου λαλουσι πονηρα, και μελετωσι δολους ολην την ημεραν.13Αλλ' εγω ως κωφος δεν ηκουον και ημην ως αφωνος, μη ανοιγων το στομα αυτου.14Και ημην ως ανθρωπος μη ακουων και μη εχων αντιλογιαν εν τω στοματι αυτου.15Διοτι επι σε, Κυριε, ηλπισα· συ θελεις μου εισακουσει, Κυριε ο Θεος μου.16Επειδη ειπα, Ας μη χαρωσιν επ' εμε· οταν ολισθηση ο πους μου, αυτοι μεγαλαυχουσι κατ' εμου.17Διοτι ειμαι ετοιμος να πεσω, και ο πονος μου ειναι παντοτε εμπροσθεν μου.18Επειδη εγω θελω αναγγελλει την ανομιαν μου, θελω λυπεισθαι δια την αμαρτιαν μου.19Αλλ' οι εχθροι μου ζωσιν, υπερισχυουσι· και επληθυνθησαν οι μισουντες με αδικως.20Και οι ανταποδιδοντες κακον αντι καλου ειναι εναντιοι μου, επειδη κυνηγω το καλον.21Μη με εγκαταλιπης, Κυριε· Θεε μου, μη απομακρυνθης απ' εμου.22Ταχυνον εις βοηθειαν μου, Κυριε, η σωτηρια μου.

The lesson of Psalm 37 seems to have been understood. The faithful man no longer cries out for the overthrow of the wicked, which has been expressly promised to him. Instead of fretting about those who do wrong, he is profoundly conscious of his own sin (vv. 3-5). At the same time he realises that he is in the hand of God who reproves and chastises him. And it is in Him that he hopes (v. 15). It is not his place to reply personally to those who persecute him, still less to avenge himself. "Thou wilt answer, O Lord my God" (v. 15 — margin). Here we recognise the teaching of the New Testament, "Recompense to no man evil for evil . . .; dearly beloved, avenge not yourselves . . .; I will repay, saith the Lord" (Rom. 12:17, 19). There is only one answer we are entitled to give to the wrong done to us, . . . Good; that is the opposite answer of these "enemies" (v. 19), of these "adversaries" who "render evil for good" (v. 20). And their astonishing motive is unveiled for us, "because I follow the thing that is good". Jealousy and a perverse wish to suppress that which by contrast underlines their own wickedness, such are the frightful sentiments that led men to put to death the Holy One and the Just (John 10:32; read also 1 John 3:12).

Ψαλμό 39
1> Ειπα, Θελω προσεχει εις τας οδους μου, δια να μη αμαρτανω δια της γλωσσης μου· θελω φυλαττει το στομα μου με χαλινον, ενω ειναι ο ασεβης εμπροσθεν μου.2Εσταθην αφωνος και σιωπηλος· εσιωπησα και απο του να λεγω καλον· και ο πονος μου ανεταραχθη.3Εθερμανθη η καρδια μου εντος μου· ενω εμελετων, εξηφθη εν εμοι πυρ· ελαλησα δια της γλωσσης μου και ειπα,4Καμε γνωστον εις εμε, Κυριε, το τελος μου και τον αριθμον των ημερων μου, τις ειναι, δια να γνωρισω ποσον ετι θελω ζησει.5Ιδου, μετρον σπιθαμης κατεστησας τας ημερας μου, και ο καιρος της ζωης μου ειναι ως ουδεν εμπροσθεν σου· επ' αληθειας πας ανθρωπος, καιτοι στερεος, ειναι ολως ματαιοτης. Διαψαλμα.6Βεβαιως ο ανθρωπος περιπατει εν φαντασια· βεβαιως εις ματην ταραττεται· θησαυριζει, και δεν εξευρει τις θελει συναξει αυτα.
7Και τωρα, Κυριε, τι περιμενω; η ελπις μου ειναι επι σε.8Απο πασων των ανομιων μου λυτρωσον με· μη με καμης ονειδος του αφρονος.9Εγεινα αφωνος· δεν ηνοιξα το στομα μου, επειδη συ εκαμες τουτο.10Απομακρυνον απ' εμου την πληγην σου· απο της παλης της χειρος σου εγω απεκαμον.11Οταν δι' ελεγχων παιδευης ανθρωπον δια ανομιαν, Κατατρωγεις ως σκωληξ την ωραιοτητα αυτου· τω οντι ματαιοτης πας ανθρωπος. Διαψαλμα.12Εισακουσον, Κυριε, της προσευχης μου και δος ακροασιν εις την κραυγην μου· μη παρασιωπησης εις τα δακρυα μου. Διοτι παροικος ειμαι παρα σοι και παρεπιδημος, καθως παντες οι πατερες μου.13Παυσαι απ' εμου, δια να αναλαβω δυναμιν, πριν αποδημησω και δεν υπαρχω πλεον.

To curb a believer's self-will God sometimes has to make use of bit and bridle (Ps. 32:9). And to control his tongue, this untamable little member, a muzzle would be necessary (v. 1 — margin; see James 3:2).

We who find it so hard to keep silent, particularly when we suffer wrong, ought to think of the perfect example of the Lamb who opened not His mouth (v. 9; Ps. 38:13; Isa. 53:7; 1 Peter 2:23).

"Thou hast made my days as an handbreadth" (v. 5). Brief existence . . . and yet so foolishly wasted by so many people in a vain rush to pile up earthly riches! (v. 6; Ecc. 2:21, 23). Let us pay attention to the four certainties of vv. 5, 6 and 11. Not only is man but vanity (vv. 5, 11), but further he "walketh in a vain show". In this world's stage, where the drama of humanity is drawing to a close, the cast and the set will soon be put aside. "The fashion of this world passeth away" (1 Cor. 7:31). That which is true, firm, imperishable, is that which belongs to the invisible, heavenly sphere (1 Peter 1:4). Understanding that he can expect nothing in such a world as this, the man of faith poses the question, "Lord, what wait I for?" and he himself gives the answer, "My hope is in thee" (v. 7).

Ψαλμό 40
1> Περιεμεινα εν υπομονη τον Κυριον, και εκλινε προς εμε και ηκουσε της κραυγης μου·2και με ανεβιβασεν εκ λακκου ταλαιπωριας, εκ βορβορωδους πηλου, και εστησεν επι πετραν τους ποδας μου, εστερεωσε τα βηματα μου·3και εβαλεν εν τω στοματι μου ασμα νεον, υμνον εις τον Θεον ημων· θελουσιν ιδει πολλοι και θελουσι φοβηθη και θελουσιν ελπισει επι Κυριον.4Μακαριος ο ανθρωπος, οστις εθεσε τον Κυριον ελπιδα αυτου και δεν αποβλεπει εις τους υπερηφανους και εις τους κλινοντας επι ψευδη.5Πολλα εκαμες συ, Κυριε ο Θεος μου, τα θαυμασια σου· και τους περι ημων διαλογισμους σου δεν ειναι δυνατον να εκθεση τις εις σε· εαν ηθελον να απαγγελλω και να ομιλω περι αυτων, υπερβαινουσι παντα αριθμον.
6Θυσιαν και προσφοραν δεν ηθελησας· διηνοιξας εν εμοι ωτα· ολοκαυτωμα και προσφοραν περι αμαρτιας δεν εζητησας.7Τοτε ειπα, Ιδου, ερχομαι· εν τω τομω του βιβλιου ειναι γεγραμμενον περι εμου·8χαιρω, Θεε μου, να εκτελω το θελημα σου· και ο νομος σου ειναι εν τω μεσω της καρδιας μου.9Εκηρυξα δικαιοσυνην εν συναξει μεγαλη· ιδου, δεν εμποδισα τα χειλη μου, Κυριε, συ εξευρεις.10Την δικαιοσυνην σου δεν εκρυψα εντος της καρδιας μου· την αληθειαν σου και την σωτηριαν σου ανηγγειλα· δεν εκρυψα το ελεος σου και την αληθειαν σου απο συναξεως μεγαλης.
11Συ, Κυριε, μη απομακρυνης τους οικτιρμους σου απ' εμου· το ελεος σου και η αληθεια σου ας με περιφρουρωσι διαπαντος.12Διοτι με περιεκυκλωσαν αναριθμητα κακα· με κατεφθασαν αι ανομιαι μου, και δεν δυναμαι να θεωρω αυτας· επληθυνθησαν υπερ τας τριχας της κεφαλης μου· και η καρδια μου με εγκαταλειπει.13Ευδοκησον, Κυριε, να με ελευθερωσης Κυριε, ταχυνον εις βοηθειαν μου.14Ας αισχυνθωσι και ας εκτραπωσιν ομου οι ζητουντες την ψυχην μου, δια να απολεσωσιν αυτην· ας στραφωσιν εις τα οπισω και ας εντραπωσιν οι θελοντες το κακον μου.15Ας εξολοθρευθωσι δια μισθον της αισχυνης αυτων οι λεγοντες προς εμε, ευγε, ευγε.16Ας αγαλλωνται και ας ευφραινωνται εις σε παντες οι ζητουντες σε· οι αγαπωντες την σωτηριαν σου ας λεγωσι διαπαντος, Μεγαλυνθητω ο Κυριος.17Εγω δε ειμαι πτωχος και πενης· αλλ' ο Κυριος φροντιζει περι εμου· η βοηθεια μου και ο ελευθερωτης μου συ εισαι· Θεε μου, μη βραδυνης.

Glorious psalm! Christ, the risen Man, stands forth to unfold "the wonderful works" and the "thoughts" of God to us-ward (v. 5) in four successive pictures.
The first takes us into past eternity (vv. 6, 7, quoted in Heb. 10:5-9). As the only One capable of settling the question of sin, the Son offers Himself to be the obedient Servant: "Lo, I come . . ." – "And came . . ." confirms Ephesians 2:17.
The next picture shows us the Lord Jesus on the earth, announcing and fulfilling "all righteousness" (Matt. 3:15), bearing witness to the God of loving-kindness and truth, speaking of His faithfulness and of His salvation. The whole of Christ's life is summed up in vv. 8-10.
Thirdly the Saviour is before us in the solemn hour when He had to cry, "Mine iniquities have taken hold upon me . . ." (v. 12). Mine iniquities . . .? But they were mine and yours! They are innumerable. Psalm 38:4 describes them as "an heavy burden".
And finally, the last picture, for which we come back to vv. 1-3: the "horrible pit" and the "miry clay" have given place to the rock of resurrection. Christ, delivered from death by the power of God for whom He has patiently waited, sings His praise and invites men to join with Him in the "new song" (v. 3).

Ψαλμό 41
1> Μακαριος ο επιβλεπων εις τον πτωχον· εν ημερα θλιψεως θελει ελευθερωσει αυτον ο Κυριος.2Ο Κυριος θελει φυλαξει αυτον και διατηρησει την ζωην αυτου· μακαριος θελει εισθαι επι της γης· και δεν θελεις παραδωσει αυτον εις την επιθυμιαν των εχθρων αυτου.3Ο Κυριος θελει ενδυναμονει αυτον επι της κλινης της ασθενειας· εν τη αρρωστια αυτου συ θελεις στρονει ολην την κλινην αυτου.4Εγω ειπα, Κυριε, ελεησον με· ιασαι την ψυχην μου, διοτι ημαρτον εις σε.
5Οι εχθροι μου λεγουσι κακα περι εμου, Ποτε θελει αποθανει, και θελει απολεσθη το ονομα αυτου;6Και εαν τις ερχηται να με ιδη, ομιλει ματαιοτητα· η καρδια αυτου συναγει εις εαυτην ανομιαν· εξελθων εξω, λαλει αυτην.7Κατ' εμου ψιθυριζουσιν ομου παντες οι μισουντες με· κατ' εμου διαλογιζονται κακα λεγοντες,8Πραγμα κακον εκολληθη εις αυτον· και κατακοιτος ων δεν θελει πλεον σηκωθη.9Και αυτος ο ανθρωπος, μετα του οποιου εζων ειρηνικως, επι τον οποιον ηλπισα, οστις ετρωγε τον αρτον μου, εσηκωσεν επ' εμε πτερναν.10Αλλα συ, Κυριε, ελεησον με και αναστησον με, και θελω ανταποδωσει εις αυτους.11Εκ τουτου γνωριζω οτι συ με ευνοεις, επειδη δεν θριαμβευει κατ' εμου ο εχθρος μου.12Εμε δε, συ με εστηριξας εις την ακεραιοτητα μου, και με εστερεωσας ενωπιον σου εις τον αιωνα.13Ευλογητος Κυριος ο Θεος του Ισραηλ, απ' αιωνος και εως αιωνος. Αμην και αμην.

By the prophetic Spirit, Christ declared at the end of Psalm 40, "But I am poor and needy". Voluntary poverty, intended to enrich us! (2 Cor. 8:9). Blessed then is the one who considers this poor Man! But blessed also is the one who knows how to identify with all the poor, the humble and with those who suffer. And blessed is he who, in spirit if not in fact, takes like his Master this position of being poor! (Matt. 5:3).

What encouragement v. 3 brings to the sick believer! In the first place the promise of divine help! Even if the outward man perish, the inward man is renewed day by day under the care of the great Physician of souls (2 Cor. 4:16). Furthermore, the "bed of languishing" of the sick believer is to find itself miraculously transformed. For the presence of the Lord at the believer's bedside has the power to change his suffering into joy. Sweet companionship, fit to make him forget the lack of understanding or the indifference of which he may have been the object (v. 8)!

We know just when it was that v. 9 took place. With what sadness the Lord must have quoted it, before giving the traitor Judas the morsel, which caused him to be recognised (John 13:18, 26).

The first book of Psalms concludes with everlasting praise to which, fellow believers, we can all add our Amen!

Psalms 42-89 (Books II and III) appear in Year 4 and Psalms 90-150 (Books IV and V) in Year 5 of "Day by Day".

Παροιμίαι 1:1-19
1Παροιμιαι Σολομωντος, υιου του Δαβιδ, βασιλεως του Ισραηλ,2δια να γνωριση τις σοφιαν και παιδειαν, δια να νοηση λογους φρονησεως,3δια να λαβη διδασκαλιαν συνεσεως, δικαιοσυνης και κρισεως και ευθυτητος,4δια να δωση νοησιν εις τους απλους, και εις τον νεον μαθησιν και διαγνωσιν.5Ο σοφος ακουων θελει γεινει σοφωτερος, και ο νοημων θελει αποκτησει επιστημην κυβερνησεως·6ωστε να εννοη παροιμιαν και σκοτεινον λογον, ρησεις σοφων και αινιγματα αυτων.
7Αρχη σοφιας φοβος Κυριου· οι αφρονες καταφρονουσι την σοφιαν και την διδασκαλιαν.8Ακουε, υιε μου, την διδασκαλιαν του πατρος σου, και μη απορριψης τον νομον της μητρος σου.9Διοτι ταυτα θελουσιν εισθαι στεφανος χαριτων εις την κορυφην σου και περιδεραιον περι τον τραχηλον σου.
10Υιε μου, εαν θελησωσιν οι αμαρτωλοι να σε δελεασωσι, μη θελησης·11εαν ειπωσιν, Ελθε μεθ' ημων, ας ενεδρευσωμεν δι' αιμα, ας επιβουλευθωμεν αναιτιως τον αθωον,12Ας καταπιωμεν αυτους ζωντας, ως ο αδης, και ολοκληρους ως τους καταβαινοντας εις τον λακκον·13θελομεν ευρει παν πολυτιμον αγαθον, θελομεν γεμισει τους οικους ημων απο λαφυρων·14θες τον κληρον σου μεταξυ ημων, εν βαλαντιον ας ηναι εις παντας ημας·15υιε μου, μη περιπατησης εν οδω μετ' αυτων· απεχε τον ποδα σου απο των τριβων αυτων·16διοτι οι ποδες αυτων τρεχουσιν εις το κακον, και σπευδουσιν εις το να χυσωσιν αιμα.17Διοτι ματαιως εξαπλονεται δικτυον εμπροσθεν των οφθαλμων παντος πτερωτου.18Διοτι ουτοι ενεδρευουσι κατα του ιδιου αυτων αιματος, επιβουλευονται τας εαυτων ψυχας·19Τοιαυται ειναι αι οδοι παντος πλεονεκτου· η πλεονεξια αφαιρει την ζωην των κυριευομενων υπ' αυτης.

God used Solomon, the wisest of all men (1 Kings 4:29 . . .), to give us "The Proverbs", this book of wisdom. Although it is addressed to all, it is expressly dedicated to the young man (v. 4). Yes, this book has been specially written for you, young believing friend, who have reached the age of discretion and personal judgment. It is time for you to decide as to the way you are going, and to make specific choices. In the school of God, where your Christian education is carried on under the authority and example of your parents (vv. 7-9), Proverbs is one of your main "text-books". It contains definitions, rules and how they are to be applied, exercises, examples, some to be followed, and others not to be followed. But Wisdom (as the Word with which it is identified) is at the same time presented as a living person who teaches and guides in their walk those whom it calls its sons.

The Psalms began with the setting apart of the faithful man (Ps. 1:1). Here, in the same way, the first instruction given to the son warns him to avoid "the way of sinners" who will try to seduce him and will invite him: "Come with us" (v. 11). Wisdom shows him the end to which this path leads, and puts him on his guard: "My son, walk not thou in the way with them" (v. 15; read Eph. 5:11).

Παροιμίαι 1:20-33
20Η σοφια φωναζει εξω, εκπεμπει την φωνην αυτης εν ταις πλατειαις·21Κραζει επι κεφαλης των αγορων, εν ταις εισοδοις των πυλων· απαγγελλει τους λογους αυτης δια της πολεως, λεγουσα,22Εως ποτε, μωροι, θελετε αγαπα την μωριαν, και οι χλευασται θελουσιν ηδυνεσθαι εις τους χλευασμους αυτων, και οι αφρονες θελουσι μισει την γνωσιν;23Επιστρεψατε προς τους ελεγχους μου· ιδου, εγω θελω εκχεει το πνευμα μου εφ' υμας, θελω σας καμει να νοησητε τους λογους μου.24Επειδη εγω εκραζον, και σεις δεν υπηκουετε· εξετεινον την χειρα μου, και ουδεις προσειχεν·25Αλλα κατεφρονειτε πασας τας συμβουλας μου και τους ελεγχους μου δεν εδεχεσθε·26δια τουτο και εγω θελω επιγελασει εις τον ολεθρον σας· θελω καταχαρη, οταν επελθη ο φοβος σας.27Οταν ο φοβος σας επελθη ως ερημωσις και η καταστροφη σας εφορμηση ως ανεμοστροβιλος, οταν η θλιψις και η στενοχωρια ελθωσιν εφ' υμας·28τοτε θελουσι με επικαλεσθη, αλλα δεν θελω αποκριθη· επιμονως θελουσι με εκζητησει, αλλα δεν θελουσι με ευρει.29Διοτι εμισησαν την γνωσιν και τον φοβον του Κυριου δεν εξελεξαν·30δεν ηθελησαν τας συμβουλας μου· κατεφρονησαν παντας τους ελεγχους μου·31δια τουτο θελουσι φαγει απο των καρπων της οδου αυτων και θελουσι χορτασθη απο των κακοβουλιων αυτων.32Διοτι η αποστασια των μωρων θελει θανατωσει αυτους, και η αμεριμνησια των αφρονων θελει αφανισει αυτους.33Οστις ομως ακουει εμου, θελει κατοικησει εν ασφαλεια· και θελει ησυχαζει, μη φοβουμενος κακον.

Wisdom has set itself the task of educating its sons, in other words its followers. But it is at the same time no less directed to those outside, inviting them to become disciples too. God has not given His Word only for the instruction of believers; it is also the gospel of His grace which shows the unconverted the way of salvation. Look for wisdom — and thereby see the Lord Jesus — search diligently for souls, wherever they have gone astray. We know, perhaps because we have been there ourselves before our conversion, "the chief place of concourse", those noisy places where the world intoxicates the soul. Wisdom cries aloud to make its voice heard above all this hubbub (cf. John 7:37; John 12:44). And this Word, which God causes to be proclaimed everywhere, has a double effect: salvation for some, condemnation for others (cf. Acts 17:32-34). For those, many alas!, who refuse to listen, the same voice which today loudly proclaims the urgent appeals of grace, will one day become scornful and terrible (v. 26). Then it will be too late (cf. v. 28 with Amos 8:12). Those who listen, however, will live in safety, without fear of evil (v. 33). They will be in the good of the promise in v. 23: "I will pour out my spirit unto you, I will make known my words unto you".

Παροιμίαι 2:1-22
1Υιε μου, εαν δεχθης τους λογους μου και ταμιευσης τας εντολας μου παρα σεαυτω,2ωστε να προσεξη το ωτιον σου εις την σοφιαν, να κλινης την καρδιαν σου εις την συνεσιν·3και εαν επικαλεσθης την φρονησιν, και υψωσης την φωνην σου εις την συνεσιν·4εαν ζητησης αυτην ως αργυριον και εξερευνησης αυτην ως κεκρυμμενους θησαυρους,5τοτε θελεις εννοησει τον φοβον του Κυριου και θελεις ευρει την επιγνωσιν του Θεου.6Διοτι ο Κυριος διδει σοφιαν· εκ του στοματος αυτου εξερχεται γνωσις και συνεσις.7Αποταμιευει σωτηριαν εις τους ευθεις· ειναι ασπις εις τους περιπατουντας εν ακεραιοτητι,8υπερασπιζων τας οδους της δικαιοσυνης και φυλαττων την οδον των οσιων αυτου.9Τοτε θελεις εννοησει δικαιοσυνην και κρισιν και ευθυτητα, πασαν οδον αγαθην.
10Εαν η σοφια εισελθη εις την καρδιαν σου και η γνωσις ηδυνη την ψυχην σου,11ορθη βουλη θελει σε φυλαττει, συνεσις θελει σε διατηρει·12δια να σε ελευθερονη απο της οδου της πονηρας, απο ανθρωπου λαλουντος δολια,13οιτινες εγκαταλειπουσι τας οδους της ευθυτητος, δια να περιπατωσιν εν ταις οδοις του σκοτους·14οιτινες ηδυνονται εις το να καμνωσι κακον, χαιρουσιν εις τας διαστροφας της κακιας,15των οποιων αι οδοι ειναι σκολιαι και αι πορειαι αυτων διεστραμμεναι·16δια να σε ελευθερονη απο ξενης γυναικος, απο αλλοτριας κολακευουσης με τους λογους αυτης,17ητις εγκατελιπε τον επιστηθιον της νεοτητος αυτης και ελησμονησε την διαθηκην του Θεου αυτης.18Διοτι ο οικος αυτης καταβιβαζει εις τον θανατον, και τα βηματα αυτης εις τους νεκρους·19παντες οι εισερχομενοι προς αυτην δεν επιστρεφουσιν ουδε αναλαμβανουσι τας οδους της ζωης·20δια να περιπατης εν τη οδω των αγαθων και να φυλαττης τας τριβους των δικαιων.21Διοτι οι ευθεις θελουσι κατοικησει την γην, και οι τελειοι θελουσιν εναπολειφη εν αυτη.22Οι δε ασεβεις θελουσιν εκκοπη απο της γης, και οι παρανομοι θελουσιν εκριζωθη απ' αυτης.

Before taking up the education of her son, wisdom sounds out his inclinations. Has he decided to let himself be instructed so as to find the knowledge of God? (v. 5). Does he willingly apply himself to the discipline of this "school"? In practice, no teaching is at all profitable if it is not accompanied by the desire to obtain this knowledge, and with a sense of its importance. It often happens that a bad scholar becomes a good pupil as soon as he understands that his future depends on how he works.

Here then is the wisdom and understanding offered to us. God puts no limit on the measure of the gifts of His Spirit (John 3:34). But at the same time we have to desire them and earnestly seek them by prayer (v. 3; cf. 1 Cor. 14:1). Vv. 1 to 4 invite the believer to a seven-fold effort. In truth, if our heart is not firmly and personally committed to the Lord, the best of educations will not be able to keep us for long (cf. vv. 10, 11; see Dan. 1:8). We shall have a tendency to conform to the company in which we find ourselves; we shall then be at the mercy of bad influences (vv. 12-22). And we shall run the risk of making the day we leave the family home a fatal turning point (read 1 Cor. 15:33).

Παροιμίαι 3:1-20
1Υιε μου, μη λησμονης τους νομους μου, και η καρδια σου ας φυλαττη τας εντολας μου.2Διοτι μακροτητα ημερων και ετη ζωης και ειρηνην θελουσι προσθεσει εις σε.3Ελεος και αληθεια ας μη σε εγκαταλιπωσι· δεσον αυτας περι τον τραχηλον σου· εγχαραξον αυτας επι την πλακα της καρδιας σου·4ουτω θελεις ευρει χαριν και ευνοιαν ενωπιον Θεου και ανθρωπων.5Ελπιζε επι Κυριον εξ ολης σου της καρδιας, και μη επιστηριζεσαι εις την συνεσιν σου·6εν πασαις ταις οδοις σου αυτον γνωριζε, και αυτος θελει διευθυνει τα διαβηματα σου.
7Μη φανταζεσαι σεαυτον σοφον· φοβου τον Κυριον και εκκλινον απο κακου.8Τουτο θελει εισθαι ιασις εις τα νευρα σου και μυελωσις εις τα οστα σου.9Τιμα τον Κυριον απο των υπαρχοντων σου και απο των απαρχων παντων των γεννηματων σου·10και θελουσιν εμπλησθη αι σιτοθηκαι σου απο αφθονιας και οι ληνοι σου θελουσιν εκχειλιζει απο νεου οινου.11Υιε μου, μη καταφρονει την παιδειαν του Κυριου και μη αθυμει ελεγχομενος υπ' αυτου.12Διοτι ο Κυριος ελεγχει οντινα αγαπα, καθως και ο πατηρ τον υιον, εις τον οποιον ευαρεστειται.
13Μακαριος ο ανθρωπος, οστις ευρηκε σοφιαν, και ο ανθρωπος, οστις απεκτησε συνεσιν·14Διοτι το εμποριον αυτης ειναι καλητερον παρα το εμποριον του αργυριου και το κερδος αυτης παρα χρυσιον καθαρον.15Ειναι τιμιωτερα πολυτιμων λιθων· και παντα οσα επιθυμησης δεν ειναι ανταξια αυτης.16Μακροτης ημερων ειναι εν τη δεξια αυτης· εν τη αριστερα αυτης, πλουτος και δοξα.17Αι οδοι αυτης ειναι οδοι τερπναι και πασαι αι τριβοι αυτης ειρηνη.18Ειναι δενδρον ζωης εις τους εναγκαλιζομενους αυτην· και μακαριοι οι κρατουντες αυτην.19Δια της σοφιας εθεμελιωσεν ο Κυριος, εστερεωσε τους ουρανους εν συνεσει.20Δια της γνωσεως αυτου αι αβυσσοι ηνοιχθησαν και τα νεφη σταλαζουσι δροσον.

They are for you, young believing friend, these words full of love from your heavenly Father: "My son, do not forget . . ." This expression "my son" is repeated fourteen times in chapters 1 to 7. The apostle, quoting from vv. 11 and 12 to the Hebrews, says to them: "Ye have forgotten the exhortation which speaketh unto you as unto children". Let us then weigh up carefully the warnings in these chapters, remembering who it is that speaks to us (Heb. 12:5, 25).

Mercy and truth are inseparable. They reflect the nature of the God of love and light, whose children we are. May they be engraved on our hearts (v. 3).

As we have seen in ch. 2, there is understanding to be sought by prayer, this understanding by which the Holy Spirit causes us to enter into God's thoughts. Happy are those who find this (v. 13). By contrast, there is another way which I should absolutely mistrust: my own understanding (v. 5). I cannot at the same time lean on that and trust in the Lord with all my heart. I cannot follow at one and the same time my own reasonings . . . and the instructions from above. "Be not wise in your own conceits" we are exhorted in Romans 12:16, in accordance with v. 7 of our chapter.

Παροιμίαι 3:21-35
21Υιε μου, ας μη απομακρυνθωσι ταυτα απο των οφθαλμων σου· φυλαττε ορθην βουλην και φρονησιν·22και θελει εισθαι ζωη εις την ψυχην σου και χαρις εις τον τραχηλον σου.23Τοτε θελεις περιπατει ασφαλως την οδον σου, και ο πους σου δεν θελει προσκοψει.24Οταν πλαγιαζης, δεν θελεις τρομαζει· μαλιστα θελεις πλαγιαζει, και ο υπνος σου θελει εισθαι γλυκυς.25Δεν θελεις τρομαξει απο αιφνιδιου φοβου ουδε απο του ολεθρου των ασεβων, οταν επελθη·26Διοτι ο Κυριος θελει εισθαι η ελπις σου, και θελει φυλαξει τον ποδα σου απο του να πιασθη.
27Μη αρνηθης το καλον προς εκεινους, εις τους οποιους πρεπει, οταν ηναι εν τη χειρι σου να καμνης αυτο.28Μη ειπης προς τον πλησιον σου, Υπαγε και επαναστρεψον και αυριον θελω σοι δωσει· ενω εχεις τουτο παρα σεαυτω.29Μη μηχανευου κακον κατα του πλησιον σου, ενω πεποιθως κατοικει μετα σου.30Μη μαχου τινα αναιτιως, εαν δεν εκαμε κακον εις σε.31Μη ζηλευε τον βιαιον ανθρωπον και μη εκλεξης μηδεμιαν εκ των οδων αυτου·32διοτι ο Κυριος βδελυττεται τον σκολιον· το δε απορρητον αυτου φανερονεται εις τους δικαιους.33Καταρα Κυριου εν τω οικω του ασεβους· ευλογει δε την κατοικιαν των δικαιων.34Βεβαιως αυτος αντιταττεται εις τους υπερηφανους· εις δε τους ταπεινους διδει χαριν.35Οι σοφοι θελουσι κληρονομησει δοξαν· το δε υψος των αφρονων θελει εισθαι η ατιμια.

To obey the instructions of Wisdom is necessary in the first place for the welfare of my soul. "Man shall not live by bread alone, but by every word of God" (Luke 4:4). It will be at the same time an ornament of grace in the sight of others (v. 22; Prov. 1:9; Prov. 4:9). My walk will be strengthened by it during the day, and in the night I shall lie down in safety. My sleep will be sweet (v. 24). What is the reason for those moments of hesitation and errors of judgment which often cause me to stumble during the course of the day? Is it the fears and inward torments which sometimes assail me even during the night? They stem from the fact that I have lost sight of the instructions of the Lord, and of my simple trust in Him (v. 26), to reason things out in my own thoughts.

God, who knows my selfish heart, then reminds me of what I owe my neighbour (v. 27; Luke 6:30). And because I am His child, He expects from me absolute honesty, without the slightest compromise, in my deeds, my words and my purposes. He also expects Christian gentleness, which does not insist on its rights (vv. 30, 31). Besides, is it not in this way that we obtain "more grace", as James has promised in quoting verse 34? (James 4:6).

Παροιμίαι 4:1-19
1Ακουσατε, τεκνα, παιδειαν πατρος, και προσεχετε να μαθητε συνεσιν.2Διοτι διδω εις εσας καλην διδασκαλιαν· μη εγκαταλιπητε τον νομον μου.3Διοτι και εγω εσταθην υιος του πατρος μου, αγαπητος και μονογενης ενωπιον της μητρος μου·4και με εδιδασκε και μοι ελεγεν, Ας κρατη η καρδια σου τους λογους μου· φυλαττε τας εντολας μου και θελεις ζησει.5Αποκτησον σοφιαν, αποκτησον συνεσιν· μη λησμονησης αυτην, μηδε εκκλινης απο των λογων του στοματος μου·6μη εγκαταλιπης αυτην, και θελει σε περιφυλαττει· αγαπα αυτην, και θελει σε διατηρει.7Η σοφια ειναι το πρωτιστον· αποκτησον σοφιαν· και υπερ πασαν αποκτησιν σου αποκτησον συνεσιν.8Αναλαβε αυτην και θελει σε υψωσει· θελει σε δοξασει, οταν εναγκαλισθης αυτην.9Θελει επιθεσει επι την κεφαλην σου στεφανον χαριτων· θελει σοι δωσει διαδημα δοξης.10Ακουε, υιε μου, και δεχθητι τους λογους μου· και θελουσι πληθυνθη τα ετη της ζωης σου.11Σε διδασκω την οδον της σοφιας· σε εμβιβαζω εις τριβους ευθειας.12Οταν περιπατης, τα βηματα σου δεν θελουσιν εισθαι εστενοχωρημενα· και οταν τρεχης, δεν θελεις προσκοψει.13Δραξον την παιδειαν, μη αφησης αυτην· φυλαττε αυτην, διοτι ειναι η ζωη σου.
14Μη εισελθης εις την τριβον των ασεβων, και μη υπαγης εις την οδον των πονηρων.15Αποφευγε αυτην, μη περασης δι' αυτης, εκκλινον απ' αυτης και διαβα.16Διοτι αυτοι δεν κοιμωνται, εαν δεν κακοποιησωσι· και ο υπνος αυτων αφαιρειται, εαν δεν υποσκελισωσιν.17Επειδη τρωγουσιν αρτον ασεβειας και πινουσιν οινον δυναστειας.18Η οδος ομως των δικαιων ειναι ως το λαμπρον φως, το φεγγον επι μαλλον και μαλλον, εωσου γεινη τελεια ημερα.19Η οδος των ασεβων ειναι ως το σκοτος· δεν γνωριζουσι που προσκοπτουσιν.

It is in the family circle that the child of Christian parents begins to acquire the elements of the wisdom which is according to God. To dispute, or despise, or forsake (v. 2) "good doctrine" heard in the home, these are attitudes which cannot bring blessing, and often mark the point of departure of lives from the path of true witness (cf. v. 10 with Ex. 20:12).

"The father to the children shall make known thy truth" (Isa. 38:19). Christian teaching is the responsibility of the head of the family, who passes on to his children that which he himself has often received from his own parents (Ps. 78:4-6). Solomon, the inspired writer of the Proverbs, no doubt often remembered the words of his father David (v. 3; 1 Kings 2:1-3).

Vv. 11-13 instruct us as to our walk, vv. 14-19 as to the way. The path of the wicked is described for us so that we may know how to avoid it, and be established firmly in the path of the just which is "as the shining light, that shineth more and more unto the perfect day" (v. 18). Wisdom is a realm in which we progress little by little (cf. Luke 2:52). What is not normal is when this growth stops because of a bad conscience. May this v. 18 sum up the life of each one of us.

Παροιμίαι 4:20-27; Παροιμίαι 5:1-23
20Υιε μου, προσεχε εις τας ρησεις μου· κλινον το ωτιον σου εις τα λογια μου.21Ας μη απομακρυνθωσιν απο των οφθαλμων σου· φυλαττε αυτα εν τη καρδια σου·22διοτι ειναι ζωη εις τους ευρισκοντας αυτα και ιασις εις πασαν αυτων την σαρκα.23Μετα πασης φυλαξεως φυλαττε την καρδιαν σου· διοτι εκ ταυτης προερχονται αι εκβασεις της ζωης.24Αποβαλε απο σου σκολιοτητα στοματος, και διαστροφην χειλεων απομακρυνον απο σου.25Οι οφθαλμοι σου ας βλεπωσιν ορθα, και τα βλεφαρα σου ας κατευθυνωνται εμπροσθεν σου.26Σταθμιζε το βαδισμα των ποδων σου, και πασαι αι οδοι σου θελουσι κατευθυνθη.27Μη εκκλινης δεξια η αριστερα· αποστρεψον τον ποδα σου απο κακου.
1Υιε μου, προσεχε εις την σοφιαν μου, κλινον το ωτιον σου εις την συνεσιν μου·2δια να τηρης φρονησιν και τα χειλη σου να φυλαττωσι γνωσιν.3Διοτι τα χειλη της αλλοτριας γυναικος σταζουσιν ως κηρηθρα μελιτος, και ο ουρανισκος αυτης ειναι μαλακωτερος ελαιου·4το τελος ομως αυτης ειναι πικρον ως αψινθιον, οξυ ως μαχαιρα διστομος.5Οι ποδες αυτης καταβαινουσιν εις θανατον· τα βηματα αυτης καταντωσιν εις τον αδην.6δια να μη γνωρισης την οδον της ζωης, αι πορειαι αυτης ειναι αστατοι και ουχι ευδιαγνωστοι.7Ακουσατε μου λοιπον τωρα, τεκνα, και μη αποστραφητε τους λογους του στοματος μου.8Απομακρυνον την οδον σου απ' αυτης, και μη πλησιασης εις την θυραν του οικου αυτης,9δια να μη δωσης την τιμην σου εις αλλους και τα ετη σου εις τους ανελεημονας·10δια να μη χορτασθωσι ξενοι απο της περιουσιας σου και οι κοποι σου ελθωσιν εις οικον αλλοτριου,11και συ στεναζης εις τα εσχατα σου, οταν η σαρξ σου και το σωμα σου καταναλωθωσι,12και λεγης, Πως εμισησα την παιδειαν, και η καρδια μου κατεφρονησε τους ελεγχους,13και δεν υπηκουσα εις την φωνην των διδασκοντων με, ουδε εκλινα το ωτιον μου εις τους νουθετουντας με.14Παρ' ολιγον επεσον εις παν κακον, εν μεσω της συναξεως και της συναγωγης.
15Πινε υδατα εκ της δεξαμενης σου και πηγαζοντα εκ του φρεατος σου·16Ας εκχεωνται εξω αι πηγαι σου, και τα ρυακια των υδατων σου εις τας πλατειας·17σου μονου ας ηναι αυτα, και ουχι ξενων μετα σου·18η πηγη σου ας ηναι ευλογημενη· και ευφραινου μετα της γυναικος της νεοτητος σου.19Ας ηναι εις σε ως ελαφος ερασμια και δορκας κεχαριτωμενη· ας σε ποτιζωσιν οι μαστοι αυτης εν παντι καιρω· ευφραινου παντοτε εις την αγαπην αυτης.20Και δια τι, υιε μου, θελεις θελγεσθαι υπο ξενης και θελεις εναγκαλιζεσθαι κολπον αλλοτριας;21Διοτι του ανθρωπου αι οδοι ειναι ενωπιον των οφθαλμων του Κυριου, και σταθμιζει πασας τας πορειας αυτου.22Αι ιδιαι αυτου ανομιαι θελουσι συλλαβει τον ασεβη, και με τα σχοινια της αμαρτιας αυτου θελει σφιγγεσθαι.23Ουτος θελει αποθανει απαιδευτος και εκ του πληθους της αφροσυνης αυτου θελει περιπλανασθαι.

All the senses, all the vital functions of the believer must remain under the control of wisdom. This wisdom, dear Christian friend, God has put at your disposal (James 1:5). Through it, you are responsible to watch over your ears (v. 20), your eyes (vv. 21, 25), your feet (vv. 26, 27; see Ps. 119:101), your thoughts, your lips (Prov. 5:2) and, above all, your heart, the operational centre which governs the whole being (v. 23). If the heart is lost, it is all up with you. How many have missed out in their lives and have shed bitter tears, because in the time of their youth they allowed an affection to develop which was not according to the Lord!

If the lips are the outlet of the heart, the eyes are the main entrance to the heart. Be careful to ensure then that your eyes look straight on before you. May they be fixed on the Lord Jesus, the Object of the race of faith (Heb. 12:2). In this way, no lust of the flesh will be able to find ready access there.

Vv. 8-14 describe the misery of the one who has allowed himself to be turned aside by "the strange woman": he gives his "years unto the cruel" (v. 9). We have given far too many of our years to Satan before our conversion. Would you want to return to his domination?

Παροιμίαι 6:1-19
1Υιε μου, εαν εγεινας εγγυητης δια τον φιλον σου, εαν εδωκας την χειρα σου εις ξενον,2επαγιδευθης δια των λογων του στοματος σου, επιασθης δια των λογων του στοματος σου·3Καμε λοιπον τουτο, υιε μου, και σωζου, επειδη ηλθες εις τας χειρας του φιλου σου· υπαγε, μη αποκαμης, και βιαζε τον φιλον σου.4Μη δωσης υπνον εις τους οφθαλμους σου, μηδε νυσταγμον εις τα βλεφαρα σου·5Σωζου, ως δορκαδιον εκ χειρος του κυνηγου και ως πτηνον εκ χειρος του ιξευτου.
6Υπαγε προς τον μυρμηκα, ω οκνηρε· παρατηρησον τας οδους αυτου και γινου σοφος·7οστις μη εχων αρχοντα, επιστατην η κυβερνητην,8ετοιμαζει την τροφην αυτου το θερος, συναγει τας τροφας αυτου εν τω θερισμω.9Εως ποτε θελεις κοιμασθαι, οκνηρε; ποτε θελεις σηκωθη εκ του υπνου σου;10Ολιγος υπνος, ολιγος νυσταγμος, ολιγη συμπλοκη των χειρων εις τον υπνον·11Επειτα η πτωχεια σου ερχεται ως ταχυδρομος, και η ενδεια σου ως ανηρ ενοπλος.
12Ο αχρειος ανθρωπος, ο κακοτροπος ανθρωπος, περιπατει με στομα διεστραμμενον·13Καμνει νευμα δια των οφθαλμων αυτου, σημαινει δια των ποδων αυτου, διδασκει δια των δακτυλων αυτου·14μετα διεστραμμενης καρδιας μηχαναται κακα εν παντι καιρω· εγειρει εριδας·15δια τουτο εξαιφνης θελει επελθει η απωλεια αυτου· εξαιφνης θελει συντριφθη ανιατως.16Ταυτα τα εξ μισει ο Κυριος, επτα μαλιστα βδελυττεται η ψυχη αυτου·17οφθαλμους υπερηφανους, γλωσσαν ψευδη και χειρας εκχεουσας αιμα αθωον,18καρδιαν μηχανευομενην λογισμους κακους, ποδας τρεχοντας ταχεως εις το κακοποιειν,19μαρτυρα ψευδη λαλουντα ψευδος και τον εμβαλλοντα εριδας μεταξυ αδελφων.

To act as a surety is to commend someone by guaranteeing the commitments he has entered into. On the face of it, this springs from kindly feeling. But God hates this suretyship, firstly because it indicates confidence in man, and then because it unwisely commits an unknown future, which belongs to Him alone (Jer. 17:5; James 4:13-14).

Vv. 6-8 advise those who are lazy to visit an ants' colony. How many profitable lessons we can learn from these industrious little creatures — diligence, perseverance, prudence, order, help for one another, self-discipline. Not one of them remains idle, and if the load is too heavy, a companion runs to his help. May we learn to observe the striking illustrations which God has given us here and there in His creation.

We have already seen that all the members of a believer should be kept and sanctified for the use of God (Prov. 4:21-27; Prov. 5:1-2). Vv. 12-19 show us how, in the natural man, these same members are used in the service of evil. Such was also our own condition when we were slaves to sin. But Romans 6:18-19 reminds us that we have been set free and exhorts us firmly to yield our members "servants to righteousness unto holiness."

Παροιμίαι 6:20-35
20Υιε μου, φυλαττε την εντολην του πατρος σου, και μη απορριψης τον νομον της μητρος σου.21Περιαψον αυτα διαπαντος επι της καρδιας σου, περιδεσον αυτα περι τον τραχηλον σου.22Οταν περιπατης, θελει σε οδηγει· οταν κοιμασαι, θελει σε φυλαττει· και οταν εξυπνησης, θελει συνομιλει μετα σου.23Διοτι λυχνος ειναι η εντολη και φως ο νομος, και οι ελεγχοι της παιδειας οδος ζωης·24δια να σε φυλαττωσιν απο κακης γυναικος, απο κολακειας γλωσσης γυναικος αλλοτριας.25Μη ορεχθης το καλλος αυτης εν τη καρδια σου· και ας μη σε θηρευση δια των βλεφαρων αυτης.26Διοτι εξ αιτιας γυναικος πορνης καταντα τις εως τμηματος αρτου, η δε μοιχαλις θηρευει την πολυτιμον ψυχην.27Δυναται τις να βαλη πυρ εις τον κολπον αυτου, και τα ιματια αυτου να μη καωσι;28Δυναται τις να περιπατηση επ' ανθρακων πυρος, και οι ποδες αυτου να μη κατακαωσιν;29Ουτω και ο εισερχομενος προς την γυναικα του πλησιον αυτου· οστις εγγιζει αυτην, δεν θελει αθωωθη.30Τον κλεπτην δεν αποστρεφονται, εαν κλεπτη δια να χορταση την ψυχην αυτου, οταν πεινα·31αλλ' εαν πιασθη, θελει αποδωσει επταπλασια· θελει δωσει παντα τα υπαρχοντα της οικιας αυτου.32Οστις ομως μοιχευει με γυναικα, ειναι ενδεης φρενων· απωλειαν φερει εις την ψυχην αυτου, οστις πραττει τουτο.33Πληγας και ατιμιαν θελει υποφερει· και το ονειδος αυτου δεν θελει εξαλειφθη.34Διοτι η ζηλοτυπια ειναι μανια του ανδρος, και δεν θελει δειξει ελεος εις την ημεραν της εκδικησεως.35Δεν θελει δεχθη ουδεν λυτρον· ουδε θελει εξιλεωθη, και αν πολλαπλασιασης τα δωρα.

From the beginning of this book, immediately following upon "the fear of the LORD", the young Christian has been reminded of his very first duty: to listen to his parents and to obey them (Prov. 1:8-9). Vv. 20-22 return to this important subject to give the teaching of father and mother the same place as that accorded in Deuteronomy 11:18-19 to the words of God Himself (see also Prov. 23:22). To obey one's parents is then to obey God. It is a thing which is not only "right" (Eph. 6:1), but also "well pleasing unto the Lord" (Col. 3:20). May this obedience be seen in Christian homes, and particularly the more so as it is rapidly disappearing in the world today! (2 Tim. 3:2). In direct opposition to the influence of the family altar, once again we have that of the strange woman who personifies sin (Prov. 2:16; Prov. 5:3, 20; then Prov. 7:5). Do not be surprised by these repeated warnings to be on our guard. We know by experience that temptations repeat themselves. But they will be all the more seductive when they encounter unjudged impurity in our thoughts or our habits.

Idleness, too, opens great opportunities for carnal lust, as we learn from the history of David and his terrible sin (2 Sam. 11).

Παροιμίαι 7:1-27
1Υιε μου, φυλαττε τους λογους μου και ταμιευσον τας εντολας μου παρα σεαυτω.2Φυλαττε τας εντολας μου, και θελεις ζησει· και τον νομον μου, ως την κορην των οφθαλμων σου.3Δεσον αυτα επι τους δακτυλους σου, εγχαραξον αυτα επι την πλακα της καρδιας σου.4Ειπε προς την σοφιαν; συ εισαι αδελφη μου· και καλεσον την φρονησιν συγγενη σου·5δια να σε φυλαττωσιν απο ξενης γυναικος, απο αλλοτριας κολακευουσης δια των λογων αυτης.
6Επειδη απο του παραθυρου της οικιας μου εκυψα δια του δικτυωτου μου·7και ειδον μεταξυ των αφρονων, παρετηρησα μεταξυ των νεανισκων, νεον ενδεη φρενων·8οστις διεβαινε δια της πλατειας, πλησιον της γωνιας αυτης, και διηρχετο την οδον προς την οικιαν αυτης,9εν τω εσπερινω σκοτει της ημερας, εν τω σκοτασμω της νυκτος και τω γνοφω·10και ιδου, συναπαντα αυτον γυνη εχουσα σχημα πορνικον, και καρδιαν δολιοφρονα,11φλυαρος και αναιδης· οι ποδες αυτης δεν μενουσιν εν τω οικω αυτης·12τωρα ειναι εξω, τωρα εν ταις πλατειαις, και ενεδρευει πλησιον πασης γωνιας.13Και πιανει αυτον και φιλει αυτον και με αναιδες προσωπον λεγει προς αυτον,14Εχω θυσιας ειρηνικας· σημερον απεδωκα τας ευχας μου·15δια τουτο εξηλθον εις απαντησιν σου, ποθουσα το προσωπον σου, και σε ευρηκα·16εστρωσα την κλινην μου με πεπλους, με ταπητας πεποικιλμενους, με νηματα της Αιγυπτου·17εθυμιασα την κλινην μου με σμυρναν, αλοην και κιναμωμον·18ελθε, ας μεθυσθωμεν απο ερωτος μεχρι της αυγης· ας εντρυφησωμεν εις ερωτας·19διοτι δεν ειναι ο ανηρ εν τη οικια αυτου, υπηγεν εις οδον μακραν·20ελαβε βαλαντιον αργυριου εν τη χειρι αυτου· εν ωρισμενω καιρω θελει επανελθει εις την οικιαν αυτου.21Δια της πολλης αυτης τεχνης απεπλανησεν αυτον· δια της κολακειας των χειλεων αυτης ειλκυσεν αυτον.22Ευθυς ακολουθει αυτην κατοπιν, καθως ο βους υπαγει εις την σφαγην, η καθως η ελαφος πηδα εις τον βροχον,23εωσου βελος διαπεραση το ηπαρ αυτης· καθως το πτηνον σπευδει εις την παγιδα και δεν εξευρει οτι ειναι εναντιον της ζωης αυτου.
24Τωρα λοιπον ακουσατε μου, τεκνα, και προσεχετε εις τους λογους του στοματος μου.25Ας μη εκκλινη εις τας οδους αυτης η καρδια σου, μη παρεκτραπης εις τας τριβους αυτης.26Διοτι πολλους εκαμε να πεσωσι πεπληγωμενοι, και δυνατοι ειναι οι φονευθεντες υπ' αυτης.27Οδοι αδου ειναι ο οικος αυτης, καταβαινουσαι εις τα ταμεια του θανατου.

This chapter illustrates in the most solemn way the danger to which the young son of wisdom is exposed by the strange woman. It truly involves "hunting for his life" (cf. Prov. 6:26), with this impure woman, noisy and unrestrained, lying in wait. She masquerades her perverse intentions under a religious cloak (v. 14). She comes and goes; she watches her prey under cover of the night. Her weapons are honeyed words and seducing eyelids (Prov. 2:16; Prov. 5:3; Prov. 6:25). Her victim is the light-hearted young man, at a loose end, already beaten because he has no will-power and is carried away by his feelings.

The scene is graphically portrayed: reckless and stupid as "he goes after her straightway". "The snare of the fowler" – that is to say, Satan – immediately closes in on him (v. 23; Ps. 91:3). It is too late: pleasures for the moment, but what a price to pay! For "it is for his life" . . . and he did not know it (v. 23). With the warnings you receive, young Christian, you are even more responsible. But you also know where to find your help. "Wherewithal shall a young man cleanse his way? By taking heed thereto, according to thy word". (Ps. 119:9). Meditate on the example of Joseph and his firm stand in Genesis 39:9; in the hour of danger, cry to Him who is always "able to succour them that are tempted" (Heb. 2:18).

Παροιμίαι 8:1-21
1Δεν κραζει η σοφια; και δεν εκπεμπει την φωνην αυτης η συνεσις;2Ισταται επι της κορυφης των υψηλων τοπων, υπερ την οδον, εν τω μεσω των τριοδων.3Κραζει πλησιον των πυλων, εν τη εισοδω της πολεως, εν τη εισοδω των θυρων·4προς εσας, ανθρωποι, κραζω· και η φωνη μου εκπεμπεται προς τους υιους των ανθρωπων.5Απλοι, νοησατε φρονησιν· και αφρονες, αποκτησατε νοημονα καρδιαν.6Ακουσατε· διοτι θελω λαλησει πραγματα εξοχα, και τα χειλη μου θελουσι προφερει ορθα.7Διοτι αληθειαν θελει λαλησει ο λαρυγξ μου· τα δε χειλη μου βδελυττονται την ασεβειαν.8Παντες οι λογοι του στοματος μου ειναι μετα δικαιοσυνης· δεν υπαρχει εν αυτοις δολιον διεστραμμενον·9Παντες ειναι σαφεις εις τον νοουντα και ορθοι εις τους ευρισκοντας γνωσιν.10Λαβετε την παιδειαν μου, και μη αργυριον· και γνωσιν, μαλλον παρα χρυσιον εκλεκτον.11Διοτι η σοφια ειναι καλητερα λιθων πολυτιμων· και παντα τα επιθυμητα πραγματα δεν ειναι ανταξια αυτης.
12Εγω η σοφια κατοικω μετα της φρονησεως, και εφευρισκω γνωσιν συνετων βουλευματων.13Ο φοβος του Κυριου ειναι να μιση τις το κακον· αλαζονειαν και αυθαδειαν και πονηραν οδον και διεστραμμενον στομα εγω μισω.14Εμου ειναι η βουλη και η ασφαλεια· εγω ειμαι η συνεσις· εμου η δυναμις.15Δι' εμου οι βασιλεις βασιλευουσι, και οι αρχοντες θεσπιζουσι δικαιοσυνην.16Δι' εμου οι ηγεμονες ηγεμονευουσι, και οι μεγιστανες, παντες οι κριται της γης·17Εγω τους εμε αγαπωντας αγαπω· και οι ζητουντες με θελουσι με ευρει.18Πλουτος και δοξα ειναι μετ' εμου, αγαθα διαμενοντα και δικαιοσυνη.19Οι καρποι μου ειναι καλητεροι χρυσιου και χρυσιου καθαρου· και τα γεννηματα μου, εκλεκτου αργυριου.20Περιπατω εν οδω δικαιοσυνης, αναμεσον των τριβων της κρισεως,21δια να καμω τους αγαπωντας με να κληρονομησωσιν αγαθα, και να γεμισω τους θησαυρους αυτων.

As in Proverbs 1, Wisdom turns to those who are lost and re-echoes her calls of grace. She positions herself this time on the high places, on the roads, at the gates of the city, everywhere where the people and the world pass by. The cross-roads (the places of the paths) (v. 2) is where it is possible to change direction. It is there, in the parable, that the servants of the king are sent, to seek out and bring in as many people as they find (Matt. 22:9). Ch. 9 will show us that Wisdom also has prepared her table and that she sends out her servants to confirm her invitation. You who are perhaps still walking on the broad road, it is for you now to reply to the insistent voice which calls you at the cross-roads. This voice is the voice of the Lord Jesus who desires your happiness. To those who listen to Him, He speaks excellent things, these words so right and clear and true (vv. 6, 9). He has treasures in store which are beyond comparison with the silver and gold of this world. He gives an inheritance of durable riches (v. 18), substance (v. 21), future blessings – "better" and "enduring" as they are also called in Hebrews 10:1, 34. In truth, how glorious is that "which God has prepared for them that love him" (1 Cor. 2:9; cf. vv. 17-21).

Παροιμίαι 8:22-36
22Ο Κυριος με ειχεν εν τη αρχη των οδων αυτου, προ των εργων αυτου, απ' αιωνος.23Προ του αιωνος με εχρισεν, απ' αρχης, πριν υπαρξη η γη.24Εγεννηθην οτε δεν ησαν αι αβυσσοι, οτε δεν υπηρχον αι πηγαι αι αναβρυουσαι υδατα·25Πριν τα ορη θεμελιωθωσι, προ των λοφων, εγω εγεννηθην·26ενω δεν ειχεν ετι καμει την γην ουτε πεδιαδας, ουτε κορυφας χωματων της οικουμενης.27Οτε ητοιμαζε τους ουρανους, εγω ημην εκει· οτε περιεγραφε καμαραν υπερανω του προσωπου της αβυσσου·28οτε εστερεονε τον αιθερα επανω· οτε ωχυρονε τας πηγας της αβυσσου·29οτε επεβαλλε τον νομον αυτου εις την θαλασσαν, να μη παραβωσι τα υδατα το προσταγμα αυτου· οτε διεταττε τα θεμελια της γης·30τοτε ημην πλησιον αυτου δημιουργουσα· και εγω ημην καθ' ημεραν η τρυφη αυτου, ευφραινομενη παντοτε ενωπιον αυτου,31ευφραινομενη εν τη οικουμενη της γης αυτου· και η τρυφη μου ητο μετα των υιων των ανθρωπων.
32Τωρα λοιπον ακουσατε μου, ω τεκνα· διοτι μακαριοι οι φυλαττοντες τας οδους μου.33Ακουσατε παιδειαν και γενεσθε σοφοι, και μη αποδοκιμαζετε αυτην.34Μακαριος ο ανθρωπος, οστις μου ακουση, αγρυπνων καθ' ημεραν εν ταις πυλαις μου, περιμενων εις τους παραστατας των θυρων μου·35διοτι οστις ευρη εμε, θελει ευρει ζωην, και θελει λαβει χαριν παρα Κυριου.36Οστις ομως αμαρτηση εις εμε, την εαυτου ψυχην αδικει· παντες οι μισουντες με αγαπωσι θανατον.

"That which God hath prepared for them that love him" has its source in Christ. He Himself is "the wisdom of God in a mystery, even the hidden wisdom, which God ordained before the world unto our glory" (1 Cor. 2:7, 9; see also 1 Cor. 1:30). Vv. 22 to 31 take us back in the course of time beyond the beginning of created things, as far as our thoughts can reach. Wisdom was already there, a Person by the side of God: the Son with the Father, in a reciprocal fulness of love and joy, to plan and then to realise together the work of creation. But in addition we learn something quite extraordinary here: before a single man existed, before there was a world for him to inhabit, even before the dust of the world was formed, we, that is you and I, were known and loved. "My delights were with the sons of men" – such is the marvellous declaration of the Well-Beloved of God, even before the beginning of time. He did not want to enjoy the Father's love alone, and all the work which He was going to undertake had this grand ultimate design: to introduce man, saved and perfected, into His own joy, to the glory of God His Father.

Παροιμίαι 9:1-18
1Η σοφια ωκοδομησε τον οικον αυτης, ελατομησε τους στυλους αυτης επτα·2εσφαξε τη σφαγια αυτης, εκερασε τον οινον αυτης, και ητοιμασε την τραπεζαν αυτης·3απεστειλε τας θεραπαινας αυτης, κηρυττει επι των υψηλων τοπων της πολεως,4Οστις ειναι αφρων, ας στραφη εδω· και, προς τους ενδεεις φρενων, λεγει προς αυτους,5Ελθετε, φαγετε απο του αρτου μου, και πιετε απο του οινου τον οποιον εκερασα·6αφησατε την αφροσυνην και ζησατε· και κατευθυνθητε εν τη οδω της συνεσεως.7Ο νουθετων χλευαστην λαμβανει εις εαυτον ατιμιαν· και ο ελεγχων τον ασεβη λαμβανει εις εαυτον μωμον.8Μη ελεγχε χλευαστην, δια να μη σε μισηση· ελεγχε σοφον, και θελει σε αγαπησει.9Διδε αφορμην εις τον σοφον και θελει γεινει σοφωτερος· διδασκε τον δικαιον και θελει αυξηθη εις μαθησιν.10Αρχη σοφιας φοβος Κυριου· και επιγνωσις αγιων φρονησις.11Διοτι δι' εμου αι ημεραι σου θελουσι πολλαπλασιασθη, και ετη ζωης θελουσι προστεθη εις σε.12Εαν γεινης σοφος, θελεις εισθαι σοφος δια σεαυτον· και εαν γεινης χλευαστης, συ μονος θελεις πασχει.
13Γυνη αφρων, θρασεια, ανοητος και μη γνωριζουσα μηδεν·14καθηται εν τη θυρα της οικιας αυτης επι θρονου, εν τοις υψηλοις τοποις της πολεως,15προσκαλουσα τους διαβατας τους κατευθυνομενους εις την οδον αυτων·16οστις ειναι αφρων, ας στραφη εδω· και προς τον ενδεη φρενων, λεγει προς αυτον,17Τα κλοπιμαια υδατα ειναι γλυκεα, και ο κρυφιος αρτος ειναι ηδυς.18Αλλ' αυτος αγνοει οτι εκει ειναι οι νεκροι, και εις τα βαθη του αδου οι κεκλημενοι αυτης.

The Word which was "in the beginning with God", which "was God", came down to speak to men, and to bring them the revelation of the Father (the subject of John's gospel). Thus He is the Wisdom of God. The Word did not remain "with" or at the side of God. He was made flesh, and He dwelt (set up His home) among men (John 1:14), and invites them "Come, eat . . . drink" (cf. John 6:51; John 21:12). He first offers refreshment, and then instructs. The Lord first fills the heart, before occupying the spirit and the mind. For if love for Him does not precede the knowledge of the "commandments", we shall not be able to keep those commandments. Furthermore, the instruction of wisdom must start at the beginning, which is the fear of the LORD (v. 10): that is to have the sense of the authority of the One who is giving the teaching. We must behave ourselves before God with the greatest respect, recognising the importance of every one of His words. We should not read the Bible in any other way.

In the world, another voice is seeking to distract men: the voice of folly (and of sin)! It assumes the appearance of wisdom (cf. vv. 4, 16) and offers us the opportunity "to enjoy the pleasures of sin for a season" (Heb. 11:25). But let us look more closely at the faces of the guests. At its grim feast are seated . . . the dead (v. 18; Prov. 2:18,19).

Παροιμίαι 10:1-15
1Παροιμιαι Σολομωντος. Υιος σοφος ευφραινει πατερα· υιος δε αφρων ειναι λυπη της μητρος αυτου.
2Οι θησαυροι της ανομιας δεν ωφελουσιν· η δε δικαιοσυνη ελευθερονει εκ θανατου.3Ο Κυριος δεν θελει λιμοκτονησει ψυχην δικαιου· ανατρεπει δε την περιουσιαν των ασεβων.
4Η οκνηρα χειρ πτωχειαν φερει· πλουτιζει δε η χειρ του επιμελους.
5Ο συναγων εν τω θερει ειναι υιος συνεσεως· ο δε κοιμωμενος εν τω θερισμω υιος αισχυνης.
6Ευλογια επι την κεφαλην του δικαιου· το στομα δε των ασεβων αδικια καλυπτει.
7Η μνημη του δικαιου ειναι μετ' ευλογιας· το δε ονομα των ασεβων σηπεται.
8Ο σοφος την καρδιαν θελει δεχεσθαι εντολας· ο δε μωρος τα χειλη θελει υποσκελισθη.
9Ο περιπατων εν ακεραιοτητι περιπατει ασφαλως· ο δε διαστρεφων τας οδους αυτου θελει γνωρισθη.
10Οστις νευει δια του οφθαλμου, προξενει οδυνην· ο δε μωρος τα χειλη θελει υποσκελισθη.
11Το στομα του δικαιου ειναι πηγη ζωης· το στομα δε των ασεβων αδικια καλυπτει.
12Το μισος διεγειρει εριδας· αλλ' η αγαπη καλυπτει παντα τα σφαλματα.
13Εις τα χειλη του συνετου ευρισκεται η σοφια· η δε ραβδος ειναι δια την ραχιν του ενδεους φρενων.
14Οι σοφοι αποταμιευουσι γνωσιν· το στομα δε του προπετους ειναι πλησιον απωλειας.
15Τα αγαθα του πλουσιου ειναι η οχυρα αυτου πολις· καταστροφη δε των πενητων πτωχεια αυτων.

From this point onward, the Proverbs are presented as a series of sentences inspired by Wisdom. It is not always easy to grasp the significance of their order, or to unravel the main thoughts expressed. For want of space we can only linger here each day on a small selection of verses.

The first verse will serve as a general introduction: "A wise son maketh a glad father". It is completed by Proverbs 23: 24 "The father of the righteous shall greatly rejoice . . ." (see also Prov. 15:20; Prov. 17:21, 25; Prov. 29:3). Think of the satisfaction it is to our parents when we show these characteristics of righteousness and wisdom according to God. But let us look higher at the same time to admire the Son whose excellent wisdom was ever the delight of His Father – not only in eternity past, but during His pathway here on this earth (Prov. 4:3; Matt. 3:17; Matt. 17:5).

The verses which follow show us in detail in what manner a wise son honours and gladdens his father: practical righteousness in works (vv. 4, 5); in his walk (v. 9); in his words (vv. 11, 13, 14). This is what the Lord Jesus manifested, and that which infinitely rejoiced the heart of the Father (see John 8:29).

Παροιμίαι 10:16-32
16Τα εργα του δικαιου ειναι εις ζωην· το προιον του ασεβους εις αμαρτιαν.
17Ο φυλαττων την παιδειαν ευρισκεται εν οδω ζωης· ο δε εγκαταλειπων τον ελεγχον αποπλαναται.
18Οστις καλυπτει μισος υπο χειλη ψευδη, και οστις προφερει συκοφαντιαν, ειναι αφρων.
19Εν τη πολυλογια δεν λειπει αμαρτια· αλλ' οστις κρατει τα χειλη αυτου, ειναι συνετος.
20Η γλωσσα του δικαιου αργυριον εκλεκτον· η καρδια των ασεβων πραγμα μηδαμινον.21Τα χειλη του δικαιου βοσκουσι πολλους· οι δε αφρονες αποθνησκουσι δι' ελλειψιν φρενων.
22Η ευλογια του Κυριου πλουτιζει, και λυπη δεν θελει προστεθη εις αυτην.
23Ως γελως ειναι εις τον αφρονα να πραττη κακον· η δε σοφια ειναι ανδρος συνετου.
24Ο φοβος του ασεβους θελει επελθει επ' αυτον· η επιθυμια δε των δικαιων θελει εκπληρωθη.25Καθως παρερχεται ο ανεμοστροβιλος, ουτως ο ασεβης δεν υπαρχει· ο δε δικαιος θελει εισθαι τεθεμελιωμενος εις τον αιωνα.
26Καθως το οξος εις τους οδοντας και ο καπνος εις τους οφθαλμους, ουτως ειναι ο οκνηρος εις τους αποστελλοντας αυτον.
27Ο φοβος του Κυριου προσθετει ημερας· τα δε ετη των ασεβων θελουσιν ελαττωθη.28Η προσδοκια των δικαιων θελει εισθαι ευφροσυνη· η ελπις ομως των ασεβων θελει απολεσθη.
29Η οδος του Κυριου ειναι οχυρωμα εις τον αμεμπτον, ολεθρος δε εις τους εργατας της ανομιας.30Ο δικαιος εις τον αιωνα δεν θελει σαλευθη· οι δε ασεβεις δεν θελουσι κατοικησει την γην.
31Το στομα του δικαιου αναδιδει σοφιαν· η δε ψευδης γλωσσα θελει εκκοπη.32Τα χειλη του δικαιου γνωριζουσι το ευχαριστον· το στομα δε των ασεβων τα διεστραμμενα.

It is particularly by his speech that a righteous man is recognised (cf. Matt. 26:73). Do we pay enough attention to this by avoiding words which are rude, and dishonest or foolish talking (Eph. 4:29; Eph. 5:4). If we are in the habit of saying all that comes into our mind, then vv. 19 and 20 are particularly addressed to us. But "the tongue of the just is as choice silver". It filters out the impurities and only lets pass that which is of true worth. The heart of the believer contains two springs which flow out through the same channel of our lips (James 3:9-11): the well of life (v. 11; cf. John 4:14), which is able to refresh many (v. 21) and the corrupt well of the flesh, which allows every evil thought to spring up (Matt. 15:18-19; see also Prov. 12:18). The instruction of Wisdom will teach us when we should speak and when we should keep silent (read the prayer of Ps. 141:3).

The final end of the righteous and that of the ungodly are compared in vv. 24-30. The wicked have a great fear (v. 24); this is not the fear of the LORD, but a vague and superstitious terror, because lurking in the background is death, for which he is unprepared (Job 15:20-21). How different is the outlook of the Christian! For his present earthly life, God grants him his righteous desires. And as to the future, his heart is gladdened by that "blessed hope" (v. 28).

Παροιμίαι 11:1-17
1Δολια πλαστιγξ βδελυγμα εις τον Κυριον· δικαιον δε ζυγιον ευαρεστησις αυτου.
2Οπου εισελθη υπερηφανια, εισερχεται και καταισχυνη· η δε σοφια ειναι μετα των ταπεινων.
3Η ακεραιοτης των ευθεων θελει οδηγει αυτους· η δε υπουλοτης των σκολιων θελει απολεσει αυτους.
4Τα πλουτη δεν ωφελουσιν εν ημερα οργης· η δε δικαιοσυνη ελευθερονει εκ θανατου.
5Η δικαιοσυνη του ακεραιου θελει ορθοτομησει την οδον αυτου· ο δε ασεβης θελει πεσει δια της ασεβειας αυτου.6Η δικαιοσυνη των ευθεων θελει ελευθερωσει αυτους· οι δε παραβαται θελουσι συλληφθη εν τη κακια αυτων.
7Οταν ο ασεβης ανθρωπος αποθνησκη, η ελπις αυτου απολλυται· απολλυται και η προσδοκια των ανομων.
8Ο δικαιος ελευθερονεται εκ της θλιψεως, αντ' αυτου δε εισερχεται ο ασεβης.
9Ο υποκριτης δια του στοματος αφανιζει τον πλησιον αυτου· αλλ' οι δικαιοι θελουσιν ελευθερωθη δια της γνωσεως.
10Εις την ευοδωσιν των δικαιων η πολις ευφραινεται· και εις τον ολεθρον των ασεβων αγαλλεται.11Δια της ευλογιας των ευθεων υψονεται πολις· δια του στοματος δε των ασεβων καταστρεφεται.
12Ο ενδεης φρενων περιφρονει τον πλησιον αυτου· ο δε φρονιμος ανθρωπος σιωπα.13Ο σπερμολογος περιερχεται αποκαλυπτων τα μυστικα· ο δε την ψυχην πιστος κρυπτει το πραγμα.
14Οπου δεν ειναι κυβερνησις, ο λαος πιπτει· εκ του πληθους δε των συμβουλων προερχεται σωτηρια.
15Οστις εγγυαται δι' αλλον, θελει παθει κακον· και οστις μισει την εγγυησιν, ειναι ασφαλης.
16Η ευκοσμος γυνη απολαμβανει τιμην· οι δε καρτερικοι απολαμβανουσι πλουτη.
17Ο ελεημων ανθρωπος αγαθοποιει την ψυχην αυτου· ο δε ανελεημων θλιβει την σαρκα αυτου.

We have noticed how in almost every verse of these chapters the outlook and the character of the righteous and of the wicked are contrasted. So it is in the daily life of the child of God: set, as he is, side by side with the unbelievers of this world, his faith makes their iniquity stand out, and the reverse is also true. Vv. 9 to 14 are concerned more particularly with social life. The righteous man is not called upon to live alone. His presence in the midst of the world which observes him is a witness. The epistle to Titus warns us that we should live righteously . . . in this present world, to adorn (like the illustrations in a book) "the doctrine of God our Saviour" (Titus 2: 10-12).

"With the lowly is wisdom" (v. 2). The believer who stands before God never has a high opinion of himself. The best remedy for pride is to think of the greatness of the Lord Jesus. Such pride, accompanied by scorn for one's neighbour, is the very opposite of understanding (v. 12). For understanding will always lead me to find reasons to esteem others better than myself (Phil. 2:3).

Παροιμίαι 11:18-31
18Ο ασεβης εργαζεται εργον ψευδες· εις δε τον σπειροντα δικαιοσυνην θελει εισθαι μισθος ασφαλης.
19Καθως η δικαιοσυνη τεινει εις ζωην, ουτως ο κυνηγων το κακον τρεχει εις τον θανατον αυτου.
20Οι διεστραμμενοι την καρδιαν ειναι βδελυγμα εις τον Κυριον· αλλ' οι αμεμπτοι την οδον ειναι δεκτοι εις αυτον.
21Και χειρ με χειρα εαν συναπτηται, ο ασεβης δεν θελει μενει ατιμωρητος· το δε σπερμα των δικαιων θελει ελευθερωθη.
22Ως ερρινον χρυσουν εις χοιρου μυτην, ουτω γυνη ωραια χωρις φρονησεως.
23Η επιθυμια των δικαιων ειναι μονον το καλον· η προσδοκια δε των ασεβων οργη.
24Οι μεν σκορπιζουσι, και ομως περισσευονται· οι δε παρα το δεον φειδονται, και ομως ερχονται εις ενδειαν.
25Η αγαθοποιος ψυχη θελει παχυνθη· και οστις ποτιζει, θελει ποτισθη και αυτος.
26Οστις κρατει σιτον, θελει εισθαι λαοκαταρατος· ευλογια δε θελει εισθαι επι την κεφαλην του πωλουντος.
27Οστις προθυμειται εις το καλον, θελει απολαυσει χαριν· αλλ' οστις ζητει το κακον, θελει επελθει επ' αυτον.
28Οστις ελπιζει επι τον πλουτον αυτου, ουτος θελει πεσει· οι δε δικαιοι ως βλαστος θελουσιν ανθησει.
29Οστις ταραττει τον οικον αυτου, θελει κληρονομησει ανεμον· και ο αφρων θελει εισθαι δουλος εις τον φρονιμον.
30Ο καρπος του δικαιου ειναι δενδρον ζωης· και οστις κερδιζει ψυχας, ειναι σοφος.
31Αν ο δικαιος παιδευηται επι της γης, πολλω μαλλον ο ασεβης και ο αμαρτωλος.

The tendency of our selfish hearts is to monopolize everything and to keep more than we should for ourselves (vv. 24, 26). But let us read in Luke 6:38 what the Lord Jesus commands. The true path of blessing for ourselves is to be occupied with the good of others. That sometimes appears to defy human caution and wisdom, but God's arithmetic is not the same as man's! He upsets man's calculations and precautions. Riches are always a snare for those who put their trust in them (v. 28; cf. Mark 10:24; 1 Tim. 6:17-18). "Rich in good works", such ought to be our ambition, in accordance with this last reference.

Yet there exists in this world something of the greatest value, which we are invited to seek out and gain. What is there more precious than a soul? To redeem our souls, the Lord "sold all that he had" (Matt. 13:44-46). Yes, "he that winneth souls is wise" (v. 30). This is a happy service, but what do we know of it? It was the service of the disciple Andrew (John 1:41-42); it can be ours too, whatever our age and our level of knowledge. What are the special requirements for the one who wants to be a soul-winner for the Lord? Just this same wisdom ready to seize the occasion (Eph. 5:15-16). Love is also needed, so able to find the way into the heart (1 Cor. 9:19, 22).

Παροιμίαι 12:1-16
1Οστις αγαπα παιδειαν, αγαπα γνωσιν· αλλ' οστις μισει ελεγχον, ειναι αφρων.
2Ο καλος ευρισκει χαριν παρα Κυριου· τον δε μηχανευομενον κακα θελει καταδικασει.
3Δεν θελει στερεωθη ανθρωπος δια της ανομιας· η ριζα δε των δικαιων θελει μενει ασαλευτος.
4Η εναρετος γυνη ειναι στεφανος εις τον ανδρα αυτης· η δε προξενουσα αισχυνην ειναι ως σαπρια εις τα οστα αυτου.
5Οι λογισμοι των δικαιων ειναι ευθυτης· αι δε βουλαι των ασεβων δολος.
6Οι λογοι των ασεβων ενεδρευουσιν αιμα· το δε στομα των ευθεων θελει ελευθερωσει αυτους.
7Οι ασεβεις καταστρεφονται και δεν υπαρχουσιν· ο οικος δε των δικαιων θελει διαμενει.
8Ο ανθρωπος εγκωμιαζεται κατα την συνεσιν αυτου· ο δε διεστραμμενος την καρδιαν θελει εισθαι εις καταφρονησιν.
9Καλητερος ο ανθρωπος ο μη τιμωμενος και επαρκων εις εαυτον, παρα ο κενοδοξων και στερουμενος αρτου.
10Ο δικαιος επιμελειται την ζωην του κτηνους αυτου· τα δε σπλαγχνα των ασεβων ειναι ανελεημονα.
11Ο εργαζομενος την γην αυτου θελει χορτασθη αρτον· ο δε ακολουθων τους ματαιοφρονας ειναι ενδεης φρενων.
12Ο ασεβης ζητει την υπερασπισιν των κακων· αλλ' η ριζα του δικαιου αναδιδει.
13Δι' αμαρτιαν χειλεων παγιδευεται ο ασεβης· ο δε δικαιος εξερχεται εκ στενοχωριας.
14Εκ των καρπων του στοματος αυτου ο ανθρωπος θελει εμπλησθη αγαθων· και η αμοιβη των χειρων του ανθρωπου θελει επιστρεψει εις αυτον.
15Η οδος του αφρονος ειναι ορθη εις τους οφθαλμους αυτου· ο δε ακουων συμβουλας ειναι σοφος.
16Ο αφρων φανερονει ευθυς την οργην αυτου· ο δε φρονιμος σκεπαζει το ονειδος αυτου.

The righteous man is now considered in his family life: his wife (v. 4), his house (v. 7), his servant (v. 9), his beast (v. 10), and his work (v. 11 . . .). Where is the faithfulness of the believer to be shown, if not at first in his family relationships and in his everyday work?

We must not confound the teaching of Wisdom with what the world calls morality. This is the sum total of rules of good behaviour which men have made for their own benefit; they are often expressed, moreover, in the form of maxims. Some of them have been borrowed from Christianity; others are inspired by common sense or experience of everyday life. But human morality does not bring God into it. Here, however, we have divine principles, given to us by God. James 3:15 distinguishes the wisdom from above from that of the world, this latter being earthly, sensual and devilish. This worldly wisdom, for example, made Peter speak as he did in Matthew 16:22, obliging the Lord to call him "Satan".

V. 15 shows us that man is incapable of forming his own judgment as to whether his way is right or wrong. The world is full of these foolish people who live by human morality, rather than listening to the counsel of God.

Παροιμίαι 12:17-28; Παροιμίαι 13:1-6
17Ο λαλων αληθειαν αναγγελλει το δικαιον· ο δε ψευδομαρτυς δολον.
18Ο φλυαρος ειναι ως τραυματα μαχαιρας· η δε γλωσσα των σοφων, ιασις.
19Τα χειλη της αληθειας θελουσιν εισθαι σταθερα διαπαντος· η δε ψευδης γλωσσα μονον στιγμιαια.
20Δολος ειναι εν τη καρδια των μηχανευομενων κακα· ευφροσυνη δε εις τους βουλευομενους ειρηνην.
21Ουδεμια βλαβη θελει συμβη εις τον δικαιον· οι δε ασεβεις θελουσιν εμπλησθη κακων.
22Ψευδη χειλη βδελυγμα εις τον Κυριον· οι δε ποιουντες αληθειαν ειναι δεκτοι εις αυτον.
23Ο φρονιμος ανθρωπος καλυπτει γνωσιν· η δε καρδια των αφρονων διακηρυττει μωριαν.
24Η χειρ των επιμελων θελει εξουσιαζει· οι δε οκνηροι θελουσιν εισθαι υποτελεις.
25Η λυπη εν τη καρδια του ανθρωπου ταπεινονει αυτην· ο δε καλος λογος ευφραινει αυτην.
26Ο δικαιος υπερεχει του πλησιον αυτου· η δε οδος των ασεβων πλανα αυτους.
27Ο οκνηρος δεν επιτυγχανει του θηραματος αυτου· τα δε υπαρχοντα του επιμελους ανθρωπου ειναι πολυτιμα.
28Εν τη οδω της δικαιοσυνης ειναι ζωη· και η πορεια της οδου αυτης δεν φερει εις θανατον.
1Ο σοφος υιος δεχεται την διδασκαλιαν του πατρος· ο δε χλευαστης δεν ακουει ελεγχον.
2Εκ των καρπων του στοματος αυτου ο ανθρωπος θελει φαγει αγαθα· η δε ψυχη των ανομων αδικιαν.
3Ο φυλαττων το στομα αυτου διαφυλαττει την ζωην αυτου· ο δε ανοιγων προπετως τα χειλη αυτου θελει απολεσθη.
4Η ψυχη του οκνηρου επιθυμει και δεν εχει· η δε ψυχη των επιμελων θελει χορτασθη.
5Ο δικαιος μισει λογον ψευδη· ο δε ασεβης καθισταται δυσωδης και ατιμος.
6Η δικαιοσυνη φυλαττει τον τελειον την οδον· η δε ασεβεια καταστρεφει τον αμαρτωλον.

"He that keepeth his mouth keepeth his life . . ." (Prov. 13:3). We should not be astonished to find in the Proverbs so much advice about the use of the tongue. In v. 17 it is a question of the truth. A child of God should be known for telling the truth at all times, whatever it may cost him (Eph. 4:25)! Truthful lips are the opposite of lying lips, which are "abomination to the LORD" (v. 22).

V. 25 suggests to us another use for our tongue: to gladden those whose hearts are heavy by a good word. The good word in its best sense is surely the good news of the gospel. By it, I will be able to show my friend the way to life (v. 28).

To show the way means to show the Lord Jesus (John 14:6) by my words and especially by my actions! He Himself was the wise Son, who hears His Father's instruction (Prov. 13:1; John 8:49).

We find the sluggard here again contrasted with the diligent man (vv. 24, 27; Prov. 13:4). By neglecting to roast "that which he took in hunting" (v. 27), the slothful man deprives himself of his food. Let us remember that personal effort is absolutely necessary if we are to keep and digest the Bible truths which we have been able to read or listen to (notes taken and re-read, verses learnt by heart, etc.) Do not let us be "dull of hearing" (Heb. 5:11).

Παροιμίαι 13:7-25
7Υπαρχει ανθρωπος οστις καμνει τον πλουσιον, και δεν εχει ουδεν· και αλλος οστις καμνει τον πτωχον, και εχει πλουτον πολυν.
8Το λυτρον της ψυχης του ανθρωπου ειναι ο πλουτος αυτου· ο δε πτωχος δεν ακουει επιπληξιν.
9Το φως των δικαιων ειναι φαιδρον· ο δε λυχνος των ασεβων θελει σβεσθη.
10Μονον απο της υπερηφανιας προερχεται η ερις· η δε σοφια ειναι μετα των δεχομενων συμβουλας.
11Τα εκ ματαιοτητος πλουτη θελουσιν ελαττωθη· ο δε συναγων με την χειρα αυτου θελει αυξηνθη.
12Η ελπις αναβαλλομενη ατονιζει την καρδιαν· το δε ποθουμενον, οταν ερχηται, ειναι δενδρον ζωης.
13Ο καταφρονων τον λογον θελει αφανισθη· ο δε φοβουμενος την εντολην, ουτος θελει ανταμειφθη.
14Ο νομος του σοφου ειναι πηγη ζωης, απομακρυνων απο παγιδων θανατου.
15Συνεσις αγαθη διδει χαριν· η δε οδος των παρανομων φερει εις ολεθρον.
16Πας φρονιμος πραττει μετα γνωσεως· ο δε αφρων ανακαλυπτει μωριαν.
17Ο κακος μηνυτης πιπτει εις δυστυχιαν· ο δε πιστος πρεσβυς ειναι ιασις.
18Πτωχεια και αισχυνη θελουσιν εισθαι εις τον αποβαλλοντα την διδασκαλιαν· ο δε φυλαττων τον ελεγχον θελει τιμηθη.
19Επιθυμια εκπληρωθεισα ευφραινει την ψυχην· εις δε τους αφρονας ειναι βδελυρον να εκκλινωσιν απο του κακου.
20Ο περιπατων μετα σοφων θελει εισθαι σοφος· ο δε συντροφος των αφρονων θελει απολεσθη.
21Κακον παρακολουθει τους αμαρτωλους· εις δε τους δικαιους θελει ανταποδοθη καλον.
22Ο αγαθος αφινει κληρονομιαν εις υιους υιων· ο πλουτος δε του αμαρτωλου θησαυριζεται δια τον δικαιον.
23Πολλην τροφην διδει ο αγρος των πτωχων· τινες δε δι' ελλειψιν κρισεως αφανιζονται.
24Ο φειδομενος της ραβδου αυτου μισει τον υιον αυτου· αλλ' ο αγαπων αυτον παιδευει αυτον εν καιρω.
25Ο δικαιος τρωγει μεχρι χορτασμου της ψυχης αυτου· η δε κοιλια των ασεβων θελει στερεισθαι.

"The light of the righteous rejoiceth . . ." (v. 9; cf. Ps. 97:11). The joy of the Lord is part of the witness of the children of light. A sad Christian is often a sorry looking Christian. A sullen humour is like a screen which hides all the brightness that a believer should have. By contrast, "the lamp of the wicked shall be put out" (v. 9; Prov. 24:20). They lack oil, just as the foolish virgins in the parable (Matt. 25:8), for the life of the Spirit is not there to maintain the light.

"Only by pride cometh contention" (v. 10). We generally explain away our quarrels as caused by other motives but we are quick to recognize pride in our opponent. This verse is an eye-opener! A quarrel betrays my own pride: I want to be in the right; it humbles me to give in. It will be enough then for me to show the spirit of Christ in order to cause the conflict to cease at once and . . . in reality, gain the victory (Matt. 5:39-40; Gen. 13:8-9).

The law of the wise is a fountain of life (v. 14). Listen then to those from whom we can recognise this wisdom from above — better still, walk with them (v. 20). Who are our companions?

Παροιμίαι 14:1-16
1Αι σοφαι γυναικες οικοδομουσι τον οικον αυτων· η δε αφρων κατασκαπτει αυτον δια των χειρων αυτης.
2Ο περιπατων εν τη ευθυτητι αυτου φοβειται τον Κυριον· ο δε σκολιος τας οδους αυτου καταφρονει αυτον.
3Εν στοματι αφρονος ειναι η ραβδος της υπερηφανιας· τα δε χειλη των σοφων θελουσι φυλαττει αυτους.
4Οπου δεν ειναι βοες, η αποθηκη ειναι κενη· η δε αφθονια των γεννηματων ειναι εκ της δυναμεως του βοος.
5Ο αληθης μαρτυς δεν θελει ψευδεσθαι· ο δε ψευδης μαρτυς εκχεει ψευδη.
6Ο χλευαστης ζητει σοφιαν και δεν ευρισκει· εις δε τον συνετον ειναι ευκολος η μαθησις.
7Υπαγε κατεναντι του αφρονος ανθρωπου και δεν θελεις ευρει χειλη συνεσεως.
8Η σοφια του φρονιμου ειναι να γνωριζη την οδον αυτου· η δε μωρια των αφρονων αποπλανησις.
9Οι αφρονες γελωσιν εις την ανομιαν· εν μεσω δε των ευθεων ειναι χαρις.
10Η καρδια του ανθρωπου γνωριζει την πικριαν της ψυχης αυτου· και ξενος δεν συμμετεχει της χαρας αυτης.
11Η οικια των ασεβων θελει αφανισθη· η δε σκηνη των ευθεων θελει ανθει.
12Υπαρχει οδος, ητις φαινεται ορθη εις τον ανθρωπον, αλλα τα τελη αυτης φερουσιν εις θανατον.
13Ετι και εις τον γελωτα πονει η καρδια· και το τελος της χαρας ειναι λυπη.
14Ο διεφθαρμενος την καρδιαν θελει εμπλησθη απο των οδων αυτου· ο δε αγαθος ανθρωπος αφ' εαυτου.
15Ο απλους πιστευει εις παντα λογον· ο δε φρονιμος προσεχει εις τα βηματα αυτου.
16Ο σοφος φοβειται και φευγει απο του κακου· αλλ' ο αφρων προχωρει και θρασυνεται.

"The wise woman" is linked with her home (v. 1). In our own day when the married woman often seeks to play a role in every sphere of activity except that of her own home, it is timely to emphasize this Biblical teaching (Titus 2:5). Does it not need all the divine wisdom for the Christian education of children? Even the daily household tasks, which seem to some people too humble and monotonous, have a great value for the Lord.

Several verses define that which God calls folly. He does not look at it from the same point of view as the world (1 Cor. 1:19-20). One of the characteristics of the fool is that he makes a mock at sin (v. 9). This really is the same as despising the cross which was necessary for the taking away of sin; there is no greater insult to God than this.

V. 13 contrasts the joy of the unbeliever with that of the believer (Prov. 13:9). The Christian's hope maintains joy in his heart, even when he is going through sorrow. He can be at the same time both sorrowful yet always rejoicing (2 Cor. 6:10). However, the opposite is true for the world: "even in laughter the heart is sorrowful" (v. 13). It is a poor and sinister joy which serves for a brief moment to blind mankind to the prospect of the terrible judgment to come.

Παροιμίαι 14:17-35
17Ο οξυθυμος πραττει αστοχαστως· και ο κακοβουλος ανθρωπος ειναι μισητος.
18Οι αφρονες κληρονομουσι μωριαν· οι δε φρονιμοι στεφανουνται συνεσιν.
19Οι κακοι υποκλινουσιν εμπροσθεν των αγαθων, και οι ασεβεις εις τας πυλας των δικαιων.
20Ο πτωχος μισειται και υπο του πλησιον αυτου· του δε πλουσιου οι φιλοι πολλοι.
21Ο καταφρονων τον πλησιον αυτου αμαρτανει· ο δε ελεων τους πτωχους ειναι μακαριος.
22Δεν πλανωνται οι βουλευομενοι κακον; ελεος ομως και αληθεια θελει εισθαι εις τους βουλευομενους αγαθον.
23Εν παντι κοπω υπαρχει κερδος· η δε φλυαρια των χειλεων φερει μονον εις ενδειαν.
24Τα πλουτη των σοφων ειναι στεφανος εις αυτους· των δε αφρονων η υπεροχη μωρια.
25Ο αληθης μαρτυς ελευθερονει ψυχας· ο δε δολιος εκχεει ψευδη.
26Εν τω φοβω του Κυριου ειναι ελπις ισχυρα· και εις τα τεκνα αυτου θελει υπαρχει καταφυγιον.27Ο φοβος του Κυριου ειναι πηγη ζωης, απομακρυνων απο παγιδων θανατου.
28Εν τω πληθει του λαου ειναι η δοξα του βασιλεως· εν δε τη ελλειψει του λαου ο αφανισμος του ηγεμονευοντος.
29Ο μακροθυμος εχει μεγαλην φρονησιν· ο δε οξυθυμος ανεγειρει την αφροσυνην αυτου.
30Η υγιαινουσα καρδια ειναι ζωη της σαρκος· ο δε φθονος σαπρια των οστεων.
31Ο καταθλιβων τον πενητα ονειδιζει τον Ποιητην αυτου· ο δε τιμων αυτον ελεει τον πτωχον.
32Ο ασεβης εκτινασσεται εν τη ασεβεια αυτου· ο δε δικαιος και εν τω θανατω αυτου εχει ελπιδα.
33Εν τη καρδια του συνετου επαναπαυεται σοφια· εν μεσω δε των αφρονων φανερουται.
34Η δικαιοσυνη υψονει εθνος· η δε αμαρτια ειναι ονειδος λαων.
35Ευνοια του βασιλεως ειναι προς φρονιμον δουλον· θυμος δε αυτου προς τον προξενουντα αισχυνην.

"He that is soon angry dealeth foolishly" (v. 17; cf. Ecc. 7:9). By contrast, "he that is slow to wrath is of great understanding . . ." (v. 29; see also James 1:19). This latter characteristic is often attributed to God Himself (Ex. 34:6; Num. 14:18, etc.) How many things are done or words uttered in a moment of irritation, which are afterwards bitterly regretted! Rather than showing a "hasty spirit", let us then have this great wisdom of allowing a moment of reflection (better still of prayer) to precede any explosion of anger on our part. We shall notice more than once from what follows that there is really no point in becoming irritated. The one who has God's approval is able to wait patiently for Him (cf. 1 Kings 22:24-25).

"He that hath mercy on the poor, happy is he" (v. 21). Under the excuse that good works are useless to accomplish our salvation, we could be inclined to neglect them. However the children of God are rightly invited to be the first in good works (Titus 3:14), nevertheless without losing sight of the fact that the needy condition of souls comes before material needs. V. 25 reminds us of the Witness above all others . . . but at the same time of that which should characterise all true witness: to show to souls the way of salvation.

Παροιμίαι 15:1-15
1Η γλυκεια αποκρισις καταπραυνει θυμον· αλλ' ο λυπηρος λογος διεγειρει οργην.
2Η γλωσσα των σοφων καλλωπιζει την γνωσιν· το στομα δε των αφρονων εξερευγεται μωριαν.
3Οι οφθαλμοι του Κυριου ειναι εν παντι τοπω, παρατηρουντες κακους και αγαθους.
4Η υγιαινουσα γλωσσα ειναι δενδρον ζωης· η δε διεστραμμενη, συντριψις εις το πνευμα.
5Ο αφρων καταφρονει την διδασκαλιαν του πατρος αυτου· ο δε φυλαττων ελεγχον ειναι φρονιμος.
6Εν τω οικω του δικαιου ειναι θησαυρος πολυς· εις δε το εισοδημα του ασεβους διασκορπισμος.
7Τα χειλη των σοφων διαδιδουσι γνωσιν· αλλ' η καρδια των αφρονων δεν ειναι ουτως.
8Η θυσια των ασεβων ειναι βδελυγμα εις τον Κυριον· αλλ' η δεησις των ευθεων ευπροσδεκτος εις αυτον.
9Βδελυγμα ειναι εις τον Κυριον η οδος του ασεβους· αγαπα δε τον θηρευοντα την δικαιοσυνην.
10Η διδασκαλια ειναι δυσαρεστος εις τον εγκαταλειποντα την οδον· ο μισων τον ελεγχον θελει τελευτησει.
11Ο αδης και η απωλεια ειναι εμπροσθεν του Κυριου· ποσω μαλλον αι καρδιαι των υιων των ανθρωπων;
12Ο χλευαστης δεν αγαπα τον ελεγχοντα αυτον, ουδε θελει υπαγει προς τους σοφους.
13Καρδια ευφραινομενη ιλαρυνει το προσωπον· υπο δε της λυπης της καρδιας καταθλιβεται το πνευμα.
14Η καρδια του συνετου ζητει γνωσιν· το δε στομα των αφρονων βοσκει μωριαν.
15Πασαι αι ημεραι του τεθλιμμενου ειναι κακαι· ο δε ευφραινομενος την καρδιαν εχει ευωχιαν παντοτεινην.

The way to soothe our own feelings of anger, so we learnt yesterday, is by patience and prayer. Here now is a remedy for the anger of others: this sovereign balm is called "a soft answer". The humble and peaceable reply given by Gideon to the men of Ephraim in Judges 8:1-3 was the right one to meet their feelings of irritation. And it was not the least of the victories of this man of faith. On the other hand, "a grievous word", as its name indicates, opens up a wound which it is then difficult to heal.

Let us now come to vv. 5, 10 and 12 (as well as vv. 31, 32). To have regard to reproof and to correction helps us to learn prudence. It is by weighing things up that we can avoid recurrence of trouble. Prov. 13:24 (and Hebrews 12:6 in relation to God) has made it clear to us that our parents show their love to us by disciplining us! The secret of accepting reproof is the recognition that such discipline is inspired by true love and that it has "our profit" in view. Do not let us be like the scorner, who does not love the one who reproves him (v. 12).

"The prayer of the upright is his delight" v. 8 assures us. Uprightness is in fact the absence of our own will and complete submission to God's thoughts, which will thus secure an answer to such a prayer (1 John 5:14-15).

Παροιμίαι 15:16-33
16Καλητερον το ολιγον εν φοβω Κυριου, παρα θησαυροι πολλοι και ταραχη εν αυτοις.17Καλητερον ξενισμος λαχανων μετα αγαπης, παρα μοσχος σιτευτος μετα μισους.
18Ο θυμωδης ανθρωπος διεγειρει μαχας· ο δε μακροθυμος καταπαυει εριδας.
19Η οδος του οκνηρου ειναι ως πεφραγμενη απο ακανθας· αλλ' η οδος των ευθεων ειναι εξωμαλισμενη.
20Υιος σοφος ευφραινει πατερα· ο δε μωρος ανθρωπος καταφρονει την μητερα αυτου.
21Η μωρια ειναι χαρα εις τον ενδεη φρενων· ο δε συνετος ανθρωπος περιπατει ορθως.
22Οπου συμβουλιον δεν υπαρχει, οι σκοποι ματαιονονται· εν δε τω πληθει των συμβουλων στερεονονται.
23Χαρα εις τον ανθρωπον δια την αποκρισιν του στοματος αυτου, και λογος εν καιρω, ποσον καλος ειναι.
24Η οδος της ζωης εις τον συνετον ειναι προς τα ανω, δια να εκκλινη απο του αδου κατω.
25Ο Κυριος καταστρεφει τον οικον των υπερηφανων· στερεονει δε το οριον της χηρας.
26Οι λογισμοι του πονηρου ειναι βδελυγμα εις τον Κυριον· των δε καθαρων οι λογοι ευαρεστοι.
27Ο δωροληπτης ταραττει τον οικον αυτου· αλλ' οστις μισει τα δωρα θελει ζησει.
28Η καρδια του δικαιου προμελετα δια να αποκριθη· το δε στομα των ασεβων εξερευγεται κακα.
29Ο Κυριος ειναι μακραν απο των ασεβων· εισακουει δε της δεησεως των δικαιων.
30Το φως των οφθαλμων ευφραινει την καρδιαν· και η καλη φημη παχυνει τα οστα.
31Το ωτιον, το οποιον ακουει τον ελεγχον της ζωης, διατριβει μεταξυ των σοφων.
32Οστις απωθει την διδασκαλιαν, αποστρεφεται την ψυχην αυτου· αλλ' οστις ακουει τον ελεγχον, αποκτα συνεσιν.
33Ο φοβος του Κυριου ειναι διδασκαλια σοφιας· και η ταπεινωσις προπορευεται της δοξης.

Vv. 16, 17 teach us the true values of things down here: the fear of the LORD with the love which comes from Him. "Godliness with contentment is great gain" – the apostle assures us – "having food and raiment, let us be therewith content" (1 Tim. 6:6-8).

Let us emphasize v. 23: "A word spoken in due season, how good is it!" How many times we keep silent when there should be a word spoken! And it is usually through lack of courage, or of dependence upon the Holy Spirit (Matt. 10:19-20). But when, with the Lord's help, we have been able to seize the opportunity to speak of Him, we experience what we have in the first part of this verse: joy comes to fill our heart.

Our chapter finishes with the proverb so often referred to by the Lord Jesus: "Before honour is humility" (See Matt. 18:4; Matt. 19:30; Matt. 20:27-28; Matt. 23: 11, 12 . . .). But He was not satisfied to teach that truth only by His words. Who ever humbled himself as He did? Yet no one will ever be so exalted as He!

Chapters 16-31 as well as Ecclesiastes and the Song of Solomon will be considered in the last volume (Year 5).

Ησαΐας 1:1-17
1Ορασις Ησαιου υιου Αμως, την οποιαν ειδε περι του Ιουδα και της Ιερουσαλημ, εν ταις ημεραις Οζιου Ιωαθαμ, Αχαζ και Εζεκιου, βασιλεων Ιουδα.
2Ακουσατε, ουρανοι, και ακροασθητι, γη· διοτι ο Κυριος ελαλησεν· Υιους εθρεψα και υψωσα, αλλ' αυτοι απεστατησαν απ' εμου.3Ο βους γνωριζει τον κτητορα αυτου και ο ονος την φατνην του κυριου αυτου ο Ισραηλ δεν γνωριζει, ο λαος μου δεν εννοει.4Ουαι, εθνος αμαρτωλον, λαε πεφορτωμενε ανομιαν, σπερμα κακοποιων υιοι διεφθαρμενοι εγκατελιπον τον Κυριον, κατεφρονησαν τον Αγιον του Ισραηλ, εστραφησαν εις τα οπισω.5Δια τι παιδευομενοι θελετε επιπροσθετει στασιασμον; ολη η κεφαλη ειναι αρρωστος και ολη η καρδια κεχαυνωμενη·6απο ιχνους ποδος μεχρι κεφαλης δεν υπαρχει εν αυτω ακεραιοτης αλλα τραυματα και μελανισματα και ελκη σεσηποτα δεν εξεπιεσθησαν ουδε εδεθησαν ουδε εμαλακωθησαν δι' αλοιφης7η γη σας ειναι ερημος, αι πολεις σας πυρικαυστοι την γην σας ξενοι κατατρωγουσιν εμπροσθεν σας· και ειναι ερημος, ως πεπορθημενη υπο αλλοφυλων8και η θυγατηρ Σιων εγκαταλελειμμενη ως καλυβη εν αμπελωνι, ως οπωροφυλακιον εν κηπω αγγουριων ως πολις πολιορκουμενη.9Αν ο Κυριος των δυναμεων δεν ηθελεν αφησει εις ημας μικρον υπολοιπον, ως τα Σοδομα ηθελομεν γεινει, με τα Γομορρα ηθελομεν εξομοιωθη.
10Ακουσατε τον λογον του Κυριου, αρχοντες Σοδομων ακροασθητι τον νομον του Θεου ημων, λαε Γομορρων.11Τινα χρειαν εχω του πληθους των θυσιων σας; λεγει Κυριος· κεχορτασμενος ειμαι απο ολοκαυτωματων κριων και απο παχους των σιτευτων και δεν ευαρεστουμαι εις αιμα ταυρων η αρνιων η τραγων.12Οταν ερχησθε να εμφανισθητε ενωπιον μου, τις εζητησεν εκ των χειρων σας τουτο, να πατητε τας αυλας μου;13Μη φερετε πλεον, ματαιας προσφορας το θυμιαμα ειναι βδελυγμα εις εμε τας νεομηνιας και τα σαββατα, την συγκαλεσιν των συναξεων, δεν δυναμαι να υποφερω, ανομιαν και πανηγυρικην συναξιν.14Τας νεομηνιας σας και τας διατεταγμενας εορτας σας μισει η ψυχη μου ειναι φορτιον εις εμε εβαρυνθην να υποφερω.15Και οταν εκτεινητε τας χειρας σας, θελω κρυπτει τους οφθαλμους μου απο σας ναι, οταν πληθυνητε δεησεις, δεν θελω εισακουει αι χειρες σας ειναι πληρεις αιματων.
16Λουσθητε, καθαρισθητε· αποβαλετε την κακιαν των πραξεων σας απ' εμπροσθεν των οφθαλμων μου παυσατε πραττοντες το κακον,17μαθετε να πραττητε το καλον· εκζητησατε κρισιν, καμετε ευθυτητα εις τον δεδυναστευμενον, κρινατε τον ορφανον, προστατευσατε την δικην της χηρας

As the very words of the Lord Jesus show, the Old Testament consists of three main sections: the law of Moses (the Pentateuch), the Prophets (also including the historical books) and the Psalms with the poetic books (Luke 24:44, 27). With prophecy we come to an important section of the Bible, although it is too often neglected because of its difficulties. Let us ask the Lord to help us to find in it also "the things concerning Himself". A prophet is the LORD'S spokesman to His people for the purpose of reproving them, warning them, bringing them back, or comforting them. In the first chapter, as an introduction to the subject, the first mission of Isaiah is that of a doctor with the responsibility of giving his opinion about a patient whose condition is desperate. What a horrifying diagnosis is found in vv. 5, 6! It is as true for modern man as it was for the ancient Israelite. "The whole head is sick, and the whole heart faint." The mind has been corrupted by turning away from God (Rom. 1:21); devotion to Him has been totally lacking. In such a state, taking part in outward religious ceremonies is nothing but futile hypocrisy and even an abomination (v. 13; cf. Prov. 21:27).

Ησαΐας 1:18-31
18Ελθετε τωρα, και ας διαδικασθωμεν, λεγει Κυριος εαν αι αμαρτιαι σας ηναι ως το πορφυρουν, θελουσι γεινει λευκαι ως χιων εαν ηναι ερυθραι ως κοκκινον, θελουσι γεινει ως λευκον μαλλιον.19Εαν θελητε και υπακουσητε, θελετε φαγει τα αγαθα της γης·20εαν ομως δεν θελητε και αποστατησητε, θελετε καταφαγωθη υπο μαχαιρας διοτι το στομα του Κυριου ελαλησε.
21Πως η πιστη πολις κατεσταθη πορνη, ητο πληρης κρισεων η δικαιοσυνη κατωκει εν αυτη αλλα τωρα, φονεις.22Ο αργυρος σου κατεσταθη σκωρια, ο οινος σου συνεκερασθη μεθ' υδατος.23Οι αρχοντες σου ειναι απειθεις και συντροφοι κλεπτων· παντες αγαπωσι δωρα και κυνηγουσιν αντιπληρωμας δεν κρινουσι τον ορφανον ουδε ερχεται η δικη της χηρας προς αυτους.24Δια τουτο λεγει ο Κυριος, ο Κυριος των δυναμεων, ο Κραταιος του Ισραηλ, Ω, θελω χορτασθη επι τους εναντιους μου και θελω εκδικηθη κατα των εχθρων μου25και θελω στρεψει την χειρα μου επι σε και αποκαθαρισει την σκωριαν σου και αφαιρεσει ολον σου τον κασσιτερον.26Και θελω αποκαταστησει τους κριτας σου ως το προτερον και τους συμβουλους σου ως το απ' αρχης μετα ταυτα θελεις ονομασθη η πολις της δικαιοσυνης, η πιστη πολις.27Η Σιων θελει εξαγορασθη δια κρισεως, και οι επιστρεψαντες αυτης δια δικαιοσυνης.28Και οι παρανομοι και οι αμαρτωλοι ομου θελουσι καταστραφη, και οι εγκαταλιποντες τον Κυριον θελουσι καταναλωθη.29Διοτι θελετε καταισχυνθη δια τα αλση, τα οποια επεθυμησατε, και θελετε εντραπη δια τους κηπους, τους οποιους εξελεξατε.30Επειδη θελετε γεινει ως δρυς, της οποιας τα φυλλα μαραινονται, και ως κηπος, οστις δεν εχει υδωρ.31Και ο ισχυρος θελει εισθαι ως καλαμιον στυπιου, και το εργον αυτου ως σπινθηρ, και θελουσι καυθη και τα δυο ομου, και δεν θελει εισθαι ο σβυνων.

Now we see all God's grace shining upon the wretched people (but also upon every sinner who confesses himself lost). We left them yesterday covered with bruises and open sores like that man in the parable, who fell into the hands of thieves (Luke 10:30). Now the LORD invites them to reason with Him. Reason? What's the use? What can they say in their defence? The mouth of the guilty party is closed. But then instead of his condemnation, he can hear the wonderful promise of v. 18 pronounced by his own Judge. It has brought peace to many people: "Though your sins be as scarlet, they shall be as white as snow . . .". We know that it is by the blood of Jesus Christ that this cleansing can be achieved (1 John 1:7). If not, punishment will be executed on those who reject the pardon held out. V. 21 and the following verses describe for us what has become of Jerusalem, "the faithful city": a den of murderers. The LORD must purify it. Unfortunately, it will not be by the redeeming blood – because the city wanted nothing to do with it – but by judgment falling on the lawbreakers after all the longsuffering which God showed toward a rebellious people.

Ησαΐας 2:1-22
1Ο λογος, ο γενομενος δι' οραματος εις τον Ησαιαν τον υιον του Αμως, περι του Ιουδα και της Ιερουσαλημ.2Εν ταις εσχαταις ημεραις το ορος του οικου του Κυριου θελει στηριχθη επι της κορυφης των ορεων και υψωθη υπερανω των βουνων και παντα τα εθνη θελουσι συρρεει εις αυτο,3και πολλοι λαοι θελουσιν υπαγει και ειπει, Ελθετε και ας αναβωμεν εις το ορος του Κυριου, εις τον οικον του Θεου του Ιακωβ και θελει διδαξει ημας τας οδους αυτου, και θελομεν περιπατησει εν ταις τριβοις αυτου. Διοτι εκ Σιων θελει εξελθει νομος και λογος Κυριου εξ Ιερουσαλημ.4Και θελει κρινει αναμεσον των εθνων και θελει ελεγξει πολλους λαους και θελουσι σφυρηλατησει τας μαχαιρας αυτων δια υνια και τας λογχας αυτων δια δρεπανα δεν θελει σηκωσει μαχαιραν εθνος εναντιον εθνους, ουδε θελουσι μαθει πλεον τον πολεμον.5Οικος Ιακωβ, ελθετε και ας περιπατησωμεν εν τω φωτι του Κυριου.
6Βεβαιως συ εγκατελιπες τον λαον σου, τον οικον Ιακωβ, διοτι ενεπλησθησαν της ανατολης και εγειναν μαντεις ως οι Φιλισταιοι, και συνηνωθησαν μετα των τεκνων των αλλοφυλων.7Και η γη αυτων ενεπλησθη αργυριου και χρυσιου, και δεν ειναι τελος των θησαυρων αυτων ενεπλησθη η γη αυτων και ιππων, και δεν ειναι τελος των αμαξων αυτων.8Και η γη αυτων ενεπλησθη απο ειδωλων ελατρευσαν το ποιημα των χειρων αυτων, εκεινο το οποιον οι δακτυλοι αυτων εκαμον9και ο κοινος ανθρωπος υπεκυψε και ο μεγαλος εταπεινωθη και δεν θελεις συγχωρησει αυτους.
10Εισελθε εις τον βραχον και κρυφθητι εις το χωμα, δια τον φοβον του Κυριου και δια την δοξαν της μεγαλειοτητος αυτου.11Οι υπερηφανοι οφθαλμοι του ανθρωπου θελουσι ταπεινωθη, και η επαρσις των ανθρωπων θελει υποκυψει· μονος δε ο Κυριος θελει υψωθη εν εκεινη τη ημερα.12Διοτι ημερα Κυριου των δυναμεων θελει επελθει επι παντα αλαζονα και υπερηφανον και επι παντα υψωμενον και θελει ταπεινωθη13και επι πασας τας κεδρους του Λιβανου τας υψηλας και επηρμενας και επι πασας τας δρυς της Βασαν,14και επι παντα τα υψηλα ορη και επι παντα τα υψωμενα βουνα,15και επι παντα πυργον υψηλον και επι παν τειχος περιπεφραγμενον,16και επι παντα τα πλοια της Θαρσεις και επι παντα τα ηδονικα θεαματα.17Και το υψος του ανθρωπου θελει υποκυψει, και η επαρσις των ανθρωπων θελει ταπεινωθη· μονος δε ο Κυριος θελει υψωθη εν εκεινη τη ημερα.18Και τα ειδωλα θελουσιν ολοκληρως καταστραφη.19Και αυτοι θελουσιν εισελθει εις τα σπηλαια των βραχων και εις τας τρυπας της γης, δια τον φοβον του Κυριου και δια την δοξαν της μεγαλειοτητος αυτου, οταν εγερθη δια να κλονιση την γην.20Εν εκεινη τη ημερα θελει ριψει ο ανθρωπος εις τους ασπαλακας και εις τας νυκτεριδας τα αργυρα αυτου ειδωλα και τα χρυσα αυτου ειδωλα, τα οποια εκαμεν εις εαυτον δια να προσκυνη·21δια να εισελθωσιν εις τας σχισμας των βραχων και εις τα σπηλαια των πετρων, δια τον φοβον του Κυριου και δια την δοξαν της μεγαλειοτητος αυτου, οταν εγερθη δια να κλονιση την γην.22Παραιτηθητε απο ανθρωπου, του οποιου η πνοη ειναι εις τους μυκτηρας αυτου διοτι εις τι ειναι αξιος λογου;

In spite of their glaring ruin and misery, Jerusalem and Judah were puffed up with pride and conceit. But when the day comes of which vv. 12-21 speak, "the lofty looks of man shall be humbled . . . and the LORD alone shall be exalted" (vv. 11, 17). God will show publicly what He thinks about man's glory and creative power (with all his attractive works of art – v. 16). Yet v. 22 goes much farther. "Cease ye from man": that is not only the conclusion of our two chapters but also of the whole of the Old Testament, God's irrevocable judgment upon the human race of which Israel is only a sample. Soon the cross will put an end to this test of Adam's race. Henceforth God will no longer take account of him, and in agreement with God, we have the privilege of reckoning ourselves "to be dead unto sin but alive unto God through Jesus Christ our Lord" (Rom. 6:11).

This book of Isaiah begins like the epistle to the Romans whose first three chapters establish absolutely the guilt of man and as a result his need of justification. The salvation of the Lord (the meaning of Isaiah's name) can then be revealed in the person of Christ the Saviour (from ch. 40 onwards).

Ησαΐας 3:1-15
1Διοτι ιδου, ο Κυριος, ο Κυριος των δυναμεων, θελει αφαιρεσει απο της Ιερουσαλημ και απο του Ιουδα υποστηριγμα και βοηθειαν, απαν το υποστηριγμα του αρτου και απαν το υποστηριγμα του υδατος,2ισχυρον και πολεμιστην, κριτην και προφητην και συνετον και πρεσβυτερον,3πεντηκονταρχον και εντιμον και συμβουλον και σοφον τεχνιτην και συνετον γοητευτην.4Και θελω δωσει παιδαρια αρχοντας αυτων, και νηπια θελουσιν εξουσιαζει επ' αυτων.5Και ο λαος θελει καταδυναστευεσθαι, ανθρωπος υπο ανθρωπου, και εκαστος υπο του πλησιον αυτου· το παιδιον θελει αλαζονευεσθαι προς τον γεροντα, και ο ποταπος προς τον εντιμον.6Εαν τις πιαση τον αδελφον αυτου εκ του οικου του πατρος αυτου, λεγων, Ιματιον εχεις, γενου αρχηγος ημων, και ο αφανισμος ουτος ας ηναι υπο την χειρα σου.7Εν εκεινη τη ημερα θελει ομοσει, λεγων, δεν θελω γεινει θεραπευτης διοτι εν τη οικια μου δεν ειναι ουτε αρτος ουτε ιματιον· μη με καμητε αρχηγον του λαου8διοτι ηφανισθη η Ιερουσαλημ και επεσεν ο Ιουδας, επειδη η γλωσσα αυτων και τα εργα αυτων ηναι εναντια εις τον Κυριον, παροξυνωσι τους οφθαλμους της δοξης αυτου.
9Η υψωσις του προσωπου αυτων μαρτυρει εναντιον αυτων· και κηρυττουσι την αμαρτιαν αυτων ως τα Σοδομα· δεν κρυπτουσιν αυτην. Ουαι εις την ψυχην αυτων διοτι ανταπεδωκαν εις εαυτους κακα.10Ειπατε προς τον δικαιον οτι καλον θελει εισθαι εις αυτον· διοτι θελει φαγει τον καρπον των εργων αυτου.11Ουαι εις τον ανομον κακον θελει εισθαι εις αυτον διοτι η ανταποδοσις των χειρων αυτου θελει γεινει εις αυτον.12Τον λαον μου, παιδαρια καταδυναστευουσιν αυτον, και γυναικες εξουσιαζουσιν επ' αυτου. Λαε μου, οι οδηγοι σου σε καμνουσι να πλανασαι και καταστρεφουσι την οδον των βηματων σου.13Ο Κυριος εξεγειρεται δια να δικαση και ισταται δια να κρινη τους λαους.14Ο Κυριος θελει εισελθει εις κρισιν μετα των πρεσβυτερων του λαου αυτου και μετα των αρχοντων αυτου· διοτι σεις κατεφαγετε τον αμπελωνα· τα αρπαγματα του πτωχου ειναι εν ταις οικιαις υμων.15Δια τι καταδυναστευετε τον λαον μου και καταθλιβετε τα προσωπα των πτωχων; λεγει Κυριος ο Θεος των δυναμεων.

Up to the end of ch. 12 the main subject will be the judgment of Israel and Judah; then from ch. 13 to ch. 27 that of the nations. It is always with His household – the most responsible realm – that God begins this judgment, and it will be so for professing Christendom (Rom. 2:9; 1 Peter 4:17). The total failure of man is more striking in those who have responsibilities and hold a position in the public eye. Amongst them are found, despite the strict teaching of God, the fortune teller and those "versed in enchantments" (v. 3 JND translation; Deut. 18:10). How deep is the corruption into which Israel has fallen! Nevertheless God can distinguish the righteous from the wicked (vv. 10, 11) and repays everyone according to his deeds. "Whatsoever a man soweth, that shall he also reap" we find stated in Galatians 6:7 (cf. Job 4:8; Hosea 8:7; Hosea 10:12-13).

One of the unfortunate fruits harvested by the nation is social disorder, the reverse of established order. Discipline no longer exists, children challenge the authority of their parents and teachers; "the child shall behave himself proudly against the ancient" (v. 5), moral values and restraints are laid aside. How many similarities there are between this deep decay of Israel and that which we see today in our own country with its profession of Christianity.

Ησαΐας 3:16-26; Ησαΐας 4:1-6
16Και λεγει Κυριος, Επειδη αι θυγατερες της Σιων υπερηφανευθησαν και περιπατουσι με υψωμενον τραχηλον και με ομματα ασεμνα, περιπατουσαι τρυφηλα και τριζουσαι με τους ποδας αυτων,17δια τουτο ο Κυριος θελει φαλακρωσει την κορυφην της κεφαλης των θυγατερων της Σιων, και ο Κυριος θελει εκκαλυψει την αισχυνην αυτων.18Εν εκεινη τη ημερα ο Κυριος θελει αφαιρεσει την δοξαν των τριζοντων στολισμων και τα εμπλοκια και τους μηνισκους,19τα περιδεραια και τα βραχιολια και τας καλυπτρας,20τους κεκρυφαλους και τας περισκελιδας και τα κεφαλοδεσμα και τας μυροθηκας και τα ενωτια,21τα δακτυλιδια και τα ερρινα,22τας ποικιλας στολας και τα επενδυματα και τα περικαλυμματα και τα θυλακια,23τα κατοπτρα και τα λεπτα λινα και τας μιτρας και τα θεριστρα.24Και αντι της γλυκειας οσμης θελει εισθαι δυσωδια και αντι ζωνης σχοινιον και αντι καλλικομιας φαλακρωμα και αντι επιστομαχιου περιζωμα σακκινον ηλιοκαυμα αντι ωραιοτητος.25Οι ανδρες σου θελουσι πεσει εν μαχαιρα και η δυναμις σου εν πολεμω.26Και αι πυλαι αυτης θελουσι στεναξει και πενθησει και αυτη θελει κοιτεσθαι επι του εδαφους ηρημωμενη.
1Και εν εκεινη τη ημερα επτα γυναικες θελουσι πιασει ενα ανδρα λεγουσαι, θελομεν τρωγει τον αρτον ημων και θελομεν ενδυεσθαι τα ιματια ημων μονον ας κραζεται το ονομα σου εφ ημας, δια να αφαιρεσης το ονειδος ημων.
2Εν εκεινη τη ημερα ο κλαδος του Κυριου θελει εισθαι ωραιος και ενδοξος και ο καρπος της γης εξαιρετος και ευφροσυνος εις τους διασωθεντας εκ του Ισραηλ3και ο υπολοιπος εν Σιων και ο εναπολειφθεις εν Ιερουσαλημ θελει ονομασθη αγιος, παντες οι γεγραμμενοι μεταξυ των ζωντων εν Ιερουσαλημ,4οταν εκπλυνη ο Κυριος την ακαθαρσιαν των θυγατερων της Σιων και καθαριση το αιμα της Ιερουσαλημ εκ μεσου αυτης δια πνευματος κρισεως και δια πνευματος καυσεως.5Και ο Κυριος θελει δημιουργησει επι παντα τοπον του ορους Σιων και επι τας συναθροισεις αυτης νεφελην και καπνον την ημεραν, εν δε τη νυκτι λαμπροτητα φλογερου πυρος· διοτι επι πασαν την δοξαν θελει εισθαι υπερασπισις,6και θελει εισθαι σκηνη, δια να επισκιαζη απο της καυσεως εν ημερα, και δια να ηναι καταφυγιον και σκεπη απο ανεμοζαλης και απο βροχης.

Vv. 18-23 teach the girls amongst us that the refinements of fashion did not begin in our time. Is there not something extremely unbearable – and also extremely ridiculous (see the end of v. 16) – about this excessive obsession with one's person, this seeking after the attention and admiration of other people? God appears in 4:4 to bring together all these trinkets and toiletries bluntly giving them the same label: "the filth of the daughters of Zion" (Isa. 4:4). Does that mean that a Christian woman should not be concerned about the way she "adorns" herself? On the contrary! And the Word even instructs her as to the way to do that. The moral adornment which pleases God is that of good works (1 Tim. 2:9-10) and a meek and quiet spirit (1 Peter 3:2-6), without losing sight of the fact that our dress is not unimportant to Him.

The intervention of the LORD on behalf of His people at the close of their history recalls His care at the beginning (cf. v. 5 with Ex. 13: 21, 22). It is as if He declares to them: "I have never ceased to have My eyes on you!"

Here the preface of the book ends. It has shown us the moral decay of Judah and Jerusalem and the judgments which will overtake them but it concludes with their restoration and the glory of Christ (the Branch of the LORD, the source and power of life – v. 2).

Ησαΐας 5:1-17
1Τωρα θελω ψαλλει εις τον ηγαπημενον μου ασμα του αγαπητου μου περι του αμπελωνος αυτου. Ο ηγαπημενος μου ειχεν αμπελωνα επι λοφου παχυτατου.2Και περιεφραξεν αυτον, και συνηθροισεν εξ αυτου τους λιθους και εφυτευσεν αυτον με τα πλεον εκλεκτα κληματα και εκτισε πυργον εν τω μεσω αυτου και κατεσκευασεν ετι ληνον εν αυτω και περιεμενε να καμη σταφυλια, αλλ' εκαμεν αγριοσταφυλα.3Και τωρα, κατοικοι Ιερουσαλημ και ανδρες Ιουδα, κρινατε, παρακαλω, αναμεσον εμου και του αμπελωνος μου.4Τι ητο δυνατον να καμω ετι εις τον αμπελωνα μου και δεν εκαμον εις αυτον; δια τι λοιπον, ενω περιεμενον να καμη σταφυλια, εκαμεν αγριοσταφυλα;5Τωρα λοιπον θελω σας αναγγειλει τι θελω καμει εγω εις τον αμπελωνα μου· θελω αφαιρεσει τον φραγμον αυτου και θελει καταφαγωθη θελω χαλασει τον τοιχον αυτου και θελει καταπατηθη·6και θελω καταστησει αυτον ερημον δεν θελει κλαδευθη ουδε σκαφθη, αλλα θελουσι βλαστησει εκει τριβολοι και ακανθαι θελω προσταξει ετι τα νεφη να μη βρεξωσι βροχην επ' αυτον.7Αλλ' ο αμπελων του Κυριου των δυναμεων ειναι ο οικος του Ισραηλ και οι ανδρες Ιουδα το αγαπητον αυτου φυτον και περιεμενε κρισιν, πλην ιδου, καταδυναστευσις δικαιοσυνην, πλην ιδου, κραυγη.
8Ουαι εις εκεινους, οιτινες ενονουσιν οικιαν με οικιαν και συναπτουσιν αγρον με αγρον, εωσου μη μεινη τοπος, δια να κατοικωσι μονοι εν τω μεσω της γης.9Εις τα ωτα μου ειπεν ο Κυριος των δυναμεων, Βεβαιως πολλαι οικιαι θελουσι μεινει ηρημωμεναι, μεγαλαι και καλαι, χωρις κατοικων10ναι, δεκα στρεμματα αμπελωνος θελουσι δωσει εν βαθ, και ο σπορος ενος χομορ θελει δωσει εν εφα.11Ουαι εις εκεινους, οιτινες εξεγειρομενοι το πρωι ζητουσι σικερα· οιτινες εξακολουθουσι μεχρι της εσπερας, εωσου εξαψη ο οινος αυτους.12Και η κιθαρα και η λυρα, το τυμπανον και ο αυλος και ο οινος ειναι εν τοις συμποσιοις αυτων αλλα δεν παρατηρουσι το εργον του Κυριου και δεν θεωρουσι την ενεργειαν των χειρων αυτου.13Δια τουτο ο λαος μου εφερθη εις αιχμαλωσιαν, διοτι δεν εχει επιγνωσιν και οι εντιμοι αυτων λιμοκτονουσι, και το πληθος αυτων κατεξηρανθη υπο διψης.14Δια ταυτα επλατυνεν ο αδης εαυτον και διηνοιξεν υπερμετρα το στομα αυτου· και η δοξα αυτων και το πληθος αυτων και ο θορυβος αυτων και οι εντρυφωντες θελουσι καταβη εις αυτον.15Και ο κοινος ανθρωπος θελει υποκυψει, και ο δυνατος θελει ταπεινωθη, και οι οφθαλμοι των υψηλων θελουσι χαμηλωθη.16Ο δε Κυριος των δυναμεων θελει υψωθη εις κρισιν, και ο Θεος ο Αγιος θελει αγιασθη εις δικαιοσυνην.17Τοτε τα αρνια θελουσι βοσκηθη κατα την συνηθειαν αυτων, και ξενοι θελουσι φαγει τους ερημους τοπους των παχεων.

A moving parable illustrates the care of the LORD for His people. Israel is the vine of the Well-beloved of God. Planted, then prepared and cared for with the most loving attention, it has finally produced nothing but wild, inedible, worthless grapes. In His parable of the wicked husbandmen, the Lord expresses the complete disappointment in His vine, Israel, felt by the Well-beloved who had every right over them (Luke 20:9-16).

But these verses also make us aware of our own ingratitude. It is as if the Lord, after having made us reckon up all the favours received since our childhood, was sadly asking each one among us: "What is still to be done for you that I have not done? Am I not entitled to expect some good fruit from you? And yet you have produced nothing for Me!" We know how to bear fruit. It is by abiding in the "true Vine". Now that Israel, the unfruitful vine, has been cast aside, Christ has become this true Vine and His Father is the husbandman (John 15:1).

In v. 8, Isaiah begins a series of "woes"; they reveal to us the sad results, for Israel as well as for mankind as a whole, of refusing to obey God.

Ησαΐας 5:18-30
18Ουαι εις εκεινους, οιτινες επισυρουσι την ανομιαν δια σχοινιων ματαιοτητος και την αμαρτιαν ως δια λωριων αμαξης19οιτινες λεγουσιν, Ας σπευση, ας επιταχυνη το εργον αυτου δια να ιδωμεν και η βουλη του Αγιου του Ισραηλ ας πλησιαση και ας ελθη, δια να μαθωμεν.20Ουαι εις εκεινους, οιτινες λεγουσι το κακον καλον και το καλον κακον οιτινες θετουσι το σκοτος δια φως και το φως δια σκοτος οιτινες θετουσι το πικρον δια γλυκυ και το γλυκυ δια πικρον.21Ουαι εις τους οσοι ειναι σοφοι εις τους οφθαλμους αυτων και φρονιμοι ενωπιον εαυτων.22Ουαι εις τους οσοι ειναι δυνατοι εις το να πινωσιν οινον και ισχυροι εις το να σμιγωσι σικερα23οιτινες δικαιονουσι τον παρανομον δια δωρα, και το δικαιον του δικαιου αφαιρουσιν απ' αυτου.24Δια τουτο, ως η γλωσσα του πυρος κατατρωγει την καλαμην και το αχυρον αφανιζεται εν τη φλογι, ουτως η ριζα αυτων θελει κατασταθη ως σηπεδων, και το ανθος αυτων θελει αναβη ως κονιορτος διοτι απερριψαν τον νομον του Κυριου των δυναμεων και κατεφρονησαν τον λογον του Αγιου του Ισραηλ.25Δια τουτο ο θυμος του Κυριου εξηφθη εναντιον του λαου αυτου, και εκτεινας την χειρα αυτου εναντιον αυτων επαταξεν αυτους· τα δε ορη ετρεμον, και τα πτωματα αυτων εγειναν ως κοπρια εν μεσω των οδων. Εν πασι τουτοις ο θυμος αυτου δεν απεστραφη, αλλ' η χειρ αυτου ειναι ετι εξηπλωμενη.26Και θελει υψωσει εις τα εθνη σημειον απο μακραν, και θελει συριξει εις αυτα απ' ακρου της γης και ιδου, ταχεως θελουσιν ελθει μετα σπουδης·27ουδεις θελει αποκαμει ουδε προσκρουσει μεταξυ αυτων ουδεις θελει νυσταξει ουδε κοιμηθη ουδε η ζωνη της οσφυος αυτων θελει λυθη, ουδε το λωριον των υποδηματων αυτων θελει κοπη28των οποιων τα βελη ειναι οξεα και παντα τα τοξα αυτων εντεταμενα οι ονυχες των ιππων αυτων θελουσι νομισθη ως πυροβολος πετρα, και οι τροχοι των αμαξων αυτων ως ανεμοστροβιλος29τα βρυχηματα αυτων θελουσιν εισθαι ως λεοντος θελουσι βρυχασθαι ως σκυμνοι λεοντος· ναι, θελουσι βρυχασθαι και θελουσι συναρπασει το θηραμα και φυγει και ουδεις ο ελευθερων.30Και οταν κατ' εκεινην την ημεραν βοησωσιν εναντιον αυτων ως βοη της θαλασσης, θελουσιν εμβλεψει εις την γην και ιδου, σκοτος, λυπη, και το φως εσκοτισθη εν τω ουρανω αυτης.

The passions of people and the aims which they pursue vary according to their social status or temperament. Some make it their business to add field to field, house to house (without being able to live in more than one at a time – v. 8). Woe to them, for those things of the earth they will have to leave on the earth . . . in order to appear before God empty-handed. Others seek their satisfaction in worldly entertainment and the deceptive excitement of alcohol vv.11, 12, 22). Woe to them when they wake up, too late, to eternal realities. Comrades in debauchery, these people glory in sin and openly provoke the LORD (vv. 18, 19); their hardened consciences have lost all sensitivity to good and evil (v. 20), and they find delight in their own wisdom (v. 21; in contrast to Proverbs 3:7). All men are included, from the wretched drunkard to the most eminent thinker, in a common hopeless search for happiness (Ecc. 8:13). But the word of God and the end of the thoughts and desires of mankind, whether they be lofty or base, is – woe, woe, woe!

We shall see in the next chapters how God uses a nation (Assyria) as a rod to punish His people.

Ησαΐας 6:1-13
1Κατα το ετος εν ω απεθανεν Οζιας ο βασιλευς, ειδον τον Κυριον καθημενον επι θρονου υψηλου και επηρμενου, και το κρασπεδον αυτου εγεμισε τον ναον.2Ανωθεν αυτου ισταντο Σεραφειμ ανα εξ πτερυγας εχοντα εκαστον με τας δυο εκαλυπτε το προσωπον αυτου και με τας δυο εκαλυπτε τους ποδας αυτου και με τας δυο επετα.3Και εκραζε το εν προς το αλλο και ελεγεν, Αγιος, αγιος, αγιος ο Κυριος των δυναμεων πασα η γη ειναι πληρης της δοξης αυτου.4Και οι παρασταται της θυρας εσεισθησαν εκ της φωνης του κραζοντος, και ο οικος επλησθη καπνου.
5Τοτε ειπα, Ω ταλας εγω διοτι εχαθην επειδη ειμαι ανθρωπος ακαθαρτων χειλεων και κατοικω εν μεσω λαου ακαθαρτων χειλεων επειδη οι οφθαλμοι μου ειδον τον Βασιλεα, τον Κυριον των δυναμεων.6Τοτε επετασε προς εμε εν εκ των Σεραφειμ εχον εν τη χειρι αυτου ανθρακα πυρος, τον οποιον ελαβε δια της λαβιδος απο του θυσιαστηριου.7Και ηγγισεν αυτον εις το στομα μου και ειπεν, Ιδου, τουτο ηγγισε τα χειλη σου και η ανομια σου εξηλειφθη και η αμαρτια σου εκαθαρισθη.8Και ηκουσα την φωνην του Κυριου, λεγοντος, Τινα θελω αποστειλει, και τις θελει υπαγει δια ημας; Τοτε ειπα, Ιδου, εγω, αποστειλον με.
9Και ειπεν, Υπαγε και ειπε προς τουτον τον λαον, με την ακοην θελετε ακουσει και δεν θελετε εννοησει και βλεποντες θελετε ιδει και δεν θελετε καταλαβει10επαχυνθη η καρδια του λαου τουτου, και εγειναν βαρεα τα ωτα αυτων, και εκλεισαν τους οφθαλμους αυτων, δια να μη βλεπωσι με τους οφθαλμους αυτων και ακουωσι με τα ωτα αυτων και νοησωσι με την καρδιαν αυτων και επιστρεψωσι και θεραπευθωσι.11Τοτε ειπα, Κυριε, εως ποτε; Και απεκριθη, Εωσου ερημωθωσιν αι πολεις, ωστε να μη υπαρχη κατοικος, και αι οικιαι, ωστε να μη υπαρχη ανθρωπος, και η γη να ερημωθη πανταπασιν12και απομακρυνη ο Κυριος τους ανθρωπους, και γεινη μεγαλη εγκαταλειψις εν τω μεσω της γης.13Ετι ομως θελει μεινει εν αυτη εν δεκατον, και αυτο παλιν θελει καταφαγωθη καθως η τερεβινθος και η δρυς, των οποιων ο κορμος μενει εν αυταις οταν κοπτωνται, ουτω το αγιον σπερμα θελει εισθαι ο κορμος αυτης.

In a glorious vision, young Isaiah suddenly finds himself placed in the presence of the most holy God. The solemn effect of this Presence is a conviction of sin which causes the prophet to give expression to a further woe, this time against himself (cf. Luke 5:8). But the grace of God will provide for the demands of His own holiness. The altar is next to the throne. The cleansing of the sinner is achieved by that which speaks of Christ's sacrifice. And notice with what eagerness Isaiah at once offers himself for the service of the One who has just removed his sin. Are we ready to respond in the same way to the Lord's call: "Here am I, send me"?

It is a strange mission which the young prophet first receives. It involves his making a declaration to "this people" that God will make His message incomprehensible to them. This hardness of heart is often referred to (Matt. 13:14 . . .) and was only sent after these people had themselves "despised the word of the Holy One of Israel" (Isa. 5:24). And God allows it so that "the nations" can share in salvation (Rom. 11:25).

That year when King Uzziah died was decisive for young Isaiah. Has there also been an outstanding date in your life: the date of your conversion?

Ησαΐας 7:1-25
1Και εν ταις ημεραις του Αχαζ, υιου του Ιωαθαμ, υιου του Οζιου, βασιλεως του Ιουδα, Ρεσιν ο βασιλευς της Συριας, και Φεκα ο υιος του Ρεμαλια, βασιλευς του Ισραηλ, ανεβησαν επι την Ιερουσαλημ δια να πολεμησωσιν αυτην αλλα δεν ηδυνηθησαν να εκπολιορκησωσιν αυτην.2Και ανηγγειλαν προς τον οικον Δαβιδ λεγοντες, Η Συρια συνεφωνησε μετα του Εφραιμ. Και η καρδια του Αχαζ και η καρδια του λαου αυτου εκλονισθη, ως τα δενδρα του δασους κλονιζονται υπο του ανεμου.3Τοτε ειπεν ο Κυριος προς τον Ησαιαν, Εξελθε τωρα εις συναντησιν του Αχαζ, συ και Σεαρ-ιασουβ ο υιος σου, εις το ακρον του υδραγωγου της ανω κολυμβηθρας κατα την μεγαλην οδον του αγρου του γναφεως4και ειπε προς αυτον, Προσεχε να μενης ησυχος μη φοβηθης μηδε μικροψυχησης, δια τας δυο ουρας των καπνιζοντων τουτων δαυλων, δια τον αγριον θυμον του Ρεσιν και της Συριας, και του υιου του Ρεμαλια.5Επειδη η Συρια, ο Εφραιμ και ο υιος του Ρεμαλια εβουλευθησαν κακην βουλην εναντιον σου, λεγοντες,6Ας αναβωμεν εναντιον του Ιουδα και ας στενοχωρησωμεν αυτον, και ας διαμερισθωμεν αυτον εις εαυτους, και ας βαλωμεν βασιλεα εν μεσω αυτου, τον υιον του Ταβεηλ·7ουτω λεγει Κυριος ο Θεος· Τουτο δεν θελει σταθη ουδε θελει γεινει.8Διοτι η κεφαλη της Συριας ειναι η Δαμασκος, και η κεφαλη της Δαμασκου ο Ρεσιν και εις εξηκοντα πεντε ετη ο Εφραιμ θελει συντριφθη, ωστε να μη ηναι λαος.9Και η κεφαλη του Εφραιμ ειναι η Σαμαρεια, και η κεφαλη της Σαμαρειας ο υιος του Ρεμαλια. Εαν δεν πιστευητε, δεν θελετε βεβαιως στερεωθη.
10Και ελαλησεν ετι ο Κυριος προς τον Αχαζ, λεγων,11Ζητησον σημειον παρα Κυριου του Θεου σου ζητησον αυτο η εις το βαθος η εις το υψος ανω.12Αλλ' ο Αχαζ ειπε, δεν θελω ζητησει ουδε θελω πειρασει τον Κυριον.13Και ειπεν ο Ησαιας, Ακουσατε τωρα, οικος Δαβιδ μικρον πραγμα ειναι δια σας να βαρυνητε ανθρωπους, και θελετε βαρυνει ετι και τον Θεον μου;14Δια τουτο ο Κυριος αυτος θελει σας δωσει σημειον ιδου, η παρθενος θελει συλλαβει και γεννησει υιον, και θελει καλεσθη το ονομα αυτου Εμμανουηλ.15Βουτυρον και μελι θελει φαγει, εωσου μαθη να απορριπτη το κακον και να εκλεγη το αγαθον.16Διοτι πριν μαθη το παιδιον να απορριπτη το κακον και να εκλεγη το αγαθον, η γη, την οποιαν αποστρεφεσαι, θελει εγκαταλειφθη υπο των δυο βασιλεων αυτης.
17Ο Κυριος θελει φερει επι σε, και επι τον λαον σου, και επι τον οικον του πατρος σου, ημερας, αιτινες δεν ηλθον αφ' ης ημερας εχωρισθη απο του Ιουδα ο Εφραιμ, δια του βασιλεως της Ασσυριας.18Και εν εκεινη τη ημερα θελει συριξει ο Κυριος εις τας μυιας τας εν τοις εσχατοις των ποταμων της Αιγυπτου, και εις τας μελισσας τας εν τη γη της Ασσυριας19και θελουσιν ελθει και αναπαυθη πασαι επι τας ηρημωμενας κοιλαδας και εν ταις τρυπαις των βραχων και επι πασαν βατον και επι παν ωραιον δενδρον.20Εν τη αυτη ημερα ο Κυριος θελει ξυρισει, με το ξυραφιον το μεμισθωμενον απο του περαν του ποταμου, μετα του βασιλεως της Ασσυριας, την κεφαλην και τας τριχας των ποδων και τον πωγωνα ετι θελει αφαιρεσει.21Και εν εκεινη τη ημερα ανθρωπος τρεφων μιαν δαμαλιν και δυο προβατα,22απο της αφθονιας του γαλακτος, το οποιον θελουσι διδει, βουτυρον θελει τρωγει διοτι βουτυρον και μελι θελει τρωγει εκαστος, οστις υπελειφθη εν τω μεσω της γης.23Και εν εκεινη τη ημερα πας τοπος, εν ω ησαν χιλιαι αμπελοι χιλιων αργυριων, θελει εισθαι δια τριβολους και ακανθας.24Με βελη και με τοξα θελουσιν ελθει εκει· διοτι πασα η γη θελει κατασταθη τριβολοι και ακανθαι.25Και παν ορος γεγεωργημενον με δικελλαν, οπου δεν ηλθε φοβος τριβολων και ακανθων, θελει εισθαι δια να εξαποστελλωνται εκει βοες και δια να καταπατηται υπο προβατων.

Having answered God's call, Isaiah appears to have been forced to wait a long time (at least sixteen years: the length of Jotham's reign) before beginning his public ministry. If it is our lot to pass through a similar school of patience, let us not be discouraged. Let us leave it to the Lord to choose the time and way which suit Him, in order to use us. Our only responsibility is to be available and obedient (cf. Matt. 8:9).

It is to the king of Judah, wicked Ahaz, that Isaiah is first of all sent. The hour is an ominous one for the tiny kingdom. It is threatened by Rezin, the king of Syria and, sad to say, by Pekah the king of Israel. Through them, Satan tries to overthrow the throne of David and thus oppose the reign of the promised Messiah. But the prophet is entrusted with good news: the two attackers will not be able to carry out their evil purposes. Then Ahaz, in spite of his lack of dignity and false humility, is invited to hear an infinitely greater, more glorious revelation: the birth of Immanuel. He will bring salvation to the house of David, to Israel and to the world. What a beautiful name, Immanuel: God with us (Matt. 1:23)! We find it here like a first beam of light projected by the prophetic lamp in the midst of deep moral darkness (2 Peter 1:19).

Ησαΐας 8:1-22
1Και ειπε Κυριος προς εμε, Λαβε εις σεαυτον τομον μεγαν, και γραψον εν αυτω δια γραφιδος ανθρωπου περι του Μαχερ-σαλαλ-χας-βαζ·2Και παρελαβον εις εμαυτον πιστους μαρτυρας, Ουριαν τον ιερεα και Ζαχαριαν τον υιον του Ιεβερεχιου.3Και προσηλθον προς την προφητισσαν, ητις συνελαβε και εγεννησεν υιον. Και ειπε Κυριος προς εμε, Καλεσον το ονομα αυτου Μαχερ-σαλαλ-χας-βαζ4διοτι πριν μαθη το παιδιον να προφερη, Πατερ μου και μητερ μου, τα πλουτη της Δαμασκου και τα λαφυρα της Σαμαρειας θελουσι διαρπαχθη εμπροσθεν του βασιλεως της Ασσυριας.5Και ελαλησεν ετι Κυριος προς εμε, λεγων,6Επειδη ο λαος ουτος απεβαλε τα υδατα του Σιλωαμ τα ρεοντα ησυχως, και χαιρει εις τον Ρεσιν και εις τον υιον του Ρεμαλια,7δια τουτο, ιδου, ο Κυριος αναβιβαζει επ' αυτους τα υδατα του ποταμου, τα δυνατα και τα πολλα, τον βασιλεα της Ασσυριας και πασαν την δοξαν αυτου· και θελει υπερβη παντα τα αυλακια αυτου και πλημμυρησει πασας τας οχθας αυτου8και θελει περασει δια του Ιουδα, θελει πλημμυρησει και υπεραναβη, θελει φθασει μεχρι λαιμου και το εξαπλωμα των πτερυγων αυτου θελει γεμισει το πλατος της γης σου, Εμμανουηλ.
9Ενωθητε, λαοι, και θελετε κατακοπη· και ακροασθητε, παντες οι εν τοις εσχατοις της γης· ζωσθητε, και θελετε κατακοπη· ζωσθητε, και θελετε κατακοπη.10Βουλευθητε βουλην, και θελει ματαιωθη· λαλησατε λογον, και δεν θελει σταθη διοτι μεθ' ημων ο Θεος.11Διοτι ουτως ελαλησε Κυριος προς εμε εν χειρι κραταια, και με εδιδαξε να μη περιπατω εν τη οδω του λαου τουτου, λεγων,12Μη ειπητε, Συνωμοσια, περι παντος εκεινου, περι του οποιου ο λαος ουτος θελει ειπει, Συνωμοσια και τον φοβον αυτου μη φοβηθητε μηδε τρομαξητε.13Τον Κυριον των δυναμεων, αυτον αγιασατε και αυτος ας ηναι ο φοβος σας και αυτος ας ηναι ο τρομος σας.14Και θελει εισθαι δια αγιαστηριον θελει εισθαι ομως δια πετραν προσκομματος και δια βραχον πτωσεως εις τους δυο οικους του Ισραηλ δια παγιδα και δια βροχον εις τους κατοικους της Ιερουσαλημ.15Και πολλοι θελουσι προσκοψει επ' αυτα και πεσει και συντριφθη και παγιδευθη και πιασθη.
16Δεσον την μαρτυριαν, σφραγισον τον νομον μεταξυ των μαθητων μου.17Εγω δε θελω περιμεινει τον Κυριον, οστις κρυπτει το προσωπον αυτου απο του οικου Ιακωβ, και επ' αυτον θελω εισθαι πεποιθως.18Ιδου, εγω και τα παιδια, τα οποια μοι εδωκεν ο Κυριος, δια σημεια και τεραστια εις τον Ισραηλ παρα του Κυριου των δυναμεων, του κατοικουντος εν τω ορει Σιων.19Και οταν σας ειπωσιν, Ερωτησατε τους εχοντας πνευμα μαντειας και τους νεκρομαντεις, τους μορμυριζοντας και ψιθυριζοντας, αποκριθητε, Ο λαος δεν θελει ερωτησει τον Θεον αυτου; θελει προστρεξει εις τους νεκρους περι των ζωντων;20Εις τον νομον και εις την μαρτυριαν εαν δεν λαλωσι κατα τον λογον τουτον, βεβαιως δεν ειναι φως εν αυτοις.21Και θελουσι περασει δι' αυτης της γης σκληρως βεβαρημενοι και λιμωττοντες και οταν πεινασωσι θελουσιν αγανακτει, και θελουσι κακολογει τον βασιλεα αυτων και τον Θεον αυτων, και θελουσιν αναβλεψει εις τα ανω.22Επειτα θελουσιν εμβλεψει εις την γην και ιδου, ταραχη και σκοτος, θαμβωμα αγωνιας και θελουσιν εξωσθη εις το σκοτος.

Two characters, two great subjects dominate the whole prophecy of Isaiah:
the first, infinitely precious and comforting, is the Messiah Himself.
The other on the contrary arouses terror: it is the Assyrian, the powerful enemy of Israel in the last days.
Because the people have rejected the first, they will have to do with the second. Because they have refused the waters of grace of the One who was sent to them (Siloam means "sent": John 9:7), they are going to be submerged in judgment by the "strong and many" waters of the formidable king of Assyria. Nevertheless, remembering that the land of Immanuel is involved, God will finally crush those who form a coalition to invade it. This v. 9 also reminds us what fate soon awaits the groups of nations who are very much in the news today (Isa. 54:15).

In order to hold on to the main thread in these prophetic words, do not forget that they sometimes concern the rebellious, apostate nation as a whole (vv. 11, 14, 15, 19 . . .) and sometimes the faithful remnant whom the Spirit also addresses here.

The quotation of v. 18 in Hebrews 2:13 allows us to see in the prophet and his sons (Isa. 7:3; Isa. 8:1) Christ appearing before God with His "disciples" (v. 16). He is not ashamed to acknowledge them and call them His brethren (see John 17:6; John 20:17).

Ησαΐας 9:1-21
1Δεν θελει εισθαι ομως τοιουτον θαμβωμα εις την γην την τεθλιμμενην· εν τοις προτεροις καιροις εξουθενωσε την γην Ζαβουλων και την γην Νεφθαλειμ· εν δε τοις υστεροις εκαμεν ενδοξα τα μερη τα προς την οδον της θαλασσης, περαν του Ιορδανου, την Γαλιλαιαν των εθνων.2Ο λαος ο περιπατων εν τω σκοτει ειδε φως μεγα· εις τους καθημενους εν γη σκιας θανατου, φως ελαμψεν επ' αυτους.3Επολλαπλασιασας το εθνος, ηυξησας εις αυτην την χαραν· χαιρουσιν εμπροσθεν σου κατα την χαραν του θερισμου, καθως αγαλλονται οι διαμεριζομενοι τα λαφυρα.4Διοτι συ συνετριψας τον ζυγον του φορτιου αυτου και την ραβδον του ωμου αυτου και την μαστιγα του καταδυναστευοντος αυτον, καθως εν τη ημερα του Μαδιαμ.5Διοτι πασα περικνημις πολεμιστου μαχομενου μετα θορυβου και πασα στολη κεκυλισμενη εις αιματα θελει εισθαι δια καυσιν και υλην πυρος.6Διοτι παιδιον εγεννηθη εις ημας, υιος εδοθη εις ημας· και η εξουσια θελει εισθαι επι τον ωμον αυτου· και το ονομα αυτου θελει καλεσθη Θαυμαστος, Συμβουλος, Θεος ισχυρος, Πατηρ του μελλοντος αιωνος, Αρχων ειρηνης.7Εις την αυξησιν της εξουσιας αυτου και της ειρηνης δεν θελει εισθαι τελος, επι τον θρονον του Δαβιδ και επι την βασιλειαν αυτου, δια να διαταξη αυτην και να στερεωση αυτην εν κρισει και δικαιοσυνη απο του νυν και εως αιωνος. Ο ζηλος του Κυριου των δυναμεων θελει εκτελεσει τουτο.
8Ο Κυριος απεστειλε λογον κατα του Ιακωβ και επεσεν επι τον Ισραηλ.9Και πας ο λαος θελει γνωρισει τουτο, ο Εφραιμ και ο κατοικος της Σαμαρειας, οιτινες λεγουσιν υπερηφανως και με επαρσιν καρδιας,10οι πλινθοι επεσον, πλην ημεις θελομεν κτισει με πελεκητας πετρας· αι συκομορεαι εκοπησαν, πλην ημεις θελομεν αλλαξει αυτας εις κεδρους.11Δια τουτο ο Κυριος θελει εξεγειρει τους εχθρους του Ρεσιν εναντιον αυτου και συνενωσει τους πολεμιους αυτου·12τους Συριους εμπροσθεν και τους Φιλισταιους οπισθεν· και θελουσι καταφαγει τον Ισραηλ με ανοικτον στομα. Εν πασι τουτοις ο θυμος αυτου δεν απεστραφη, αλλ' η χειρ αυτου ειναι ετι εξηπλωμενη.13Πλην ο λαος δεν επιστρεφει προς τον παταξαντα αυτον, ουδε εκζητουσι τον Κυριον των δυναμεων.14Δια τουτο ο Κυριος θελει εκκοψει απο του Ισραηλ κεφαλην και ουραν, κλαδον και σπαρτον, εν μια ημερα.15Ο πρεσβυτης και ο εντιμος, αυτος ειναι η κεφαλη· και ο προφητης οστις διδασκει ψευδη, αυτος ειναι η ουρα.16Διοτι οι μακαριζοντες τον λαον τουτον πλανωσιν αυτον· και οι μακαριζομενοι υπ' αυτων αφανιζονται.17Δια τουτο ο Κυριος δεν θελει ευφρανθη εις τους νεανισκους αυτων, ουδε θελει ελεησει τους ορφανους και τας χηρας αυτων· επειδη παντες ειναι υποκριται και κακοποιοι, και παν στομα λαλει ασεβως. Εν πασι τουτοις ο θυμος αυτου δεν απεστραφη, αλλ' η χειρ αυτου ειναι ετι εξηπλωμενη.18Διοτι η ανομια αφανιζει ως το πυρ, το κατατρωγον τους τριβολους και τας ακανθας και το φλεγον εν τοις πυκνοτατοις του δασους· και αυτα θελουσιν αναβη εις στηλην περιτυλισσομενου καπνου.19Απο του θυμου του Κυριου των δυναμεων η γη εσκοτισθη, και ο λαος θελει εισθαι ως υλη πυρος· ανθρωπος δεν θελει ελεησει τον αδελφον αυτου.20Και θελει αρπασει εις τα δεξια, πλην θελει πεινασει· και θελει φαγει εις τα αριστερα, πλην δεν θελει χορτασθη· θελουσι φαγει πας ανθρωπος την σαρκα του βραχιονος αυτου·21ο Μανασσης τον Εφραιμ και ο Εφραιμ τον Μανασσην· και αυτοι ομου θελουσιν εισθαι εναντιον του Ιουδα. Εν πασι τουτοις ο θυμος αυτου δεν απεστραφη, αλλ' η χειρ αυτου ειναι ετι εξηπλωμενη.

Ch. 8 finished with "trouble and darkness". Israel walked blindly, groping about in that darkness (v. 2). But suddenly in their pathway "a great light" shines out. The quotation of this passage in Matthew 4:15-16 carries us forward to the time of the Gospel, so that we see shining then the One who is the light of the world (John 9:5). It was in fact in that despised (but how privileged) Galilee that the Lord Jesus accomplished the greater part of His ministry. However, the true light is not only for one area or people. It "lighteth every man". But "men loved darkness rather than light, because their deeds were evil" (John 1:9; John 3:19). Our verses go beyond the time of the Lord's rejection and beyond the whole present age of the Church which is never dealt with in the prophets. They reveal to us in a direct way Israel's joy (v. 3) at the time when, after centuries of darkness, the glorious Sun of righteousness shall arise (cf. Isa. 60: 1, 19, 20). V. 6 beautifully reveals to us a number of the names and titles given to the Son. Each of these names provides a blessed subject of contemplation for our souls!

Ησαΐας 10:1-23
1Ουαι εις τους ψηφιζοντας ψηφισματα αδικα και εις τους γραμματεις τους γραφοντας καταδυναστευσιν·2δια να στερησωσι τον ενδεη απο της κρισεως, και δια να αρπασωσι το δικαιον των πτωχων του λαου μου, δια να γεινωσι λαφυρον αυτων αι χηραι, και να γυμνωσωσι τους ορφανους.3Και τι θελετε καμει εν τη ημερα της επισκεψεως και εν τω ολεθρω οστις θελει ελθει μακροθεν; προς τινα θελετε προστρεξει δια βοηθειαν; και που θελετε αφησει την δοξαν σας,4ειμη οτι θελουσιν υποκυψει εις τα δεσμα, και θελουσι πεσει υποκατω των πεφονευμενων; Εν πασι τουτοις ο θυμος αυτου δεν απεστραφη, αλλ' η χειρ αυτου ειναι ετι εξηπλωμενη.
5Ουαι εις τον Ασσυριον, την ραβδον του θυμου μου, αν και η εν τη χειρι αυτου μαστιξ ηναι η οργη μου.6Θελω αποστειλει αυτον επι εθνος υποκριτικον, και θελω δωσει εις αυτον προσταγην κατα του λαου του θυμου μου, δια να λαφυραγωγηση λαφυρα και να λεηλατηση λεηλασιαν και να καταπατηση αυτους ως τον πηλον των οδων.7Πλην αυτος δεν εννοει ουτως και η καρδια αυτου δεν διαλογιζεται ουτως· αλλα τουτο φρονει εν τη καρδια αυτου, να καταστρεψη και να εξολοθρευση εθνη ουκ ολιγα.8Διοτι λεγει, οι αρχοντες μου δεν ειναι παντες βασιλεις;9δεν ειναι η Χαλανη ως η Χαρχεμις; δεν ειναι η Αιμαθ ως η Αρφαδ; δεν ειναι η Σαμαρεια ως η Δαμασκος;10Καθως η χειρ μου κατεκρατησε τα βασιλεια των ειδωλων, των οποιων τα γλυπτα ισχυον μαλλον παρα τα της Ιερουσαλημ και της Σαμαρειας,11δεν θελω καμει, ως εκαμον εις την Σαμαρειαν και εις τα ειδωλα αυτης, ουτω και εις την Ιερουσαλημ και εις τα ειδωλα αυτης;12Δια τουτο, αφου ο Κυριος εκτελεση απαν το εργον αυτου επι το ορος Σιων και επι την Ιερουσαλημ, θελω παιδευσει, λεγει, τον καρπον της επηρμενης καρδιας του βασιλεως της Ασσυριας και την αλαζονειαν των υψηλων οφθαλμων αυτου.13Διοτι λεγει, Εν τη δυναμει της χειρος μου εκαμον τουτο και δια της σοφιας μου, επειδη ειμαι συνετος· και μετεστησα τα ορια των λαων και διηρπασα τους θησαυρους αυτων και καθηρεσα, ως ισχυρος, τους εν υψει καθημενους·14και η χειρ μου ευρηκεν ως φωλεαν τα πλουτη των λαων· και καθως συναγει τις ωα αφειμενα, ουτω συνηγαγον πασαν την γην εγω· και ουδεις εκινησε πτερυγα η ηνοιξε στομα η εψιθυρισεν.15Ηθελε καυχηθη η αξινη κατα του κοπτοντος δι' αυτης; ηθελε μεγαλαυχησει το πριονιον κατα του κινουντος αυτο; ως εαν ηθελε κινηθη η ραβδος κατα των υψουντων αυτην, ως εαν ηθελεν υψωσει εαυτην η βακτηρια ως μη ουσα ξυλον.16Δια τουτο ο Κυριος, ο Κυριος των δυναμεων, θελει αποστειλει εις τους παχεις αυτου ισχνοτητα· και υπο την δοξαν αυτου θελει εξαφθη καυσις, ως καυσις πυρος.17Και το φως του Ισραηλ θελει γεινει πυρ και ο Αγιος αυτου φλοξ· και θελει καυσει και καταφαγει τας ακανθας αυτου και τους τριβολους αυτου εν μια ημερα·18και θελει αφανισει την δοξαν του δασους αυτου και του καρποφορου αγρου αυτου απο ψυχης εως σαρκος· και θελουσιν εισθαι ως οταν σημαιοφορος λιποψυχη.19Το δε υπολοιπον των δενδρων του δασους αυτου θελει εισθαι ευαριθμον, ωστε παιδιον να καταγραψη αυτα.
20Και εν εκεινη τη ημερα, το υπολοιπον του Ισραηλ και οι διασεσωσμενοι του οικου Ιακωβ δεν θελουσι πλεον επιστηριζεσθαι επι τον παταξαντα αυτους, αλλα θελουσιν επιστηριζεσθαι επι Κυριον, τον Αγιον του Ισραηλ, κατα αληθειαν.21Το υπολοιπον θελει επιστρεψει, το υπολοιπον του Ιακωβ, προς τον ισχυρον Θεον.22Διοτι αν και ο λαος σου, Ισραηλ, ηναι ως η αμμος της θαλασσης, υπολοιπον εξ αυτων θελει επιστρεψει· η αποφασισθεισα καταναλωσις θελει συντελεσθη εν δικαιοσυνη.23Διοτι Κυριος ο Θεος των δυναμεων θελει καμει καταναλωσιν, βεβαιως προσδιωρισμενην, εν μεσω πασης της γης·

The last three paragraphs of ch. 9 and the first of ch. 10 show us all the reasons why God's anger "is not turned away" from Israel and his hand is stretched out still" (Isa. 9:12, 17, 21; Isa. 10:4). This hand now holds a formidable rod to punish the guilty nation: it is Assyria as already mentioned. There was an Assyrian in history (Sennacherib and his armies: see Isa. 36:1), but he was only a pale image of the terrible prophetic Assyrian who will invade the land of Israel shortly before the reign of Christ. In His indignation, God will order this attack against His people. But the attacker will take advantage of the situation to attribute his success to himself and even to magnify himself against God (vv. 13, 15; cf. 2 Kings 19:23). What madness! The tool is nothing apart from the hand which uses it. As a result, having finished using this rod, God will set fire to it in the same way that a person burns an ordinary stick (v. 16; Isa. 30:31-33).

Let us learn from this extreme example in order to remind ourselves of what we are, even as Christians: just ordinary tools, without any power or special wisdom, (cf. v. 13) which the Lord can lay aside or replace as He wishes.

The final thought of God is not judgment but grace: . . . a remnant will return (vv. 21, 22 quoted in Rom. 9:27).

Ησαΐας 11:1-16; Ησαΐας 12:1-6
1Και θελει εξελθει ραβδος εκ του κορμου του Ιεσσαι, και κλαδος θελει αναβη εκ των ριζων αυτου·2και το πνευμα του Κυριου θελει αναπαυθη επ' αυτον, πνευμα σοφιας και συνεσεως, πνευμα βουλης και δυναμεως, πνευμα γνωσεως και φοβου του Κυριου·3και θελει καμει αυτον οξυνουν εις τον φοβον του Κυριου, ωστε δεν θελει κρινει κατα την θεωριαν των οφθαλμων αυτου ουδε θελει ελεγχει κατα την ακροασιν των ωτιων αυτου·4αλλ' εν δικαιοσυνη θελει κρινει τους πτωχους, και εν ευθυτητι θελει υπερασπιζεσθαι τους ταπεινους της γης· και θελει παταξει την γην εν τη ραβδω του στοματος αυτου, και δια της πνοης των χειλεων αυτου θελει θανατονει τον ασεβη.5Και δικαιοσυνη θελει εισθαι η ζωνη της οσφυος αυτου και πιστις η ζωνη των πλευρων αυτου.6Και ο λυκος θελει συγκατοικει μετα του αρνιου, και λεοπαρδαλις θελει αναπαυεσθαι μετα του εριφιου· και ο μοσχος και ο σκυμνος και τα σιτευτα ομου, και μικρον παιδιον θελει οδηγει αυτα.7Και η δαμαλις και η αρκτος θελουσι συμβοσκεσθαι, τα τεκνα αυτων θελουσιν αναπαυεσθαι ομου, και ο λεων θελει τρωγει αχυρον καθως ο βους.8Και το θηλαζον παιδιον θελει παιζει εις την τρυπαν της ασπιδος, και το απογεγαλακτισμενον παιδιον θελει βαλλει την χειρα αυτου εις την φωλεαν του βασιλισκου.9Δεν θελουσι κακοποιει ουδε φθειρει εν ολω τω αγιω μου ορει· διοτι η γη θελει εισθαι πληρης της γνωσεως του Κυριου, καθως τα υδατα σκεπαζουσι την θαλασσαν.
10Και εν εκεινη τη ημερα προς την ριζαν του Ιεσσαι, ητις θελει ιστασθαι σημαια των λαων, προς αυτον θελουσι προστρεξει τα εθνη, και η αναπαυσις αυτου θελει εισθαι δοξα.11Και εν εκεινη τη ημερα ο Κυριος θελει βαλει την χειρα αυτου παλιν δευτεραν φοραν δια να αναλαβη το υπολοιπον του λαου αυτου, το οποιον θελει μεινει, απο της Ασσυριας και απο της Αιγυπτου και απο του Παθρως και απο της Αιθιοπιας και απο του Ελαμ και απο του Σεννααρ και απο του Αιμαθ και απο των νησων της θαλασσης.12Και θελει υψωσει σημαιαν εις τα εθνη, και θελει συναξει τους απερριμμενους του Ισραηλ και συναθροισει τους διεσκορπισμενους του Ιουδα απο των τεσσαρων γωνιων της γης.13Και ο φθονος του Εφραιμ θελει αφαιρεθη, και οι εχθρευομενοι του Ιουδα θελουσιν αποκοπη· ο Εφραιμ δεν θελει φθονει τον Ιουδαν και ο Ιουδας δεν θελει θλιβει τον Εφραιμ.14Αλλα θελουσιν ορμησει επι τα ορια των Φιλισταιων προς την δυσιν· θελουσι λεηλατησει και τους υιους της ανατολης παντας ομου· θελουσι βαλει την χειρα αυτων επι τον Εδωμ και Μωαβ· και οι υιοι Αμμων θελουσιν υποταχθη εις αυτους.15Και ο Κυριος θελει καταξηρανει την γλωσσαν της Αιγυπτιακης θαλασσης· και δια του βιαιου αυτου ανεμου θελει σεισει την χειρα αυτου επι τον ποταμον, και θελει παταξει αυτον εις επτα ρευματα, και θελει καμει να διαβαινωσι με υποδηματα.16Και θελει εισθαι οδος πλατεια εις το υπολοιπον του λαου αυτου, το οποιον θελει μεινει, απο της Ασσυριας· ως ητο εις τον Ισραηλ, καθ' ην ημεραν ανεβη εκ γης Αιγυπτου.
1Και εν εκεινη τη ημερα θελεις ειπει, Κυριε, θελω σε δοξολογησει· διοτι αν και ωργισθης εναντιον μου, εστραφη ο θυμος σου και με παρηγορησας.2Ιδου, ο Θεος ειναι η σωτηρια μου· θελω θαρρει και δεν θελω φοβεισθαι· διοτι Κυριος ο Θεος ειναι η δυναμις μου και το ασμα· και εσταθη η σωτηρια μου.3Και εν ευφροσυνη θελετε αντλησει υδωρ εκ των πηγων της σωτηριας.
4Και εν εκεινη τη ημερα θελετε ειπει, Δοξολογειτε τον Κυριον, επικαλεισθε το ονομα αυτου, καμετε γνωστα εις τα εθνη τα εργα αυτου, μνημονευετε οτι υψωθη το ονομα αυτου.5Ψαλλετε εις τον Κυριον· διοτι εκαμεν υψηλα· γνωστον ειναι εις πασαν την γην.6Αγαλλου και ευφραινου, κατοικε της Σιων· διοτι ο Αγιος του Ισραηλ ειναι μεγας εν τω μεσω σου.

Vv. 18, 19, 33 and 34 in ch. 10 compare Israel with a proud forest in which the axe and the saw (Assyria in the LORD's hand, 10:15) will cut vast clearings. And the royal tree of Judah will also be cut down because there will soon be no descendant of David on the throne. But it happens in the natural world that young shoots full of sap grow on a freshly cut stump. On the "stem of Jesse", which appears to be dead, a completely new shoot has appeared! It has grown up in the presence of God and borne the fruit of the Spirit abundantly (Isa. 11:2).

The branch, the root and the offspring of David (vv. 1, 10; Rev. 22:16) are names given to the Lord Jesus in connection with the blessing of Israel and the world. At that time, righteousness and peace will reign on the earth, even among the animals. What a contrast between this delightful picture of the one thousand years reign and the present state of creation which "groaneth and travaileth", awaiting the coming rest and glory (Rom. 8:19-22)! All the exiles of Israel will share in that reign. They will return from their places of exile, just as previously the people returned from their bondage in Egypt. And ch. 12 puts into their mouths the final note of praise which recalls the first hymn sung by Israel (cf. Isa. 12:2 and Ex. 15:2).

Ησαΐας 13:1-22
1Η κατα Βαβυλωνος ορασις, την οποιαν ειδεν Ησαιας ο υιος του Αμως.2Σηκωσατε σημαιαν επι το ορος το υψηλον, υψωσατε την φωνην προς αυτους, σεισατε την χειρα δια να εισελθωσιν εις τας πυλας των αρχοντων.3Εγω προσεταξα τους διωρισμενους μου, μαλιστα εκραξα τους δυνατους μου, δια να εκτελεσωσι τον θυμον μου, τους χαιροντας εις την δοξαν μου.4Φωνη πληθους επι τα ορη ως μεγαλου λαου· θορυβωδης φωνη των βασιλειων των εθνων συνηγμενων· ο Κυριος των δυναμεων επισκεπτεται το στρατευμα της μαχης.5Ερχονται απο γης μακρας, εκ των περατων του ουρανου, ο Κυριος και τα οπλα της αγανακτησεως αυτου, δια να αφανισωσι πασαν την γην.
6Ολολυζετε, διοτι η ημερα του Κυριου επλησιασε· θελει ελθει ως ολεθρος απο του Παντοδυναμου.7Δια τουτο πασαι αι χειρες θελουσιν εκλυθη, και πασα καρδια ανθρωπου θελει διαλυθη.8Και θελουσι τρομαξει· πονοι και θλιψεις θελουσι κατακυριευσει αυτους· θελουσιν εισθαι εν πονω, ως τικτουσα· θελουσι μεινει εκστατικοι ο εις προς τον αλλον· τα προσωπα αυτων θελουσιν εισθαι πεφλογισμενα.9Ιδου, η ημερα του Κυριου ερχεται, σκληρα και πληρης θυμου και οργης φλογερας, δια να καταστηση την γην ερημον· και θελει εξαλειψει απ' αυτης τους αμαρτωλους αυτης.10Διοτι τα αστρα του ουρανου και οι αστερισμοι αυτου δεν θελουσι δωσει το φως αυτων· ο ηλιος θελει σκοτισθη εν τη ανατολη αυτου, και η σεληνη δεν θελει εκπεμψει το φως αυτης.11Και θελω παιδευσει τον κοσμον δια την κακιαν αυτου και τους ασεβεις δια την ανομιαν αυτων και θελω παυσει την μεγαλαυχιαν των υπερηφανων και ταπεινωσει την υψηλοφροσυνην των φοβερων.12Θελω καταστησει ανθρωπον πολυτιμοτερον υπερ χρυσιον καθαρον· μαλιστα ανθρωπον υπερ το χρυσιον του Οφειρ.13Δια τουτο θελω ταραξει τους ουρανους, και η γη θελει σεισθη απο του τοπου αυτης, εν τω θυμω του Κυριου των δυναμεων και εν τη ημερα της φλογερας οργης αυτου.14Και θελουσιν εισθαι ως δορκαδιον κυνηγουμενον και ως προβατον εγκαταλελειμμενον· θελουσι στρεφεσθαι εκαστος προς τον λαον αυτου και θελουσι φευγει εκαστος εις τον τοπον αυτου.15Πας ο ευρεθεις θελει διαπερασθη· και παντες οι συνηθροισμενοι θελουσι πεσει δια μαχαιρας.16Και τα τεκνα αυτων θελουσι συντριφθη εμπροσθεν αυτων· αι οικιαι αυτων θελουσι λεηλατηθη, και αι γυναικες αυτων θελουσι βιασθη.17Ιδου, θελω επεγειρει τους Μηδους εναντιον αυτων, οιτινες δεν θελουσι συλλογισθη αργυριον· και εις το χρυσιον, δεν θελουσιν ηδυνθη εις αυτο·18αλλα τα τοξα αυτων θελουσι συντριψει τους νεανισκους· και δεν θελουσιν ελεησει τον καρπον της κοιλιας· ο οφθαλμος αυτων δεν θελει φεισθη παιδια.
19Και η Βαβυλων, η δοξα των βασιλειων, το ενδοξον καυχημα των Χαλδαιων, θελει εισθαι ως οτε κατεστρεψεν ο Θεος τα Σοδομα και τα Γομορρα·20ουδεποτε θελει κατοικηθη ουδε θελει κατασκηνωθη εως γενεας και γενεας· ουτε Αραβες θελουσι στησει τας σκηνας αυτων εκει, ουτε ποιμενες θελουσιν αναπαυεσθαι εκει·21αλλα θηρια θελουσιν αναπαυεσθαι εκει· και αι οικιαι αυτων θελουσιν εισθαι πληρεις ολολυζοντων ζωων· και στρουθοκαμηλοι θελουσι κατοικει εκει και σατυροι θελουσι χορευει εκει·22και οι αιλουροι θελουσι φωναζει εν ταις ηρημωμεναις οικιαις αυτων και θωες εν τοις παλατιοις της τρυφης· και ο καιρος αυτης πλησιαζει να ελθη, και αι ημεραι αυτης δεν θελουσιν επιμακρυνθη.

Until we reach Isaiah 27 God speaks to us about His judgments on the nations. They are called "burdens". This word is significant. If the man of God, now as in earlier times, is compelled to declare the judgment to come, it is impossible that his heart should not be deeply burdened by that fact.

Historically nations contemporary with Isaiah are first of all involved here. And in this connection the different prophecies which we shall read successively have already been fulfilled to the letter. Accounts given by travellers confirm that up to the present time the site of Babylon is a desolate, dreaded place, where only wild beasts of the desert lie down (vv. 17-22). Nevertheless "no prophecy of the Scripture is of any private interpretation", in other words, is not explained in isolation or after the event by history (2 Peter 1:20). What we must always search for with the understanding given by the Holy Spirit is a link with the central, final thought of God, namely Christ and His future reign. There will be a prophetic Babylon: the false, apostate Church (see Rev. 17:5; Rev. 18). It will fall before the kingdom is established, for the joy of the saints, those who rejoice in the greatness of God (v. 3; Rev. 18:20; cf. Ps. 35:15, 26).

Ησαΐας 14:1-27
1Διοτι ο Κυριος θελει ελεησει τον Ιακωβ, και θελει ετι εκλεξει τον Ισραηλ και καταστησει αυτους εν τη γη αυτων· και οι ξενοι θελουσιν ενωθη μετ' αυτων και θελουσι προσκολληθη εις τον οικον του Ιακωβ.2Και οι λαοι θελουσι λαβει αυτους και φερει αυτους εις τον τοπον αυτων· και ο οικος του Ισραηλ θελει κληρονομησει αυτους εν τη γη του Κυριου δια δουλους και δουλας· και θελουσιν εισθαι αιχμαλωτοι αυτων οι αιχμαλωτισαντες αυτους, και θελουσι γεινει κυριοι των καταθλιβοντων αυτους.3Και καθ' ην ημεραν ο Κυριος θελει σε αναπαυσει απο της θλιψεως σου και απο του φοβου σου και απο της σκληρας δουλειας, εις την οποιαν ησο καταδεδουλωμενος,
4θελεις μεταχειρισθη την παροιμιαν ταυτην κατα του βασιλεως της Βαβυλωνος, λεγων, Πως επαυθη ο καταδυναστης· πως επαυθη η φορολογος του χρυσιου.5Ο Κυριος συνετριψε την ραβδον των ασεβων, το σκηπτρον των δυναστων.6Ο πατασσων εν θυμω τον λαον με ακαταπαυστον κτυπημα, ο δεσποζων εν οργη επι τα εθνη, καταδιωκεται, και ουδεις ο κωλυων.7Πασα η γη αναπαυεται, ησυχαζει· εκφωνουσιν ασματα αγαλλιασεως.8Χαιρουσιν επι σε και αι ελατοι, αι κεδροι του Λιβανου, λεγουσαι, Αφου συ εκοιμηθης, δενδροτομος δεν ανεβη εφ' ημας.9Ο αδης κατωθεν εκινηθη δια σε, δια να απαντηση την ελευσιν σου· δια σε εξηγειρε τους νεκρους, παντας τους ηγεμονας της γης· εσηκωσεν εκ των θρονων αυτων παντας τους βασιλεις των εθνων.10Παντες ουτοι θελουσιν αποκριθη και ειπει προς σε, Και συ εγεινες αδυνατος, καθως ημεις; κατεσταθης ομοιος ημων;11Η μεγαλαυχια σου κατηνεχθη εις τον ταφον και ο θορυβος των μουσικων σου οργανων· ο σκωληξ ειναι εστρωμενος υποκατω σου και οι σκωληκες σε σκεπαζουσι·12πως επεσες εκ του ουρανου, Εωσφορε, υιε της αυγης· συνετριφθης κατα γης, συ ο καταπατων τα εθνη.13Συ δε ελεγες εν τη καρδια σου, Θελω αναβη εις τον ουρανον, θελω υψωσει τον θρονον μου υπερανω των αστρων του Θεου· και θελω καθησει επι το ορος της συναξεως, προς τα μερη του βορρα·14θελω αναβη επι τα υψη των νεφελων· θελω εισθαι ομοιος του Υψιστου.15Εις τον αδην ομως θελεις καταβη, εις τα βαθη του λακκου.16Οι βλεποντες σε θελουσιν ενατενισει προς σε, θελουσι σε παρατηρει, λεγοντες, ουτος ειναι ο ανθρωπος ο ποιων την γην να τρεμη, ο σειων τα βασιλεια;17Ο ερημονων την οικουμενην και καταστρεφων τας πολεις αυτης; ο μη απολυων εις τας οικιας αυτων τους δεσμιους αυτου;18Παντες οι βασιλεις των εθνων, παντες αναπαυονται εν δοξη, εκαστος εν τη οικια αυτου·19συ δε απερριφθης του ταφου σου ως κλαδος βδελυκτος, ιματιον κεκεντημενων, πεφονευμενων εν μαχαιρα, καταβαινοντων εις τας πετρας του λακκου· ως πτωμα καταπατουμενον.20Δεν θελεις ενωθη μετ' αυτων εις ενταφιασμον, διοτι ηφανισας την γην σου, εφονευσας τον λαον σου· το σπερμα των κακοποιων ουδεποτε θελει ονομασθη.21Ετοιμασατε σφαγην εις τα τεκνα αυτου δια την ανομιαν των πατερων αυτων, δια να μη σηκωθωσι και κληρονομησωσι την γην, και γεμισωσι το προσωπον της οικουμενης απο πολεων.22Διοτι θελω σηκωθη εναντιον αυτων, λεγει ο Κυριος των δυναμεων· και θελω εξαλειψει απο της Βαβυλωνος το ονομα και το υπολοιπον και υιον και εκγονον, λεγει Κυριος.23Και θελω καταστησει αυτην κληρονομιαν εχινων και λιμνας υδατων· και θελω σαρωσει αυτην με το σαρωθρον της απωλειας, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.
24Ωμοσεν ο Κυριος των δυναμεων, λεγων, Εξαπαντος καθως εβουλευθην, ουτω θελει γεινει· και καθως απεφασισα, ουτω θελει μεινει,25να συντριψω τον Ασσυριον εν τη γη μου και να καταπατησω αυτον επι των ορεων μου· τοτε ο ζυγος αυτου θελει σηκωθη απ' αυτων και το φορτιον αυτου θελει αφαιρεθη απο των ωμων αυτων.26Αυτη ειναι η βουλη η βεβουλευμενη καθ' ολης της γης· και αυτη η χειρ η εξηπλωμενη επι παντα τα εθνη.27Διοτι ο Κυριος των δυναμεων απεφασισε και τις θελει αναιρεσει; και η χειρ αυτου εξηπλωθη και τις θελει αποστρεψει αυτην;

Because of His compassion for the small remnant of His people, God will overthrow the mightiest empires (Isa. 43:3-5). Nothing is too difficult for Him when the deliverance of those He loves is at stake. So let us not be afraid! All the help His children need is available from Him, not because of our faithfulness, but His.

After Babylon, it is a question of its king. And we are present at a particularly gripping scene. In thought Isaiah transports us into the abode of the dead and imagines the consternation aroused by the arrival of this noble person. "Well! well! You too!" declare with astonishment those who knew him at the height of his power! In this king of Babylon we recognise the head of the fourth Empire (Roman) also called "the Beast". However, from v. 12 the thought of the Spirit goes beyond this agent of Satan to focus attention on Satan himself. "How art thou fallen from heaven . . .!" What a deep mystery that pride should be seen in Lucifer, the angel of light! Having become the prince of darkness, he still knows how to disguise himself as an angel of light in order to deceive (2 Cor. 11:14). Today he still causes the earth to tremble by the power of darkness and still does not set free his prisoners (vv. 16, 17; Isa. 49:24-25). But God will soon bruise him under our feet (Rom. 16:20; Ezek. 28:16-19).

Ησαΐας 14:28-32; Ησαΐας 16:1-14
28Εν τω ετει, καθ' ο απεθανεν ο βασιλευς Αχαζ, εγεινεν αυτη η ορασις.29Μη χαιρε, Παλαιστινη πασα, διοτι συνετριφθη η ραβδος του παταξαντος σε· επειδη εκ της ριζης του οφεως θελει εξελθει βασιλισκος, και ο καρπος αυτου θελει εισθαι φλογερος πετωμενος οφις.30Και οι πρωτοτοκοι του πτωχου θελουσι τραφη και οι ενδεεις θελουσιν αναπαυεσθαι εν ασφαλεια· και θελω θανατωσει την ριζαν σου με πειναν, και θελω φονευσει το υπολοιπον σου.31Ολολυζε, πυλη· βοα, πολις· εχαθης, Παλαιστινη πασα· διοτι ερχεται καπνος απο βορρα, και ουδε εις θελει λειψει απο της εκστρατευσεως αυτου εν τοις ωρισμενοις καιροις.32Και τις αποκρισις θελει δοθη εις τους πρεσβεις των εθνων; Οτι ο Κυριος εθεμελιωσε την Σιων, και επ' αυτην θελουσιν ελπιζει οι πτωχοι του λαου αυτου.
1Αποστειλατε το αρνιον προς τον αρχοντα της γης, απο Σελα εν τη ερημω προς το ορος της θυγατρος της Σιων.2Διοτι ως πτηνον πλανωμενον, απο της φωλεας αυτου δεδιωγμενον, ουτως αι θυγατερες του Μωαβ θελουσιν εισθαι κατα τας διαβασεις του Αρνων.3Βουλευου, εκτελεσον το δικαιον· εν τω μεσω της ημερας καμε την σκιαν σου ως νυκτα· κρυψον τους διωκομενους· μη φανερωσης τον περιπλανωμενον.4Οι δεδιωγμενοι μου ας παροικησωσι παρα σοι, Μωαβ· γενου εις αυτους σκεπη απο προσωπου του πορθητου· διοτι ο αρπακτηρ ετελειωσεν, ο πορθητης επαυσεν, οι καταδυνασται εξωλοθρευθησαν απο της γης.5Και μετα ελεους θελει συσταθη ο θρονος, και επ' αυτον θελει καθησει εν αληθεια, εν τη σκηνη του Δαβιδ, ο κρινων και εκζητων κρισιν και σπευδων δικαιοσυνην.
6Ηκουσαμεν την υπερηφανιαν του Μωαβ, ειναι λιαν υπερηφανος· την υψηλοφροσυνην αυτου και την αλαζονειαν αυτου και την μανιαν αυτου· τα ψευδη αυτου θελουσι ματαιωθη.7Δια τουτο ο Μωαβ θελει ολολυξει· παντες θελουσιν ολολυξει δια τον Μωαβ· θελετε θρηνολογησει δια τα θεμελια της Κιρ-αρεσεθ· εκτυπηθησαν βεβαιως.8Διοτι αι πεδιαδες της Εσεβων ειναι ητονημεναι και η αμπελος της Σιβμα· οι κυριοι των εθνων κατεσυντριψαν τα καλητερα αυτης φυτα, τα οποια ηρχοντο εως της Ιαζηρ, και περιεπλανωντο δια της ερημου· οι κλαδοι αυτης ησαν εξηπλωμενοι, διεβαινον την θαλασσαν.9Δια τουτο μετα κλαυθμου της Ιαζηρ θελω κλαυσει την αμπελον της Σιβμα θελω σε βρεξει με τα δακρυα μου, Εσεβων και Ελεαλη· διοτι επι τους θερινους καρπους σου και επι τον θερισμον σου επεπεσεν αλαλαγμος.10Και αφηρεθη η ευφροσυνη και η αγαλλιασις απο της καρποφορου πεδιαδος· και εις τους αμπελωνας σου δεν θελουσιν εισθαι πλεον ασματα ουδε φωναι αγαλλιασεως· οι ληνοπαται δεν θελουσι πατει οινον εν τοις ληνοις· εγω κατεπαυσα τον αλαλαγμον του τρυγητου.11Οθεν τα εντοσθια μου θελουσιν ηχησει ως κιθαρα δια τον Μωαβ, και τα εσωτερικα μου δια την Κιρ-αρες.12Και ο Μωαβ, οταν φανη οτι απεκαμεν επι τους βωμους αυτου, θελει εισελθει εις το αγιαστηριον αυτου δια να προσευχηθη· πλην δεν θελει επιτυχει.13Ουτος ειναι ο λογος, τον οποιον εκτοτε ελαλησε Κυριος περι του Μωαβ.14Τωρα δε ο Κυριος ελαλησε λεγων, Εις τρια ετη, ως ειναι τα ετη του μισθωτου, η δοξα του Μωαβ θελει καταφρονηθη μεθ' ολου του μεγαλου πληθους αυτου· και το υπολοιπον θελει εισθαι πολυ ολιγον και αδυνατον.

After the judgment against Babylon and Assyria comes that of the nations surrounding Israel. Like defendants who follow one another at the bar of a court, these historic enemies of the Jewish people are going to hear in turn a solemn "burden". Philistia after her defeat by Uzziah, the father of Ahaz (2 Chron. 26:6), had no cause to rejoice at the death of the latter (vv. 28, 29 JND translation). For Hezekiah his son was going to strike the Philistines also (2 Kings 18:8).

Moab is called "very proud" (Isa. 16:6). The characteristic of this people was pride about which the LORD declares: "Pride and arrogancy do I hate", and announces: "Pride goeth before destruction, and an haughty spirit before a fall" (Prov. 8:13; Prov. 16:18). We are present at the ruin of Moab. Its desolation is indescribable. Its cries of horror and despair fill Isaiah 15 and 16.

Vv. 3, 4 of ch. 16 teach us that the faithful ones, fleeing from the persecution of the Antichrist in Judah, will find refuge in the territory of Moab. Finally, after the judgments have been carried out, there will be One who will reign with mercy, truth, uprightness and justice (Isa. 16:5). Psalm 72:1-4 announces that favoured time when Christ, the true Solomon, will judge the people with justice and uprightness.

Ησαΐας 17:1-14; Ησαΐας 18:1-7
1Η κατα Δαμασκου ορασις. Ιδου, η Δαμασκος πεπαυμενη του να ηναι πολις, και θελει εισθαι σωρος ερειπιων.2Αι πολεις της Αροηρ εγκατελειφθησαν· θελουσιν εισθαι δια τα ποιμνια, τα οποια θελουσιν αναπαυεσθαι εκει, και δεν θελει εισθαι ο φοβιζων.3Και θελει εκλειψει απο του Εφραιμ η βοηθεια και το βασιλειον απο της Δαμασκου, και το υπολοιπον της Συριας θελει γεινει ως η δοξα των υιων του Ισραηλ, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.4Και εν τη ημερα εκεινη η δοξα του Ιακωβ θελει σμικρυνθη και το παχος της σαρκος αυτου θελει ισχνωθη.5Και θελει εισθαι, ως οταν ο θεριστης συναγη τον σιτον και θεριζη τα ασταχυα δια του βραχιονος αυτου· και θελει εισθαι ως ο συναγων ασταχυα εν τη κοιλαδι Ραφαειμ.
6Θελουσιν ομως μεινει εν αυτη ρωγες, ως εν τω τιναγμω της ελαιας, δυο τρεις ελαιαι επι της κορυφης των υψηλοτερων κλαδων, τεσσαρες πεντε επι των μακροτερων αυτης καρποφορων κλαδων, λεγει Κυριος ο Θεος του Ισραηλ.7Εν εκεινη τη ημερα ο ανθρωπος θελει αναβλεψει προς τον Ποιητην αυτου και οι οφθαλμοι αυτου θελουσιν ενατενισει προς τον Αγιον του Ισραηλ.8Και δεν θελει αναβλεψει προς τους βωμους, το εργον των χειρων αυτου, ουδε θελει σεβασθη εκεινο το οποιον εκαμον οι δακτυλοι αυτου, ουτε τα αλση ουτε τα ειδωλα.
9Εν εκεινη τη ημερα αι οχυραι πολεις αυτου θελουσιν εισθαι ως εγκαταλελειμμενος κλαδος και ακροτατον κλωναριον, το οποιον αφηκαν εξ αιτιας των υιων του Ισραηλ· και θελει εισθαι ερημωσις.10Επειδη ελησμονησας τον Θεον της σωτηριας σου και δεν ενεθυμηθης τον βραχον της δυναμεως σου, δια τουτο θελεις φυτευσει ευαρεστα φυτα, και θελεις καμει την εμφυτευσιν με ξενα βλαστηματα·11την ημεραν θελεις καμει το φυτον σου να αυξηθη, και το πρωι θελεις καμει τον σπορον σου να ανθηση πλην το θερος θελει διαρπαχθη, εν τη ημερα του πονου και της απηλπισμενης θλιψεως.
12Ουαι εις το πληθος πολλων λαων, οιτινες καμνουσι ταραχην ως την ταραχην των θαλασσων· και εις τον θορυβον των εθνων, τα οποια θορυβουσιν ως θορυβον υδατων πολλων.13Τα εθνη θελουσι θορυβησει ως θορυβον υδατων πολλων· αλλ' ο Θεος θελει ελεγξει αυτα, και θελουσι φυγει μακραν και θελουσιν εκδιωχθη, ως το αχυρον των βουνων εμπροσθεν του ανεμου και ως κονιορτος εμπροσθεν του ανεμοστροβιλου.14Προς το εσπερας, ιδου, ταραχη· και πριν της αυγης δεν υπαρχει. Αυτη ειναι η μερις των λεηλατουντων ημας και ο κληρος των διαρπαζοντων ημας.
1Ουαι, γη σκιαζουσα δια των πτερυγων, η περαν των ποταμων της Αιθιοπιας,2η εξαποστελλουσα πρεσβεις δια θαλασσης και με πλοια σπαρτινα επι των υδατων. Υπαγετε, ταχυδρομοι αγγελιαφοροι, προς εθνος διηρπαγμενον και κατεσπαραγμενον, προς λαον τρομερον απο της αρχης αυτου εως της σημερον, εθνος μεμετρημενον και καταπεπατημενον, του οποιου την γην διηρπασαν οι ποταμοι.3Παντες οι κατοικοι του κοσμου και οι ενοικουντες επι της γης, βλεπετε, οταν υψωθη σημαια επι τα ορη· και ακουσατε, οταν εκπεμφθη φωνη σαλπιγγος.4Διοτι ουτως ειπε Κυριος προς εμε· Θελω ησυχασει και θελω επιβλεψει εις το κατοικητηριον μου, ως καυσων λαμπροτερος του φωτος, ως νεφελη δροσου εν τω καυσωνι του θερους.5Διοτι πριν του θερους, οταν το βλαστημα γεινη τελειον και η αγουριδα ωριμαση εκ του ανθους, θελει κοψει τους βλαστους δια κλαδευτηριων και τας κληματιδας αποκοψας θελει αφαιρεσει.6Θελουσιν εγκαταλειφθη ομου δια τα ορνεα των βουνων και δια τα θηρια της γης· και τα ορνεα θελουσι περασει το θερος επ' αυτους, και παντα τα θηρια της γης θελουσι διαχειμασει επ' αυτους.7Εν εκεινω τω καιρω θελει φερθη δωρον προς τον Κυριον των δυναμεων εκ λαου διηρπαγμενου και κατεσπαραγμενου και εκ λαου τρομερου απο της αρχης αυτου εως της σημερον, εθνους μεμετρημενου και καταπεπατημενου, του οποιου την γην διηρπασαν οι ποταμοι, εις τον τοπον του ονοματος του Κυριου των δυναμεων, το ορος Σιων.

In Isaiah 7:1, we saw Rezin, the king of Syria, attacking Judah in league with Pekah, the son of Remaliah. 2 Kings 16:5-9 rounds off this incident with its ending: the capture of Damascus by Tiglath-pileser and the death of Rezin. However "the burden of Damascus" relates to the future just like the preceding judgments. Modern Syria will evidently form part of that "multitude of many people" (v. 12; Rev. 17:15) which like a raging sea will attempt to overwhelm Israel . . . but "before the morning" (v. 14) they will be no more (Ps. 37:36).

By way of contrast, ch. 18 presents a maritime country to us, spreading out its protective might (the shadow of its wings) to provide help for the chosen people. In this way God separates the nations of the world according to whether they are favour able to Israel or not. And note His opinion of His poor, earthly people while the world despises them and tramples them under their feet. In His eyes Israel is wonderful (Isa. 18:7 JND trans. note) from that time and afterwards . . . Are they not the people of the One who is called "Wonderful . ."? (Isa. 9:6).

A nation which waits and waits (Isa. 18:7 JND translation) . . . What about us, believing friends? Are we waiting for that One who is not only our King but the heavenly Bridegroom of the Church?

Ησαΐας 19:1-15, 22-25
1Η κατα της Αιγυπτου ορασις. Ιδου, ο Κυριος επιβαινει επι νεφελης κουφης και θελει επελθει επι την Αιγυπτον· και τα ειδωλα της Αιγυπτου θελουσι σεισθη απο προσωπου αυτου, και η καρδια της Αιγυπτου θελει διαλυθη εν μεσω αυτης.2Και θελει σηκωσει Αιγυπτιους κατα Αιγυπτιων, και θελουσι πολεμησει εκαστος κατα του αδελφου αυτου και εκαστος κατα του πλησιον αυτου· πολις κατα πολεως, βασιλεια κατα βασιλειας.3Και θελει εκλειψει το πνευμα της Αιγυπτου εν μεσω αυτης· και θελω ανατρεψει την βουλην αυτης· και θελουσιν ερωτησει τα ειδωλα και τους μαγους και τους εγγαστριμυθους και τους μαντεις.4Και θελω παραδωσει τους Αιγυπτιους εις χειρα σκληρων κυριων· και βασιλευς αγριος θελει εξουσιαζει αυτους, λεγει ο Κυριος, ο Κυριος των δυναμεων.5Και τα υδατα θελουσιν εκλειψει εκ των θαλασσων και ο ποταμος θελει αφανισθη και καταξηρανθη.6Και οι ποταμοι θελουσι στειρευσει· οι ρυακες οι περιπεφραγμενοι θελουσι κενωθη και καταξηρανθη· ο καλαμος και ο σπαρτος θελουσι μαρανθη·7τα λιβαδια πλησιον των ρυακων, επι των στομιων των ρυακων, και παν το εσπαρμενον παρα τους ρυακας θελει ξηρανθη, απορριφθη και αφανισθη.8Και οι αλιεις θελουσι στεναξει και παντες οι ριπτοντες αγκιστρον εις τους ρυακας θελουσι θρηνησει και οι βαλλοντες δικτυα επι τα υδατα θελουσι νεκρωθη.9Και οι εργαζομενοι εις λεπτον λιναριον και οι πλεκοντες δικτυα θελουσι ταραχθη.10Και οι στυλοι αυτης θελουσι συντριφθη και παντες οι κερδαινοντες απο ιχθυοτροφειων.11Βεβαιως οι αρχοντες της Τανεως ειναι μωροι, η βουλη των σοφων συμβουλων του Φαραω κατεσταθη αλογος· πως λεγετε εκαστος προς τον Φαραω, Εγω ειμαι υιος σοφων, υιος αρχαιων βασιλεων;12Που, που, οι σοφοι σου; και ας ειπωσι τωρα προς σε, και ας καταλαβωσι τι εβουλευθη ο Κυριος των δυναμεων κατα της Αιγυπτου.13Οι αρχοντες της Τανεως εμωρανθησαν, οι αρχοντες της Μεμφεως επλανηθησαν· και επλανησαν την Αιγυπτον οι αρχοντες των φυλων αυτης.14Ο Κυριος εκερασεν εν τω μεσω αυτης πνευμα παραφροσυνης· και επλανησαν την Αιγυπτον εις παντα τα εργα αυτης, ως ο μεθυων πλαναται εν τω εμετω αυτου.15Και δεν θελει εισθαι εργον δια την Αιγυπτον, το οποιον η κεφαλη η η ουρα, ο κλαδος η ο σπαρτος, να δυναται να καμη.
22Και θελει κτυπησει ο Κυριος την Αιγυπτον· θελει κτυπησει και θεραπευσει αυτην· και θελουσιν επιστραφη εις τον Κυριον· και θελει παρακαλεσθη υπ' αυτων και θελει ιατρευσει αυτους.23Εν εκεινη τη ημερα θελει εισθαι οδος μεγαλη απο της Αιγυπτου προς την Ασσυριαν· και οι Ασσυριοι θελουσιν ελθει εις την Αιγυπτον, και οι Αιγυπτιοι εις την Ασσυριαν, και οι Αιγυπτιοι μετα των Ασσυριων θελουσι δουλευσει εις τον Κυριον.24Εν εκεινη τη ημερα ο Ισραηλ θελει εισθαι ο τριτος μετα του Αιγυπτιου και μετα του Ασσυριου· ευλογια εν μεσω της γης θελει εισθαι·25διοτι ο Κυριος των δυναμεων θελει ευλογησει αυτους λεγων, Ευλογημενη η Αιγυπτος ο λαος μου και η Ασσυρια το εργον των χειρων μου και ο Ισραηλ η κληρονομια μου.

It is Egypt's turn to hear a threatening burden: civil war, tyranny by a cruel despot like Pharaoh in a previous age, the drying up of the Nile — that most important waterway, the wealth and pride of the country (Ezek. 29:3); such are the main events which lie in store for Israel's traditional enemy.

These princes of Zoan and Noph provide us with a true reflection of the men of this world. They consider themselves wise but are only fools (v. 11; cf. Rom. 1:22), because they refuse to listen to the God who has revealed Himself. At the same time they put their faith in every possible form of superstition (cf. v. 3). Moreover it is amazing that, in a paradoxical way, the worst unbelievers are often the most gullible! That is perfectly easy to explain: they are, without realising it, blinded and misled by Satan, the cruel lord and fierce king who rules over them by deceiving them (v. 4; 2 Tim. 3:13). But the grace of God will still express itself even towards Egypt. Alongside Israel, the special inheritance of the LORD, there will be room in the millennial blessing for Egypt and Assyria, at one time the enemies of the people of God but types of the world which in its entirety will at that time be subject to the Son of Man (Gen. 22: 18).

Ησαΐας 20:1-6; Ησαΐας 21:1-10
1Εν τω ετει καθ' ο ο Ταρταν ηλθεν εις την Αζωτον, οτε απεστειλεν αυτον ο Σαργων βασιλευς της Ασσυριας και επολεμησε κατα της Αζωτου και εκυριευσεν αυτην,2κατα τον αυτον καιρον ελαλησεν ο Κυριος προς Ησαιαν τον υιον του Αμως, λεγων, Υπαγε και λυσον τον σακκον απο της οσφυος σου και εκβαλε τα σανδαλια σου απο των ποδων σου. Και εκαμεν ουτω, περιπατων γυμνος και ανυποδητος.3Και ειπε Κυριος, Καθως ο δουλος μου Ησαιας περιεπατει γυμνος και ανυποδητος τρια ετη, δια σημειον και τεραστιον κατα της Αιγυπτου και κατα της Αιθιοπιας,4ουτως ο βασιλευς της Ασσυριας θελει απαγαγει τους Αιγυπτιους δεσμιους και τους Αιθιοπας αιχμαλωτους, νεους και γεροντας, γυμνους και ανυποδητους, με γυμνα μαλιστα τα οπισθια αυτων, προς καταισχυνην της Αιγυπτου.5Και θελουσι τρομαξει και εντραπη δια την Αιθιοπιαν, το θαρρος αυτων· και δια την Αιγυπτον, το καυχημα αυτων.6Και οι κατοικοι του τοπου τουτου θελουσι λεγει εν εκεινη τη ημερα, Ιδου, τοιουτον ειναι το καταφυγιον ημων, εις το οποιον καταφευγομεν προς βοηθειαν, δια να ελευθερωθωμεν απο του βασιλεως της Ασσυριας· και πως ημεις θελομεν σωθη;
1Η κατα της ερημου της θαλασσης ορασις. Καθως οι διαβαινοντες ανεμοστροβιλοι της μεσημβριας, ουτως ερχεται απο της ερημου, απο γης τρομερας.2Σκληρον οραμα εφανερωθη εις εμε· ο καταδυναστευων καταδυναστευει και ο πορθων πορθει. Αναβηθι, Ελαμ· πολιορκησον, Μηδια· επαυσα πασας τας καταδυναστειας αυτης.3Δια τουτο η οσφυς μου ειναι πληρης οδυνης· πονοι με εκυριευσαν, ως οι πονοι της τικτουσης· εκυρτωθην εις την ακροασιν αυτου· συνεταραχθην εις την θεαν αυτου.4Η καρδια μου κλονιζεται· τρομος με εξεπληξεν· η νυξ της ευφροσυνης μου εις φρικην μετεβληθη εν εμοι.5Ετοιμαζεται η τραπεζα· φυλαττουσι σκοπιαν, τρωγουσι, πινουσι· σηκωθητε, στραταρχαι, ετοιμασατε ασπιδας.6Διοτι ο Κυριος ειπεν ουτω προς εμε· Υπαγε, στησον σκοπευτην, δια να αναγγελλη ο, τι βλεπει.7Και ειδεν αναβατας δυο ιππεις, αναβατην ονου και αναβατην καμηλου· και επροσεξεν επιμελως μετα πολλης προσοχης.8Και εφωναξεν ως λεων, Ακαταπαυστως, κυριε μου, ισταμαι εν τη σκοπια την ημεραν και φυλαττω πασας τας νυκτας·9και ιδου, ερχονται εδω αναβαται ανδρες δυο ιππεις. Και απεκριθη και ειπεν, Επεσεν, επεσεν η Βαβυλων, και πασαι αι γλυπται εικονες των θεων αυτης συνετριφθησαν κατα γης.10Αλωνισμα μου και σιτε του αλωνιου μου, εφανερωσα εις εσας εκεινο, το οποιον ηκουσα παρα του Κυριου των δυναμεων, του Θεου του Ισραηλ.

Ch. 20 completes "the burden of Egypt". By walking naked and barefoot, the prophet announces the mournful journey of the Egyptian and Ethiopian prisoners deported by the king of Assyria who specialised in these population movements. Then Israel (the inhabitant of that coast) will see, with fear and dismay, how futile it was to rely upon Pharaoh's nation for deliverance from the formidable Assyrian (Ps. 60:11).

Ch. 21 begins with "the burden of the desert of the sea . . ." (21:1). Once more it involves Babylon. During what she calls "the night of my pleasure", the Medes and Persians (Elam) have brutally ended her empire and abundant wealth (v. 4; see Dan. 5:28-31). But this prophecy has a future application like the one in Isaiah 13 (Luke 21:35).

In 21:6 the prophet is called to set a watchman. His instructions: to listen carefully and shout! The watchman in an army occupies a position of trust. His responsibility is immense. Two duties rest upon him: watch and warn (see Ezek. 3:17-18 and as a contrast Isa. 56:10). Every believer has these responsibilities! Are we faithful in carrying them out as regards the men of this world and our brethren?

Ησαΐας 21:11-17; Ησαΐας 22:1-11
11Η κατα Δουμα ορασις. Προς εμε φωναζει απο Σηειρ, Φρουρε, τι περι της νυκτος; φρουρε, τι περι της νυκτος;12Ο φρουρος ειπε, Το πρωι ηλθεν, ετι και η νυξ· αν θελητε να ερωτησητε, ερωτατε· επιστρεψατε, ελθετε.
13Η κατα Αραβιας ορασις. Εν τω δασει της Αραβιας θελετε διανυκτερευσει, συνοδιαι των Δαιδανιτων.14Φερετε υδωρ εις συναντησιν του διψωντος, κατοικοι της γης Θαιμαν· προυπαντατε με αρτους τον φευγοντα.15Διοτι φευγουσιν απο προσωπου των ξιφων, απο προσωπου του γεγυμνωμενου ξιφους και απο προσωπου του εντεταμενου τοξου και απο προσωπου της ορμης του πολεμου.16Διοτι ο Κυριος ειπεν ουτω προς εμε· Εντος ενος ετους, ως ειναι τα ετη του μισθωτου, θελει εκλειψει βεβαιως πασα η δοξα της Κηδαρ·17και το υπολοιπον του αριθμου των ισχυρων τοξοτων εκ των υιων του Κηδαρ θελουσιν ελαττωθη· διοτι Κυριος ο Θεος του Ισραηλ ελαλησε.
1Ορασις κατα της κοιλαδος του οραματος. Τι σοι εγεινε τωρα, οτι ανεβης συ πασα εις τα δωματα;2Συ, η πληρης βοης, πολις θορυβου, πολις ευθυμιας· οι πεφονευμενοι σου δεν εφονευθησαν δια μαχαιρας ουδε απεθανον εν μαχη.3Παντες οι αρχοντες σου εφυγον ομου· φευγοντες απο του τοξου, εδεσμευθησαν παντες οι ευρισκομενοι εν σοι· οι μακροθεν καταφυγοντες εδεσμευθησαν ομου.4Δια τουτο ειπα, Συρθητε απ' εμου· θελω κλαυσει πικρως· μη αγωνιζεσθε να με παρηγορησητε δια την διαρπαγην της θυγατρος του λαου μου.5Διοτι ειναι ημερα ταραχης και καταπατησεως και αμηχανιας εν τη κοιλαδι του οραματος παρα Κυριου του Θεου των δυναμεων, ημερα καταστροφης των τειχων· και η κραυγη θελει φθασει εις τα ορη.6Και ο Ελαμ ελαβε την φαρετραν με αμαξας ανδρων και ιππεις, και ο Κιρ εξεσκεπασε την ασπιδα.7Και αι εκλεκται κοιλαδες σου εγεμισθησαν αμαξων, και οι ιππεις παρεταχθησαν εν τη πυλη.
8Και εσηκωθη το καλυμμα του Ιουδα· και εν τη ημερα εκεινη ενεβλεψας εις την οπλοθηκην της οικιας του δασους.9Και ειδετε οτι αι χαλαστραι της πολεως του Δαβιδ ειναι πολλαι, και συνηθροισατε τα υδατα του κατω υδροστασιου.10Και απηριθμησατε τας οικιας της Ιερουσαλημ, και δια να οχυρωσητε το τειχος εχαλασατε τας οικιας.11Εκαμετε προς τουτοις μεταξυ των δυο τειχων λακκον δια το υδωρ του παλαιου υδροστασιου· αλλα δεν ανεβλεψατε προς τον Ποιητην τουτων ουδε εθεωρησατε προς τον παλαιοθεν κτισαντα αυτα.

In the list of Israel's enemies we would also expect to find Edom, here named Dumah (Idumea). The burden concerning it is short as well as solemn. The faithful watchman who was put in position according to the LORD's command (Isa. 21:6) is challenged by the mockers of Seir: "What of the night?" (Isa. 21:11; cf. 2 Peter 3:3-4). But the reply is both serious and urgent: "The morning cometh . . ." It is coming for those who are waiting for it (see Rom. 13:12). "And also the night", the eternal night of those who are lost! Christians, let us be vigilant watchmen, aware of our service to sinners, so that we exhort them: "Return, come". Let us go to meet the thirsty person, to take him some water (v. 14).

After the burden against Arabia, the land whose splendour must also come to an end, ch. 22 is addressed to the "valley of vision". This time we recognise Jerusalem itself in its unbelieving state. The description is tragic and startling! The whole city is in ferment, with its people packed on the flat roofs to witness its downfall. Had not every conceivable precaution been taken (vv. 8-11)? Yes, indeed, apart from the only one which was necessary: looking to the LORD their God who "fashioned it long ago" (v. 11).

Ησαΐας 22:12-25
12Και εν εκεινη τη ημερα Κυριος ο Θεος των δυναμεων σας εκαλεσεν εις κλαυθμον και εις πενθος και εις ξυρισμα και εις ζωσιμον σακκου·13αλλ' ιδου, χαρα και ευθυμια· σφαζουσι βοας και θυουσι προβατα, τρωγουσι κρεατα και πινουσιν οινον, λεγοντες, Ας φαγωμεν και ας πιωμεν· διοτι αυριον θελομεν αποθανει.14Και ανεκαλυφθη εις τα ωτα μου παρα του Κυριου των δυναμεων, Βεβαιως αυτη η ανομια σας δεν θελει καθαρισθη εωσου αποθανητε, λεγει Κυριος ο Θεος των δυναμεων.
15Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος των δυναμεων· Υπαγε, εισελθε προς τον θησαυροφυλακα τουτον, προς τον Σομναν, τον επιστατην του οικου, και ειπε,16Τι εχεις εδω; και εδω τινα εχεις, ωστε να κατασκευασης ενταυθα μνημειον εις σεαυτον; κατασκευαζει το μνημα αυτου υψηλα και κοπτει εν πετρα κατοικιαν εις εαυτον.17Ιδου, ο Κυριος θελει σε εκβαλει εκβολην βιαιαν και θελει σε περικαλυψει αισχυνην.18Θελει βεβαιως σε στροφογυρισει και τιναξει βιαιως ως σφαιραν εις τοπον ευρυχωρον· εκει θελεις αποθανει και εκει θελουσιν εισθαι αι αμαξαι της δοξης σου, ω αισχος του οικου του κυριου σου.19Και θελω σε εξωσει απο της στασεως σου και θελει σε κρημνισει απο του αξιωματος σου.20Και εν εκεινη τη ημερα θελω καλεσει τον δουλον μου Ελιακειμ, τον υιον του Χελκιου.21Και θελω ενδυσει αυτον την στολην σου και θελω περιζωσει αυτον την ζωνην σου, και την εξουσιαν σου θελω δωσει εις την χειρα αυτου και θελει εισθαι πατηρ εις τους κατοικους της Ιερουσαλημ και εις τον οικον του Ιουδα.22Και θελω βαλει επι τον ωμον αυτου το κλειδιον του οικου του Δαβιδ· και θελει ανοιγει και ουδεις θελει κλειει· και θελει κλειει και ουδεις θελει ανοιγει.23Και θελω στηριξει αυτον ως πασσαλον εν τοπω στερεω και θελει εισθαι ως θρονος δοξης του οικου του πατρος αυτου.24Και απ' αυτου θελουσι κρεμασει πασαν την δοξαν του οικου του πατρος αυτου, τους εκγονους και απογονους, παντα τα σκευη τα μικρα, απο των σκευων των ποτηριων εως παντων των σκευων των φιαλων.25Εν εκεινη τη ημερα, λεγει ο Κυριος των δυναμεων, το εστηριγμενον καρφιον εν τω στερεω τοπω θελει κινηθη και θελει εκβληθη και πεσει, και το φορτιον το επ' αυτου θελει κρημνισθη· διοτι ο Κυριος ελαλησε.

One reaction of people of the world when a calamity threatens them consists of taking every human precaution (vv. 8-11). But another attitude is worse: total carelessness. On this occasion, by means of a trial, the LORD has just called upon Israel to weep and humble themselves; in a way He has "mourned" to them (Matt. 11:17). Now, the nation has not only failed to lament but here they are giving way to gladness and joy! This belief in materialism has many followers in our troubled century! As life is so short —these senseless people say — and we are threatened by disaster, let us rightly benefit from the present moment in the happiest possible way. That is summed up by the short sentence: "Let us eat and drink, for tomorrow we die". The apostle quotes it to the Corinthians as if to tell them: "If there was no resurrection, then we might just as well live like animals, simply enjoying each passing moment" (1 Cor. 15:32; Luke 17:27).

Vv. 15-25 show the setting aside of the unfaithful steward, a picture of the Antichrist, in order to present the son of David, Eliakim (the one whom God establishes), a beautiful figure of the Lord Jesus (vv. 22-24; cf. Rev. 3:7).

Ησαΐας 25:1-12
1Κυριε, συ εισαι ο Θεος μου· θελω σε υψονει, θελω υμνει το ονομα σου· διοτι εκαμες θαυμασια· αι απ' αρχης βουλαι σου ειναι πιστις και αληθεια.2Διοτι συ κατεστησας πολιν σωρον· πολιν ωχυρωμενην, ερειπιον· τα οχυρωματα των αλλογενων, ωστε να μη ηναι πολις· ουδεποτε θελουσιν ανοικοδομηθη.3Δια τουτο ο ισχυρος λαος θελει σε δοξασει, η πολις των τρομερων εθνων θελει σε φοβηθη.4Διοτι εσταθης δυναμις εις τον πτωχον, δυναμις του ενδεους εν τη στενοχωρια αυτου, καταφυγιον εναντιον της ανεμοζαλης, σκια εναντιον του καυσωνος, οταν το φυσημα των τρομερων προσβαλη ως ανεμοζαλη κατα τοιχου.5Θελεις καταπαυσει τον θορυβον των αλλογενων, ως τον καυσωνα εν ξηρω τοπω, τον καυσωνα δια της σκιας του νεφους· ο θριαμβος των τρομερων θελει ταπεινωθη.
6Και επι του ορους τουτου ο Κυριος των δυναμεων θελει καμει εις παντας τους λαους ευωχιαν απο παχεων, ευωχιαν απο οινων εν τη τρυγια αυτων, απο παχεων μεστων μυελου, απο οινων κεκαθαρισμενων επι της τρυγιας.7Και εν τω ορει τουτω θελει αφανισει το προσωπον του περικαλυμματος του περικαλυπτοντος παντας τους λαους και το καλυμμα το καλυπτον επι παντα τα εθνη.8Θελει καταπιει τον θανατον εν νικη· και Κυριος ο Θεος θελει σπογγισει τα δακρυα απο παντων των προσωπων· και θελει εξαλειψει το ονειδος του λαου αυτου απο πασης της γης· διοτι ο Κυριος ελαλησε.
9Και εν εκεινη τη ημερα θελουσιν ειπει, Ιδου, ουτος ειναι ο Θεος ημων· περιεμειναμεν αυτον και θελει σωσει ημας· ουτος ειναι ο Κυριος· περιεμειναμεν αυτον· θελομεν χαρη και ευφρανθη εν τη σωτηρια αυτου.10Διοτι εν τω ορει τουτω η χειρ του Κυριου θελει αναπαυθη, και ο Μωαβ θελει καταπατηθη υποκατω αυτου, καθως καταπατειται το αχυρον δια τον κοπρωνα.11Και θελει εξαπλωσει τας χειρας αυτου εν τω μεσω αυτων, καθως ο κολυμβων εξαπλονει τας χειρας αυτου δια να κολυμβηση· και θελει ταπεινωσει την υπερηφανιαν αυτων μετα των πανουργευματων των χειρων αυτων.12Και τα υψηλα οχυρωματα των τειχων σου θελουσι ταπεινωθη, κρημνισθη, κατεδαφισθη εως εδαφους.

Tyre, the flourishing business centre of the ancient world, was the object (in Isaiah 23) of the last of the "burdens". Each of these has pronounced judgment upon mankind from a different moral viewpoint.

In Isaiah 24, the apocalyptic judgments which must put an end to the power of evil are unveiled on the earth. They have shaken it from top to bottom. But in ch. 25, from the very midst of these ruins (v. 2), rises a moving melody. The "wretched" remnant of Israel, miraculously preserved from destruction, celebrates what the LORD has been for them throughout the storm. Now "the time of singing" has come (Cant. 2:12; cf. Isa. 24:13). V. 4 has been a comfort, and the experience of countless believers in times of trial. But v. 8 gives us a glimpse of a greater power revealed: "He will swallow up death in victory". It is remarkable that this statement is in the future, whereas its quotation in 1 Corinthians 15:54 presents us with its fulfilment on behalf of believers: "Death is swallowed up . . ." Between these two verses the cross and the triumphant resurrection of the Conqueror of Golgotha have intervened. Finally, when the wicked are raised from the dead, death will be abolished (1 Cor. 15:26).

Ησαΐας 26:1-13; Ησαΐας 27:1-5
1Εν εκεινη τη ημερα το ασμα τουτο θελει ψαλη εν γη Ιουδα Εχομεν πολιν οχυραν· σωτηριαν θελει βαλει ο Θεος αντι τειχων και προτειχισματων.2Ανοιξατε τας πυλας και θελει εισελθει το δικαιον εθνος το φυλαττον την αληθειαν.3Θελεις φυλαξει εν τελεια ειρηνη το πνευμα το επι σε επιστηριζομενον, διοτι επι σε θαρρει.4Θαρρειτε επι τον Κυριον παντοτε· διοτι εν Κυριω τω Θεω ειναι αιωνιος δυναμις.
5Διοτι ταπεινονει τους κατοικουντας εν υψηλοις· κρημνιζει την υψηλην πολιν· κρημνιζει αυτην εως εδαφους· καταβαλλει αυτην εως χωματος.6Ο πους θελει καταπατησει αυτην, οι ποδες του πτωχου, τα βηματα του ενδεους.7Η οδος του δικαιου ειναι η ευθυτης· συ, ευθυτατε, σταθμιζεις την οδον του δικαιου.8Ναι, εν τη οδω, των κρισεων σου, Κυριε, σε περιεμειναμεν· ο ποθος της ψυχης ημων ειναι εις το ονομα σου και εις την ενθυμησιν σου.9Με την ψυχην μου σε εποθησα την νυκτα· ναι, με το πνευμα μου εντος μου σε εξεζητησα το πρωι· διοτι οταν αι κρισεις σου ηναι εν τη γη, οι κατοικοι του κοσμου θελουσι μαθει δικαιοσυνην.10Και αν ελεηθη ο ασεβης, δεν θελει μαθει δικαιοσυνην· εν τη γη της ευθυτητος θελει πραξει αδικως και δεν θελει εμβλεψει εις την μεγαλειοτητα του Κυριου.11Η χειρ σου, Κυριε, υψουται, αλλ' αυτοι δεν θελουσιν ιδει· θελουσιν ομως ιδει και καταισχυνθη· ο ζηλος ο υπερ του λαου σου, μαλιστα το πυρ το κατα των εχθρων σου θελει καταφαγει αυτους.
12Κυριε, ειρηνην θελεις δωσει εις ημας· διοτι συ εκαμες και παντα ημων τα εργα δια ημας.13Κυριε ο Θεος ημων, αλλοι κυριοι, πλην σου, εξουσιασαν εφ' ημας· αλλα τωρα δια σου μονον θελομεν αναφερει το ονομα σου.
1Εν εκεινη τη ημερα θελει παιδευσει ο Κυριος, δια της μαχαιρας αυτου της σκληρας και μεγαλης και δυνατης, τον Λευιαθαν, τον λοξοβατην οφιν, ναι, τον Λευιαθαν, τον σκολιον οφιν· και θελει αποκτεινει τον δρακοντα τον εν τη θαλασση.2Εν εκεινη τη ημερα ψαλλετε προς αυτην, Αμπελος αγαπητη·3εγω ο Κυριος θελω φυλαττει αυτην· κατα πασαν στιγμην θελω ποτιζει αυτην· δια να μη βλαψη αυτην μηδεις, νυκτα και ημεραν θελω φυλαττει αυτην·4οργη δεν ειναι εν εμοι· τις ηθελεν αντιταξει εναντιον μου τριβολους και ακανθας εν τη μαχη; ηθελον περασει δια μεσου αυτων, ηθελον κατακαυσει ταυτα ομου·5η ας πιασθη απο της δυναμεως μου, δια να καμη ειρηνην μετ' εμου· και θελει καμει μετ' εμου ειρηνην.

Ch. 1-12 had as their subject the judgment of Israel and ended with a magnificent vision of the thousand years reign. This second section (Isa. 13-27) dealing with the punishment of the nations concludes in the same way. A hymn is sung, several verses of which are particularly worthy of being underlined in our Bible: vv. 3, 4 of ch. 26, which have sustained many generations of God's children (cf. Ps. 16:1); vv. 8, 9 which give expression to the deeply felt sighs of the faithful follower; v. 13, which recalls the fetters of slavery endured in the past. Yes, we know these other "lords" only too well: Satan, the world, our covetous desires. They have ruled over us until we were set free by the Lord to whom we henceforth belong (2 Chron. 12:8)!

In ch. 27, the leviathan, a type of the devil (the old serpent) is made totally incapable of doing harm (Ps. 74:14; Rev. 20:1-3). Then Israel is compared to a new vine (cf. Isa. 5). This time it produces not wild grapes but the pure wine of unmixed joy and fills the earth with fruit for the glory of God, because wicked husbandmen are no longer in charge of it. The LORD Himself cares for it night and day.

Ησαΐας 28:1-22
1Ουαι εις τον στεφανον της υπερηφανιας των μεθυσων του Εφραιμ, των οποιων η ενδοξος ωραιοτης ειναι ανθος μαραινομενον· οιτινες επι της κορυφης των παχειων κοιλαδων κατακυριευονται υπο του οινου.2Ιδου, ο Κυριος εχει ισχυρον και δυνατον οστις ως θορυβος χαλαζης, ως καταστρεπτικος ανεμοστροβιλος· ως κατακλυσμος ισχυρων υδατων πλημμυρουντων, θελει καταρριψει εις την γην τα παντα δια της χειρος αυτου.3Ο στεφανος της υπερηφανιας των μεθυσων του Εφραιμ θελει καταπατηθη υπο τους ποδας.4Και το ανθος της ενδοξου ωραιοτητος αυτων, το επι της κορυφης της παχειας κοιλαδος, μαραινομενον θελει γεινει ως ο πρωιμος καρπος προ του θερους· τον οποιον ο ιδων αυτον, καθως λαβη εν τη χειρι αυτου, καταπινει αυτον.5Εν εκεινη τη ημερα ο Κυριος των δυναμεων θελει εισθαι στεφανος δοξης και διαδημα ωραιοτητος εις το υπολοιπον του λαου αυτου,6και πνευμα κρισεως εις τον καθημενον δια κρισιν, και δυναμις εις τους απωθουντας τον πολεμον εως των πυλων.7Πλην και αυτοι επλανηθησαν υπο οινου και παρεδρομησαν υπο σικερα· ο ιερευς και ο προφητης επλανηθησαν υπο σικερα, κατεποθησαν υπο οινου, παρεδρομησαν υπο σικερα· πλανωνται εν τη δρασει, προσκοπτουσιν εν τη κρισει.8Διοτι πασαι αι τραπεζαι ειναι πληρεις εμετου και ακαθαρσιας, ουδεις τοπος μενει καθαρος.
9Τινα θελει διδαξει την σοφιαν; και τινα θελει καμει να καταλαβη την διδασκαλιαν; αυτοι ειναι ως βρεφη απογεγαλακτισμενα, απεσπασμενα απο των μαστων.10Διοτι με διδασκαλιαν επι διδασκαλιαν, με διδασκαλιαν επι διδασκαλιαν, με στιχον επι στιχον, στιχον επι στιχον, ολιγον εδω, ολιγον εκει,11διοτι με χειλη ψελλιζοντα και με αλλην γλωσσαν θελει ομιλει προς τουτον τον λαον·12προς τον οποιον ειπεν, Αυτη ειναι η αναπαυσις, με την οποιαν δυνασθε να αναπαυσητε τον κεκοπιασμενον, και αυτη ειναι η ανεσις· αλλ' αυτοι δεν ηθελησαν να ακουσωσι.13Και ο λογος του Κυριου θελει εισθαι προς αυτους διδασκαλια επι διδασκαλιαν, διδασκαλια επι διδασκαλιαν, στιχος επι στιχον, στιχος επι στιχον, ολιγον εδω, ολιγον εκει· δια να περιπατησωσι και να προσκοπτωσιν εις τα οπισω και να συντριφθωσι και να παγιδευθωσι και να πιασθωσι.
14Δια τουτο ακουσατε τον λογον του Κυριου, ανθρωποι χλευασται, οι οδηγουντες τουτον τον λαον τον εν Ιερουσαλημ.15Επειδη ειπετε, Ημεις εκαμομεν συνθηκην μετα του θανατου και συνεφωνησαμεν μετα του αδου· οταν η μαστιξ πλημμυρουσα διαβαινη, δεν θελει ελθει εις ημας· διοτι εκαμομεν καταφυγιον ημων το ψευδος και υπο την ψευδοσυνην θελομεν κρυφθη·16δια τουτο ουτω λεγει Κυριος ο Θεος· Ιδου, θετω εν τη Σιων θεμελιον, λιθον, λιθον εκλεκτον, εντιμον ακρογωνιαιον, θεμελιον ασφαλες· ο πιστευων επ' αυτον δεν θελει καταισχυνθη.17Και θελω βαλει την κρισιν εις τον κανονα και την δικαιοσυνην εις την σταθμην· και η χαλαζα θελει εξαφανισει το καταφυγιον του ψευδους, και τα υδατα θελουσι πλημμυρισει τον κρυψωνα.18Και η μετα του θανατου συνθηκη σας θελει ακυρωθη, και μετα του αδου συμφωνια σας δεν θελει σταθη· οταν η πλημμυρουσα μαστιξ διαβαινη, τοτε θελετε καταπατηθη υπ' αυτης.19Ευθυς οταν διαβη, θελει σας πιασει· διοτι καθ' εκαστην πρωιαν θελει διαβαινει ημεραν και νυκτα· και μονον το να ακουση τις την βοην, θελει εισθαι φρικη.20Διοτι η κλινη ειναι μικροτερα παρα ωστε να δυναται τις να εξαπλωθη· και το σκεπασμα στενωτερον παρα ωστε να δυναται να περιτυλιχθη.21Διοτι ο Κυριος θελει σηκωθη ως εν τω ορει Φερασειμ, θελει θυμωθη ως εν τη κοιλαδι του Γαβαων, δια να ενεργηση το εργον αυτου, το παραδοξον εργον αυτου, και να εκτελεση την πραξιν αυτου, την εξαισιον πραξιν αυτου.22Τωρα λοιπον μη ησθε χλευασται, δια να μη γεινωσι δυνατωτερα τα δεσμα σας· διοτι εγω ηκουσα παρα Κυριου του Θεου των δυναμεων συντελειαν και αποφασιν επι πασαν την γην.

A third sub-division of the book begins with this ch. 28. It takes us back to give details about the invasion of Ephraim (the ten tribes), then of Judah by the formidable, prophetic Assyrian. Pride will have the same effect as drunkenness so as to lead astray the miserable Jewish people. They will believe that they can protect themselves effectively by making an alliance with death (that is, with the head of the Roman Empire). But that very act will be their ruin. Like a cyclone, the Assyrian will ravage Jerusalem. The LORD will use this "overflowing scourge" to carry out "his strange work . . . his strange act" — judgment, for His normal work is to save and bless (John 3:17).

But the collapse of all values and all man-made support is God's opportunity to reveal the sure foundation which He placed in Zion. With what affection He contemplates it, pausing with pleasure over each expression: "a stone, a tried stone, a precious corner stone, a sure foundation". Yes, this stone, representing Christ, was "disallowed of men" but is "precious to God" and it is also precious to those who believe (read 1 Peter 2:4, 6-7). For each one, the Lord Jesus becomes literally the touch stone. Is He, or is He not precious to our hearts?

Ησαΐας 29:1-24
1Ουαι εις την Αριηλ, την Αριηλ, την πολιν οπου κατωκησεν ο Δαβιδ· προσθεσατε ενιαυτον επι ενιαυτον· ας σφαζωσιν εορταστικας θυσιας.2Αλλ' εγω θελω στενοχωρησει την Αριηλ, και εκει θελει εισθαι βαρος και θλιψις· και εις εμε θελει εισθαι ως Αριηλ.3Και θελω στρατοπεδευσει εναντιον σου κυκλω, και θελω στησει πολιορκιαν κατα σου με χαρακωμα, και θελω ανεγειρει φρουρια εναντιον σου.4Και θελεις ριφθη κατω, θελεις λαλει απο του εδαφους και η λαλια σου θελει εισθαι ταπεινη εκ του χωματος, και η φωνη σου εκ του εδαφους θελει εισθαι ως του εγγαστριμυθου και η λαλια σου θελει ψιθυριζει εκ του χωματος.5Το δε πληθος των εχθρων σου θελει εισθαι ως κονιορτος και το πληθος των φοβερων ως αχυρον φερομενον υπο ανεμου· ναι, τουτο θελει γεινει αιφνιδιως εν μια στιγμη.6Θελει γεινει εις σε επισκεψις παρα του Κυριου των δυναμεων, μετα βροντης και μετα σεισμου και φωνης μεγαλης, μετα ανεμοζαλης και ανεμοστροβιλου και φλογος πυρος κατατρωγοντος.7Και το πληθος παντων των εθνων των πολεμουντων εναντιον της Αριηλ, παντες βεβαιως οι μαχομενοι εναντιον αυτης και των οχυρωματων αυτης και οι στενοχωρουντες αυτην θελουσιν εισθαι ως ονειρον νυκτερινου οραματος.8Καθως μαλιστα ο πεινων ονειρευεται οτι ιδου, τρωγει· πλην εξεγειρεται και η ψυχη αυτου ειναι κενη· η καθως ο διψων ονειρευεται οτι ιδου, πινει· πλην εξεγειρεται και ιδου, ειναι ητονημενος και η ψυχη αυτου διψα· ουτω θελουσιν εισθαι τα πληθη παντων των εθνων των πολεμουντων εναντιον του ορους Σιων.
9Στητε και θαυμασατε· αναβοησατε και ανακραξατε· ουτοι μεθυουσιν αλλ' ουχι υπο οινου· παραφερονται αλλ' ουχι υπο σικερα.10Διοτι ο Κυριος εξεχεεν εφ' υμας πνευμα βαθεος υπνου και εκλεισε τους οφθαλμους υμων· περιεκαλυψε τους προφητας και τους αρχοντας υμων, τους βλεποντας ορασεις.11Και πασα ορασις θελει εισθαι εις εσας ως λογια εσφραγισμενου βιβλιου, το οποιον ηθελον δωσει εις τινα εξευροντα να αναγινωσκη, λεγοντες, Αναγνωθι τουτο, παρακαλω· και εκεινος λεγει, Δεν δυναμαι, διοτι ειναι εσφραγισμενον·12και διδουσι το βιβλιον εις μη εξευροντα να αναγινωσκη και λεγουσιν, Αναγνωθι τουτο, παρακαλω· και εκεινος λεγει, δεν εξευρω να αναγινωσκω.13Δια τουτο ο Κυριος λεγει, Επειδη ο λαος ουτος με πλησιαζει δια του στοματος αυτου και με τιμα δια των χειλεων αυτου, αλλ' η καρδια αυτου απεχει μακραν απ' εμου, και με σεβονται, διδασκοντες διδασκαλιας, ενταλματα ανθρωπων·14δια τουτο, ιδου, θελω προσθεσει να καμω θαυμαστον εργον μεταξυ τουτου του λαου, θαυμαστον εργον και εξαισιον· διοτι η σοφια των σοφων αυτου θελει χαθη και η συνεσις των συνετων αυτου θελει κρυφθη.15Ουαι εις τους σκαπτοντας βαθεως δια να κρυψωσι την βουλην αυτων απο του Κυριου, και των οποιων τα εργα ειναι εν τω σκοτει, και λεγουσι, Τις βλεπει ημας; και τις εξευρει ημας;16Ω διεστραμμενοι, ο κεραμευς θελει νομισθη ως πηλος; το πλασμα θελει ειπει περι του πλασαντος αυτο, ουτος δεν με επλασεν; η το ποιημα θελει ειπει περι του ποιησαντος αυτο, Ουτος δεν ειχε νοησιν;
17Δεν θελει εισθαι ετι πολυ ολιγος καιρος και ο Λιβανος θελει μεταβληθη εις καρποφορον πεδιαδα, και η καρποφορος πεδιας θελει λογισθη ως δασος;18Και εν εκεινη τη ημερα οι κωφοι θελουσιν ακουσει τους λογους του βιβλιου, και οι οφθαλμοι των τυφλων θελουσιν ιδει, ελευθερωθεντες εκ του σκοτους και εκ της ομιχλης.19Και οι πραεις θελουσιν επαυξησει την χαραν αυτων εν Κυριω, και οι πτωχοι των ανθρωπων θελουσιν ευφρανθη δια τον Αγιον του Ισραηλ.20Διοτι ο τρομερος εξελιπε και ο χλευαστης εξωλοθρευθη και παντες οι παραφυλαττοντες την ανομιαν εξηλειφθησαν·21οιτινες καμνουσι τον ανθρωπον πταιστην δια ενα λογον, και στηνουσι παγιδα εις τον ελεγχοντα εν τη πυλη, και με ψευδος διαστρεφουσι το δικαιον.22Οθεν ο Κυριος ο λυτρωσας τον Αβρααμ ουτω λεγει περι του οικου Ιακωβ· ο Ιακωβ δεν θελει πλεον αισχυνθη, και το προσωπον αυτου δεν θελει πλεον ωχριασει.23Αλλ' οταν ιδη τα τεκνα αυτου, το εργον των χειρων μου, εν μεσω αυτου, θελουσιν αγιασει το ονομα μου και θελουσιν αγιασει τον Αγιον του Ιακωβ και θελουσι φοβεισθαι τον Θεον του Ισραηλ.24Οι δε πλανωμενοι κατα το πνευμα θελουσιν ελθει εις συνεσιν, και οι γογγυζοντες θελουσι μαθει διδασκαλιαν.

After the invasion in ch. 28, Jerusalem is still not free (see Isa. 40:2). It will suffer a new attack from a powerful alliance of nations. But this time all these enemies will vanish like a dream, because they have attacked "Ariel" (God's lion), the city of the true David. At the same time as He delivers His people, God will perform another work, worthy of Himself, which will be in the actual consciences of His people (vv. 18-24). The blocked ears and dimmed eyes as prophesied in Isaiah 6:10 will be opened. Understanding will be given to them, and the words of the book previously sealed (v. 11) will be understood and received. Let us remember at this moment that the Bible is a closed book to the natural mind. The Holy Spirit is essential in order to be able to understand it.

V. 13 was later quoted by the Lord to the scribes and Pharisees, because it expresses their state (Matt. 15:7-8). Honouring the Lord with our lips, while our hearts are far from Him, is certainly a state in which we can find ourselves, if we do not judge ourselves. This type of hypocrisy may impress other people and may pass us off as being more devout than we are, but it can never deceive the One who reads our hearts (Ezek. 33:31-32).

Ησαΐας 30:15-21; Ησαΐας 31:4-9
15Διοτι ουτω λεγει Κυριος ο Θεος, ο Αγιος του Ισραηλ· Εν τη επιστροφη και αναπαυσει θελετε σωθη· εν τη ησυχια και πεποιθησει θελει εισθαι η δυναμις σας· αλλα δεν ηθελησατε·16και ειπετε, Ουχι· αλλα θελομεν φευγει εφιπποι· δια τουτο θελετε φευγει· και, Θελομεν ιππευσει επι ταχυποδας· δια τουτο οι διωκοντες σας θελουσιν εισθαι ταχυποδες.17Θελετε φευγει χιλιοι εν τη απειλη ενος, και παντες εν τη απειλη πεντε, εωσου μεινητε ως στυλος επι κορυφης ορους και ως σημαια επι λοφου.
18Και ουτω θελει προσμεινει ο Κυριος δια να σας ελεηση, και ουτω θελει υψωθη δια να σας οικτειρηση· διοτι ο Κυριος ειναι Θεος κρισεως· μακαριοι παντες οι προσμενοντες αυτον.19Διοτι ο λαος θελει κατοικησει εν Σιων εν Ιερουσαλημ· δεν θελεις κλαυσει πλεον· θελει βεβαιως σε ελεησει εν τη φωνη της κραυγης σου· οταν ακουση αυτην, θελει σοι αποκριθη.20Και αν ο Κυριος σας διδη αρτον θλιψεως και υδωρ στενοχωριας, οι διδασκαλοι σου ομως δεν θελουσιν αφαιρεθη πλεον, αλλ' οι οφθαλμοι σου θελουσι βλεπει τους διδασκαλους σου·21και τα ωτα σου θελουσιν ακουει λογον οπισθεν σου, λεγοντα, Αυτη ειναι η οδος, περιπατειτε εν αυτη· οταν στρεφησθε επι τα δεξια και οταν στρεφησθε επι τα αριστερα.
4Διοτι ουτως ελαλησε Κυριος προς εμε· Καθως ο λεων και ο σκυμνος του λεοντος βρυχωμενος επι το θηραμα αυτου, αν και συνηχθη εναντιον αυτου πληθος βοσκων, δεν πτοειται εις την φωνην αυτων ουδε συστελλεται εις τον θορυβον αυτων· ουτως ο Κυριος των δυναμεων θελει καταβη δια να πολεμηση υπερ του ορους της Σιων και υπερ των λοφων αυτης.5Ως πτηνα διαπετωμενα επι τους νεοσσους, ουτως ο Κυριος των δυναμεων θελει υπερασπισθη την Ιερουσαλημ, υπερασπιζομενος και ελευθερονων αυτην, διαβαινων και σωζων αυτην.
6Επιστραφητε προς εκεινον, απο του οποιου οι υιοι του Ισραηλ ολως απεστατησαν.7Διοτι εν εκεινη τη ημερα πας ανθρωπος θελει ριψει τα αργυρα αυτου ειδωλα και τα χρυσα αυτου ειδωλα, τα οποια αι χειρες σας κατεσκευασαν εις εσας αμαρτιαν.8Τοτε ο Ασσυριος θελει πεσει εν μαχαιρα ουχι ανδρος· και μαχαιρα ουχι ανθρωπου θελει καταφαγει αυτον· και θελει φευγει απο προσωπου της μαχαιρας, και οι νεοι αυτου θελουσιν εισθαι δια φορον.9Και απο του φοβου θελει παραδραμει το οχυρωμα αυτου, και οι αρχηγοι αυτου θελουσι κατατρομαξει εις την σημαιαν, λεγει Κυριος, του οποιου το πυρ ειναι εν Σιων και η καμινος αυτου εν Ιερουσαλημ.

Ch. 30 and 31 call for a double misfortune on the rebellious people, because they have gone in search of help from Egypt. We can never repeat too much this warning of the Word of God: putting one's trust in men is first of all an act of folly, because it could not be more badly placed! It is also unbelief, for from the beginning of this book God has established that no value can be placed upon man (Isa. 2:22). It is lastly an insult to God, showing contempt for His power and love, as though He were incapable of protecting us and as if it were not His delight to do so. The pathway of deliverance and strength is traced beautifully in 30:15: returning to the Lord instead of going to the world (Egypt); resting instead of being agitated. Moreover "quietness and . . . confidence" are necessary conditions in order to discern the Lord's directions: "And thine ears (it is personal) shall hear a word behind thee, saying: This is the way, walk ye in it, when ye turn to the right hand, and when ye turn to the left." (v. 21). How many times have we lost our way as a result of neglecting to pay attention with our hearts to His faithful, familiar voice! (Prov. 5:13-14).

Ησαΐας 32:1-8; Ησαΐας 33:17-24
1Ιδου, βασιλευς θελει βασιλευσει εν δικαιοσυνη, και αρχοντες θελουσιν αρχει εν κρισει.2Και ο ανθρωπος θελει εισθαι ως σκεπη απο του ανεμου και ως καταφυγιον απο της τρικυμιας· ως ποταμοι υδατος εν ξηρα γη, ως σκια μεγαλου βραχου εν γη διψωση.3Και οι οφθαλμοι των βλεποντων δεν θελουσιν εισθαι εσκοτισμενοι, και τα ωτα των ακουοντων θελουσιν εισθαι προσεκτικα.4Και η καρδια των θρασεων θελει καταλαβει σοφιαν, και η γλωσσα των τραυλιζοντων θελει επιταχυνει να λαλη καθαρα.5Ο αχρειος δεν θελει ονομαζεσθαι πλεον ελευθεριος, και ο φιλαργυρος δεν θελει λεγεσθαι μεγαλοπρεπης.6Διοτι ο αχρειος θελει λαλει αχρεια, και η καρδια αυτου θελει εργαζεσθαι ανομιαν, δια να εκτελη πονηριαν και να προφερη πλανην εναντιον του Κυριου, ωστε να στερη την ψυχην του πεινωντος και να εμποδιζη την ποσιν εις τον διψωντα.7Του δε φιλαργυρου τα οπλα ειναι αδικα· αυτος βουλευεται πονηριας δια να αφανιση τον πτωχον με λογους ψευδεις, ετι και οταν ο ενδεης λαλη δικαια.8Αλλ' ο ελευθεριος βουλευεται ελευθερια και επι ελευθερια θελει στηριζεσθαι αυτος.
17Οι οφθαλμοι σου θελουσιν ιδει τον βασιλεα εν τη ωραιοτητι αυτου· θελουσιν ιδει την γην την μακραν.18Η καρδια σου θελει μελετα τον παρελθοντα τρομον, φωναζουσα, Που ειναι ο γραμματευς; που ο συζητητης; που ο λογιστης των πυργων;19δεν θελεις ιδει λαον αγριον, λαον βαθειας φωνης, ωστε να μη διακρινης· τραυλιζουσης γλωσσης, ωστε να μη εννοης.20Αναβλεψον εις την Σιων, την πολιν των εορτων ημων· οι οφθαλμοι σου θελουσιν ιδει την Ιερουσαλημ ησυχον κατοικιαν, σκηνην ητις δεν θελει καταβιβασθη· οι πασσαλοι αυτης δεν θελουσι μετακινηθη εις τον αιωνα και ουδεν εκ των σχοινιων αυτης θελει κοπη.21Αλλ' εκει ο Κυριος της δοξης θελει εισθαι εις ημας τοπος πλατεων ποταμων και ρευματων· εκει δεν θελει εισελθει πλοιον δια κωπιων ουτε ναυς μεγαλοπρεπης θελει περασει εκειθεν.22Διοτι ο Κυριος ειναι ο κριτης ημων· ο Κυριος ειναι ο νομοθετης ημων· ο Κυριος ειναι ο βασιλευς ημων· αυτος θελει σωσει ημας.23Τα σχοινια σου εχαυνωθησαν· δεν δυνανται να στερεωσωσι το καταρτιον αυτων, δεν δυνανται να εξαπλωσωσι τα πανια· τοτε λεια μεγαλων λαφυρων θελει διαμερισθη· οι χωλοι θελουσι διαρπασει την λειαν.24Και ο κατοικος δεν θελει λεγει, Ητονησα· ο λαος ο κατοικων εν αυτη θελει λαβει αφεσιν ανομιας.

It is not necessary to look for a connected history of future events in these chapters. On the contrary the events are presented like a number of distinct views projected one after the other on the prophetic screen. Whether isolated or grouped together, the same facts may appear several times from different viewpoints. In this way, for the third time, the radiant dawn of the millennial reign presents itself for our admiration (ch. 32, 33).

After the terrifying destruction of the Assyrian and that of the false "king" or Anti-Christ (Isa. 30:31-33), room is made for the true King, Christ, who will reign in righteousness. In a clear way, emphasis is now put on this righteousness (Isa. 32:16-17; Isa. 33:5, 15).

Then, with eyes which see (Isa. 32:3), the remnant of the people will contemplate "the king in his beauty". In addition, they will find in Him "a man" who will be protection, rest and spiritual life for them (Isa. 32:2). These promises, although addressed to Israel, are precious to our hearts as well, dear children of God, for we live in the same unjust world! And we are waiting for the same Lord. He is "fairer than the children of men" (Ps. 45:2).

Ησαΐας 34:9-17; Ησαΐας 35:1-10
9Και τα ρευματα αυτης θελουσι μεταβληθη εις πισσαν και το χωμα αυτης εις θειον, και η γη αυτης θελει κατασταθη πισσα καιομενη·10νυκτα και ημεραν δεν θελει σβεσθη· ο καπνος αυτης θελει αναβαινει ακαταπαυστως· απο γενεας εις γενεαν θελει μενει ηρημωμενη· και δεν θελει υπαρχει ο διαβαινων δι' αυτης εις αιωνα αιωνος.11Αλλ' ο πελεκαν και ο ακανθοχοιρος θελουσι κληρονομησει αυτην· και η γλαυξ και ο κοραξ θελουσι κατοικει εν αυτη· και ο Κυριος θελει εξαπλωσει επ' αυτης, σχοινιον ερημωσεως και σταθμην κρημνισμου.12Θελουσι καλεσει εις την βασιλειαν τους μεγιστανας αυτης αλλ' ουδεις θελει εισθαι εκει· και παντες οι αρχοντες αυτης θελουσιν ελθει εις το μηδεν.13Και ακανθαι θελουσι βλαστησει εν τοις παλατιοις αυτης, κνιδαι και βατοι εν τοις οχυρωμασιν αυτης· και θελει εισθαι κατοικια θωων, αυλη στρουθοκαμηλων.14Και οι λυκοι θελουσι συναπαντασθαι εκει με τους αιλουρους· και ο σατυρος θελει φωναζει προς τον συντροφον αυτου· ο κοκκυξ ετι θελει αναπαυεσθαι εκει, ευρισκων εις εαυτον τοπον αναπαυσεως.15Εκει θελει εμφωλευει ο νυκτοκοραξ και θελει γεννα και επωαζει και συναγει τους νεοσσους υπο την σκιαν αυτου· εκει θελουσι συναγεσθαι και οι γυπες, εκαστος μετα του συντροφου αυτου.16Ζητησατε εν τω βιβλιω του Κυριου και αναγνωσατε· ουδεν εκ τουτων θελει λειψει, ουδεν θελει εισθαι χωρις του συντροφου αυτου· διοτι αυτο το στομα του Κυριου προσεταξε, και αυτο το πνευμα αυτου συνηγαγε ταυτα.17Και αυτος ερριψε τον κληρον περι αυτων, και η χειρ αυτου διεμοιρασεν εις αυτα με σταθμην εκεινην την γην· θελουσι κληρονομησει αυτην εις τον αιωνα· απο γενεας εις γενεαν θελουσι κατοικει εν αυτη.
1Η ερημος και η ανυδρος θελουσιν ευφρανθη δι' αυτα, και η ερημια θελει αγαλλιασθη και ανθησει ως ροδον.2Θελει ανθησει εν αφθονια και αγαλλιασθη μαλιστα χαιρουσα και αλαλαζουσα· η δοξα του Λιβανου θελει δοθη εις αυτην, η τιμη του Καρμηλου και Σαρων· οι τοποι ουτοι θελουσιν ιδει την δοξαν του Κυριου και την μεγαλωσυνην του Θεου ημων.3Ενισχυσατε τας κεχαυνωμενας χειρας· και στερεωσατε τα παραλελυμενα γονατα.4Ειπατε προς τους πεφοβισμενους την καρδιαν, Ισχυσατε, μη φοβεισθε· ιδου, ο Θεος σας θελει ελθει μετ' εκδικησεως, ο Θεος μετα ανταποδοσεως· αυτος θελει ελθει και θελει σας σωσει.
5Τοτε οι οφθαλμοι των τυφλων θελουσιν ανοιχθη και τα ωτα των κωφων θελουσιν ακουσει.6Τοτε ο χωλος θελει πηδα ως ελαφος και η γλωσσα του μογιλαλου θελει ψαλλει· διοτι εν τη ερημω θελουσιν αναβλυσει υδατα και ρευματα εν τη ερημια.7Και η ξηρα γη θελει κατασταθη λιμνη και η διψωσα γη πηγαι υδατος· εν τη κατοικια των θωων, οπου εκοιτοντο, θελει εισθαι χλοη μετα καλαμων και σπαρτων.8Και εκει θελει εισθαι λεωφορος και οδος και θελει ονομασθη, Οδος αγια· ο ακαθαρτος δεν θελει περασει δι' αυτης αλλα θελει εισθαι δι' αυτους ο οδευων και οι μωροι δεν θελουσι πλανασθαι.9Λεων δεν θελει εισθαι εκει και θηριον αρπακτικον δεν θελει αναβη εκει· δεν θελει ευρεθη εκει· αλλα οι λελυτρωμενοι θελουσι περιπατει εκει.10Και οι λελυτρωμενοι του Κυριου θελουσιν επιστρεψει και ελθει εν αλαλαγμω εις την Σιων· και ευφροσυνη αιωνιος θελει εισθαι επι της κεφαλης αυτων· αγαλλιασιν και ευφροσυνην θελουσιν απολαυσει· η λυπη δε και ο στεναγμος θελουσι φυγει.

Ch. 34 relates the punishment of Edom, that cursed people, the descendants of Esau. They will be completely destroyed and their country, Mount Seir, reduced to a permanent desolation. Some modern preachers have the audacity to state that God can condemn no one because of His love. A passage such as this solemnly contradicts them.

By way of contrast ch. 35 gives an outline of what the inheritance of Israel (the brother of Esau) will be. Even the desert will become a wonderful garden in which "the glory of the LORD, and the excellency of our God" will shine without a cloud (v. 2). Also notice the gladness and joy which overflow in this short ch. 35. This is a vision suitable to revive their discouraged hearts (v. 3). But how much better is the hope of the Christian: the coming of the Lord to take away His Church. Let us never forget it ourselves and let us speak to other believers about it. There is no more effective way of strengthening weak hands and feeble knees, in other words encouraging ourselves in service, prayer and an unflagging walk (v. 3; cf. Heb. 12:12). "Wherefore comfort one another with these words" advises the apostle Paul (1 Thess. 4:18).

Ησαΐας 36:1-10, 22; Ησαΐας 37:1-4
1Εν τω δεκατω τεταρτω ετει του βασιλεως Εζεκιου ανεβη Σενναχειρειμ ο βασιλευς της Ασσυριας επι πασας τας οχυρας πολεις του Ιουδα και εκυριευσεν αυτας.2Και απεστειλεν ο βασιλευς της Ασσυριας τον Ραβ-σακην απο Λαχεις εις Ιερουσαλημ, προς τον βασιλεα Εζεκιαν, μετα δυναμεως μεγαλης. Και εσταθη εν τω υδραγωγω, της ανω κολυμβηθρας εν τη μεγαλη οδω του αγρου του γναφεως.3Τοτε εξηλθον προς αυτον Ελιακειμ, ο υιος του Χελκιου, ο οικονομος, και Σομνας ο γραμματευς και Ιωαχ, ο υιος του Ασαφ, ο υπομνηματογραφος.4Και ειπε προς αυτους ο Ραβ-σακης, Ειπατε τωρα προς τον Εζεκιαν, Ουτω λεγει ο βασιλευς ο μεγας, ο βασιλευς της Ασσυριας· Ποιον ειναι το θαρρος, επι το οποιον θαρρεις;5Λεγεις, πλην ειναι λογοι χειλεων, Εχω βουλην και δυναμιν δια πολεμον. Αλλ' επι τινα θαρρεις ωστε απεστατησας εναντιον μου;6Ιδου, θαρρεις επι την ραβδον του συντετριμμενου εκεινου καλαμου, επι την Αιγυπτον· επι του οποιου εαν τις επιστηριχθη, θελει εμπηχθη εις την χειρα αυτου και τρυπησει αυτην· τοιουτος ειναι ο Φαραω ο βασιλευς της Αιγυπτου προς παντας τους θαρρουντας επ' αυτον.7Αλλ' εαν ειπης προς εμε, Επι Κυριον τον Θεον ημων θαρρουμεν, δεν ειναι αυτος, του οποιου τους υψηλους τοπους και τα θυσιαστηρια αφηρεσεν ο Εζεκιας και ειπε προς τον Ιουδαν και προς την Ιερουσαλημ, Εμπροσθεν τουτου του θυσιαστηριου θελετε προσκυνησει;8Τωρα λοιπον δος ενεχυρα εις τον κυριον μου τον βασιλεα της Ασσυριας, και εγω θελω σοι δωσει δισχιλιους ιππους, αν δυνασαι απο μερους σου να δωσης επιβατας επ' αυτους.9Πως λοιπον θελεις τρεψει οπισω το προσωπον ενος τοπαρχου εκ των ελαχιστων δουλων του κυριου μου, και ηλπισας επι την Αιγυπτον δια αμαξας και δια ιππεις;10Και τωρα, ανευ του Κυριου ανεβην εγω επι τον τοπον τουτον, δια να καταστρεψω αυτον; ο Κυριος ειπε προς εμε, Αναβα επι την γην ταυτην και καταστρεψον αυτην.
22Τοτε Ελιακειμ ο υιος του Χελκιου, ο οικονομος, και Σομνας ο γραμματευς, και Ιωαχ ο υιος του Ασαφ, ο υπομνηματογραφος, ηλθον προς τον Εζεκιαν με διεσχισμενα ιματια και απηγγειλαν προς αυτον τους λογους του Ραβ-σακη.
1Και οτε ηκουσεν ο βασιλευς Εζεκιας, διεσχισε τα ιματια αυτου και εσκεπασθη με σακκον και εισηλθεν εις τον οικον του Κυριου.2Και απεστειλεν Ελιακειμ τον οικονομον και Σομναν τον γραμματεα και τους πρεσβυτερους των ιερεων εσκεπασμενους με σακκους, προς τον προφητην Ησαιαν, τον υιον του Αμως·3και ειπον προς αυτον, Ουτω λεγει ο Εζεκιας· Ημερα θλιψεως και ονειδισμου και βλασφημιας, η ημερα αυτη· διοτι τα τεκνα ηλθον εις την ακμην της γεννας, πλην δυναμις δεν ειναι εις την τικτουσαν·4ειθε να ηκουσε Κυριος ο Θεος σου τους λογους του Ραβ-σακη, τον οποιον ο βασιλευς της Ασσυριας ο κυριος αυτου απεστειλε δια να ονειδιση τον ζωντα Θεον, και να υβριση δια των λογων, τους οποιους ηκουσε Κυριος ο Θεος σου· δια τουτο υψωσον δεησιν υπερ του υπολοιπου του σωζομενου.

Ch. 36-39 form a historical interlude between the two main prophetic divisions of the book of Isaiah. It involves an account which we know already from 2 Kings 18:13 to 20:21 and 2 Chronicles 32. God gives it to us a third time as a living illustration on the one hand of confidence in Him, and on the other hand of His gracious answers to that confidence. Although it comes unexpectedly at this point in the book, this great story involving Hezekiah is intended to strengthen "weak hands" and make "feeble knees" firm (Isa. 35:3). It is also a picture of the situation in which the remnant of Israel will be found at the time of the Assyrian invasion.

The enemy who was victorious until then presents himself "by the conduit of the upper pool in the highway of the fuller's field", at the very place to which, at the invasion of Rezin, the prophet and his son Shear-jashub had been sent to meet Ahaz with a message of grace (Isa. 7:3-4). Faced with the provocative words of this new invader, Hezekiah can also remember the promise made to his father at the same spot: "Take heed, and be quiet; fear not, neither be faint-hearted . . ."

Ησαΐας 37:5-20
5Και ηλθον προς τον Ησαιαν οι δουλοι του βασιλεως Εζεκιου.6Και ειπε προς αυτους ο Ησαιας, Ουτω θελετε ειπει προς τον κυριον σας· Ουτω λεγει Κυριος· Μη φοβου απο των λογων, τους οποιους ηκουσας, δια των οποιων οι δουλοι του βασιλεως της Ασσυριας με ωνειδισαν·7ιδου, εγω θελω βαλει εις αυτον τοιουτον πνευμα, ωστε ακουσας θορυβον θελει επιστρεψει εις την γην αυτου· και θελω καμει αυτον να πεση δια μαχαιρας εν τη γη αυτου.
8Ο Ραβ-σακης λοιπον επεστρεψε και ευρηκε τον βασιλεα της Ασσυριας πολεμουντα εναντιον της Λιβνα· διοτι ηκουσεν οτι εφυγεν απο Λαχεις.9Και ο βασιλευς ηκουσε να λεγωσι περι Θιρακα του βασιλεως της Αιθιοπιας, Εξηλθε να σε πολεμηση. Και οτε ηκουσε τουτο, απεστειλε πρεσβεις προς τον Εζεκιαν, λεγων,10Ουτω θελετε ειπει προς Εζεκιαν, τον βασιλεα του Ιουδα, λεγοντες, Ο Θεος σου, επι τον οποιον θαρρεις, ας μη σε απατα, λεγων, Η Ιερουσαλημ δεν θελει παραδοθη εις την χειρα του βασιλεως της Ασσυριας.11Ιδου, συ ηκουσας τι εκαμον οι βασιλεις της Ασσυριας εις παντας τους τοπους, καταστρεφοντες αυτους· και συ θελεις λυτρωθη;12Μηπως οι θεοι των εθνων ελυτρωσαν εκεινους, τους οποιους οι πατερες μου κατεστρεψαν, την Γωζαν και την Χαρραν και Ρεσεφ και τους υιους του Εδεν, τους εν Τελασσαρ;13Που ο βασιλευς της Αιμαθ και ο βασιλευς της Αρφαδ και ο βασιλευς της πολεως Σεφαρουιμ, Ενα και Αυα;14Και λαβων ο Εζεκιας την επιστολην εκ της χειρος των πρεσβεων ανεγνωσεν αυτην· και ανεβη ο Εζεκιας εις τον οικον του Κυριου και εξετυλιξεν αυτην ενωπιον του Κυριου.15Και προσηυχηθη εις τον Κυριον ο Εζεκιας λεγων,16Κυριε των δυναμεων, Θεε του Ισραηλ, ο καθημενος επι των χερουβειμ, συ αυτος εισαι ο Θεος, ο μονος, παντων των βασιλειων της γης· συ εκαμες τον ουρανον και την γην.17Κλινον, Κυριε, το ους σου και ακουσον· ανοιξον, Κυριε, τους οφθαλμους σου και ιδε· και ακουσον παντας τους λογους του Σενναχειρειμ, οστις απεστειλε τουτον δια να ονειδιση τον ζωντα Θεον.18Αληθως, Κυριε, οι βασιλεις της Ασσυριας ηρημωσαν παντα τα εθνη και τους τοπους αυτων,19και ερριψαν εις το πυρ τους θεους αυτων· διοτι δεν ησαν θεοι, αλλ' εργον χειρων ανθρωπων, ξυλα και λιθοι· δια τουτο κατεστρεψαν αυτους.20Τωρα λοιπον, Κυριε Θεε ημων, σωσον ημας εκ της χειρος αυτου· δια να γνωρισωσι παντα τα βασιλεια της γης, οτι συ εισαι ο Κυριος, ο μονος.

The servants of Hezekiah obeyed their king and were silent before the enemy. They then faithfully reported to him the words of the latter (Isa. 36: 21, 22). Now they carry out in the presence of Isaiah the mission with which they have been entrusted, putting into practice the proverb which they themselves have written out (see Prov. 25:1, 13). Let us notice that they are led by Eliakim, the son of Hilkiah, the faithful steward established by God, who is a type of the Lord Jesus (Isa. 22:20).

Having been reassured by the prophet's reply, Hezekiah now receives a letter from the king of Assyria which is filled with threats against himself as well as scorn for the LORD. Aware both of his own powerlessness and of the insult done to the God of Israel, the king enters once more into the temple where he unfolds the arrogant letter. This time he is not satisfied simply with the prayer made by Isaiah (v. 4). He addresses the LORD himself. Notice his arguments. He makes no reference to himself, or his people. The only matter of importance is the glory of the One who "dwellest between the cherubims". The "gods of the nations" which have been conquered by Assyria must not be confused with "the God of all the kingdoms of the earth" (vv. 12, 16 – cf. also v. 17 with Ps. 74: 10, 18).

Ησαΐας 37:21-38
21Τοτε απεστειλεν Ησαιας ο υιος του Αμως προς Εζεκιαν, λεγων, Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος του Ισραηλ· Ηκουσα οσα προσηυχηθης εις εμε κατα του Σενναχειρειμ, βασιλεως της Ασσυριας.22Ουτος ειναι ο λογος, τον οποιον ο Κυριος ελαλησε περι αυτου· Σε κατεφρονησε, σε ενεπαιξεν η παρθενος, θυγατηρ της Σιων· οπισω σου εσεισε κεφαλην η θυγατηρ της Ιερουσαλημ.23Τινα ωνειδισας και εβλασφημησας; και κατα τινος υψωσας φωνην και εσηκωσας υψηλα τους οφθαλμους σου; κατα του Αγιου του Ισραηλ.24Τον Κυριον ωνειδισας δια των δουλων σου και ειπας, Με το πληθος των αμαξων μου ανεβην εγω εις το υψος των ορεων, εις τα πλευρα του Λιβανου· και θελω κοψει τας υψηλας κεδρους αυτου, τας εκλεκτας ελατους αυτου· και θελω εισελθει εις το υψος των ακρων αυτου, εις το δασος του Καρμηλου αυτου·25εγω ανεσκαψα και επιον υδατα· και με το ιχνος των ποδων μου εξηρανα παντας τους ποταμους των πολιορκουμενων.26Μη δεν ηκουσας οτι εγω εκαμον τουτο παλαιοθεν και απο ημερων αρχαιων εβουλευθην αυτο; τωρα δε εξετελεσα τουτο, ωστε να ησαι δια να καταστρεφης πολεις ωχυρωμενας εις ερειπιων σωρους·27δια τουτο οι κατοικοι αυτων ησαν μικρας δυναμεως, ετρομαξαν και κατησχυνθησαν· ησαν ως ο χορτος του αγρου και ως η χλοη, ως ο χορτος των δωματων και ως ο σιτος ο καιομενος πριν καλαμωση.28Πλην εγω εξευρω την κατοικιαν σου και την εξοδον σου και την εισοδον σου και την κατ' εμου λυσσαν σου.29Επειδη η κατ' εμου λυσσα σου και η αλαζονεια σου ανεβησαν εις τα ωτα μου, δια τουτο θελω βαλει τον κρικον μου εις τους μυκτηρας σου και τον χαλινον μου εις τα χειλη σου, και θελω σε επιστρεψει δια της οδου δι' ης ηλθες.30Και τουτο θελει εισθαι εις σε το σημειον· το ετος τουτο θελετε φαγει ο, τι ειναι αυτοφυες· και το δευτερον ετος, ο, τι εκφυεται απο του αυτου· το δε τριτον ετος, σπειρατε και θερισατε και φυτευσατε αμπελωνας και φαγετε τον καρπον αυτων.31Και το υπολοιπον εκ του οικου Ιουδα, το διασωθεν, θελει ριζωσει παλιν υποκατωθεν και θελει δωσει επανω καρπους.32Διοτι εξ Ιερουσαλημ θελει εξελθει το υπολοιπον και εκ του ορους Σιων το διασωθεν· ο ζηλος του Κυριου των δυναμεων θελει εκτελεσει τουτο.33Οθεν ουτω λεγει Κυριος περι του βασιλεως της Ασσυριας· δεν θελει εισελθει εις την πολιν ταυτην, ουδε θελει τοξευσει εκει βελος, ουδε θελει προβαλει κατ' αυτης ασπιδας, ουδε θελει υψωσει εναντιον αυτης προχωμα·34δια της οδου δι' ης ηλθε, δι' αυτης θελει επιστρεψει και εις την πολιν ταυτην δεν θελει εισελθει, λεγει ο Κυριος·35διοτι θελω υπερασπισθη την πολιν ταυτην, ωστε να σωσω αυτην, ενεκεν εμου και ενεκεν του δουλου μου Δαβιδ.36Τοτε εξηλθεν ο αγγελος του Κυριου και επαταξεν εν τω στρατοπεδω των Ασσυριων εκατον ογδοηκοντα πεντε χιλιαδας· και οτε εξηγερθησαν το πρωι, ιδου, ησαν παντες σωματα νεκρα.37Και εσηκωθη και εφυγε και επεστρεψε Σενναχειρειμ ο βασιλευς της Ασσυριας και κατωκησεν εν Νινευη.38Και ενω προσεκυνει εν τω οικω Νισρωκ του θεου αυτου, Αδραμμελεχ και Σαρασαρ οι υιοι αυτου επαταξαν αυτον εν μαχαιρα, αυτοι δε εφυγον εις γην Αρμενιας· εβασιλευσε δε αντ' αυτου Εσαραδδων ο υιος αυτου.

Hezekiah has put into practice Isaiah 30:14 "In quietness and in confidence shall be your strength". As a result he has not been ashamed. His faith honours the LORD and in reply the LORD honours his faith. Just so, today God is "the Same" (Isa. 37:16, JND translation). He cannot fail to answer the weakest faith for His own glory is at stake.

Once Hezekiah has handed over the matter, the LORD takes the responsibility for answering the king of Assyria's letter in a way that the latter was very far from expecting. He considered the LORD incapable of saving Jerusalem (Isa. 36:20). In fact, a single angel of this God he has scorned is sufficient to strike down one hundred and eighty-five thousand troops in his army. Forced to abandon his campaign, Sennacherib returns to Nineveh frustrated and covered with shame. Then in his turn he dies at the hands of his own sons. What a contrast between the proud, haughty conqueror meeting disaster in the very temple of his idol, and the humble king of Judah, clothed in sackcloth, remaining in the House of his God to obtain his deliverance (see Ps. 118:5)!

Let us marvel at the grace of God which even adds to this deliverance a sign. He knows the needs of His people and promises to provide for their well-being (v. 30; Matt. 6:31-33).

Ησαΐας 38:1-16
1Κατ' εκεινας ημερας ηρρωστησεν ο Εζεκιας εις θανατον· και ηλθε προς αυτον Ησαιας ο προφητης ο υιος του Αμως και ειπε προς αυτον, Ουτω λεγει Κυριος· Διαταξον περι του οικου σου· επειδη αποθνησκεις και δεν θελεις ζησει.2Τοτε εστρεψεν ο Εζεκιας το προσωπον αυτου προς τον τοιχον και προσηυχηθη εις τον Κυριον,3και ειπε, Δεομαι, Κυριε, ενθυμηθητι τωρα πως περιεπατησα ενωπιον σου εν αληθεια και εν καρδια τελεια και επραξα το αρεστον ενωπιον σου. Και εκλαυσεν ο Εζεκιας κλαυθμον μεγαν.4Τοτε εγεινε λογος Κυριου προς τον Ησαιαν λεγων,5Υπαγε και ειπε προς τον Εζεκιαν, Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος του Δαβιδ του πατρος σου· Ηκουσα την προσευχην σου, ειδον τα δακρυα σου· ιδου, θελω προσθεσει εις τας ημερας σου δεκαπεντε ετη·6και θελω ελευθερωσει σε και την πολιν ταυτην εκ της χειρος του βασιλεως της Ασσυριας και θελω υπερασπισθη την πολιν ταυτην·7και τουτο θελει εισθαι εις σε το σημειον παρα Κυριου οτι θελει καμει ο Κυριος το πραγμα τουτο, το οποιον ελαλησεν·8ιδου, θελω στρεψει οπισω δεκα βαθμους την σκιαν των βαθμων, τους οποιους κατεβη εις το ηλιακον ωρολογιον του Αχαζ. Και εστραφη ο ηλιος δεκα βαθμους, δια των οποιων ειχε καταβη.
9Ταυτα ειναι τα γραφεντα υπο Εζεκιου βασιλεως του Ιουδα, οτε ηρρωστησε και ανελαβεν εκ της αρρωστιας αυτου·10Εγω ειπα, Εν τη μεσημβρια των ημερων μου θελω υπαγει εις τας πυλας του ταφου· εστερηθην το υπολοιπον των ετων μου.11Ειπα, δεν θελω ιδει πλεον τον Κυριον, τον Κυριον, εν γη ζωντων· δεν θελω ιδει πλεον ανθρωπον μετα των κατοικων του κοσμου.12Η ζωη μου εφυγε και μετετοπισθη απ' εμου ως ποιμενος σκηνη· εκοπη η ζωη μου ως υπο υφαντου· απο του στημονιου θελει με κοψει· απο πρωιας εως εσπερας θελεις με τελειωσει.13Εστοχαζομην εως πρωιας, ως λεων θελει συντριψει παντα τα οστα μου· απο πρωιας εως εσπερας θελεις με τελειωσει.14Ως γερανος, ως χελιδων, ουτω εψελλιζον· ωδυρομην ως τρυγων· οι οφθαλμοι μου απεκαμον ατενιζοντες εις τα ανω. Καταθλιβομαι, Κυριε· ανακουφισον με.15Τι να ειπω; αυτος και ειπε προς εμε και εξετελεσε· θελω διαγει παντα τα ετη μου εν τη πικρια της ψυχης μου.16Εν τουτοις, Κυριε, ζωσιν οι ανθρωποι, και εν πασι τουτοις υπαρχει ζωη του πνευματος μου· συ βεβαιως με θεραπευεις και με αναζωοποιεις.

Here Hezekiah's faith obtains an even greater answer from the LORD than that of the previous chapter. Death presents itself as an unwelcome visitor. The despair which the king feels when faced with it seems to show one thing: he does not know the promise which God made through Isaiah's mouth: "He will swallow up death in victory; and the Lord God will wipe away tears from off all faces" (Isa. 25:8). Hezekiah, who lived at the time of promises for the earth (Ps. 116:9), cannot see beyond the extension of his days. He does not have before him the certainty of resurrection which believers possess today. He does not know that "to die is gain", for to depart is "to be with Christ, which is far better" (Phil. 1:21-23). However, God hears his prayer, sees his tears . . . and relents (Ps. 34:6). On this occasion as well, He adds a sign of grace to His answer: the shadow moves backwards on the sun dial as a picture of judgment being postponed.

V. 3 brings to mind Hebrews 5:7 and the tears of Gethsemane. Who other than the Lord Jesus could fully enter into these words?

This beautiful account has already been related in 2 Kings 20:1-11, but it is only here that we find the moving "writing of Hezekiah" which accompanies his healing.

Ησαΐας 38:17-22; Ησαΐας 39:1-8
17Ιδου, αντι ειρηνης επηλθεν επ' εμε μεγαλη πικρια· αλλα συ, δι' αγαπην της ψυχης μου, ελυτρωσας αυτην απο του λακκου της φθορας· διοτι ερριψας οπισω των νωτων σου πασας τας αμαρτιας μου.18Διοτι ο ταφος δεν θελει σε υμνησει· ο θανατος δεν θελει σε δοξολογησει· οι καταβαινοντες εις τον λακκον δεν θελουσιν ελπιζει επι την αληθειαν σου.19Ο ζων, ο ζων, αυτος θελει σε υμνει, καθως εγω ταυτην την ημεραν· ο πατηρ θελει εις τα τεκνα γνωστοποιησει την αληθειαν σου.20Ο Κυριος ηλθε να με σωση· δια τουτο θελομεν ψαλλει το ασμα μου επι εντεταμενων οργανων πασας τας ημερας της ζωης ημων εν τω οικω του Κυριου.21Διοτι ο Ησαιας ειχεν ειπει, Ας λαβωσι παλαθην συκων και ας βαλωσιν αυτην ως εμπλαστρον επι το ελκος και θελει ιατρευθη.22Και ο Εζεκιας ειχεν ειπει, Τι ειναι το σημειον οτι εγω θελω αναβη εις τον οικον του Κυριου;
1Κατ' εκεινον τον καιρον Μερωδαχ-βαλαδαν, ο υιος του Βαλαδαν, βασιλευς της Βαβυλωνος, εστειλεν επιστολας και δωρα προς τον Εζεκιαν, ακουσας οτι ηρρωστησε και ανελαβε.2Και εχαρη δι' αυτα ο Εζεκιας και εδειξεν εις αυτους τον οικον των πολυτιμων πραγματων αυτου, τον αργυρον και τον χρυσον και τα αρωματα και τα πολυτιμα μυρα και πασαν την οπλοθηκην αυτου και παν ο, τι ευρισκετο εν τοις θησαυροις αυτου· δεν ητο ουδεν εν τω οικω αυτου ουδε υπο πασαν την εξουσιαν αυτου, το οποιον ο Εζεκιας δεν εδειξεν εις αυτους.3Τοτε ηλθεν Ησαιας ο προφητης προς τον βασιλεα Εζεκιαν και ειπε προς αυτον, Τι λεγουσιν ουτοι οι ανθρωποι και ποθεν ηλθον προς σε; Και ο Εζεκιας ειπεν, Απο γης μακρας ερχονται προς εμε, απο Βαβυλωνος.4Ο δε ειπε, Τι ειδον εν τω οικω σου; Και απεκριθη ο Εζεκιας, Ειδον παν ο, τι ειναι εν τω οικω μου· δεν ειναι ουδεν εν τοις θησαυροις μου, το οποιον δεν εδειξα εις αυτους.
5Τοτε ειπεν ο Ησαιας προς τον Εζεκιαν, Ακουσον τον λογον του Κυριου των δυναμεων.6Ιδου, ερχονται ημεραι, καθ' ας παν ο, τι ειναι εν τω οικω σου και ο, τι οι πατερες σου εναπεταμιευσαν μεχρι της ημερας ταυτης, θελει μετακομισθη εις την Βαβυλωνα· δεν θελει μεινει ουδεν, λεγει Κυριος·7και εκ των υιων σου, οιτινες θελουσιν εξελθει απο σου, τους οποιους θελεις γεννησει, θελουσι λαβει· και θελουσι γεινει ευνουχοι εν τω παλατιω του βασιλεως της Βαβυλωνος.8Τοτε ειπεν ο Εζεκιας προς τον Ησαιαν, Καλος ο λογος του Κυριου, τον οποιον ελαλησας. Ειπεν ετι, Διοτι θελει εισθαι ειρηνη και ασφαλεια εν ταις ημεραις μου.

"The writing of Hezekiah" concludes with thanksgiving. He prayed in order to be saved from death; now he prays in order to thank the One who has answered him.

The lot of the unconverted on this earth is summed up by one expression: "bitterness upon bitterness" (v. 17, JND translation; cf. Ecclesiastes 2:23). Even when everything is successful for them, they cannot shake off a secret anxiety. The redeemed, however, can say to his Saviour, "But thou hast in love to my soul delivered it from the pit of corruption: for thou hast cast all my sins behind thy back". "The LORD was ready to save me". If that is our story, let us not fail to enter into the meaning of v. 19: "the living, he shall praise thee, as I do this day".

In a more general way this is the story of Israel who will come to life again as the people of God at the last day, after all their sins have been forgiven.

Ch. 39 relates the subtle temptation to which Hezekiah is subjected by the king of Babylon's ambassadors. He succumbs . . . as we do every time we use for our own glory what God has entrusted to us for His. "What hast thou that thou didst not receive?" — asks 1 Corinthians 4:7 — "now if thou didst receive it, why dost thou glory?" The claim of Laodicea, "I am rich, and increased with goods" is quite intolerable. (Rev. 3:17).

Ησαΐας 40:1-17
1Παρηγορειτε, παρηγορειτε τον λαον μου, λεγει ο Θεος σας.2Λαλησατε παρηγορητικα προς την Ιερουσαλημ, και φωνησατε προς αυτην, οτι ο καιρος της ταπεινωσεως αυτης επληρωθη, οτι η ανομια αυτης συνεχωρηθη· διοτι ελαβεν εκ της χειρος Κυριου διπλασιον δια πασας τας αμαρτιας αυτης.
3Φωνη βοωντος εν τη ερημω, Ετοιμασατε την οδον του Κυριου. ευθειας καμετε εν τη ερημω τας τριβους του Θεου ημων.4Πασα φαραγξ θελει υψωθη και παν ορος και βουνος θελει ταπεινωθη· και τα σκολια θελουσι γεινει ευθεα· και οι τραχεις τοποι ομαλοι·5και η δοξα του Κυριου θελει φανερωθη και πασα σαρξ ομου θελει ιδει· διοτι το στομα του Κυριου ελαλησε.6Φωνη λεγουσα, Φωνησον· και ειπε, Τι να φωνησω; πασα σαρξ ειναι χορτος και πασα η δοξα αυτης ως ανθος του αγρου.7Ο χορτος εξηρανθη, το ανθος εμαρανθη· διοτι πνευμα Κυριου επνευσεν επ' αυτο· χορτος τη αληθεια ειναι ο λαος.8Ο χορτος εξηρανθη, το ανθος εμαρανθη· ο λογος ομως του Θεου ημων μενει εις τον αιωνα.
9Συ, ο φερων εις την Σιων αγαθας αγγελιας, αναβα εις το ορος το υψηλον· συ, ο φερων αγαθας αγγελιας εις την Ιερουσαλημ, υψωσον ισχυρως την φωνην σου· υψωσον· μη φοβου· ειπε προς τας πολεις του Ιουδα, Ιδου, ο Θεος υμων.10Ιδου, Κυριος ο Θεος θελει ελθει μετα δυναμεως και ο βραχιων αυτου θελει εξουσιαζει δι' αυτον· ιδου, ο μισθος αυτου ειναι μετ' αυτου και η αμοιβη αυτου ενωπιον αυτου.11Θελει βοσκησει το ποιμνιον αυτου ως ποιμην· θελει συναξει τα αρνια δια του βραχιονος αυτου και βαστασει εν τω κολπω αυτου· και θελει οδηγει τα θηλαζοντα.
12Τις εμετρησε τα υδατα εν τω κοιλωματι της χειρος αυτου και εσταθμισε τους ουρανους με την σπιθαμην και συμπεριελαβεν εν μετρω το χωμα της γης και εζυγισε τα ορη δια στατηρος και τους λοφους δια πλαστιγγος;13Τις εσταθμισε το πνευμα του Κυριου η εγεινε συμβουλος αυτου και, εδιδαξεν αυτον;14Μετα τινος συνεβουλευθη, και τις εσυνετισεν αυτον και εδιδαξεν αυτον την οδον της κρισεως και παρεδωκεν εις αυτον επιστημην και εδειξεν εις αυτον την οδον της συνεσεως;15Ιδου, τα εθνη ειναι ως σανις απο καδου και λογιζονται ως η λεπτη σκονη της πλαστιγγος· ιδου, η μετατοπιζει τας νησους ως σκονην.16Και ο Λιβανος δεν ειναι ικανος εις καυσιν ουδε τα ζωα αυτου ικανα εις ολοκαυτωμα.17Παντα τα εθνη ενωπιον αυτου ειναι ως μηδεν· λογιζονται παρ' αυτω ολιγωτερον παρα το μηδεν και την ματαιοτητα.

Ch. 40-66 compose a quite separate section, so much so that it has sometimes been called "the second book of Isaiah". The first part has as its main subject the past and future history of Israel, as well as that of the nations with which it has had (or will have) dealings. In the section which we are beginning, it is particularly a question of the work of God in their hearts to turn them toward Him. Our prayer as we begin this reading is that such a work will take place in each of our hearts. Only God's grace can achieve this and for that reason God begins by speaking of comfort and pardon.

Amongst the "cries" which resound at the beginning of this chapter (vv. 2, 3, 6, 9) there is a message which we recognise: it is that of John the Baptist (John 1:23). The Gospels teach us how he prepared the way of the Lord Jesus. The call which follows (quoted in 1 Peter 1:24-25) compares the weak fleeting quality of the flesh, and the finest things it is capable of producing (its flower), with the living permanent Word of God (cf. Matt. 24:35). At last Jerusalem is invited to proclaim to all: "Behold your God . . ." Are we too messengers of good tidings? (cf. 2 Kings 7:9).

Ησαΐας 40:18-31
18Με τινα λοιπον θελετε εξομοιωσει τον Θεον; η τι ομοιωμα θελετε προσαρμοσει εις αυτον;19Ο τεχνιτης χωνευει εικονα γλυπτην, και ο χρυσοχοος εκτεινει χρυσον επ' αυτην και χυνει αργυρας αλυσεις.20Ο πτωχος καμνων προσφοραν εκλεγει ξυλον ασηπτον· και ζητει εις εαυτον επιδεξιον τεχνιτην, δια να κατασκευαση εικονα γλυπτην μη σαλευομενην.21Δεν εγνωρισατε; δεν ηκουσατε; δεν ανηγγελθη προς εσας εξ αρχης; δεν ενοησατε απο καταβολης της γης;22Αυτος ειναι ο καθημενος επι τον γυρον της γης και οι κατοικοι αυτης ειναι ως ακριδες· ο εκτεινων τους ουρανους ως παραπετασμα και εξαπλονων αυτους ως σκηνην προς κατοικησιν·23ο φερων τους ηγεμονας εις το μηδεν και καθιστων ως ματαιοτητα τους κριτας της γης.24Αλλ' ουδε θελουσι φυτευθη· αλλ' ουδε θελουσι σπαρθη· αλλ' ουδε θελει ριζωθη εν τη γη το στελεχος αυτων· μονον να πνευση επ' αυτους, θελουσι παραυτα ξηρανθη και ο ανεμοστροβιλος θελει αναρπασει αυτους ως αχυρον.25Με τινα λοιπον θελετε με εξομοιωσει και θελω εξισωθη; λεγει ο Αγιος.26Σηκωσατε υψηλα τους οφθαλμους σας και ιδετε, τις εποιησε ταυτα; Ο εξαγων το στρατευμα αυτων κατα αριθμον· ο ονομαστι καλων ταυτα παντα εν τη μεγαλειοτητι της δυναμεως αυτου, διοτι ειναι ισχυρος εις εξουσιαν· δεν λειπει ουδεν.
27Δια τι λεγεις, Ιακωβ, και λαλεις, Ισραηλ, Η οδος μου ειναι κεκρυμμενη απο του Κυριου και η κρισις μου παραμελειται υπο του Θεου μου;28Δεν εγνωρισας; δεν ηκουσας, οτι ο αιωνιος Θεος, ο Κυριος, ο Ποιητης των ακρων της γης, δεν ατονει και δεν αποκαμνει; δεν εξιχνιαζεται η φρονησις αυτου.29Διδει ισχυν εις τους ητονημενους και αυξανει την δυναμιν εις τους αδυνατους.30Και οι νεοι θελουσιν ατονησει και αποκαμει, και οι εκλεκτοι νεοι θελουσιν αδυνατησει πανταπασιν·31αλλ' οι προσμενοντες τον Κυριον θελουσιν ανανεωσει την δυναμιν αυτων· θελουσιν αναβη με πτερυγας ως αετοι· θελουσι τρεξει και δεν θελουσιν αποκαμει· θελουσι περιπατησει και δεν θελουσιν ατονησει.

A great question is going to be discussed in ch. 40-48 which we are beginning: that of the idolatry of the people. This subject begins, of course, by stating the point: Who is the God of creation? (v. 12 . . .). Before speaking about false gods, the prophet establishes the existence and greatness of the incomparable God (vv. 18, 25; cf. Ps. 147:5). This is also the best way of proclaiming the Gospel. Let us begin by presenting the Lord Jesus. Few words will then be sufficient to show the vanity of worldly idols. When a little child has got hold of a dangerous object, do you have to pull it out of his hands? No, it is much better to offer him a more attractive toy which will make him let it go without difficulty.

Not only does God possess power in Himself, but He is the source of all true power. For you also, young people who perhaps think that you possess some strength and personal qualities! Remember vv. 29-31; they have proved themselves by giving fresh hope to many discouraged believers. You too should lay hold of them in your hearts in the same way that a runner or wise traveller keeps something special in reserve for the moment when tiredness makes itself felt.

Ησαΐας 41:1-16
1Σιωπατε ενωπιον μου, νησοι· οι λαοι ας ανανεωσωσι δυναμιν· και ας πλησιασωσι και τοτε ας λαλησωσιν· ας προσελθωμεν ομου εις κρισιν.2Τις ηγειρε τον δικαιον απο της ανατολης, προσεκαλεσεν αυτον κατα ποδας αυτου, παρεδωκεν εις αυτον τα εθνη και κατεστησεν αυτον κυριον επι τους βασιλεις; τις παρεδωκεν αυτους εις την μαχαιραν αυτου ως χωμα, και εις το τοξον αυτου ως αχυρον ωθουμενον απο ανεμου;3Κατεδιωξεν αυτους και διηλθεν ασφαλως δια της οδου, την οποιαν δεν ειχε περιπατησει με τους ποδας αυτου.4Τις ενηργησε και εκαμε τουτο, καλων τας γενεας απ' αρχης; Εγω ο Κυριος, ο πρωτος και ο μετα των εσχατων· εγω αυτος.5Αι νησοι ειδον και εφοβηθησαν· τα περατα της γης ετρομαξαν, επλησιασαν και ηλθον.6Εβοηθησαν εκαστος τον πλησιον αυτου· και ειπε προς τον αδελφον αυτου, Ισχυε.7Και ο ξυλουργος ενισχυε τον χρυσοχοον και ο λεπτυνων με την σφυραν, τον σφυροκοπουντα επι τον ακμονα, λεγων, Καλον ειναι δια την συγκολλησιν· και στερεονει αυτο με καρφια, δια να μη κινηται.8Αλλα συ, Ισραηλ, δουλε μου, Ιακωβ, εκλεκτε μου, το σπερμα Αβρααμ του αγαπητου μου,9συ, τον οποιον ελαβον εκ των ακρων της γης και σε εκαλεσα εκ των εσχατων αυτης και σοι ειπα, Συ εισαι ο δουλος μου· εγω σε εξελεξα και δεν θελω σε απορριψει·
10μη φοβου· διοτι εγω ειμαι μετα σου· μη τρομαζε· διοτι εγω ειμαι ο Θεος σου· σε ενισχυσα· μαλιστα σε εβοηθησα· μαλιστα σε υπερησπισθην δια της δεξιας της δικαιοσυνης μου.11Ιδου, παντες οι ωργισμενοι κατα σου θελουσι καταισχυνθη και εντραπη· θελουσιν εισθαι ως μηδεν· και οι αντιδικοι σου θελουσιν αφανισθη.12Θελεις ζητησει αυτους και δεν θελεις ευρει αυτους, τους εναντιουμενους εις σε· οι πολεμουντες κατα σου θελουσι γεινει μηδεν και ως εξουθενημα.13Διοτι εγω Κυριος ο Θεος σου ειμαι ο κρατων την δεξιαν σου, λεγων προς σε, Μη φοβου· εγω θελω σε βοηθησει.14Μη φοβου, σκωληξ Ιακωβ, θνητοι του Ισραηλ· εγω θελω σε βοηθει, λεγει ο Κυριος· και λυτρωτης σου ειναι ο Αγιος του Ισραηλ.15Ιδου, εγω θελω σε καμει νεον κοπτερον αλωνιστηριον οργανον οδοντωτον· θελεις αλωνισει τα ορη και λεπτυνει αυτα, και θελεις καμει τους λοφους ως λεπτον αχυρον.16Θελεις ανεμισει αυτα και ο ανεμος θελει σηκωσει αυτα και ο ανεμοστροβιλος θελει διασκορπισει αυτα· συ δε θελεις ευφρανθη εις τον Κυριον και θελεις δοξασθη εν τω Αγιω του Ισραηλ.

God has not only made Himself known in His creation. He has also shown His concern for mankind. To the nations, He has revealed Himself in righteousness and judgment (vv. 1-4). To Israel, He has displayed His character in grace. Are they not the descendants of Jacob His servant and of Abraham His friend? "They are beloved for the fathers' sakes. For the gifts and calling of God are without repentance" (Rom. 11:28-29; Ps. 105:6-10).

The weakness of this poor people – worms (v. 14) – is no obstacle to His blessing. On the contrary, it is the very condition necessary for their enjoyment of His glorious promises (from v. 10 especially), promises which are equally appropriate for our encouragement as well: "Fear thou not: for . . . I am thy God: I will strengthen thee; yea, I will help thee; yea, I will uphold thee . . .".

The end of the chapter continues to establish what God is in contrast to idols. These are challenged. Have they the slightest knowledge of things that are past or of those "that are to come" (vv. 22, 23)? Then let them prove it! The Creator, the God who is concerned about mankind, is also the God of all knowledge.

Ησαΐας 42:1-18
1Ιδου, ο δουλος μου, τον οποιον υπεστηριξα· ο εκλεκτος μου, εις τον οποιον η ψυχη μου ευηρεστηθη· εθεσα το πνευμα μου επ' αυτον· θελει εξαγγειλει κρισιν εις τα εθνη.2Δεν θελει φωναξει ουδε θελει ανακραξει ουδε θελει καμει την φωνην αυτου να ακουσθη εν ταις οδοις.3Καλαμον συντεθλασμενον δεν θελει συντριψει και λιναριον καπνιζον δεν θελει σβυσει· θελει εκφερει κρισιν εν αληθεια.4Δεν θελει εκλιπει ουδε θελει μικροψυχησει, εωσου βαλη κρισιν εν τη γη· και αι νησοι θελουσι προσμενει τον νομον αυτου.
5Ουτω λεγει ο Θεος ο Κυριος, ο ποιησας τους ουρανους και εκτεινας αυτους· ο στερεωσας την γην και τα γεννωμενα εξ αυτης· ο διδους πνοην εις τον λαον τον επ' αυτης και πνευμα εις τους περιπατουντας επ' αυτης·6Εγω ο Κυριος σε εκαλεσα εν δικαιοσυνη, και θελω κρατει την χειρα σου και θελω σε φυλαττει και θελω σε καταστησει διαθηκην του λαου, φως των εθνων·7δια να ανοιξης τους οφθαλμους των τυφλων, να εκβαλης τους δεσμιους εκ των δεσμων, τους καθημενους εν σκοτει εκ του οικου της φυλακης.8Εγω ειμαι ο Κυριος· τουτο ειναι το ονομα μου· και δεν θελω δωσει την δοξαν μου εις αλλον ουδε την αινεσιν μου εις τα γλυπτα.9Ιδου, ηλθον τα απ' αρχης· και εγω αναγγελλω νεα πραγματα· πριν εκφυωσι, λαλω περι αυτων εις εσας.10Ψαλλετε εις τον Κυριον ασμα νεον, την δοξαν αυτου εκ των ακρων της γης, σεις οι καταβαινοντες εις την θαλασσαν και παντα τα εν αυτη· αι νησοι και οι κατοικουντες αυτας.11Η ερημος και αι πολεις αυτης ας υψωσωσι φωνην, αι κωμαι τας οποιας κατοικει ο Κηδαρ· ας ψαλλωσιν οι κατοικοι της Σελα, ας αλαλαζωσιν εκ των κορυφων των ορεων.12Ας δωσωσι δοξαν εις τον Κυριον και ας αναγγειλωσι την αινεσιν αυτου εν ταις νησοις.
13Ο Κυριος θελει εξελθει ως ισχυρος· θελει διεγειρει ζηλον ως πολεμιστης· θελει φωναξει, μαλιστα θελει βρυχησει, θελει υπερισχυσει κατα των πολεμιων αυτου.14Απο πολλου εσιωπησα· θελω μεινει ησυχος; θελω κρατησει εμαυτον; τωρα θελω φωναξει ως η τικτουσα· θελω καταστρεψει και καταπιει ομου.15Θελω ερημωσει ορη και λοφους και καταξηρανει παντα τον χορτον αυτων· και θελω καταστησει τους ποταμους νησους και τας λιμνας θελω ξηρανει.16Και θελω φερει τους τυφλους δι' οδου την οποιαν δεν ηξευρον, θελω οδηγησει αυτους εις τριβους τας οποιας δεν εγνωριζον· το σκοτος θελω καμει φως εμπροσθεν αυτων και τα σκολια ευθεα. Ταυτα τα πραγματα θελω καμει εις αυτους και δεν θελω εγκαταλειψει αυτους.17Εστραφησαν εις τα οπισω, κατησχυνθησαν οι θαρρουντες επι τα γλυπτα, οι λεγοντες προς τα χωνευτα, σεις εισθε οι θεοι ημων.
18Ακουσατε, κωφοι· και ανοιξατε τους οφθαλμους σας, τυφλοι, δια να ιδητε.

The gradual revelation which God has been making of Himself is now to be completed in a wonderful way. Ch. 42 begins with the introduction of a Person: "Behold my Servant . . ." The Lord Jesus plays such an important part in Isaiah that this book has sometimes been called "the gospel of the Old Testament". Already we have read verses announcing His birth, then His manifestation in Galilee (Isa. 7:14; Isa. 9:1-2, 6). We are now transported to the banks of the Jordan. The powerful voice of John the Baptist has been heard in the wilderness (40:3). Then the perfect Servant appears. Immediately, according to the promise which we have here, God puts His Spirit upon Him. In the form of a dove, the Holy Spirit comes to abide upon the Well-beloved in whom the Father was "well-pleased" (v. 1; Matthew 3:17). Anointed with the Holy Spirit and with power, He then begins His untiring ministry of grace and truth (vv. 1-4 quoted in Matthew 12:18-21).

"My glory will I not give to another" states the LORD. This v. 8 provides an explanation for many punishments and humblings, not only for Israel (v. 12 . . .) but also for Christians today (see also Isa. 48:11).

Ησαΐας 42:19-25; Ησαΐας 43:1-7
19Τις τυφλος, παρα ο δουλος μου; η κωφος, παρα ο μηνυτης μου, τον οποιον απεστειλα; τις τυφλος, παρα ο τελειος; και τις τυφλος, παρα ο δουλος του Κυριου;20Βλεπεις πολλα αλλα δεν παρατηρεις· ανοιγεις τα ωτα αλλα δεν ακουεις.21Ο Κυριος ευνοησε προς αυτον ενεκεν της δικαιοσυνης αυτου· θελει μεγαλυνει τον νομον αυτου και καταστησει εντιμον.22Πλην αυτος ειναι λαος διηρπαγμενος και γεγυμνωμενος· ειναι παντες πεπαγιδευμενοι εν σπηλαιοις και κεκρυμμενοι εν ταις φυλακαις· ειναι λαφυρον και δεν υπαρχει ο λυτρονων· διαρπαγμα, και ουδεις ο λεγων, Επιστρεψον αυτο.23Τις απο σας θελει δωσει ακροασιν εις τουτο; θελει προσεξει και ακουσει εις το μετα ταυτα;24Τις παρεδωκε τον Ιακωβ εις διαρπαγην και τον Ισραηλ εις λεηλατιστας; ουχι ο Κυριος, αυτος εις τον οποιον ημαρτησαμεν; διοτι δεν ηθελησαν να περιπατησωσιν εν ταις οδοις αυτου ουδε υπηκουσαν εις τον νομον αυτου.25Δια τουτο εξεχεεν επ' αυτον την σφοδροτητα της οργης αυτου και την ορμην του πολεμου· και συνεφλεξεν αυτον πανταχοθεν αλλ' αυτος δεν ενοησε· και εκαυσεν αυτον αλλ' αυτος δεν εβαλε τουτο εν τη καρδια αυτου.
1Και τωρα ουτω λεγει Κυριος, ο δημιουργος σου, Ιακωβ, και ο πλαστης σου, Ισραηλ· Μη φοβου· διοτι εγω σε ελυτρωσα, σε εκαλεσα με το ονομα σου· εμου εισαι.2Οταν διαβαινης δια των υδατων, μετα σου θελω εισθαι· και οταν δια των ποταμων, δεν θελουσι πλημμυρησει επι σε· οταν περιπατης δια του πυρος, δεν θελεις καη ουδε θελει εξαφθη η φλοξ επι σε.3Διοτι εγω ειμαι Κυριος ο Θεος σου, ο Αγιος του Ισραηλ, ο Σωτηρ σου· δια αντιλυτρον σου εδωκα την Αιγυπτον· υπερ σου την Αιθιοπιαν και Σεβα.4Αφοτου εσταθης πολυτιμος εις τους οφθαλμους μου, εδοξασθης και εγω σε ηγαπησα· και θελω δωσει ανθρωπους πολλους υπερ σου και λαους υπερ της κεφαλης σου.5Μη φοβου· διοτι εγω ειμαι μετα σου· απο ανατολων θελω φερει το σπερμα σου και απο δυσμων θελω σε συναξει·6Θελω ειπει προς τον βορραν, Δος· και προς τον νοτον, Μη εμποδισης· φερε τους υιους μου απο μακραν και τας θυγατερας μου απο των ακρων της γης,7παντας οσοι καλουνται με το ονομα μου· διοτι εδημιουργησα αυτους δια την δοξαν μου, επλασα αυτους και εκαμα αυτους.

It is important to understand to whom the Holy Spirit is speaking in each part of the Holy Scriptures. Many people have gone astray, especially in interpreting the prophets, by applying to the Church what relates to the Jewish nation. In all these chapters, only Israel and their Messiah are involved. But on the other hand, let us not neglect these passages on the pretext that they do not directly concern the Christian. How many moving words they contain, words which the child of God recognises and lays hold of, because he has heard them many times in the quietness of his heart: "Fear not: for I have redeemed thee, I have called thee by thy name; thou art mine . . . I will be with thee. . . when thou walkest through the fire, thou shalt not be burned; neither shall the flame kindle upon thee." (43:1, 2). Such was the experience of the three friends of Daniel (Dan. 3). If we ourselves have to pass through the fire of testing, we shall never be there alone; the Lord has plainly promised us His company. The "furnace" is a privileged place of appointment with Christ for His own people (2 Tim. 4:17).

"Fear not". It is this short, familiar sentence (Isa. 41:10, 13-14; Isa. 44:2 . . .) with which the One who understands our troubles and anxieties comes tenderly to reassure us.

Ησαΐας 43:8-28
8Εξαγαγε τον λαον τον τυφλον και εχοντα οφθαλμους και τον κωφον και εχοντα ωτα.9Ας συναθροισθωσι παντα τα εθνη και ας συναχθωσιν οι λαοι· τις μεταξυ αυτων ανηγγειλε τουτο και εδειξεν εις ημας τα προτερα; ας φερωσι τους μαρτυρας αυτων και ας δικαιωθωσιν· και ας ακουσωσι και ας ειπωσι, Τουτο ειναι αληθινον.10Σεις εισθε μαρτυρες μου, λεγει Κυριος, και ο δουλος μου, τον οποιον εξελεξα, δια να μαθητε και να πιστευσητε εις εμε και να εννοησητε οτι εγω αυτος ειμαι· προ εμου αλλος Θεος δεν υπηρξεν ουδε θελει υπαρχει μετ' εμε.11Εγω, εγω ειμαι ο Κυριος· και εκτος εμου σωτηρ δεν υπαρχει.12Εγω ανηγγειλα και εσωσα και εδειξα· και δεν εσταθη εις εσας ξενος θεος· σεις δε εισθε μαρτυρες μου, λεγει Κυριος, και εγω ο Θεος.13Και πριν γεινη η ημερα, εγω αυτος ημην· και δεν υπαρχει ο λυτρονων εκ της χειρος μου· θελω καμει και τις δυναται να εμποδιση αυτο;
14Ουτω λεγει Κυριος, ο Λυτρωτης σας, ο Αγιος του Ισραηλ· δια σας εξαπεστειλα εις την Βαβυλωνα και κατεβαλον παντας τους φυγαδας αυτης και τους Χαλδαιους τους εγκαυχωμενους εις τα πλοια.15Εγω ειμαι ο Κυριος, ο Αγιος σας, ο Ποιητης του Ισραηλ, ο Βασιλευς σας.16Ουτω λεγει Κυριος, οστις εκαμεν οδον εις την θαλασσαν και τριβον εις τα ισχυρα υδατα·17οστις εξηγαγεν αμαξας και ιππους, στρατευμα και ρωμαλεους· παντα ομου εξηπλωθησαν κατω, δεν εσηκωθησαν· ηφανισθησαν, εσβεσθησαν ως στυπιον.18Μη ενθυμησθε τα προτερα και μη συλλογιζεσθε τα παλαια.19Ιδου, εγω θελω καμει νεον πραγμα· τωρα θελει ανατειλει· δεν θελετε γνωρισει αυτο; θελω βεβαιως καμει οδον εν τη ερημω, ποταμους εν τη ανυδρω.20Τα θηρια του αγρου θελουσι με δοξασει, οι θωες και οι στρουθοκαμηλοι· διοτι διδω υδατα εις την ερημον, ποταμους εις την ανυδρον, δια να ποτισω τον λαον μου, τον εκλεκτον μου.21Ο λαος, τον οποιον επλασα εις εμαυτον, θελει διηγεισθαι την αινεσιν μου.
22Αλλα συ, Ιακωβ, δεν με επεκαλεσθης· αλλα συ, Ισραηλ, εβαρυνθης απ' εμου.23Δεν προσεφερες εις εμε τα αρνια των ολοκαυτωματων σου ουδε με ετιμησας με τας θυσιας σου. Εγω δεν σε εδουλωσα με προσφορας ουδε σε εβαρυνα με θυμιαμα·24δεν ηγορασας με αργυριον καλαμον αρωματικον δι' εμε, ουδε με ενεπλησας απο του παχους των θυσιων σου· αλλα με εδουλωσας με τας αμαρτιας σου, με επεβαρυνας με τας ανομιας σου.25Εγω, εγω ειμαι, οστις εξαλειφω τας παραβασεις σου ενεκεν εμου, και δεν θελω ενθυμηθη τας αμαρτιας σου.26Ενθυμισον με· ας κριθωμεν ομου· λεγε συ, δια να δικαιωθης.27Ο προπατωρ σου ημαρτησε και οι διδασκαλοι σου ηνομησαν εις εμε.28Δια τουτο θελω καταστησει βεβηλους τους αρχοντας του αγιαστηριου, και θελω παραδωσει τον Ιακωβ εις καταραν και τον Ισραηλ εις ονειδισμους.

Let us reflect upon the glorious names which God gives Himself in vv. 11-15: The LORD, your Redeemer, your Holy One, the creator of Israel, your King. Beside Him there is no Saviour. "Neither is there salvation in any other" continues the apostle Peter in Acts 4:12.

The Christian life, however, is not only a matter of being saved. God has claims on us as He does on His earthly people: "This people have I formed for myself; they shall shew forth my praise" (v. 21). It is clear that Israel has not recognised these claims (v. 22 . . .), but in Christendom today the importance of true worship is also very much disregarded!

"For myself"! It is also for His own sake (v. 25) that God blots out sins. His glory requires our holiness. He makes provision for this personally, although He is the offended God: "I, even I, am he that blotteth out thy transgressions". He does not limit Himself to removing them; He promises "I will not remember thy sins". What mercy! Nevertheless He adds: "Put me in remembrance . . . declare thou". God leaves to us the task of confessing our state, our own sins in order to bring out fully the work accomplished to pay the penalty for them. That forms part of His praise which we are called to proclaim.

Ησαΐας 44:1-13
1Αλλα τωρα ακουσον, δουλε μου Ιακωβ, και Ισραηλ τον οποιον εξελεξα.2Ουτω λεγει Κυριος, οστις σε εκαμε και σε επλασεν εκ κοιλιας και θελει σε βοηθησει· Μη φοβου, δουλε μου Ιακωβ, και συ, Ιεσουρουν, τον οποιον εξελεξα.3Διοτι θελω εκχεει υδωρ επι τον διψωντα και ποταμους επι την ξηραν· θελω εκχεει το πνευμα μου επι το σπερμα σου και την ευλογιαν μου επι τους εκγονους σου·4και θελουσι βλαστησει ως μεταξυ χορτου, ως ιτεαι παρα τους ρυακας των υδατων.5Ο μεν θελει λεγει, Εγω ειμαι του Κυριου· ο δε θελει ονομαζεσθαι με το ονομα Ιακωβ· και αλλος θελει υπογραφεσθαι με την χειρα αυτου εις τον Κυριον και επονομαζεσθαι με το ονομα Ισραηλ.6Ουτω λεγει Κυριος ο Βασιλευς του Ισραηλ και ο Λυτρωτης αυτου, ο Κυριος των δυναμεων· Εγω ειμαι ο πρωτος και εγω ο εσχατος· και εκτος εμου δεν υπαρχει Θεος.7Και τις ως εγω θελει κραξει και αναγγειλει και διαταξει εις εμε, αφου εσυστησα τον παλαιον λαον; και τα επερχομενα και τα μελλοντα ας αναγγειλωσι προς αυτους.8Μη φοβεισθε μηδε τρομαζετε· εκτοτε δεν σε εκαμα να ακουσης και ανηγγειλα τουτο; σεις εισθε μαλιστα μαρτυρες μου· εκτος εμου υπαρχει Θεος; βεβαιως δεν υπαρχει βραχος· δεν γνωριζω ουδενα.
9Οσοι κατασκευαζουσιν ειδωλα, παντες ειναι ματαιοτης· και τα πολυεραστα αυτων ειδωλα δεν ωφελουσι· και αυτοι ειναι μαρτυρες αυτων οτι δεν βλεπουσιν ουδε νοουσι, δια να καταισχυνθωσι.10Τις επλασε θεον η εχυσεν ειδωλον, το οποιον ουδεν ωφελει;11Ιδου, παντες οι συντροφοι αυτου θελουσιν αισχυνθη· και οι τεχνιται, αυτοι ειναι εξ ανθρωπων· ας συναχθωσι παντες ομου· ας παρασταθωσι· θελουσι φοβηθη, θελουσιν εντραπη παντες ομου.12Ο χαλκευς κοπτει σιδηρον και εργαζεται εις τους ανθρακας και με τα σφυρια μορφονει αυτο και κατασκευαζει αυτο με την δυναμιν των βραχιονων αυτου· μαλιστα πεινα και η δυναμις αυτου αποκαμνει· υδωρ δεν πινει και ατονει.13Ο ξυλουργος εξαπλονει τον κανονα, σημειονει αυτο με σταθμην, ομαλυνει αυτο με ροκανια και σημειονει αυτο δια του διαβητου και καμνει αυτο κατα την ανθρωπινην μορφην, κατα ανθρωπινην ωραιοτητα, δια να κατοικη εν τη οικια.

These chapters take us back to the beginning of Israel's history. The LORD had formed and set apart this people for Himself (Isa. 43:21; Isa. 44:2). They belonged to Him and He to them (v. 5). Then He had given them the law which began thus: "I am the LORD thy God . . . thou shalt have no other gods before me . . . Thou shalt not make unto thee any graven image . . . (Ex. 20:1-4). The history of the nation teaches us to what extent these commandments have been broken. But idolatry is not the sin of Israel nor of pagan nations exclusively (1 Cor. 10:14). By taking stock of the things we possess – and those we keep in our secret thoughts – we shall perhaps discover more than one idol firmly settled in our heart. That is the reason why the Holy Spirit is so often grieved and the blessing held back (cf. v. 3).

Let us continue to meditate upon the last two expressions of our reading on the subject of the idol. It is made "according to the beauty of a man" (contrast 1:6). Man takes pleasure in himself, worshipping and serving the creature more than the Creator (Rom. 1:25). Secondly, it is made "that it may remain in the house" (v. 13). We each need to watch over our heart, that "secret place" in Deuteronomy 27:15, and also over our houses.

Ησαΐας 44:14-28
14Κοπτει εις εαυτον κεδρους και λαμβανει την κυπαρισσον και την δρυν, τα οποια εκλεγει εις εαυτον μεταξυ των δενδρων του δασους· φυτευει πευκην και η βροχη αυξανει αυτην.15Και θελει εισθαι χρησιμον εις τον ανθρωπον δια καυσιμον· και εξ αυτου λαμβανει και θερμαινεται· προσετι καιει αυτο και ψηνει αρτον· προσετι καμνει αυτο θεον και προσκυνει αυτο· καμνει αυτο ειδωλον και γονατιζει εμπροσθεν αυτου.16Το ημισυ αυτου καιει εν πυρι· με το αλλο ημισυ τρωγει το κρεας· ψηνει το ψητον και χορταινει· και θερμαινεται, λεγων, Ω εθερμανθην, ειδον το πυρ·17και το εναπολειφθεν αυτου καμνει θεον, το γλυπτον αυτου· γονατιζει εμπροσθεν αυτου και προσκυνει αυτο και προσευχεται εις αυτο και λεγει, Λυτρωσον με, διοτι εισαι ο θεος μου.18Δεν καταλαμβανουσιν ουδε νοουσι· διοτι εκλεισε τους οφθαλμους αυτων δια να μη βλεπωσι, και τας καρδιας αυτων δια να μη νοωσι.19Και ουδεις συλλογιζεται εν τη καρδια αυτου ουδε ειναι γνωσις εν αυτω ουδε νοησις, ωστε να ειπη, Το ημισυ αυτου εκαυσα εν πυρι· ετι εψησα αρτον επι των ανθρακων αυτου· εψησα κρεας και εφαγον· επειτα θελω καμει το υπολοιπον αυτου βδελυγμα; θελω προσκυνησει δενδρου κορμον;20Βοσκεται απο στακτης· η ηπατημενη καρδια αυτου απεπλανησεν αυτον, δια να μη δυναται να ελευθερωση την ψυχην αυτου μηδε να ειπη, Τουτο, τη εν τη δεξια μου, δεν ειναι ψευδος;
21Ενθυμου ταυτα, Ιακωβ και Ισραηλ· διοτι δουλος μου εισαι· εγω σε επλασα· δουλος μου εισαι· Ισραηλ, δεν θελεις λησμονηθη υπ' εμου.22Εξηλειψα ως πυκνην ομιχλην τας παραβασεις σου, και ως νεφος τας αμαρτιας σου· επιστρεψον προς εμε· διοτι εγω σε ελυτρωσα.23Ψαλλετε, ουρανοι· διοτι ο Κυριος εκαμε τουτο· αλαλαξατε, τα κατω της γης· εκβαλετε φωνην αγαλλιασεως, ορη, δαση και παντα τα εν αυτοις δενδρα· διοτι ο Κυριος ελυτρωσε τον Ιακωβ και εδοξασθη εν τω Ισραηλ.24Ουτω λεγει ο Κυριος, οστις σε ελυτρωσε και σε επλασεν εκ κοιλιας· Εγω ειμαι ο Κυριος ο ποιησας τα παντα· ο μονος εκτεινας τους ουρανους, ο στερεωσας την γην απ' εμαυτου·25ο ματαιονων τα σημεια των ψευδολογων και καθιστων παραφρονας τους μαντεις· ο ανατρεπων τους σοφους και μωραινων την επιστημην αυτων·26ο στερεονων τον λογον του δουλου μου και εκπληρων την βουλην των μηνυτων μου· ο λεγων προς την Ιερουσαλημ, Θελεις κατοικισθη· και προς τας πολεις του Ιουδα, Θελετε ανακτισθη και θελω ανορθωσει τα ερειπια αυτου·27ο λεγων προς την αβυσσον, Γενου ξηρα και θελω ξηρανει τους ποταμους σου·28ο λεγων προς τον Κυρον, Ουτος ειναι ο βοσκος μου και θελει εκπληρωσει παντα τα θεληματα μου· και ο λεγων προς την Ιερουσαλημ, Θελεις ανακτισθη· και προς τον ναον, Θελουσι τεθη τα θεμελια σου.

In order to clear its conscience the world is willing to associate religion with the pursuit of ease and satisfaction (cf. Ex. 32:6), just like this man who, with the same wood lights a fire, bakes his bread, warms himself . . . and carves an idol. This description is sufficient to prove the folly of such a form of worship. Instead of worshipping the One who created him, the fool falls down before a lifeless object produced by his own hands! Vv. 9-20 are full of the activity of man. He does this, he does that. He spends himself unceasingly and all for a tragic illusion, for "he feedeth on ashes . . . he cannot deliver his soul" (v. 20). But from v. 21 we find what God does . . . "I have blotted out as a thick cloud, thy transgressions, and, as a cloud, thy sins . . . I have redeemed thee". Just as the wind clears in a moment the cloudiest sky, so God with His powerful breath dispels all that has piled up between Himself – who is light – and our souls which need that light as the earth needs the light of the sun. He who "stretcheth forth the heavens . . . spreadeth abroad the earth", and who formed man, will also do what is required for the restoration of His people . . . and the salvation of whosoever believes.

Ησαΐας 45:1-13
1Ουτω λεγει Κυριος προς τον κεχρισμενον αυτου, τον Κυρον, του οποιου την δεξιαν χειρα εκρατησα, δια να υποταξω τα εθνη εμπροσθεν αυτου· και θελω λυσει την οσφυν των βασιλεων, δια να ανοιξω τα διθυρα εμπροθεν αυτου· και αι πυλαι δεν θελουσι κλεισθη.2Εγω θελω υπαγει εμπροθεν σου και εξομαλυνει τας σκολιας οδους· θελω συντριψει τας χαλκινας θυρας και κοψει τους σιδηρους μοχλους.3Και θελω σοι δωσει θησαυρους φυλαττομενους εν σκοτει και πλουτη κερυμμενα εν αποκρυφοις· δια να γνωρισης οτι εγω ειμαι ο Κυριος ο καλων σε κατ' ονομα, ο Θεος του Ισραηλ.4Δια τον Ιακωβ τον δουλον μου και τον Ισραηλ τον εκλεκτον μου σε εκαλεσα μαλιστα με το ονομα σου, σε επωνομασα, αν και δεν με εγνωρισας.
5Εγω ειμαι ο Κυριος και δεν ειναι αλλος· δεν υπαρχει εκτος εμου Θεος· εγω σε περιεζωσα, αν και δεν με εγνωρισας,6δια να γνωρισωσιν απο ανατολων ηλιου και απο δυσμων, οτι εκτος εμου δεν υπαρχει ουδεις· εγω ειμαι ο Κυριος και δεν υπαρχει αλλος·7ο κατασκευασας το φως και ποιησας το σκοτος· ο ποιων ειρηνην και κτιζων κακον· εγω ο Κυριος ποιω παντα ταυτα.8Σταλαξατε δροσον ανωθεν, ουρανοι, και ας ρανωσιν αι νεφελαι δικαιοσυνην· ας ανοιξη η γη και ας γεννηση σωτηριαν και ας βλαστηση δικαιοσυνην ομου· εγω ο Κυριος εποιησα τουτο.9Ουαι εις τον αντιμαχομενον προς τον Ποιητην αυτου. Ας αντιμαχεται το οστρακον προς τα οστρακα της γης· ο πηλος θελει ειπει προς τον πλαττοντα αυτον, Τι καμνεις; η το εργον σου, Ουτος δεν εχει χειρας;10Ουαι εις τον λεγοντα προς τον πατερα, τι γεννας; προς την γυναικα, τι κοιλοπονεις;
11Ουτω λεγει Κυριος, ο Αγιος του Ισραηλ και ο Πλαστης αυτου· Ερωτατε με δια τα μελλοντα περι των υιων μου και περι του εργου των χειρων μου προσταξατε με.12Εγω εκτισα την γην και εποιησα ανθρωπον επ' αυτης· εγω δια των χειρων μου εξετεινα τους ουρανους και εδωκα διαταγας εις πασαν την στρατιαν αυτων.13Εγω εξηγειρα εκεινον εις δικαιοσυνην και θελω διευθυνει πασας τας οδους αυτου· αυτος θελει οικοδομησει την πολιν μου και θελει επιστρεψει τους αιχμαλωτους μου, ουχι με λυτρον ουδε με δωρα, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.

The LORD has declared that He will use Cyrus to carry out all His good pleasure (read again Isa. 44:28). This king, who was to bring an end to the captivity of the people at Babylon, is called by his name long before the beginning of that captivity and consequently long before his birth! God's mercy, then, kept this "saviour" in reserve, so to speak, during the whole time of Israel's punishment. In the form of a personal revelation to Cyrus, the LORD seizes the opportunity to confirm that there is no God beside Himself (v. 5; cf. 1 Cor. 8:4-6; Eph. 4:6). So it is not only to the Jews that God has made Himself known but also to the Gentiles of whom we are part. Long before we were born, before the creation of the world, in eternity, your name and mine were in His mind. He also determined to carry out all His good pleasure through us at the appropriate time . . . which is the present moment (Eph. 3:8-10). Does each one of us, each in our situation and according to our ability, match up to what God expects of us? (cf. Acts 13:36 in connection with David).

Vv. 9, 10, about which the apostle was certainly thinking while writing Romans 9:20, confirm the folly of those people who strive with this Creator and sovereign God.

Ησαΐας 45:14-25
14Ουτω λεγει Κυριος· Ο κοπος της Αιγυπτου και το εμποριον της Αιθιοπιας και των Σαβαιων, ανδρων μεγαλοσωμων, θελουσι περασει εις σε και σου θελουσιν εισθαι· οπισω σου θελουσιν ακολουθει· με αλυσεις θελουσι περασει και θελουσι σε προσκυνησει, θελουσι σε ικετευσει, λεγοντες, Βεβαιως ο Θεος ειναι εν σοι, και δεν υπαρχει ουδεις αλλος Θεος.15Τωοντι συ εισαι Θεος κρυπτομενος, Θεε του Ισραηλ, ο Σωτηρ.16Παντες ουτοι θελουσιν αισχυνθη και εντραπη· οι εργαται των ειδωλων θελουσι φυγει εν καταισχυνη παντες ομου.17Ο δε Ισραηλ θελει σωθη δια του Κυριου σωτηριαν αιωνιον· δεν θελετε αισχυνθη ουδε εντραπη αιωνιως.18Διοτι ουτω λεγει Κυριος, ο ποιησας τους ουρανους· αυτος ο Θεος, ο πλασας την γην και ποιησας αυτην· οστις αυτος εστερεωσεν αυτην, εκτισεν αυτην ουχι ματαιως αλλ' επλασεν αυτην δια να κατοικηται· Εγω ειμαι ο Κυριος και δεν υπαρχει αλλος.19Δεν ελαλησα εν κρυπτω ουδε εν σκοτεινω τοπω της γης· δεν ειπα προς το σπερμα του Ιακωβ, Ζητησατε με ματαιως· εγω ειμαι ο Κυριος, ο λαλων δικαιοσυνην, ο αναγγελλων ευθυτητα.
20Συναχθητε και ελθετε· πλησιασατε ομου, οι σεσωσμενοι των εθνων· δεν εχουσι νοησιν, οσοι σηκονουσι το γλυπτον ξυλον αυτων και προσευχονται εις θεον μη δυναμενον να σωση.21Απαγγειλατε και φερετε αυτους πλησιον· μαλιστα, ας συμβουλευθωσιν ομου· τις ανηγγειλε τουτο απ' αρχης; τις εφανερωσε τουτο εξ εκεινου του καιρου; ουχι εγω ο Κυριος; και δεν υπαρχει εκτος εμου αλλος Θεος· Θεος δικαιος και Σωτηρ· δεν υπαρχει εκτος εμου.22Εις εμε βλεψατε και σωθητε, παντα τα περατα της γης· διοτι εγω ειμαι ο Θεος και δεν υπαρχει αλλος.23Ωμοσα εις εμαυτον· ο λογος εξηλθεν εκ του στοματος μου εν δικαιοσυνη και δεν θελει επιστραφη, Οτι παν γονυ θελει καμψει εις εμε, πασα γλωσσα θελει ομνυει εις εμε.24Βεβαιως θελουσιν ειπει περι εμου, Εν τω Κυριω ειναι η δικαιοσυνη και η δυναμις· εις αυτον θελουσι προσελθει και θελουσι καταισχυνθη παντες οι οργιζομενοι εναντιον αυτου.25Εν τω Κυριω θελει δικαιωθη απαν το σπερμα του Ισραηλ.

What the LORD will carry out in order to restore His people will make Him known to all as the "God of Israel, the Saviour" (v. 15). In contrast to the gods which cannot save (end of v. 20), He declares Himself in the strongest terms: "A just God and a Saviour; there is none beside me. Look unto me, and be ye saved, all the ends of the earth . . ." (vv. 21, 22). This appeal reverberates in the world today. Has each one of us responded to it? We who believe recognise the voice of "God our Saviour, who will have all men to be saved, and to come unto the knowledge of the truth . . ." (1 Tim. 2:3-4). But we know what was necessary so that God might show Himself both "just and a Saviour." The punishment which was required to satisfy His righteousness with regard to sin fell on the One whom the continuation of the same passage in 1 Timothy calls the "mediator between God and men, the man Christ Jesus, who gave himself a ransom for all". How right it is that every knee shall bow before the Lord and every tongue shall confess God (v. 23 quoted in Rom. 14:11)!

Ησαΐας 46:1-13
1Κατεκαμφθη ο Βηλ, εκυψεν ο Νεβω· τα ειδωλα αυτων επετεθησαν επι ζωων και κτηνων· αι αμαξαι υμων ησαν πεφορτισμεναι φορτιον κοπιαστικον.2Κυπτουσι, καμπτουσιν ομου· δεν δυνανται να σωσωσι το φορτιον αλλα και αυτα φερονται εις αιχμαλωσιαν.3Ακουσατε μου, οικος Ιακωβ και παν το υπολοιπον του οικου Ισραηλ, τους οποιους εσηκωσα απο κοιλιας, τους οποιους εβαστασα απο μητρας·4και εως του γηρατος σας εγω αυτος ειμαι· και εως των λευκων τριχων εγω θελω σας βαστασει· εγω σας εκαμα και εγω θελω σας σηκωσει· ναι, εγω θελω σας βαστασει και σωσει.
5Με τινα θελετε με εξομοιωσει και θελετε με εξισωσει και με συγκρινει και θελομεν εισθαι ομοιοι;6Χυνουσι χρυσιον εκ του βαλαντιου και ζυγιζουσιν αργυριον δια του στατηρος και μισθονουσι χρυσοχοον και κατασκευαζει αυτο θεον· επειτα προσπιπτουσι και προσκυνουσι·7σηκονουσιν αυτον επ' ωμου· φερουσιν αυτον και θετουσιν αυτον εις τον τοπον αυτου και ισταται· δεν θελει μετασαλευσει εκ του τοπου αυτου· προσετι βοωσι προς αυτον αλλα δεν δυναται να αποκριθη ουδε να σωση αυτους απο της συμφορας αυτων.8Ενθυμηθητε τουτο και δειχθητε ανθρωποι· ανακαλεσατε αυτο εις τον νουν σας, αποσταται.9Ενθυμηθητε τα προτερα, τα απ' αρχης· διοτι εγω ειμαι ο Θεος και δεν υπαρχει αλλος· εγω ειμαι ο Θεος και ουδεις ομοιος μου·10οστις απ' αρχης αναγγελλω το τελος και απο προτερον τα μη γεγονοτα, λεγων, Η βουλη μου θελει σταθη και θελω εκτελεσει απαν το θελημα μου·11οστις κραζω το αρπακτικον πτηνον εξ ανατολων, τον ανδρα της βουλης μου απο γης μακραν· ναι, ελαλησα και θελω καμει να γεινη· εβουλευθην και θελω εκτελεσει αυτο.12Ακουσατε μου, σκληροκαρδιοι, οι μακραν απο της δικαιοσυνης.13Επλησιασα την δικαιοσυνην μου· δεν θελει εισθαι μακραν και η σωτηρια μου δεν θελει βραδυνει· και θελω δωσει εν Σιων σωτηριαν εις τον Ισραηλ, την δοξαν μου.

The prophet continues his comparison with a striking new picture. On the one hand, vain idols which weigh heavily upon those who carry them! On the other, a mighty and faithful God who by contrast has Himself carried His people from the beginning to the end of their history (v. 3; Deut. 1:31; Deut. 32:11-12). Instead of this privileged position, Israel preferred the thankless service of impotent and ridiculous false gods (vv. 6, 7). These caused Israel to stumble badly, crushing the people beneath their weight, and finally they were the cause of Israel's captivity. In a moral sense it is always so. The noblest idols, as the world sees them (those of silver and gold rather than those made only of wood as in Isa. 44), inexorably lead those who serve them to their final ruin. How great is the power which gold wields over the human heart!

But, by contrast, what does the Lord Jesus ask of us? To trust in Him from our youth upwards, to continue to rest upon Him from year to year for as long as we live; finally if we have to reach the age where strength wanes, to be even then in the enjoyment of this precious promise: "even to your old age I am he; and even to hoar hairs will I carry you" (v. 4).

Ησαΐας 47:1-15
1Καταβα και καθησον επι του χωματος, παρθενε θυγατηρ της Βαβυλωνος· καθησον κατα γης· θρονος πλεον δεν ειναι, θυγατηρ των Χαλδαιων· διοτι δεν θελεις πλεον ονομασθη απαλη και τρυφερα.2Πιασον τον χειρομυλον και αλεθε αλευρον· εκκαλυψον τους πλοκαμους σου, γυμνωσον τους ποδας, εκκαλυψον τας κνημας, περασον τους ποταμους.3Η γυμνωσις σου θελει εκκαλυφθη· ναι, η αισχυνη σου θελει φανη· εκδικησιν θελω λαβει και δεν θελω φεισθη ανθρωπον.4Του Λυτρωτου ημων το ονομα ειναι, Ο Κυριος των δυναμεων, ο Αγιος του Ισραηλ.5Καθησον σιωπωσα και εισελθε εις το σκοτος, θυγατηρ των Χαλδαιων· διοτι δεν θελεις πλεον ονομαζεσθαι, Η κυρια των βασιλειων.6Ωργισθην κατα του λαου μου, εμιανα την κληρονομιαν μου και παρεδωκα αυτους εις την χειρα σου· πλην συ δεν εδειξας εις αυτους ελεος· σφοδρα εβαρυνας τον ζυγον σου επι τον γεροντα.
7Και ειπας, εις τον αιωνα θελω εισθαι κυρια· ωστε δεν εβαλες ταυτα εν τη καρδια σου ουδε ενεθυμηθης τα εσχατα αυτων.8Τωρα λοιπον ακουσον τουτο, η παραδεδομενη εις τας τρυφας, η κατοικουσα αμεριμνως, η λεγουσα εν τη καρδια σου, Εγω ειμαι και εκτος εμου ουδεμια αλλη· δεν θελω καθησει χηρα και δεν θελω γνωρισει ατεκνωσιν.9Τα δυο ταυτα θελουσι βεβαιως ελθει επι σε εξαιφνης εν μια ημερα, ατεκνωσις και χηρεια· θελουσιν ελθει επι σε καθ' ολοκληριαν δια το πληθος των μαγειων σου, δια την μεγαλην αφθονιαν των γοητευματων σου·10διοτι εθαρρευθης επι την πονηριαν σου και ειπας, δεν με βλεπει ουδεις. Η σοφια σου και η επιστημη σου σε απεπλανησαν· και ειπας εν τη καρδια σου, Εγω ειμαι και εκτος εμου ουδεμια αλλη.11Δια τουτο θελει ελθει κακον επι σε, χωρις να εξευρης ποθεν γενναται· και συμφορα θελει πεσει κατα σου, χωρις να δυνασαι να αποστρεψης αυτην· και ολεθρος θελει ελθει, αιφνιδιως επι σε, χωρις να εξευρης.12Στηθι τωρα με τας γοητειας σου και με το πληθος των μαγειων σου, εις τας οποιας ηγωνισθης εκ νεοτητος σου· αν δυνασαι να ωφεληθης, αν δυνασαι να υπερισχυσης.13Απεκαμες εν τω πληθει των βουλων σου. Ας σηκωθωσι τωρα οι ουρανοσκοποι, οι αστρολογοι, οι μηνολογοι προγνωστικοι, και ας σε σωσωσιν εκ των επερχομενων επι σε.14Ιδου, θελουσιν εισθαι ως αχυρον· πυρ θελει κατακαυσει αυτους· δεν θελουσι δυνηθη να σωσωσιν εαυτους απο της δυναμεως της φλογος· δεν θελει μεινει ανθραξ δια να θερμανθη τις ουδε πυρ δια να καθηση εμπροσθεν αυτου.15Τοιουτοι θελουσιν εισθαι εις σε εκεινοι, μετα των οποιων εκ νεοτητος σου εκοπιασας, οι εμποροι σου· θελουσι φυγει περιπλανωμενοι εκαστος εις το μερος αυτου· ουδεις θελει σε σωσει.

Babylon is now the theme under consideration. Even before its entrance into history, its downfall is recorded. Used by the LORD to discipline His people, Babylon showed no pity towards them at all, taking no warning to heart and not keeping in mind "the latter end of it" (v. 7; Deut. 32:29). By the mouth of Daniel, God had already made known to her what her end would be (Dan. 2:45). In spite of this, the arrogant city proclaimed: "I shall be a lady for ever" (v. 7). And we know to what end she came, solemnly and suddenly in the tragic night of Belshazzar's feast (Dan. 5:30).

In the New Testament, Babylon is a picture of nominal Christianity. The Church has wearied of being a stranger down here, and is tired of suffering. She has preferred the throne to the cross. She has forgotten how to show pity, rules over the souls in her charge, has neglected the claims of the Lord and has lost sight of His return. She has settled down with a multitude of idols and superstitions (vv. 12, 13). But the time of her ruin will come (Rev. 18). Then Christ will present His true Bride to all in heaven and on earth: the Church made up of all His dear redeemed ones, taken away even before these events to be at His side. Will you be part of that Church?

Ησαΐας 48:1-8
1Ακουσατε τουτο, οικος Ιακωβ· οι κληθεντες με το ονομα του Ισραηλ και εξελθοντες εκ της πηγης του Ιουδα· οι ομνυοντες εις το ονομα του Κυριου και αναφεροντες τον Θεον του Ισραηλ, πλην ουχι εν αληθεια ουδε εν δικαιοσυνη.2Διοτι λαμβανουσι το ονομα αυτων εκ της πολεως της αγιας και επιστηριζονται επι τον Θεον του Ισραηλ· το ονομα αυτου ειναι, Ο Κυριος των δυναμεων.3Εκτοτε ανηγγειλα τα απ' αρχης· και εξηλθον εκ του στοματος μου και διεκηρυξα αυτα· εκαμα ταυτα αιφνιδιως και εγειναν.4Επειδη γνωριζω οτι εισαι σκληρος, και ο τραχηλος σου ειναι νευρον σιδηρουν και το μετωπον σου χαλκινον.5Εκτοτε δε ανηγγειλα τουτο προς σε· πριν γεινη διεκηρυξα τουτο εις σε, δια να μη ειπης, Το ειδωλον μου εκαμε ταυτα· και το γλυπτον μου και το χυτον μου προσεταξε ταυτα.6Ηκουσας· ιδε παντα ταυτα· και δεν θελετε ομολογησει; απο τουδε διακηρυττω προς σε νεα, μαλιστα αποκεκρυμμενα, και τα οποια συ δεν ηξευρες.7Τωρα εγειναν και ουχι παλαιοθεν, και ουδε προ της ημερας ταυτης ηκουσας περι αυτων, δια να μη ειπης, Ιδου, εγω ηξευρον ταυτα.8Ουτε ηκουσας ουτε ηξευρες ουτε απ' αρχης ηνοιχθησαν τα ωτα σου· διοτι ηξευρον ετι βεβαιως ηθελες φερθη απιστως και εκ κοιλιας ωνομασθης παραβατης.

The monthly prognosticators, the stargazers and other astrologers (Isa. 47:13) have always abounded at the expense of a credulous public. In spite of their claims, predicting the future is in no-one's power. God alone knows what is to come and He reveals to us in His Word what we need to know of it (Isa. 46:10; Acts 1:7). The accomplishing in the past of events which had been foretold by the prophets is one further proof of the existence and omnipotence of God (v. 5; cf. John 13:19). The former things, long predicted, have come to pass (v. 3). This proves that the new things are, and will be, the work of God too (v. 6; Matt. 13:52). Today it is possible for all, and Jews especially, to search out the Scriptures, in order to be convinced of these things. Many centuries in advance, the rejection of their Messiah was clearly announced by the greatest of the prophets in the very chapters we are reading. Sadly, not only Israel, but man in general has become "obstinate"; his neck is an iron sinew; his brow is of brass (v. 4); his ear is shut (v. 8). Above all, his heart is hard (Isa. 46:12).

Ησαΐας 48:9-22
9Ενεκεν του ονοματος μου θελω μακρυνει τον θυμον μου, και δια τον επαινον μου θελω βασταχθη προς σε, ωστε να μη σε εξολοθρευσω.10Ιδου, σε εκαθαρισα, πλην ουχι ως αργυρον· σε κατεστησα εκλεκτον εν τω χωνευτηριω της θλιψεως.11Ενεκεν εμου, ενεκεν εμου θελω καμει τουτο· διοτι πως ηθελε μολυνθη το ονομα μου; ναι, δεν θελω δωσει την δοξαν μου εις αλλον.12Ακουσον μου, Ιακωβ, και Ισραηλ τον οποιον εγω εκαλεσα· εγω αυτος ειμαι· εγω ο πρωτος, εγω και ο εσχατος.13Και η χειρ μου εθεμελιωσε την γην και η δεξια μου εμετρησε με σπιθαμην τους ουρανους· οταν καλω αυτους, παριστανται ομου.14Συναχθητε, παντες σεις, και ακουσατε· τις εκ τουτων ανηγγειλε ταυτα; Ο Κυριος ηγαπησεν αυτον· οθεν θελει εκπληρωσει το θελημα αυτου επι την Βαβυλωνα και ο βραχιων αυτου θελει εισθαι επι τους Χαλδαιους.15Εγω, εγω ελαλησα· ναι, εκαλεσα αυτον· εφερα αυτον και εγω θελω ευοδωσει την οδον αυτου.
16Πλησιασατε προς εμε, ακουσατε τουτο· απ' αρχης δεν ελαλησα εν κρυπτω· αφοτου εγεινε τουτο, εγω ημην εκει και τωρα Κυριος ο Θεος απεστειλεν εμε και το πνευμα αυτου.17Ουτω λεγει Κυριος, ο Λυτρωτης σου, ο Αγιος του Ισραηλ· Εγω ειμαι Κυριος ο Θεος σου, ο διδασκων σε δια την ωφελειαν σου, ο οδηγων σε δια της οδου δι' ης επρεπε να υπαγης.18Ειθε να ηκουες τα προσταγματα μου τοτε η ειρηνη σου ηθελεν εισθαι ως ποταμος και η δικαιοσυνη σου ως κυματα θαλασσης·19και το σπερμα σου ηθελεν εισθαι ως η αμμος και τα εκγονα της κοιλιας σου ως τα λιθαρια αυτης· το ονομα αυτου δεν ηθελεν αποκοπη ουδε εξαλειφθη απ' εμπροσθεν μου.20Εξελθετε εκ της Βαβυλωνος, φευγετε απο των Χαλδαιων, μετα φωνης αλαλαγμου αναγγειλατε, διακηρυξατε τουτο, εκφωνησατε αυτο εως εσχατου της γης, ειπατε, Ο Κυριος ελυτρωσε τον δουλον αυτου Ιακωβ.21Και δεν εδιψησαν, οτε ωδηγει αυτους δια της ερημου· εκαμε να ρευσωσι δι' αυτους υδατα εκ πετρας· και εσχισε την πετραν και τα υδατα ερρευσαν.22Ειρηνη δεν ειναι εις τους ασεβεις, λεγει Κυριος.

"For my name's sake . . . for mine own sake!" All too often we forget this great motive for God's interventions. In adopting Israel as His people – and us Christians as His sons and daughters – God has, so to speak, committed Himself personally, just as a father commits himself before strangers for the deeds of his children! As the case demands, we are delivered, purified or chastised for the sake of the glory of the Father whose children we are (see Joshua 7:9 end). But God has a further motive for instructing and disciplining us: our profit (v. 17).

Peace of heart "like a river", calm and powerful, flows from the obedience of the believer (v. 18). We may understand by this that in the current of God's will, neither the turbulence nor the bubbling foam of the mountain torrent is to be found. It is then that we experience 26:3: "Thou wilt keep him in perfect peace whose mind is stayed on thee: because he trusteth in thee". We note that it was after having enjoined upon His disciples to keep His commandments and His Word that the Lord gave them His peace (John 14:15, 21, 23, 27). Oh, the inestimable peace of the Lord's redeemed ones! The wicked have no experience of it at all (v. 22).

Ησαΐας 49:1-13
1Ακουσατε μου, αι νησοι· και προσεξατε, λαοι μακρυνοι· Ο Κυριος με εκαλεσεν εκ κοιλιας· εκ των σπλαγχνων της μητρος μου ανεφερε το ονομα μου.2Και εκαμε το στομα μου ως μαχαιραν οξειαν· υπο την σκιαν της χειρος αυτου με εκρυψε, και με εκαμεν ως βελος εκλεκτον, και εν τη φαρετρα αυτου με εκρυψε,3και ειπε προς εμε, Συ εισαι ο δουλος μου, Ισραηλ, εις τον οποιον θελω δοξασθη.4Και εγω ειπα, Ματαιως εκοπιασα· εις ουδεν και εις ματην κατηναλωσα την δυναμιν μου· πλην η κρισις μου ειναι μετα του Κυριου και το εργον μου μετα του Θεου μου.5Τωρα λοιπον λεγει Κυριος, ο πλασας με εκ κοιλιας δουλον αυτου, δια να επαναφερω τον Ιακωβ προς αυτον και δια να συναχθη προς αυτον ο Ισραηλ, και θελω δοξασθη εις τους οφθαλμους του Κυριου, και ο Θεος μου θελει εισθαι η δυναμις μου·6και ειπε, Μικρον ειναι το να ησαι δουλος μου δια να ανορθωσης τας φυλας του Ιακωβ και να επαναφερης το υπολοιπον του Ισραηλ· θελω προσετι σε δωσει φως εις τα εθνη, δια να ησαι η σωτηρια μου εως εσχατου της γης.
7Ουτω λεγει Κυριος, ο Λυτρωτης του Ισραηλ, ο Αγιος αυτου, προς εκεινον τον οποιον καταφρονει ανθρωπος, προς εκεινον τον οποιον βδελυττεται εθνος, προς τον δουλον των εξουσιαστων· Βασιλεις θελουσι σε ιδει και σηκωθη, ηγεμονες και θελουσι σε προσκυνησει, ενεκεν του Κυριου, οστις ειναι πιστος, του Αγιου του Ισραηλ, οστις σε εξελεξεν8Ουτω λεγει Κυριος· Εν καιρω δεκτω επηκουσα σου και εν ημερα σωτηριας σε εβοηθησα· και θελω σε διαφυλαξει και θελω σε δωσει εις διαθηκην των λαων, δια να ανορθωσης την γην, να κληροδοτησης κληρονομιας ηρημωμενας·9λεγων προς τους δεσμιους, Εξελθετε· προς τους εν τω σκοτει, Ανακαλυφθητε. Θελουσι βοσκηθη πλησιον των οδων, και αι βοσκαι αυτων θελουσιν εισθαι εν πασι τοις υψηλοις τοποις.10δεν θελουσι πεινασει ουδε διψησει· δεν θελει προσβαλλει αυτους ουτε καυσων ουτε ηλιος· διοτι ο ελεων αυτους θελει οδηγησει αυτους και δια πηγων υδατων θελει φερει αυτους.11Και θελω καμει παντα τα ορη μου οδους, και αι τριβοι μου θελουσιν υψωθη.12Ιδου, ουτοι θελουσιν ελθει μακροθεν· και ιδου, ουτοι απο βορρα και απο νοτου και ουτοι απο της γης του Σινειμ.
13Ευφραινεσθε, ουρανοι· και αγαλλου, η γη· αλαλαξατε, τα ορη· διοτι ο Κυριος παρηγορησε τον λαον αυτου και τους τεθλιμμενους αυτου ελεησεν.

At this point in the book, marking the start of an important new section, proof is given that Israel has been an unfaithful servant and the LORD sets forth as Israel's substitute, Christ, the obedient servant, in whom He will be glorified. Now, at first sight, the Lord's work might seem to Him to have been in vain (v. 4). Not only was Israel not brought together again as a nation, but they rejected the Messiah. Yet vv. 5, 6 as also Isa. 53:11 assure us that in spite of this apparent setback, Christ "shall see of the travail of his soul". The children of God scattered abroad are today gathered together to form the heavenly family (John 11:51-52). The rejection of the Lord by His people allowed God to extend His salvation "unto the end of the earth".

Is not this discourse between the LORD and His "holy servant Jesus" (Acts 4:17 JND trans.) a marvellous thing? God speaks "to him whom man despiseth (cf. Isa. 53:3), to him whom the nation abhorreth, to a servant of rulers" (and yet the One who is of infinite value to God's own heart), and promises Him that these things will soon be reversed. When He will appear in His glory, it will be the turn of "rulers" to honour Him and to bow down before Him. Kings will rise . . . princes . . . and they will prostrate themselves (cf. Phil. 2:6-11).

Ησαΐας 49:14-26
14Αλλ' η Σιων ειπεν, Ο Κυριος με εγκατελιπε και ο Κυριος μου με ελησμονησε.15Δυναται γυνη να λησμονηση το θηλαζον βρεφος αυτης, ωστε να μη ελεηση το τεκνον της κοιλιας αυτης; αλλα και αν αυται λησμονησωσιν, εγω ομως δεν θελω σε λησμονησει.16Ιδου, επι των παλαμων μου σε εζωγραφισα· τα τειχη σου ειναι παντοτε ενωπιον μου.17Τα τεκνα σου θελουσιν ελθει μετα σπουδης· οι δε καταστρεφοντες σε και ερημονοντες σε θελουσιν εξελθει απο σου.
18Υψωσον κυκλω τους οφθαλμους σου και ιδε· παντες ουτοι συναθροιζονται ομου, ερχονται προς σε. Ζω εγω, λεγει Κυριος, οτι συ θελεις ενδυθη παντας τουτους ως κοσμημα, και ως νυμφη θελεις στολισθη αυτους.19Διοτι οι ηφανισμενοι σου και οι ηρημωμενοι σου τοποι και η γη σου η κατεφθαρμενη θελουσιν εισθαι τωρα παραπολυ μαλιστα στενοι δια τους κατοικους σου· εκεινοι δε, οιτινες σε κατετρωγον, θελουσι μακρυνθη απο σου.20Τα τεκνα, τα οποια θελεις αποκτησει μετα την ατεκνιαν σου, θελουσιν ειπει προσετι εις τα ωτα σου, Στενος ειναι ο τοπος δι' εμε· καμε εις εμε τοπον δια να κατοικησω.21Τοτε θελεις ειπει εν τη καρδια σου, Τις εγεννησεν εις εμε ταυτα, ενω εγω ημην ητεκνωμενη και ερημος, αιχμαλωτος και μεταφερομενη; ταυτα δε τις εξεθρεψεν; ιδου, εγω ειχον εγκαταλειφθη μονη· ταυτα που ησαν;22Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος· Ιδου, θελω υψωσει την χειρα μου προς τα εθνη και στησει την σημαιαν μου προς τους λαους, και θελουσι φερει τους υιους σου εν ταις αγκαλαις και αι θυγατερες σου θελουσι φερθη επ' ωμων·23και βασιλεις θελουσιν εισθαι οι παιδοτροφοι σου και αι βασιλισσαι αυτων αι τροφοι σου· θελουσι σε προσκυνησει με το προσωπον προς την γην και γλειφει το χωμα των ποδων σου· και θελεις γνωρισει, οτι εγω ειμαι ο Κυριος και οτι οι προσμενοντες με δεν θελουσιν αισχυνθη.
24Δυναται το λαφυρον να αφαιρεθη απο του ισχυρου η να ελευθερωθωσιν οι δικαιως αιχμαλωτισθεντες;25Αλλ' ο Κυριος ουτω λεγει· Και οι αιχμαλωτοι του ισχυρου θελουσιν αφαιρεθη και το λαφυρον του τρομερου θελει αποσπασθη· διοτι εγω θελω δικολογησει προς τους δικολογουντας κατα σου και εγω θελω σωσει τα τεκνα σου.26Τους δε καταθλιβοντας σε θελω καμει να φαγωσι τας ιδιας αυτων σαρκας· και θελουσι μεθυσθη με το ιδιον αυτων αιμα, ως με νεον οινον· και θελει γνωρισει πασα σαρξ, οτι εγω ο Κυριος ειμαι ο Σωτηρ σου και ο Λυτρωτης σου, ο Ισχυρος του Ιακωβ.

At the time of the Lord's first coming, Israel was not brought together as a nation (v. 5). But the hour of their return will come. Not only Judah and Benjamin, but the ten tribes now dispersed will make their way back to the land. They will converge from all sides, including the farthest parts of China, God having miraculously succeeded in preserving their racial unity for more than twenty centuries. What a glorious vision: Jerusalem gathers at last her children under her wing as the Lord Jesus had so desired to do while He was down here (Luke 13:34)! Just like a big family reunion, the sons and daughters of Jacob, separated for so long, will recognise one another and rejoice together. This will be the accomplishment of the prophecy in Psalm 133.

From this earthly scene our thoughts are raised to the great reunion in heaven. Of all the Lord's redeemed ones, of all that He has been given by His Father, none will be missing. From the present time onwards every ewe lamb is in the shelter of His hand, and its name is graven on the palms of those hands which were pierced (v. 16; John 10: 28; John 17:12). The captives of the strong man have been snatched irretrievably from him by the victory of the cross (v. 15; Luke 11:21-22).

Ησαΐας 50:1-11
1Ουτω λεγει Κυριος· Που ειναι το εγγραφον του διαζυγιου της μητρος σας, δι' ου απεβαλον αυτην; η τις ειναι εκ των δανειστων μου, εις τον οποιον σας επωλησα; Ιδου, δια τας ανομιας σας επωληθητε, και δια τας παραβασεις σας απεβληθη η μητηρ σας.2Δια τι, οτε ηλθον, δεν υπηρχεν ουδεις; και οτε εκαλεσα, δεν υπηρχεν ο αποκρινομενος; Εσμικρυνθη ποσως η χειρ μου, ωστε να μη δυναται να λυτρωση; η δεν εχω δυναμιν να ελευθερωσω; Ιδου, εγω με την επιτιμησιν μου εξηρανα την θαλασσαν, εκαμα ερημον τους ποταμους· οι ιχθυες αυτων εξηρανθησαν δι' ελλειψιν υδατος και απεθανον υπο διψης.3Εγω περιενδυω τους ουρανους σκοτος και θετω σακκον το περικαλυμμα αυτων.
4Κυριος ο Θεος εδωκεν εις εμε γλωσσαν πεπαιδευμενων, δια να εξευρω πως να λαλησω λογον εν καιρω προς τον βεβαρυμενον· εγειρει απο πρωι εις πρωι, εγειρει το ωτιον μου, δια να ακουω ως οι πεπαιδευμενοι.5Κυριος ο Θεος ηνοιξεν ωτιον εν εμοι και εγω δεν ηπειθησα ουδε εστραφην οπισω.6Τον νωτον μου εδωκα εις τους μαστιγουντας και τας σιαγονας μου εις τους μαδιζοντας· δεν εκρυψα το προσωπον μου απο υβρισμων και εμπτυσματων.7Διοτι Κυριος ο Θεος θελει με βοηθησει· δια τουτο δεν ενετραπην· δια τουτο εθεσα το προσωπον μου ως πετραν σκληραν και εξευρω οτι δεν θελω καταισχυνθη.8Πλησιον ειναι ο δικαιονων με· τις θελει κριθη μετ' εμου; ας παρασταθωμεν ομου· τις ειναι η αντιδικος μου; ας πλησιαση εις εμε.9Ιδου, Κυριος ο Θεος θελει με βοηθησει· τις θελει με καταδικασει ιδου, παντες ουτοι θελουσι παλαιωθη ως ιματιον· ο σκωληξ θελει καταφαγει αυτους.
10Τις ειναι μεταξυ σας ο φοβουμενος τον Κυριον, ο υπακουων εις την φωνην του δουλου αυτου; ουτος, και αν περιπατη εν σκοτει και δεν εχη φως, ας θαρρη επι το ονομα του Κυριου και ας επιστηριζεται επι τον Θεον αυτου.11Ιδου, παντες σεις, οι αναπτοντες πυρ και περικυκλουμενοι με σπινθηρας, περιπατειτε εν τω φωτι του πυρος σας και δια των σπινθηρων τους οποιους εξηψατε. Τουτο σας εγεινεν υπο της χειρος μου, εν λυπη θελετε κοιτεσθαι.

In vain the LORD's appeals had rung out. "Hearken unto me" He had ceaselessly repeated (Isa. 44:1; Isa. 46:3, 12; Isa. 48:1, 12; Isa. 49:1). Whether it were the voice of John the Baptist (Isa. 40:3) or that of the Messiah Himself . . . "There was none to answer" (v. 2). How much this indifference — no less a characteristic of mankind today — brought pain to the Lord Jesus! He came with "the tongue of the learned": that of love (John 7:46). But nobody wanted to understand or even to listen. "Thou heardest not . . . from that time thine ear was not opened" (Isa. 48:8). Yet what an example He gave them: every new morning found this obedient Man giving ear to the words of His Father, attentive to know His will for the day. If He felt this need, how much more should we?

Then indifference towards the Lord Jesus changed to hatred. V. 6 reminds us of the outrages to which He was subjected. But knowing all that lay before Him, He did not turn back; He set His face like a flint (vv. 5, 7; Luke 9:51).

For our part, let us listen attentively to the call of v. 10. We who are children of light should not let ourselves be dazzled by the fleeting sparks whereby the world seeks to light its path (v. 11).

Ησαΐας 51:1-11
1Ακουσατε μου, σεις οι ακολουθουντες την δικαιοσυνην, οι ζητουντες τον Κυριον· εμβλεψατε εις τον βραχον, εκ του οποιου ελατομηθητε, και εις το στομιον του λακκου, εκ του οποιου ανωρυχθητε.2Εμβλεψατε εις τον Αβρααμ τον πατερα σας και εις την Σαρραν, ητις σας εγεννησε· διοτι εκαλεσα αυτον οντα ενα και ευλογησα αυτον και επληθυνα αυτον.3Ο Κυριος λοιπον θελει παρηγορησει την Σιων· αυτος θελει παρηγορησει παντας τους ηρημωμενους τοπους αυτης· και θελει καμει την ερημον αυτης ως την Εδεμ και την ερημιαν αυτης ως παραδεισον του Κυριου· ευφροσυνη και αγαλλιασις θελει ευρισκεσθαι εν αυτη, δοξολογια και φωνη αινεσεως.
4Ακουσον μου, λαε μου· και δος ακροασιν εις εμε, εθνος μου· διοτι νομος θελει εξελθει παρ' εμου και θελω στησει την κρισιν μου δια φως των λαων.5Η δικαιοσυνη μου πλησιαζει· η σωτηρια μου εξηλθε και οι βραχιονες μου θελουσι κρινει τους λαους· αι νησοι θελουσι προσμενει εμε και θελουσιν ελπιζει επι τον βραχιονα μου.6Υψωσατε τους οφθαλμους σας εις τους ουρανους και βλεψατε εις την γην κατω· διοτι οι ουρανοι θελουσι διαλυθη ως καπνος και η γη θελει παλαιωθη ως ιματιον και οι κατοικουντες εν αυτη θελουσιν αποθανει εξισου· αλλ' η σωτηρια μου θελει εισθαι εις τον αιωνα και η δικαιοσυνη μου δεν θελει εκλειψει.7Ακουσατε μου, σεις οι γνωριζοντες δικαιοσυνην· λαε, εν τη καρδια του οποιου ειναι ο νομος μου· μη φοβεισθε τον ονειδισμον των ανθρωπων μηδε ταραττεσθε εις τας υβρεις αυτων.8Διοτι ως ιματιον θελει καταφαγει αυτους ο σκωληξ και ως μαλλιον θελει καταφαγει αυτους ο σκωρος· αλλ' η δικαιοσυνη μου θελει μενει εις τον αιωνα και η σωτηρια μου εις γενεας γενεων.
9Εξεγερθητι, εξεγερθητι, ενδυθητι δυναμιν, βραχιων Κυριου· εξεγερθητι ως εν ταις αρχαιαις ημεραις, εν ταις παλαιαις γενεαις. Δεν εισαι συ, ο παταξας την Ρααβ και τραυματισας τον δρακοντα;10Δεν εισαι συ, ο ξηρανας την θαλασσαν, τα υδατα της μεγαλης αβυσσου; ο ποιησας τα βαθη της θαλασσης οδον διαβασεως των λελυτρωμενων;11Και οι λελυτρωμενοι του Κυριου θελουσιν επιστρεψει και ελθει εν αλαλαγμω εις Σιων· και ευφροσυνη αιωνιος θελει εισθαι επι της κεφαλης αυτων· αγαλλιασιν και ευφροσυνην θελουσιν απολαυσει· η λυπη και ο στεναγμος θελουσι φυγει.

In Isaiah 46:12, the LORD had addressed Himself to those who were far from righteousness. In His grace He now speaks to those who follow after righteousness (v. 1), and who know it (v. 7). In an unjust world, they are exposed to suffering for this righteousness and they need encouragement: "fear ye not the reproach of men, neither be ye afraid of their revilings" (v. 7). Christ supremely endured this shame and reproach of men (Isa. 50:6). For us too He is given as our example that we might follow His steps (1 Peter 2:20-24; 1 Peter 3:14).

In the picture presented by the Lord Jesus (cf. Ps. 40:8) God can here speak of a people in whose heart His law dwells! Could He equally say that of us today? Does the Word of Christ dwell in us richly? (Col. 3:16; John 15:7).

The prayer of v. 9 calls upon the mighty arm of the LORD (Isa. 53:1). This arm had once brought down the might of Egypt and dried up the waters of the Red Sea. Once more He will snatch Israel out of their captivity. As on the banks of the Red Sea, the Spirit will again put songs of triumph into the mouths of the "redeemed" and put "everlasting joy" upon their heads (v. 11; cf. Isa. 35:10).

Ησαΐας 51:12-23
12Εγω, εγω ειμαι ο παρηγορων υμας. Συ τις εισαι και φοβεισαι απο ανθρωπου θνητου και απο υιου ανθρωπου, οστις θελει γεινει ως χορτος·13και ελησμονησας Κυριον τον Ποιητην σου, τον εκτειναντα τους ουρανους και θεμελιωσαντα την γην· και εφοβεισο παντοτε καθ' ημεραν την οργην του καταθλιβοντος σε, ως εαν ητο ετοιμος να καταστρεψη; και που ειναι τωρα η οργη του καταθλιβοντος;14Ο ηχμαλωτισμενος σπευδει να λυθη και να μη αποθανη εν τω λακκω μηδε να στερηθη τον αρτον αυτου·15διοτι εγω ειμαι Κυριος ο Θεος σου, ο ταραττων την θαλασσαν και ηχουσι τα κυματα αυτης· Κυριος των δυναμεων το ονομα αυτου.16Και εθεσα τους λογους μου εις το στομα σου και σε εσκεπασα με την σκιαν της χειρος μου, δια να στερεωσω τους ουρανους και να θεμελιωσω την γην· και δια να ειπω προς την Σιων, Λαος μου εισαι.
17Εξεγερθητι, εξεγερθητι, αναστηθι, Ιερουσαλημ, ητις επιες εκ της χειρος του Κυριου το ποτηριον του θυμου αυτου· επιες, εξεκενωσας και αυτην την τρυγιαν του ποτηριου της ζαλης.18Εκ παντων των υιων, τους οποιους εγεννησε, δεν υπαρχει ο οδηγων αυτην· ουδε ειναι εκ παντων των υιων, τους οποιους εξεθρεψεν, ο πιανων αυτην εκ της χειρος.19Τα δυο ταυτα ηλθον επι σε· τις θελει σε συλλυπηθη; ερημωσις και καταστροφη και πεινα και μαχαιρα· δια τινος να σε παρηγορησω;20Οι υιοι σου απενεκρωθησαν· κοιτονται απ' ακρου πασων των οδων, ως αγριος ταυρος εν δικτυοις· ειναι πληρεις του θυμου του Κυριου, της επιτιμησεως του Θεου σου.21Οθεν, ακουε τωρα τουτο, τεθλιμμενη και μεθυουσα, πλην ουχι εξ οινου·22ουτω λεγει ο Κυριος σου, ο Κυριος και ο Θεος σου, ο δικολογων υπερ του λαου αυτου· Ιδου, ελαβον εκ των χειρων σου το ποτηριον της ζαλης, την τρυγιαν του ποτηριου του θυμου μου· δεν θελεις πλεον πιει αυτο του λοιπου·23και θελω βαλει αυτο εις την χειρα των καταθλιβοντων σε, οιτινες ειπον προς την ψυχην σου, Κυψον, δια να περασωμεν· και συ εβαλες το σωμα σου ως γην και ως οδον εις τους διαβαινοντας.

"I, even I, am he that comforteth you" (v. 12). How many believers have experienced that there is no true comfort outside of God! He is indeed "the God of all comfort" (2 Cor. 1:3). But sometimes our experience is like that of the Psalmist who said "My soul refused to be comforted" (Ps. 77:2). The touching appeals of the LORD to His people have met with no response. There was "none to answer" with the exception of a weak remnant who pursued righteousness (Isa. 50:2; Isa. 66:4). But now a redoubled and urgent cry is heard, "Awake, awake, stand up; put on thy beautiful garments" (v. 17; Isa. 52:1). Jerusalem must be snatched from her slumber for the Messiah is about to appear. Isaiah 53 will show us the reception which was to await Him at His first coming. Rejected, Christ ascended back to glory. But today we are on the eve of His return. The Lord Jesus reminds us of His promise, "Behold, I come quickly". He presents Himself as "the bright and morning star" (Rev. 22:12, 16-17). Awoken and filled with hope, the Bride cries with the Spirit, "Come!" Let each one of us echo this in his own heart and reply "Amen. Even so, come, Lord Jesus!"

Ησαΐας 52:1-15
1Εξεγερθητι, εξεγερθητι, ενδυθητι την δυναμιν σου, Σιων· ενδυθητι τα ιματια της μεγαλοπρεπειας σου, Ιερουσαλημ, πολις αγια· διοτι του λοιπου δεν θελει πλεον εισελθει εις σε ο απεριτμητος και ακαθαρτος.2Εκτιναχθητι απο το χωμα· σηκωθητι, καθησον, Ιερουσαλημ· λυσον τα δεσμα απο του τραχηλου σου, αιχμαλωτος θυγατηρ της Σιων.3Διοτι ουτω λεγει Κυριος· Επωληθητε δια μηδεν και θελετε λυτρωθη ανευ αργυριου.4Διοτι ουτω λεγει Κυριος ο Θεος· Ο λαος μου κατεβη το προτερον εις την Αιγυπτον δια να παροικηση εκει και οι Ασσυριοι αναιτιως κατεθλιψαν αυτους.5Τωρα λοιπον, τι εχω να καμω εδω, λεγει Κυριος, επειδη ο λαος μου εληφθη δια μηδεν; οι εξουσιαζοντες επ' αυτου καμνουσιν εαυτον να ολολυζη, λεγει Κυριος· και το ονομα μου βλασφημειται παντοτε καθ' ημεραν.6Δια τουτο ο λαος μου θελει γνωρισει το ονομα μου· δια τουτο θελει γνωρισει εν εκεινη τη ημερα, οτι εγω ειμαι ο λαλων· ιδου, εγω.
7Ποσον ωραιοι ειναι επι των ορεων οι ποδες του ευαγγελιζομενου, του κηρυττοντος ειρηνην· του ευαγγελιζομενου αγαθα, του κηρυττοντος σωτηριαν, του λεγοντος προς την Σιων· Ο Θεος σου βασιλευει.8Οι φυλακες σου θελουσιν υψωσει φωνην· εν φωναις ομου θελουσιν αλαλαζει· διοτι θελουσιν ιδει οφθαλμος προς οφθαλμον, οταν ο Κυριος ανορθωση την Σιων.9Αλαλαξατε, ευφρανθητε ομου, ηρημωμενοι τοποι της Ιερουσαλημ· διοτι ο Κυριος παρηγορησε τον λαον αυτου, ελυτρωσε την Ιερουσαλημ.10Ο Κυριος εγυμνωσε τον αγιον βραχιονα αυτου ενωπιον παντων των εθνων· και παντα τα περατα της γης θελουσιν ιδει την σωτηριαν του Θεου ημων.11Συρθητε, συρθητε, εξελθετε εκειθεν, μη εγγισητε ακαθαρτον· εξελθετε εκ μεσου αυτης· καθαρισθητε σεις οι βασταζοντες τα σκευη του Κυριου·12διοτι δεν θελετε εξελθει εν βια, ουδε μετα φυγης θελετε οδοιπορησει· διοτι ο Κυριος θελει υπαγει εμπροσθεν σας και ο Θεος του Ισραηλ θελει εισθαι η οπισθοφυλακη σας.
13Ιδου, ο δουλος μου θελει ευοδωθη· θελει υψωθη και δοξασθη και αναβη υψηλα σφοδρα.14Καθως πολλοι εμειναν εκστατικοι επι σε, τοσον ητο το προσωπον αυτου αδοξον παρα παντος ανθρωπου και το ειδος αυτου παρα των υιων των ανθρωπων.15Ουτω θελει ραντισει πολλα εθνη· οι βασιλεις θελουσι φραξει το στομα αυτων επ' αυτον· διοτι θελουσιν ιδει εκεινο το οποιον δεν ελαληθη προς αυτους· και θελουσι νοησει εκεινο, το οποιον δεν ηκουσαν.

The Holy Spirit has one primary task on this earth: to direct the believer's gaze to Christ and His suffering. All the exhortations to listen, awake, be separate lead also to the presentation of a person – Christ, the Messiah of Israel. He is the Messenger who brings good news of peace, good and salvation (v. 7). He is equally the Servant who deals prudently (v. 13). Thus, in summary, we have before us His words and His works.

Truly there is ground for amazement and astonishment in meditating upon the inexplicable down-stooping of the Son of God (v. 14 completed by Isa. 53:3). His "marred" visage witnessed against an ungodly world what it cost that perfect Man to go through it. So it is right that God has now exalted Him, extolled . . . and very high", until He appear in glory. Then kings will shut their mouths when they see Him. But the redeemed will never be silent. Like the watchmen of v. 8, in spite of the tiredness of the long vigil, they will lift their voice in a song of triumph, for they will see Him face to face.

Ησαΐας 53:1-12
1Τις επιστευσεν εις το κηρυγμα ημων; και ο βραχιων του Κυριου εις τινα απεκαλυφθη;2διοτι ανεβη ενωπιον αυτου ως τρυφερον φυτον και ως ριζα απο ξηρας γης· δεν εχει ειδος ουδε καλλος· και ειδομεν αυτον και δεν ειχεν ωραιοτητα ωστε να επιθυμωμεν αυτον.3Καταπεφρονημενος και απερριμμενος υπο των ανθρωπων· ανθρωπος θλιψεων και δοκιμος ασθενειας· και ως ανθρωπος απο του οποιου αποστρεφει τις το προσωπον, κατεφρονηθη και ως ουδεν ελογισθημεν αυτον.
4Αυτος τωοντι τας ασθενειας ημων εβαστασε και τας θλιψεις ημων επεφορτισθη· ημεις δε ενομισαμεν αυτον τετραυματισμενον, πεπληγωμενον υπο Θεου και τεταλαιπωρημενον.5Αλλ' αυτος ετραυματισθη δια τας παραβασεις ημων, εταλαιπωρηθη δια τας ανομιας ημων· η τιμωρια, ητις εφερε την ειρηνην ημων, ητο επ' αυτον· και δια των πληγων αυτου ημεις ιαθημεν.6Παντες ημεις επλανηθημεν ως προβατα· εστραφημεν εκαστος εις την οδον αυτου· και ο Κυριος εθεσεν επ' αυτον την ανομιαν παντων ημων.7Αυτος ητο κατατεθλιμμενος και βεβασανισμενος αλλα δεν ηνοιξε το στομα αυτου· εφερθη ως αρνιον επι σφαγην, και ως προβατον εμπροσθεν του κειροντος αυτο αφωνον, ουτω δεν ηνοιξε το στομα αυτου.8Απο καταθλιψεως και κρισεως ανηρπαχθη· την δε γενεαν αυτου τις θελει διηγηθη; διοτι εσηκωθη απο της γης των ζωντων· δια τας παραβασεις του λαου μου ετραυματισθη.9Και ο ταφος αυτου διωρισθη μετα των κακουργων· πλην εις τον θανατον αυτου εσταθη μετα του πλουσιου· διοτι δεν εκαμεν ανομιαν ουδε ευρεθη δολος εν τω στοματι αυτου.
10Αλλ' ο Κυριος ηθελησε να βασανιση αυτον· εταλαιπωρησεν αυτον. Αφου ομως δωσης την ψυχην αυτου προσφοραν περι αμαρτιας, θελει ιδει εκγονα, θελει μακρυνει τας ημερας αυτου, και το θελημα του Κυριου θελει ευοδωθη εν τη χειρι αυτου.11Θελει ιδει τους καρπους του πονου της ψυχης αυτου και θελει χορτασθη· ο δικαιος δουλος μου θελει δικαιωσει πολλους δια της επιγνωσεως αυτου· διοτι αυτος θελει βαστασει τας ανομιας αυτων.12Δια τουτο θελω δωσει εις αυτον μεριδα μετα των μεγαλων και τους ισχυρους θελει μοιρασθη λαφυρον, διοτι παρεδωκε την ψυχην αυτου εις θανατον και μετα ανομων ελογισθη και αυτος εβαστασε τας αμαρτιας πολλων και θελει μεσιτευσει υπερ των ανομων.

This is the puzzling Scripture which the chancellor of Queen Candace of Ethiopia was reading in his chariot. "Then Philip . . . began at the same scripture, and preached unto him Jesus." (Acts 8:27 . . .). For us too, this is the beginning of all knowledge: Jesus the Saviour. We had turned every one to his own way of disobedience (v. 6), but in order to save us, the Lamb of God followed the path of perfect obedience and entire submission. On this path He was despised, rejected, oppressed, afflicted and finally cut off by men (vv. 3, 7, 8), but He was wounded, bruised, beaten, put to grief by God Himself (vv. 5, 10). Who will ever fathom the depth of that expression, "it pleased the LORD to bruise Him"? Our griefs and our sorrows (v. 4), our transgressions and our iniquities (v. 5), our sin in all its forms – from the most subtle to the grossest – with all their terrible consequences, such was the unspeakably heavy burden borne by this "man of sorrows".

This was the travail of Thy soul, beloved Saviour! But beyond death, to which Thou freely gavest Thyself, Thou art enjoying now and for evermore, in the very fruit of thy suffering, the inexpressible joy of satisfied love (Heb. 12:2).

Ησαΐας 54:1-17
1Ευφρανθητι, στειρα, η μη τικτουσα· αναβοησον εν αγαλλιασει και τερπου, η μη ωδινουσα· διοτι πλειοτερα ειναι τα τεκνα της ηρημωμενης παρα τα τεκνα της εχουσης τον ανδρα, λεγει Κυριος.2Πλατυνον τον τοπον της σκηνης σου και ας εκτεινωσι τα παραπετασματα των κατοικιων σου· μη φεισθης· μακρυνον τα σχοινια σου και στερεωσον τους πασσαλους σου.3Διοτι θελεις εκταθη εις τα δεξια και εις τα αριστερα· και το σπερμα σου θελει κληρονομησει τα εθνη και θελει καμει τας ηρημωμενας πολεις να κατοικισθωσι.4Μη φοβου· διοτι δεν θελεις καταισχυνθη· μηδε εντρεπου· διοτι δεν θελεις αισχυνθη· διοτι θελεις λησμονησει την αισχυνην της νεοτητος σου και δεν θελεις ενθυμηθη πλεον το ονειδος της χηρειας σου.5Διοτι ο ανηρ σου ειναι ο Ποιητης σου· το ονομα αυτου ειναι, Ο Κυριος των δυναμεων· και ο Λυτρωτης σου ειναι ο Αγιος του Ισραηλ· αυτος θελει ονομασθη, Ο Θεος πασης της γης.
6Διοτι ο Κυριος σε εκαλεσεν ως γυναικα εγκαταλελειμμενην και τεθλιμμενην το πνευμα και γυναικα νεοτητος αποβεβλημενην, λεγει ο Θεος σου.7Σε εγκατελιπον δια ολιγον καιρον· πλην με ελεος μεγα θελω σε περισυναξει.8Εν θυμω μικρω εκρυψα το προσωπον μου απο σου δια μιαν στιγμην· με ελεος ομως αιωνιον θελω σε ελεησει, λεγει Κυριος ο Λυτρωτης σου.9Διοτι τουτο ειναι εις εμε ως τα υδατα του Νωε· επειδη, καθως ωμοσα οτι τα υδατα του Νωε δεν θελουσιν επελθει πλεον επι την γην, ουτως ωμοσα οτι δεν θελω θυμωθη πλεον κατα σου ουδε σε ελεγξει.10Διοτι τα ορη θελουσι μετατοπισθη και οι λοφοι μετακινηθη· πλην το ελεος μου δεν θελει εκλειψει απο σου ουδε η διαθηκη της ειρηνης μου μετακινηθη, λεγει Κυριος ο ελεων σε.
11Ω τεθλιμμενη, τεταραγμενη, απαρηγορητος, ιδου, εγω θελω στρωσει τους λιθους σου εκ μαρμαρων πορφυρων και θελω βαλει τα θεμελια σου εκ σαπφειρων.12Και θελω καμει τας επαλξεις σου εξ αχατου και τας πυλας σου εξ ανθρακων και απαντα τον περιβολον σου εκ λιθων εκλεκτων.13Παντες δε οι υιοι σου θελουσιν εισθαι διδακτοι του Κυριου, και θελει εισθαι μεγαλη η ειρηνη των υιων σου.14Εν δικαιοσυνη θελεις στερεωθη· μακραν απο της καταδυναστειας θελεις εισθαι, διοτι δεν θελεις φοβεισθαι· και απο του τρομου, διοτι δεν θελει σε πλησιασει.15Ιδου, βεβαιως θελουσι συναχθη ομου εναντιον σου, πλην ουχι δι' εμου· Οσοι συναχθωσιν ομου εναντιον σου, ενεκα σου, θελουσι πεσει.16Ιδου, εγω εκαμον τον χαλκεα, οστις φυσα τους ανθρακας εν τω πυρι και εξαγει το εργαλειον δια το εργον αυτου· και εγω εκαμον τον πορθητην δια να καταστρεφη.17Ουδεν οπλον κατασκευασθεν εναντιον σου θελει ευοδωθη· και πασαν γλωσσαν, ητις ηθελε κινηθη κατα σου, θελεις νικησει εν τη κρισει. Αυτη ειναι η κληρονομια των δουλων του Κυριου· και η δικαιοσυνη αυτων ειναι εξ εμου, λεγει ο Κυριος.

The work in Isaiah 53 having been completed, the believer is now invited to rejoice and sing. Isaiah 53:10 stated, "when thou shalt make his soul an offering for sin, he shall see his seed". The Lord Jesus would confirm this: "Except a corn of wheat fall into the ground and die, it abideth alone: but if it die, it bringeth forth much fruit" (John 12:24). Ch. 54 gives us a glimpse of this rich harvest. Here it refers to Israel the earthly seed, but the New Testament also speaks of the children of the heavenly family: "Jerusalem which is above" (cf. Gal. 4:26-27).

To welcome her sons and daughters, Jerusalem, long widowed and barren, is invited to enlarge the place of her tent, to stretch forth the curtains of her habitations. Because of the work of the cross, God is able to have compassion on her and to gather her up. His anger has been for a small moment, but His kindness will be everlasting (vv. 7, 8; Ps. 30:5).

"All thy children shall be taught of the LORD" promises v. 13, which is quoted in John 6:45. The Lord's work for us consists of two great parts: He has borne our iniquities and He instructs many in righteousness (Isa. 53:11 JND trans.). Let us not forget this second aspect and, if He has borne our sins for us, let us now allow Him to instruct us in righteousness. Thus we will be enabled to bear fruits of righteousness to His glory (2 Cor. 9:10).

Ησαΐας 55:1-13
1Ω παντες οι διψωντες, ελθετε εις τα υδατα· και οι μη εχοντες αργυριον, ελθετε, αγορασατε και φαγετε· ναι ελθετε, αγορασατε οινον και γαλα ανευ αργυριου και ανευ αντιτιμου.2Δια τι εξοδευετε αργυρια ουχι εις αρτον; και τον κοπον σας ουχι εις χορτασμον; ακουσατε μου μετα προσοχης και θελετε φαγει αγαθα και η ψυχη σας θελει ευφρανθη εις το παχος.3Κλινατε το ωτιον σας και ελθετε προς εμε· ακουσατε και η ψυχη σας θελει ζησει· και θελω καμει προς εσας αιωνιον διαθηκην, τα ελεη του Δαβιδ τα πιστα.4Ιδου, εδωκα αυτον μαρτυριον εις τους λαους, αρχοντα και προσταττοντα εις τους λαους.5Ιδου, θελεις καλεσει εθνος, το οποιον δεν εγνωριζες· και εθνη, τα οποια δεν σε εγνωριζον, θελουσι τρεξει προς σε, δια Κυριον τον Θεον σου και δια τον Αγιον του Ισραηλ· διοτι σε εδοξασε.
6Ζητειτε τον Κυριον, ενοσω δυναται να ευρεθη· επικαλεισθε αυτον, ενοσω ειναι πλησιον.7Ας εγκαταλιπη ο ασεβης την οδον αυτου και ο αδικος τας βουλας αυτου· και ας επιστρεψη προς τον Κυριον, και θελει ελεησει αυτον· και προς τον Θεον ημων, διοτι αυτος θελει συγχωρησει αφθονως.8Διοτι αι βουλαι μου δεν ειναι βουλαι υμων ουδε οδοι υμων αι οδοι μου, λεγει Κυριος.9Αλλ' οσον ειναι υψηλοι οι ουρανοι απο της γης, ουτως αι οδοι μου ειναι υψηλοτεραι των οδων υμων και αι βουλαι μου των βουλων υμων.10Διοτι καθως καταβαινει η βροχη και η χιων εκ του ουρανου και δεν επιστρεφει εκει, αλλα ποτιζει την γην και καμνει αυτην να εκφυη και να βλαστανη, δια να δωση σπορον εις τον σπειροντα και αρτον εις τον εσθιοντα,11ουτω θελει εισθαι ο λογος μου ο εξερχομενος εκ του στοματος μου· δεν θελει επιστρεψει εις εμε κενος, αλλα θελει εκτελεσει το θελημα μου και θελει ευοδωθη εις ο, τι αυτον αποστελλω.12Διοτι θελετε εξελθει εν χαρα και οδηγηθη εν ειρηνη· τα ορη και οι λοφοι θελουσιν αντηχησει εμπροσθεν σας υπο αγαλλιασεως και παντα τα δενδρα του αγρου θελουσιν επικροτησει τας χειρας.13Αντι της ακανθης θελει αναβη κυπαρισσος, αντι της κνιδης θελει αναβη μυρσινη· και τουτο θελει εισθαι εις τον Κυριον δια ονομα, δια σημειον αιωνιον, το οποιον δεν θελει εκλειψει.

As with the rock struck by Moses in the desert (Isa. 48:21), a river of life and blessing flows from the work of Christ's cross — an inexhaustible spring offered to everyone that thirsteth! Here it is the call of the prophet, but the Lord Jesus speaks in the same way when He says, "If any man thirst, let him come unto me, and drink" (John 7:37; see also this gracious "whosoever" in John 3:15-16; John 11:26; John 12:46). Two things characterise God's great salvation.
Firstly, it is free. Men take considerable pains and spend large amounts to obtain "that which satisfieth not", when the most excellent of all we can possess is obtainable "without money and without price". God has paid the full price (cf. Isa. 52:3).
Secondly, salvation must be had now. "Seek ye the LORD while he may be found" (v. 6). God is near, He pardons abundantly . . . but hurry! The time is coming when man will no longer be able to come to Him (John 7:34; John 8:21).

Let us consider in this lovely chapter what is said of thoughts of love and of the ways of God, past finding out (vv. 8, 9; cf. also Rom. 11: 33-36), and of His Word: "it shall not return unto me void" promises v. 11. Has this Word had this effect in your heart?

Ησαΐας 56:1-57:2; Ησαΐας 57:15-21
1Ουτω λεγει Κυριος· Φυλαττετε κρισιν και καμνετε δικαιοσυνην· διοτι η σωτηρια μου πλησιαζει να ελθη και η δικαιοσυνη μου να αποκαλυφθη.2Μακαριος ο ανθρωπος οστις καμνει τουτο, και ο υιος του ανθρωπου οστις κρατει αυτο· οστις φυλαττει το σαββατον, ωστε να μη βεβηλωση αυτο, και κρατει την χειρα αυτου, ωστε να μη πραξη μηδεν κακον.
3Ο δε υιος του αλλογενους, ο προστεθειμενος εις τον Κυριον, ας μη ειπη, λεγων, Ο Κυριος διολου θελει με χωρισει απο του λαου αυτου· μηδε ο ευνουχος ας λεγη·, Ιδου, εγω ειμαι δενδρον ξηρον.4Διοτι ουτω λεγει Κυριος· εις τους ευνουχους, οσοι φυλαττουσι τα σαββατα μου και εκλεγουσι τα αρεσκοντα εις εμε και κρατουσι την διαθηκην μου,5εις αυτους μαλιστα θελω δωσει εν τω οικω μου και εντος των τειχων μου τοπον και ονομα καλητερον παρα των υιων και των θυγατερων· εις αυτους θελω δωσει ονομα αιωνιον, το οποιον δεν θελει εκλειψει.6Περι δε των υιων του αλλογενους, οιτινες ηθελον προστεθη εις τον Κυριον, δια να δουλευωσιν εις αυτον και να αγαπωσι το ονομα του Κυριου, δια να ηναι δουλοι αυτου· οσοι φυλαττουσι το σαββατον, ωστε να μη βεβηλωσωσιν αυτο και κρατουσι την διαθηκην μου·7και τουτους θελω φερει εις το αγιον μου ορος και θελω ευφρανει αυτους εν τω οικω της προσευχης μου· τα ολοκαυτωματα αυτων και αι θυσιαι αυτων θελουσιν εισθαι δεκται επι το θυσιαστηριον μου· διοτι ο οικος μου θελει ονομαζεσθαι, Οικος προσευχης δια παντας τους λαους.8Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος ο συναγων τους διεσκορπισμενους του Ισραηλ· Θελω συναξει ετι και αλλους εις αυτον, εκτος των συνηγμενων αυτου.
9Ελθετε, φαγετε, παντα τα ζωα του αγρου, παντα τα θηρια του δασους.10Οι δε φυλακες αυτου ειναι τυφλοι· παντες χωρις νοησεως· παντες κυνες αλαλοι, μη δυναμενοι να υλακτησωσι· κοιμωμενοι, κοιτομενοι, αγαπωντες νυσταγμον·11ναι, κυνες αδηφαγοι, οιτινες δεν γνωριζουσι χορτασμον και ποιμενες, οιτινες δεν γνωριζουσι συνεσιν· παντες ειναι εστραμμενοι προς την οδον αυτων, εκαστος εις το μερος αυτου, δια το κερδος αυτων.12Ελθετε, λεγουσι, θελω φερει οινον και θελομεν μεθυσθη με σικερα· και αυριον θελει εισθαι ως η ημερα αυτη, πολυ πλεον αφθονος.
1Ο δικαιος αποθνησκει και ουδεις βαλλει τουτο εν τη καρδια αυτου· και οι ανδρες ελεους συλλεγονται, χωρις να εννοη τις, αν ο δικαιος συλλεγεται απ' εμπροσθεν της κακιας.2Θελει εισελθει εις ειρηνην· οι περιπατουντες εν τη ευθυτητι αυτων, θελουσιν αναπαυθη εν ταις κλιναις αυτων.
15Διοτι ουτω λεγει ο Υψιστος και ο Υπερτατος, ο κατοικων την αιωνιοτητα, του οποιου το ονομα ειναι Ο Αγιος· Εγω κατοικω εν υψηλοις και εν αγιω τοπω· και μετα του συντετριμμενου την καρδιαν και του ταπεινου το πνευμα, δια να ζωοποιω το πνευμα των ταπεινων και να ζωοποιω την καρδιαν των συντετριμμενων.16Διοτι δεν θελω δικολογει αιωνιως ουδε θελω εισθαι παντοτε ωργισμενος· επειδη τοτε ηθελον εκλειψει απ' εμπροσθεν μου το πνευμα και αι ψυχαι τας οποιας εκαμον.
17Δια την ανομιαν της αισχροκερδειας αυτου ωργισθην και επαταξα αυτον· εκρυψα το προσωπον μου και ωργισθην· αλλα αυτος ηκολουθησε πεισματωδως την οδον της καρδιας αυτου.18Ειδον τας οδους αυτου και θελω ιατρευσει αυτον· και θελω οδηγησει αυτον και δωσει παλιν παρηγοριας εις αυτον και εις τους τεθλιμμενους αυτου.19Εγω δημιουργω τον καρπον των χειλεων· ειρηνην, ειρηνην, εις τον μακραν και εις τον πλησιον, λεγει Κυριος· και θελω ιατρευσει αυτον.20Οι δε ασεβεις ειναι ως η τεταραγμενη θαλασσα, οταν δεν δυναται να ησυχαση· και τα κυματα αυτης εκριπτουσι καταπατημα και πηλον.21Ειρηνη δεν ειναι εις τους ασεβεις, λεγει ο Θεος μου.

These two chapters evoke a dark moment in the future history of Israel. The bulk of the people led astray by blind watchmen (v. 10 . . .) will follow after the Anti-Christ (the king, Isa. 57:9). Throughout this time God's eyes are upon His faithful, who keep His sabbaths, and He encourages them by His promises. Having been profaned, the temple is presently in ruins. But it will resume its name and character — a "house of prayer" for the joy of this remnant. Moreover it will be open "for all people" (Isa. 56:7). Christian friends, we have access at all times to God for prayer and praise. Let us make use of this privilege!

Isa. 57:1-2 shows us the true meaning of the death of righteous and of "merciful men". God is taking them away from the judgments prepared for other men (1 Kings 14:12-13).

"I create the fruit of the lips" declares the LORD (Isa. 57:19). Hebrews 13:15 explains this as the "sacrifice of praise". Addressed to God, such sacrifices are produced by Him, through His Spirit in the hearts of His own.

Finally v. 20 draws a quick sketch of the mad restlessness of the wicked and its consequences. Jude completes the picture by comparing them with "raging waves of the sea, foaming out their own shame" (Jude 13).

Ησαΐας 58:1-14
1Αναβοησον δυνατα, μη φεισθης· υψωσον την φωνην σου ως σαλπιγγα και αναγγειλον προς τον λαον μου τας ανομιας αυτων και προς τον οικον Ιακωβ τας αμαρτιας αυτων.2Με ζητουσιν ομως καθ' ημεραν και επιθυμουσι να μανθανωσι τας οδους μου, ως εθνος το οποιον εκαμε δικαιοσυνην και δεν εγκατελιπε την κρισιν του Θεου αυτου· ζητουσι παρ' εμου κρισεις δικαιοσυνης· επιθυμουσι να πλησιαζωσιν εις τον Θεον.
3Δια τι ενηστευσαμεν, λεγουσι, και δεν ειδες; εταλαιπωρησαμεν την ψυχην ημων και δεν εγνωρισας; Ιδου, εν τη ημερα της νηστειας σας ευρισκετε ηδονην και καταθλιβετε παντας τους μισθωτους σας.4Ιδου, νηστευετε δια δικας και εριδας και γρονθιζετε ασεβως· μη νηστευετε, καθως την σημερον, δια να ακουσθη ανωθεν η φωνη σας.5Τοιαυτη ειναι η νηστεια, την οποιαν εγω εξελεξα; να ταλαιπωρη ο ανθρωπος την ψυχην αυτου μιαν ημεραν; να κλινη την κεφαλην αυτου ως σπαρτον και να υποστρονη σακκον και στακτην εις εαυτον; νηστειαν θελεις ονομασει τουτο και ημεραν δεκτην εις τον Κυριον;6Η νηστεια την οποιαν εγω εξελεξα, δεν ειναι αυτη; το να λυης τους δεσμους της κακιας, το να διαλυης τα βαρεα φορτια και το να αφινης ελευθερους τους καταδεδυναστευμενους και το να συντριβης παντα ζυγον;7Δεν ειναι το να διαμοιραζης τον αρτον σου εις τον πεινωντα και να εισαγης εις την οικιαν σου τους αστεγους πτωχους; οταν βλεπης τον γυμνον, να ενδυης αυτον, και να μη κρυπτης σεαυτον απο της σαρκος σου;
8Τοτε το φως σου θελει εκλαμψει ως η αυγη και η υγιεια σου ταχεως θελει βλαστησει· και η δικαιοσυνη σου θελει προπορευεσθαι εμπροσθεν σου· η δοξα του Κυριου θελει εισθαι η οπισθοφυλακη σου.9Τοτε θελεις κραζει και ο Κυριος θελει αποκρινεσθαι· θελεις φωναζει και εκεινος θελει λεγει, Ιδου, εγω. Εαν εκβαλης εκ μεσου σου τον ζυγον, την ανατασιν του δακτυλου και τους ματαιους λογους·10και ανοιγης την ψυχην σου προς τον πεινωντα και ευχαριστης την τεθλιμμενην ψυχην· τοτε το φως σου θελει ανατελλει εν τω σκοτει και το σκοτος σου θελει εισθαι ως μεσημβρια.11Και ο Κυριος θελει σε οδηγει παντοτε και χορταινει την ψυχην σου εν ανομβριαις και παχυνει τα οστα σου· και θελεις εισθαι ως κηπος ποτιζομενος και ως πηγη υδατος, της οποιας τα υδατα δεν εκλειπουσι.12Και οι απο σου θελουσιν οικοδομησει τας παλαιας ερημωσεις· θελεις ανεγειρει τα θεμελια πολλων γενεων· και θελεις ονομασθη, Ο επιδιορθωτης των χαλασματων, Ο ανορθωτης των οδων δια τον κατοικισμον.
13Εαν αποστρεψης τον ποδα σου απο του σαββατου, απο του να καμνης τα θεληματα σου εν τη αγια μου ημερα, και ονομαζης το σαββατον τρυφην, αγιαν ημεραν του Κυριου, εντιμον, και τιμας αυτο, μη ακολουθων τας οδους σου μηδε ευρισκων εν αυτω το θελημα σου μηδε λαλων τους λογους σου,14τοτε θελεις εντρυφα εν Κυριω· και εγω θελω σε ιππευσει επι τους υψηλους τοπους της γης και σε θρεψει με την κληρονομιαν του πατρος σου Ιακωβ· διοτι το στομα τον Κυριου ελαλησε.

This great new section of the book begins by showing us the people fasting and afflicting their souls. Since the LORD has regard for precisely those who are "of a contrite and humble spirit" (Isa. 57:15; Isa. 66:2), we may ask: what can He find to say against this? Vv. 3-7 tell us: God is not content with mere outward religious ceremonies, nor with pious statements. By the mouth of another prophet He asks everyone a direct question: "when ye fasted . . . did ye at all fast unto me, even to me?" (Zech. 7:5). How many things can lurk behind a façade of apparent godliness — the pursuit of our own pleasure, even on the sacred Lord's day; harshness and selfishness, debates and strife (vv. 3, 4), judgment and criticism (pointing the finger) besides a whole mass of empty words (vv. 9, 13 JND trans.). God's real demands are these — first and foremost that we relinquish our ties with habitual sins, the chains which hold us to the power of the Enemy (v. 6; Dan. 4:27). Secondly that we put love into practice on every possible occasion (vv. 7, 10). Notice what beautiful promises attend such behaviour!

Ησαΐας 59:1-21
1Ιδου, η χειρ του Κυριου δεν εσμικρυνθη, ωστε να μη δυναται να σωση, ουδε το ωτιον αυτου εβαρυνεν, ωστε να μη δυναται να ακουση·2αλλ' αι ανομιαι σας εβαλον χωρισματα μεταξυ υμων και του Θεου υμων, και αι αμαρτιαι σας εκρυψαν το προσωπον αυτου απο σας, δια να μη ακουη.3Διοτι αι χειρες σας ειναι μεμολυσμεναι απο αιματος και οι δακτυλοι σας απο ανομιας· τα χειλη σας ελαλησαν ψευδη· η γλωσσα σας εμελετησε κακιαν.4Ουδεις εκζητει την δικαιοσυνην ουδε κρινει εν αληθεια· θαρρουσιν επι την ματαιοτητα και λαλουσι ψευδη· συλλαμβανουσι κακιαν και γεννωσιν ανομιαν.5Βασιλισκου ωα επωαζουσι και ιστον αραχνης υφαινουσιν· οστις φαγη εκ των ωων αυτων, αποθνησκει· και αν σπασης κανεν, εξερχεται εχιδνα.6Τα πανια αυτων δεν θελουσι χρησιμευσει εις ενδυματα, ουδε θελουσιν ενδυθη απο των εργων αυτων· τα εργα αυτων ειναι εργα ανομιας, και το εργον της βιας ειναι εν ταις χερσιν αυτων.7Οι ποδες αυτων τρεχουσι προς το κακον και σπευδουσι να χυσωσιν αιμα αθωον· οι διαλογισμοι αυτων ειναι διαλογισμοι ανομιας· ερημωσις και καταστροφη ειναι εν ταις οδοις αυτων.8Την οδον της ειρηνης δεν γνωριζουσι· και δεν ειναι κρισις εις τα βηματα αυτων· αυτοι εις εαυτους διεστρεψαν τας οδους αυτων· πας ο περιπατων εν αυταις δεν γνωριζει ειρηνην.
9Δια τουτο η κρισις ειναι μακραν αφ' ημων και η δικαιοσυνη δεν μας φθανει· προσμενομεν φως και ιδου, σκοτος· λαμψιν, και περιπατουμεν εν ζοφω.10Ψηλαφωμεν τον τοιχον ως οι τυφλοι, και ψηλαφωμεν ως οι μη εχοντες οφθαλμους· εν μεσημβρια προσκοπτομεν ως εν νυκτι· ειμεθα εν μεσω των αγαθων ως νεκροι.11Παντες βρυχωμεθα ως αρκτοι και στεναζομεν ως τρυγονες· κρισιν προσμενομεν αλλα δεν υπαρχει· σωτηριαν αλλ' ειναι μακραν αφ' ημων.12Διοτι αι παραβασεις ημων επληθυνθησαν ενωπιον σου, και αι αμαρτιαι ημων ειναι μαρτυρες καθ' ημων· διοτι μεθ' ημων ειναι αι παραβασεις ημων· και τας ανομιας ημων ημεις γνωριζομεν αυτας·13παρεβημεν και εψευσθημεν προς τον Κυριον και απεμακρυνθημεν απο οπισθεν του Θεου ημων· ελαλησαμεν αδικα και στασιαστικα· συνελαβομεν και επροφεραμεν εκ της καρδιας λογους ψευδους.14Και η κρισις εστραφη οπισω και η δικαιοσυνη ισταται μακραν· διοτι η αληθεια επεσεν εν τη οδω και η ευθυτης δεν δυναται να εισχωρηση.15Ναι, εξελιπεν η αληθεια· και ο εκκλινων απο του κακου γινεται θηραμα. Και ειδε Κυριος και δυσηρεστηθη οτι δεν υπηρχε κρισις·
16και ειδεν οτι δεν υπηρχεν ανθρωπος, και εθαυμασεν οτι δεν υπηρχεν ο μεσιτευων· οθεν ο βραχιων αυτου ενηργησεν εις αυτον σωτηριαν· και η δικαιοσυνη αυτου, αυτη εβαστασεν αυτον.17Και ενεδυθη δικαιοσυνην ως θωρακα και περιεθηκε την περικεφαλαιαν της σωτηριας επι την κεφαλην αυτου· και εφορεσεν ως ιματιον τα ενδυματα της εκδικησεως και ως επενδυμα περιενεδυθη τον ζηλον.18Κατα τα εργα αυτων, ουτω θελει ανταποδωσει, οργην εις τους εναντιους αυτου, ανταποδοσιν εις τους εχθρους αυτου· θελει καμει ανταποδοσιν και εις τας νησους.19Και θελουσι φοβηθη το ονομα του Κυριου απο δυσμων και την δοξαν αυτου απο ανατολων ηλιου· οταν ο εχθρος επελθη ως ποταμος, το πνευμα του Κυριου θελει υψωσει σημαιαν εναντιον αυτου.20Και ο Λυτρωτης θελει ελθει εις Σιων και προς τους οσοι εκ του Ιακωβ επιστρεφουσιν απο της παραβασεως, λεγει Κυριος.21Παρ' εμου δε αυτη ειναι η προς αυτους διαθηκη μου, λεγει Κυριος· το πνευμα μου το επι σε και οι λογοι μου, τους οποιους εθεσα εν τω στοματι σου, δεν θελουσι λειψει απο του στοματος σου ουτε απο του στοματος του σπερματος σου ουτε απο του στοματος του σπερματος του σπερματος σου, απο του νυν και εως αιωνος, λεγει Κυριος.

The iniquities of the people form an impenetrable barrier between the LORD and themselves. They prevent God from accepting any religious service. Conversely He cannot intervene on the behalf of His own while this wall exists. Is this perhaps the reason why our prayers sometimes remain unanswered? (Prov. 15:8, 29).

The overwhelming list of all the accumulated sins of the people is brought before them in vv. 3-8 to make them aware of their sinfulness. Romans 3:10-18 recalls some of these in order to establish beyond argument the wickedness of the whole human race.

In v. 9 it is the faithful remnant who are speaking. They humbly recognise the accuracy of the picture just painted for them. "Our iniquities, we know them" they declare (v. 12), even adding a new list of sins to those already enumerated by the prophet (vv. 13-15). In short, this remnant is showing just how much it is "of a contrite and humble spirit" (Isa. 57:15). So the LORD, according to His promise, will now be able to comfort them, revive them by His Spirit and deal justly with them through the Messiah, their Redeemer and Deliverer, as He will be also for the nations (v. 20; Rom. 11:26).

Ησαΐας 60:1-14
1Σηκωθητι, φωτιζου· διοτι το φως σου ηλθε, και η δοξα του Κυριου ανετειλεν επι σε.2Διοτι ιδου, σκοτος θελει σκεπασει την γην και ζοφος τα εθνη· επι σε ομως θελει ανατειλει ο Κυριος και η δοξα αυτου θελει φανερωθη επι σε.3Και τα εθνη θελουσιν ελθει εις το φως σου και οι βασιλεις εις την λαμψιν της ανατολης σου.4Υψωσον κυκλω τους οφθαλμους σου και ιδε· παντες ουτοι συναθροιζονται, ερχονται προς σε· οι υιοι σου θελουσιν ελθει μακροθεν και αι θυγατερες σου θελουσι τραφη εις τα πλευρα σου.5Τοτε θελεις ιδει και χαρη, και η καρδια σου θελει εκπλαγη και πλατυνθη· διοτι η αφθονια της θαλασσης θελει στραφη προς σε· αι δυναμεις των εθνων θελουσιν ελθει προς σε.6Πληθος καμηλων θελει σε σκεπασει, αι δρομαδες του Μαδιαμ και του Γεφα· παντες οι απο Σεβα βελουσιν ελθει· χρυσιον και λιβανον θελουσι φερει· και θελουσιν ευαγγελιζεσθαι τους επαινους του Κυριου.7Παντα τα προβατα του Κηδαρ θελουσι συναχθη προς σε· οι κριοι του Νεβαιωθ θελουσιν εισθαι εις χρησιν σου· θελουσι προσφερθη επι το θυσιαστηριον μου ευπροσδεκτοι, και εγω θελω δοξασει τον οικον της δοξης μου.8Τινες ειναι οι πετωμενοι ως νεφη και ως περιστεραι εις τας θυριδας αυτων;
9Αι νησοι βεβαιως θελουσι προσμεινει εμε και εν πρωτοις τα πλοια της Θαρσεις, δια να φερωσι μακροθεν τους υιους σου, το αργυριον αυτων και το χρυσιον αυτων μετ' αυτων, δια το ονομα Κυριου του Θεου σου και δια τον Αγιον του Ισραηλ, διοτι σε εδοξασε.10Και οι υιοι των αλλογενων θελουσιν ανοικοδομησει τα τειχη σου, και οι βασιλεις αυτων θελουσι σε υπηρετησει· διοτι εν τη οργη μου σε επαταξα, πλην δια την ευνοιαν μου σε ηλεησα.11Και αι πυλαι σου θελουσιν εισθαι παντοτε ανοικται· δεν θελουσι κλεισθη ημεραν και νυκτα, δια να εισαγωσιν εις σε τας δυναμεις των εθνων και να εισφερωνται οι βασιλεις αυτων.12Διοτι το εθνος και η βασιλεια, τα οποια δεν ηθελον σε δουλευσει, θελουσιν αφανισθη· ναι, τα εθνη εκεινα θελουσιν ολοκληρως ερημωθη.13Η δοξα του Λιβανου θελει η ελθει εις σε, η ελατος, η πευκη και ο πυξος ομου, δια να στολισωσι τον τοπον του αγιαστηριου μου· και θελω δοξασει τον τοπον των ποδων μου.14Και τα τεκνα των λυπησαντων σε θελουσιν ελθει υποκλινοντα προς σε· και παντες οι καταφρονησαντες σε θελουσι προσκυνησει τα ιχνη των ποδων σου· και θελουσι σε ονομαζει, Η πολις του Κυριου, Η Σιων του Αγιου του Ισραηλ.

It is remarkable that in its quotation of v. 1, Ephesians 5:14 turns the expression "the glory of the LORD is risen upon thee" into "Christ shall give thee light". The glory of God is thereby identified with the person of His Son (see also 2 Cor. 4:6). It is linked with the place where He dwells. "I will make the place of my feet glorious" (v. 13). "The Zion of the Holy One of Israel" (v. 14) has its counterpart in the heavenly Jerusalem of Revelation 21. This may be seen by comparing vv. 19, 3, 11 of our chapter with Revelation 21:23-26.

Once again, as in ch. 49, the great regathering of Israel is evoked in a splendid and moving description. This vision and this promise will uphold the faithful remnant in the midst of their tribulations. We Christians, who are sometimes discouraged, should lift up our eyes and consider by faith the people of God, as Abraham was once bidden to do (Gen. 15:5). We are not alone; an innumerable crowd of pilgrims is making its way with us to the heavenly city. Weariness and suffering have often slowed down their pace; but look at them — their faces are radiant. Their heart throbs and swells with the joy of everlasting love (v. 5).

Ησαΐας 61:1-11
1Πνευμα Κυριου του Θεου ειναι επ' εμε· διοτι ο Κυριος με εχρισε δια να ευαγγελιζωμαι εις τους πτωχους· με απεστειλε δια να ιατρευσω τους συντετριμμενους την καρδιαν, να κηρυξω ελευθεριαν εις τους αιχμαλωτους και ανοιξιν δεσμωτηριου εις τους δεσμιους·2δια να κηρυξω ενιαυτον ευπροσδεκτον του Κυριου και ημεραν εκδικησεως του Θεου ημων· δια να παρηγορησω παντας τους πενθουντας·3δια να θεσω εις τους πενθουντας εν Σιων, να δωσω εις αυτους ωραιοτητα αντι της στακτης, ελαιον ευφροσυνης αντι του πενθους, στολην αινεσεως αντι του πνευματος της ακηδιας· δια να ονομαζωνται δενδρα δικαιοσυνης, φυτευμα του Κυριου, εις δοξαν αυτου.
4Και θελουσιν ανοικοδομησει τας παλαιας ερημωσεις, θελουσιν ανεγειρει τα αρχαια ερειπια, και θελουσιν ανακαινισει τας ερημους πολεις, τας ηρημωμενας απο γενεας γενεων.5Και αλλογενεις θελουσιν ιστασθαι και βοσκει τα ποιμνια σας, και οι υιοι των αλλογενων θελουσιν εισθαι οι γεωργοι σας και οι αμπελουργοι σας.6Σεις δε ιερεις του Κυριου θελετε ονομαζεσθαι· λειτουργους του Θεου ημων θελουσι σας λεγει· θελετε τρωγει τα αγαθα των εθνων και εις την δοξαν αυτων θελετε καυχασθαι.7Αντι της αισχυνης σας θελετε εχει διπλασια· και αντι της εντροπης θελουσιν εχει αγαλλιασιν εν τη κληρονομια αυτων· οθεν εν τη γη αυτων θελουσι κληρονομησει το διπλουν· αιωνιος ευφροσυνη θελει εισθαι εις αυτους.8Διοτι εγω ειμαι ο Κυριος, ο αγαπων δικαιοσυνην, ο μισων αρπαγην και αδικιαν· και θελω ανταποδωσει το εργον αυτων πιστα και θελω καμει προς αυτους διαθηκην αιωνιον.9Και το σπερμα αυτων θελει φημισθη μεταξυ των εθνων και οι εκγονοι αυτων μεταξυ των λαων· πας ο βλεπων αυτους θελει γνωριζει αυτους, οτι ειναι το σπερμα, το οποιον ο Κυριος ευλογησε.
10Θελω ευφρανθη τα μεγιστα επι τον Κυριον· η ψυχη μου θελει αγαλλιασθη εις τον Θεον μου· διοτι με ενεδυσεν ιματιον σωτηριας, με εφορεσεν επενδυμα δικαιοσυνης, ως νυμφιον ευπρεπισμενον με μιτραν και ως νυμφην κεκοσμημενην με τα πολυτιμα αυτης καλλωπισματα.11Διοτι καθως η γη αναδιδει το βλαστημα αυτης και καθως ο κηπος εκφυει τα σπειρομενα εν αυτω ουτω Κυριος ο Θεος θελει καμει την δικαιοσυνην και την αινεσιν να βλαστησωσιν ενωπιον παντων των εθνων.

The beginning of this chapter is of very special interest. It is the passage chosen by the Lord Jesus when He stood up to read and speak in the synagogue at Nazareth (Luke 4:16-21). We must notice, however, a detail of the utmost importance: the Lord Jesus interrupted His reading in the middle of a sentence and did not mention "the day of vengeance". Only the first part of His ministry (that of grace) was being fulfilled in their ears. What follows, i.e. the judgment, was being held in abeyance and still is to this day. Where our text does not even place a comma, God has already inserted nearly two thousand years of His longsuffering.

In any event vengeance is not the last word in the sentence. It is followed by consolation and joy for the faithful remnant. As Job at his latter end, they will receive double (v. 7) – this double fruitfulness already told out in the name of Ephraim (Gen. 41:52) – "everlasting joy shall be upon them" (v. 7).

In response to these promises, the remnant lift their voices: "I will greatly rejoice in the LORD, my soul shall be joyful in my God; for he hath clothed me with the garments of salvation, he hath covered me with the robe of righteousness . . ." (v. 10). Surely Christians today have the same grounds for praising the Saviour and rejoicing in Him!

Ησαΐας 62:1-12
1Δια την Σιων δεν θελω σιωπησει και δια την Ιερουσαλημ δεν θελω ησυχασει, εωσου η δικαιοσυνη αυτης εξελθη ως λαμψις και η σωτηρια αυτης ως λαμπας καιομενη.2Και θελουσιν ιδει τα εθνη την δικαιοσυνην σου και παντες οι βασιλεις την δοξαν σου· και θελεις ονομασθη με νεον ονομα, το οποιον του Κυριου το στομα θελει ονομασει.3Και θελεις εισθαι στεφανος δοξης εν χειρι Κυριου και διαδημα βασιλικον εν τη παλαμη του Θεου σου.4Δεν θελεις πλεον ονομασθη, Εγκαταλελειμμενη· ουδε η γη σου θελει πλεον ονομασθη, Ηρημωμενη· αλλα θελεις ονομασθη, Η ευδοκια μου εν αυτη· και η γη σου, Η νενυμφευμενη· διοτι ο Κυριος ηυδοκησεν επι σε, και η γη σου θελει εισθαι νενυμφευμενη.5Διοτι καθως ο νεος νυμφευεται με παρθενον, ουτως οι υιοι σου θελουσι συνοικει μετα σου· και καθως ο νυμφιος ευφραινεται εις την νυμφην, ουτως ο Θεος σου θελει ευφρανθη εις σε.
6Επι των τειχων σου, Ιερουσαλημ, κατεστησα φυλακας, οιτινες ποτε δεν θελουσι σιωπα ουτε ημεραν ουτε νυκτα· οσοι ανακαλειτε τον Κυριον, μη φυλαττετε σιωπην.7Και μη διδετε εις αυτον αναπαυσιν, εωσου συστηση και εωσου καμη την Ιερουσαλημ αινεσιν επι της γης.8Ο Κυριος ωμοσεν επι την δεξιαν αυτου και επι τον βραχιονα της δυναμεως αυτου, δεν θελω δωσει πλεον τον σιτον σου τροφην εις τους εχθρους σου· και οι υιοι του αλλογενους δεν θελουσι πινει τον οινον σου, δια τον οποιον εμοχθησας·9αλλ' οι θεριζοντες θελουσι τρωγει αυτον και αινει τον Κυριον· και οι τρυγωντες θελουσι πινει αυτον εν ταις αυλαις της αγιοτητος μου.
10Περασατε, περασατε δια των πυλων· ετοιμασατε την οδον του λαου· επισκευασατε, επισκευασατε την οδον· εκριψατε τους λιθους· υψωσατε σημαιαν προς τους λαους.11Ιδου, ο Κυριος διεκηρυξεν εως των ακρων της γης, Ειπατε προς την θυγατερα της Σιων, Ιδου, ο Σωτηρ σου ερχεται· ιδου, ο μισθος αυτου ειναι μετ' αυτου και το εργον αυτου ενωπιον αυτου.12Και θελουσιν ονομασει αυτους, Ο Αγιος λαος, Ο λελυτρωμενος του Κυριου· και συ θελεις ονομασθη, Επιζητουμενη, πολις ουκ εγκαταλελειμμενη.

Jerusalem the forsaken, the barren and desolate woman, the widow of Isaiah 54, will yet be Beulah – "married" – v. 4, "sought out, a city not forsaken" (v. 12). The LORD her Husband will be able afresh to take pleasure in her. Meanwhile, vigilant watchmen are placed on the walls with the injunction, "ye that make mention of the LORD, keep not silence". Faithful to this command, believing Jews at the end of the age will cry to God, "Remember thy congregation, which thou hast purchased of old . . . thine inheritance, which thou hast redeemed . . ." (Ps. 74:2).

Christian friends, each of us has likewise been put by the Lord into this or that place and has been given a comparable mission, which may be summarised in two words: "Watch and pray" (Matt. 26:41; 1 Peter 4:7). Our prayers are expected above, and rich answers are prepared for them. We too have important matters to lay upon the heart of our heavenly Father – for example, His world-wide Assembly and those in our towns or villages who form part of it. Let us not keep silent since we have the privilege today of being those who put the LORD in remembrance. It is a very touching thing that God speaks as if our prayers were necessary for Him to remember His promises. What grace on His part!

Ησαΐας 63:1-14
1Τις ουτος, ο ερχομενος εξ Εδωμ, με ιματια ερυθρα εκ Βοσορρας; ουτος ο ενδοξος εις την στολην αυτου, ο περιπατων εν τη μεγαλειοτητι της δυναμεως αυτου; Εγω, ο λαλων εν δικαιοσυνη, ο ισχυρος εις το σωζειν.2Δια τι ειναι ερυθρα η στολη σου και τα ιματια σου ομοια ανθρωπου πατουντος εν ληνω;3Επατησα μονος τον ληνον, και ουδεις εκ των λαων ητο μετ' εμου· και κατεπατησα αυτους εν τω θυμω μου και κατελακτισα αυτους εν τη οργη μου· και το αιμα αυτων ερραντισθη επι τα ιματια μου και εμολυνα ολην μου την στολην.4Διοτι η ημερα της εκδικησεως ητο εν τη καρδια μου, και εφθασεν ο ενιαυτος των λελυτρωμενων μου.5Και περιεβλεψα και δεν υπηρχεν ο βοηθων· και εθαυμασα οτι δεν υπηρχεν ο υποστηριζων· οθεν ο βραχιων μου ενηργησε σωτηριαν εις εμε· και ο θυμος μου, αυτος με υπεστηριξε.6Και κατεπατησα τους λαους εν τη οργη μου και εμεθυσα αυτους εκ του θυμου μου και κατεβιβασα εις την γην το αιμα αυτων.
7Θελω αναφερει τους οικτιρμους του Κυριου, τας αινεσεις του Κυριου, κατα παντα οσα ο Κυριος εκαμεν εις ημας, και την μεγαλην αγαθοτητα προς τον οικον Ισραηλ, την οποιαν εδειξε προς αυτους κατα τους οικτιρμους αυτου και κατα το πληθος του ελεους αυτου.8Διοτι ειπε, Βεβαιως λαος μου ειναι αυτοι, τεκνα τα οποια δεν θελουσι ψευσθη· και υπηρξεν ο Σωτηρ αυτων.9Κατα πασας τας θλιψεις αυτων εθλιβετο, και ο αγγελος της παρουσιας αυτου εσωσεν αυτους· εν τη αγαπη αυτου και εν τη ευσπλαγχνια αυτου αυτος ελυτρωσεν αυτους· και εσηκωσεν αυτους και εβαστασεν αυτους πασας τας ημερας του αιωνος.10Αυτοι ομως ηπειθησαν και ελυπησαν το αγιον πνευμα αυτου· δια τουτο εστραφη ωστε να γεινη εχθρος αυτων, αυτος επολεμησεν αυτους.11Τοτε ενεθυμηθη τας αρχαιας ημερας, τον Μωυσην, τον λαον αυτου, λεγων, Που ειναι ο αναβιβασας αυτους απο της θαλασσης μετα του ποιμενος του ποιμνιου αυτου; που ο θεσας το αγιον αυτου πνευμα εν τω μεσω αυτων;12Ο οδηγησας αυτους δια της δεξιας του Μωυσεως με τον ενδοξον βραχιονα αυτου, ο διασχισας τα υδατα εμπροσθεν αυτων, δια να καμη εις εαυτον ονομα αιωνιον;13Ο οδηγησας αυτους δια της αβυσσου, ως ιππον δια της ερημου, χωρις να προσκοψωσι;14Το πνευμα του Κυριου ανεπαυσεν αυτους ως κτηνος καταβαινον εις την κοιλαδα· ουτως ωδηγησας τον λαον σου, δια να καμης εις σεαυτον ενδοξον ονομα.

Who is He, and from where does He come, this magnificent and formidable figure who here appears on the scene? Why is there blood on His clothing? The Executor of the terrible "day of vengeance" (Luke 21:22) is returning, His task accomplished (v. 4; Isa. 61:2). In their final revolt the peoples will amass themselves on the territory of Edom with the aim of making a last assault against God and His people (Isa. 34:6). But it will be a crushing defeat described in picture form as being like the old time harvesters who gathered the grapes into vats and trampled them.

It may be that we find difficulty in recognising in this Avenger One whom we know as the merciful Saviour. The fact is that His work for the glory of God has both characters. He who was alone on the cross is alone here for judgment (v. 3). Glorious (v. 1), He acts with His glorious arm (v. 12), makes Himself a glorious name (v. 14), dwells in glory (v. 15) — "In thy majesty ride prosperously" as it is said in Psalm 45:4 concerning this same judgment.

A new and last section of the book begins in v. 7 by recalling the loving kindness and the praises of the LORD. Let us not fail to do this, each according as God has dealt in mercy with him.

Ησαΐας 63:15-19; Ησαΐας 64:1-12
15Επιβλεψον εξ ουρανου και ιδε εκ της κατοικιας της αγιοτητος σου και της δοξης σου· που ο ζηλος σου και η δυναμις σου, το πληθος του ελεους σου και των οικτιρμων σου; απεκλεισθησαν εις εμε;16Συ βεβαιως εισαι ο Πατηρ ημων, αν και ο Αβρααμ δεν εξευρη ημας και ο Ισραηλ δεν γνωριζη ημας· συ, Κυριε, εισαι ο Πατηρ ημων· Λυτρωτης ημων ειναι το ονομα σου απ' αιωνος.17Δια τι Κυριε, αφηκας ημας να αποπλανωμεθα απο των οδων σου και να σκληρυνωμεν την καρδιαν ημων, ωστε να μη σε φοβωμεθα; επιστρεψον ενεκεν των δουλων σου, των φυλων της κληρονομιας σου.18Ως πραγμα ελαχιστον κατεκυριευσαν τον αγιον σου λαον· οι εναντιοι ημων κατεπατησαν το αγιαστηριον σου.19Κατεσταθημεν ως εκεινοι, επι τους οποιους δεν εδεσποσας ποτε ουδε επεκληθη το ονομα σου επ' αυτους.
1Ειθε να εσχιζες τους ουρανους, να κατεβαινες, να διελυοντο τα ορη εν τη παρουσια σου,2ως πυρ καιον θαμνους, ως πυρ καμνον το υδωρ να κοχλαζη, δια να γεινη το ονομα σου γνωστον εις τους εναντιους σου, να λαβη τρομος τα εθνη εν τη παρουσια σου.3Οτε εκαμες τρομερα πραγματα, οποια δεν επροσμεναμεν, κατεβης, και τα ορη διελυθησαν εν τη παρουσια σου.4Διοτι εκ του αιωνος δεν εμαθον οι ανθρωποι, τα ωτα αυτων δεν ηκουσαν, οι οφθαλμοι αυτων δεν ειδον Θεον εκτος σου, οστις να εκαμε τοιαυτα εις τους επικαλουμενους αυτον.5Ερχεσαι εις συναντησιν του ευφραινομενου και εργαζομενου δικαιοσυνην, των ενθυμουμενων σε εν ταις οδοις σου· ιδου, συ ωργισθης, διοτι ημεις ημαρτησαμεν· εαν διεμενομεν εν αυταις, ηθελομεν σωθη;
6Παντες τωοντι εγειναμεν ως ακαθαρτον πραγμα, και πασα η δικαιοσυνη ημων ειναι ως ρυπαρον ιματιον· δια τουτο επεσαμεν παντες ως το φυλλον, και αι ανομιαι ημων αφηρπασαν ημας ως ο ανεμος.7Και δεν υπαρχει ο επικαλουμενος το ονομα σου, ο εγειρομενος δια να πιασθη απο σου· διοτι εκρυψας το προσωπον σου αφ' ημων και ηφανισας ημας δια της χειρος των ανομιων ημων.8Αλλα τωρα, Κυριε, συ εισαι ο Πατηρ ημων· ημεις ειμεθα ο πηλος και συ ο Πλαστης ημων· και παντες ειμεθα το εργον της χειρος σου.9Μη οργιζου σφοδρα, Κυριε, μηδε ενθυμου παντοτε την ανομιαν· και τωρα επιβλεψον, δεομεθα· λαος σου ειμεθα παντες.10Αι αγιαι πολεις σου εγειναν ερημοι, η Σιων εγεινεν ερημος, η Ιερουσαλημ ηρημωμενη.11Ο αγιος ημων και ο ωραιος ημων οικος, εν ω οι πατερες ημων σε εδοξολογουν, κατεκαη εν πυρι· και παντα τα εις ημας αγαπητα ηφανισθησαν.12Θελεις, Κυριε, κρατησει σεαυτον εν τουτοις; θελεις σιωπησει και θελεις θλιψει ημας εως σφοδρα;

The faithful remnant have recalled "the great goodness" which the LORD had formerly bestowed on His people (Isa. 63:7). Having given such proof of His love, could He now abandon them? They therefore appeal to the heart of this God of all help who is their Father. "Look down from heaven . . ." Yet this is not enough for them. "Oh that thou wouldest rend the heavens, that thou wouldest come down . . ." they cry. That is what Christ once did in order to save us, but He will come down again to deliver His own who are under trial, consuming their enemies (Ps. 18:19; Ps. 144:5).

V. 6 compares "all our righteousnesses" to "filthy rags". We can understand that our sins are like that, but our righteousnesses? Yet in truth it is so! What ever good or righteous deeds we performed before our conversion are as rags, which only confirm our wretchedness instead of hiding it. But the Lord replaces these filthy rags with the garments of salvation and a robe of righteousness (Isa. 61:10; Zech. 3:1-5).

Formed like the clay on the potter's wheel (v. 8), we can make nothing of value out of the dust from which we were made (Ps. 100:3). The work of the divine Craftsman who applies Himself to the task of making of us "a vessel unto honour" (2 Tim. 2:21) is alone of value.

Ησαΐας 65:1-12
1Εζητηθην παρα των μη ερωτωντων περι εμου· ευρεθην παρα των ζητουντων με· ειπα, Ιδου, εγω, ιδου, εγω, προς εθνος μη καλουμενον με το ονομα μου.2Εξηπλωσα τας χειρας μου ολην την ημεραν προς λαον απειθη, περιπατουντα εν οδω ουχι καλη, οπισω των διαβουλιων αυτων,3λαον παροξυνοντα με παντοτε κατα προσωπον μου, θυσιαζοντα εν κηποις και θυμιαζοντα επι πλινθων,4μενοντα εν τοις μνημασι και διανυκτερευοντα εν αποκρυφοις, τρωγοντα χοιρειον κρεας και εν τοις αγγειοις αυτου εχοντα ζωμον ακαθαρτων πραγματων,5λεγοντα, Μακραν απ' εμου, μη με εγγισης, διοτι ειμαι αγιωτερος σου. Ουτοι ειναι καπνος εις τους μυκτηρας μου, πυρ καιομενον ολην την ημεραν.6Ιδου, γεγραμμενον ειναι ενωπιον μου, δεν θελω σιωπησει αλλα θελω ανταποδωσει, ναι, θελω ανταποδωσει εις τους κολπους αυτων7τας ανομιας σας και τας ανομιας των πατερων σας ομου, λεγει Κυριος, οιτινες εθυμιασαν επι των ορεων και με εβλασφημησαν επι των λοφων· δια τουτο θελω αντιπληρωσει εις τους κολπους αυτων τα απ' αρχης εργα αυτων.
8Ουτω λεγει Κυριος· Καθως οταν ευρισκηται γλευκος εν τη σταφυλη, λεγουσι, Μη φθειρης αυτο, διοτι ειναι ευλογια εν αυτω· ουτω θελω καμει ενεκεν των δουλων μου, δια να μη εξολοθρευσω παντας.9Και θελω εξαξει σπερμα εξ Ιακωβ και κληρονομον των ορεων μου εξ Ιουδα· και οι εκλεκτοι μου θελουσι κληρονομησει αυτα και οι δουλοι μου θελουσι κατοικησει εκει.10Και ο Σαρων θελει εισθαι μανδρα των ποιμνιων και η κοιλας του Αχωρ τοπος εις αναπαυσιν των βουκολιων, δια τον λαον μου τον εκζητουντα με.
11Εσας ομως, τους εγκαταλειποντας τον Κυριον, τους λησμονουντας το αγιον μου ορος, τους ετοιμαζοντας τραπεζαν εις τον Γαδην και τους καμνοντας σπονδην εις τον Μενι,12θελω σας αριθμησει δια την μαχαιραν και παντες θελετε κυψει εις την σφαγην· διοτι εκαλουν και δεν απεκρινεσθε· ελαλουν και δεν ηκουετε· αλλ' επραττετε το κακον ενωπιον μου και εξελεγετε το μη αρεστον εις εμε.

"I am found of them that sought me not . . ." writes Isaiah with devastating boldness. This is the expression which Paul uses in quoting v. 1 to the Romans (Rom. 10:20). Under the dictates of the Spirit, the prophet is here in fact clearly opening the door to the nations, who did not seek God and were not called by His name (Isa. 49:6): a bold, not to say revolutionary, declaration to the ears of the Israelites who were so jealous of their privileges. This forms part of the things "not heard" mentioned in the preceding chapter.

The confession and supplications of the poor remnant were drawing to a conclusion with the anguished question, "Wilt thou hold thy peace, and afflict us very sore?" (Isa. 64:12). No, it is never in vain that a repentant heart turns to the Lord (Ps. 51:17). Each one of us knows this by experience.

So God will not keep silent. He speaks and continues until practically the end of the book. Yet, before revealing "what he hath prepared for him that waiteth for him" (His elect and His servants; vv. 9, 10; Isa. 64:4), He must pronounce the final condemnation, not only of Israel's enemies but also of the bulk of the apostate and "rebellious people" (v. 2).

Ησαΐας 65:13-25
13Οθεν ουτω λεγει Κυριος ο Θεος· Ιδου, οι δουλοι μου θελουσι φαγει, σεις δε θελετε πεινασει· ιδου, οι δουλοι μου θελουσι πιει, σεις δε θελετε διψησει· ιδου, οι δουλοι μου θελουσιν ευφρανθη, σεις δε θελετε αισχυνθη·14ιδου, οι δουλοι μου θελουσιν αλαλαζει εν ευθυμια, σεις δε θελετε βοα εν πονω καρδιας και ολολυζει υπο καταθλιψεως πνευματος.15Και θελετε αφησει το ονομα σας εις τους εκλεκτους μου δια καταραν· διοτι Κυριος ο Θεος θελει σε θανατωσει και με αλλο ονομα θελει ονομασει τους δουλους αυτου,16δια να μακαριζη εαυτον εις τον Θεον της αληθειας ο μακαριζων εαυτον επι της γης· και να ομνυη εις τον Θεον της αληθειας ο ομνυων επι της γης· διοτι αι προτεραι θλιψεις ελησμονηθησαν και διοτι εκρυφθησαν απο των οφθαλμων μου.
17Επειδη ιδου, νεους ουρανους κτιζω και νεαν γην· και δεν θελει εισθαι μνημη των προτερων ουδε θελουσιν ελθει εις τον νουν.18Αλλ' ευφραινεσθε και χαιρετε παντοτε εις εκεινο το οποιον κτιζω· διοτι, ιδου, κτιζω την Ιερουσαλημ αγαλλιαμα και τον λαον αυτης ευφροσυνην.19Και θελω αγαλλεσθαι εις την Ιερουσαλημ και ευφραινεσθαι εις τον λαον μου· και δεν θελει ακουσθη πλεον εν αυτη φωνη κλαυθμου και φωνη κραυγης.20Δεν θελει εισθαι πλεον εκει βρεφος ολιγοημερον και γερων οστις δεν επληρωσε τας ημερας αυτου· διοτι το παιδιον θελει αποθνησκει εκατον ετων, ο δε εκατον ετων αμαρτωλος θελει εισθαι επικαταρατος.21Και θελουσιν οικοδομησει οικιας και κατοικησει, και θελουσι φυτευσει αμπελωνας και φαγει τον καρπον αυτων.22δεν θελουσι κτισει αυτοι και αλλος να κατοικηση· δεν θελουσι φυτευσει αυτοι και αλλος να φαγη· διοτι αι ημεραι του λαου μου ειναι ως αι ημεραι του δενδρου και οι εκλεκτοι μου θελουσι παλαιωσει το εργον των χειρων αυτων.23Δεν θελουσι κοπιαζει εις ματην ουδε θελουσι τεκνοποιει δια καταστροφην· διοτι ειναι σπερμα των ευλογημενων του Κυριου και οι εκγονοι αυτων μετ' αυτων.24Και πριν αυτοι κραξωσιν, εγω θελω αποκρινεσθαι· και ενω αυτοι λαλουσιν, εγω θελω ακουει.25Ο λυκος και το αρνιον θελουσι βοσκεσθαι ομου, και ο λεων θελει τρωγει αχυρον ως ο βους· αρτος δε του οφεως θελει εισθαι το χωμα· εν ολω τω αγιω μου ορει δεν θελουσι καμνει ζημιαν ουδε φθοραν, λεγει Κυριος.

The faithful Israelites will have been mixed for a long time with the mass of the people following the Anti-Christ, but at the appropriate moment God will be able to distinguish them and will reward His servants. Then they will forget their sufferings and will "sing for joy of heart" (v. 14).

We too, children of God, whom the world does not know at present as it did not know Him, will be shown forth by the Lord and with Him at His glorious appearing (1 John 3:1-2). Will our joy be less?

God will create new heavens and a new earth. We are not yet speaking of the replacement of the present universe by new elements as spoken of in 2 Peter 3:13 and Revelation 21:1, but during the reign of a thousand years, both the heavens, relieved of Satan's presence, and the earth, in submission to the Lord, will be in a new state. Creation will know deliverance (Rom. 8:22). Human life will be lengthened: a hundred years will be the age of a child and death will only be an exceptional punishment (Prov. 2:22; Ps. 37:9). Even the cruel instincts of the animals will have disappeared (v. 25).

Ησαΐας 66:10-24
10Ευφρανθητε μετα της Ιερουσαλημ και αγαλλεσθε μετ' αυτης, παντες οι αγαπωντες αυτην· χαρητε χαραν μετ' αυτης, παντες οι πενθουντες δι' αυτην·11δια να θηλασητε και να χορτασθητε απο των μαστων των παρηγοριων αυτης· δια να εκθηλασητε και να εντρυφησητε εις την αφθονιαν της δοξης αυτης.12διοτι ουτω λεγει Κυριος· Ιδου, εις αυτην θελω στρεψει την ειρηνην ως ποταμον, και την δοξαν των εθνων ως χειμαρρον πλημμυρουντα· τοτε θελετε θηλασει, θελετε βασταχθη επι των πλευρων και κολακευθη επι των γονατων αυτης.13Ως παιδιον, το οποιον παρηγορει η μητηρ αυτου, ουτως εγω θελω σας παρηγορησει· και θελετε παρηγορηθη εν τη Ιερουσαλημ.14Και θελετε ιδει, και η καρδια σας θελει ευφρανθη και τα οστα σας θελουσιν ανθησει ως χορτος· και η χειρ του Κυριου θελει γνωρισθη προς τους δουλους αυτου, η δε οργη προς τους εχθρους αυτου.
15Διοτι, ιδου, ο Κυριος θελει ελθει εν πυρι, και αι αμαξαι αυτου θελουσιν εισθαι ως ανεμοστροβιλος, δια να αποδωση την οργην αυτου με ορμην και την επιτιμησιν αυτου με φλογας πυρος.16Διοτι εν πυρι Κυριου και εν τη μαχαιρα αυτου θελει κριθη πασα σαρξ, και οι πεφονευμενοι του Κυριου θελουσιν εισθαι πολλοι.17Οι αγιαζομενοι και καθαριζομενοι εν τοις κηποις ο εις κατοπιν του αλλου αναφανδον, τρωγοντες χοιρειον κρεας και τα βδελυγματα και τον ποντικον, ουτοι θελουσι καταναλωθη ομου, λεγει Κυριος.18Διοτι εγω εξευρω τα εργα αυτων και τους διαλογισμους αυτων· και ερχομαι δια να συναξω παντα τα εθνη και τας γλωσσας· και θελουσιν ελθει και ιδει την δοξαν μου.19Και θελω στησει σημειον μεταξυ αυτων· και τους σεσωσμενους εξ αυτων θελω εξαποστειλει εις τα εθνη, εις Θαρσεις, Φουλ και Λουδ, οιτινες συρουσι τοξον, εις Θουβαλ και Ιαυαν, εις τας νησους τας μακραν, οιτινες δεν ηκουσαν την φημην μου ουδε ειδον την δοξαν μου· και θελουσι κηρυξει την δοξαν μου μεταξυ των εθνων.20Και θελουσι φερει παντας τους αδελφους σας εκ παντων των εθνων προσφοραν εις τον Κυριον, επι ιππων και επι αμαξων και επι φορειων και επι ημιονων και επι ταχυδρομων ζωων, προς το αγιον μου ορος, την Ιερουσαλημ, λεγει Κυριος, καθως τα τεκνα του Ισραηλ φερουσι την εξ αλφιτων προσφοραν εν καθαρω αγγειω προς τον οικον του Κυριου.21Και προσετι θελω λαβει εξ αυτων ιερεις και Λευιτας, λεγει Κυριος.22Διοτι ως οι νεοι ουρανοι και η νεα γη, τα οποια εγω θελω καμει, θελουσι διαμενει ενωπιον μου, λεγει Κυριος, ουτω θελει διαμενει το σπερμα σας και το ονομα σας.23Και απο νεας σεληνης εως αλλης και απο σαββατου εως αλλου θελει ερχεσθαι πασα σαρξ δια να προσκυνη ενωπιον μου, λεγει Κυριος.24Και θελουσιν εξελθει και ιδει τα κωλα των ανθρωπων, οιτινες εσταθησαν παραβαται εναντιον μου· διοτι ο σκωληξ αυτων δεν θελει τελευτησει και το πυρ αυτων δεν θελει σβεσθη· και θελουσιν εισθαι βδελυγμα εις πασαν σαρκα.

Jerusalem will be an object of joy for the faithful of the nation: "be glad with her, all ye that love her" (v. 10). It is to the latter that Psalm 122 is addressed: "Pray for the peace of Jerusalem: they shall prosper that love thee . . ." (Ps. 122:6). As a reply to this prayer, peace is spread over the city, which becomes the starting point for the knowledge of God's glory to all the nations of the earth.

The Lord is no less attentive today to the prayers of those who love His Church (2 Cor. 11:28). Let us ask that it be kept in peace and that it might manifest the glory of Christ here below.

Even in the midst of millennial happiness, there must be a visible witness to the punishment on earth of those who commit iniquity. A solemn spectacle will be there as a reminder, as was the pile of stones over the tomb of Absalom (2 Sam. 18:17). So finishes this lovely book of Isaiah. Of all the prophecies this one is the biggest, the most often quoted in the New Testament (about 60 times), and the one which speaks most about the Lord Jesus in His sufferings and His glory.

The book of Jeremiah has been placed after the Gospel of Matthew, from September 3 onwards.

Κατά Ματθαίον 1:1-17
1Βιβλος της γενεαλογιας του Ιησου Χριστου, υιου του Δαβιδ, υιου του Αβρααμ.2Ο Αβρααμ εγεννησε τον Ισαακ, Ισαακ δε εγεννησε τον Ιακωβ, Ιακωβ δε εγεννησε τον Ιουδαν και τους αδελφους αυτου,3Ιουδας δε εγεννησε τον Φαρες και τον Ζαρα εκ της Θαμαρ, Φαρες δε εγεννησε τον Εσρωμ, Εσρωμ δε εγεννησε τον Αραμ,4Αραμ δε εγεννησε τον Αμιναδαβ, Αμιναδαβ δε εγεννησε τον Ναασσων, Ναασσων δε εγεννησε τον Σαλμων,5Σαλμων δε εγεννησε τον Βοοζ εκ της Ραχαβ, Βοοζ δε εγεννησε τον Ωβηδ εκ της Ρουθ, Ωβηδ δε εγεννησε τον Ιεσσαι,6Ιεσσαι δε εγεννησε τον Δαβιδ τον βασιλεα. Δαβιδ δε ο βασιλευς εγεννησε τον Σολομωντα εκ της γυναικος του Ουριου,7Σολομων δε εγεννησε τον Ροβοαμ, Ροβοαμ δε εγεννησε τον Αβια, Αβια δε εγεννησε τον Ασα,8Ασα δε εγεννησε τον Ιωσαφατ, Ιωσαφατ δε εγεννησε τον Ιωραμ, Ιωραμ δε εγεννησε τον Οζιαν,9Οζιας δε εγεννησε τον Ιωαθαμ, Ιωαθαμ δε εγεννησε τον Αχαζ, Αχαζ δε εγεννησε τον Εζεκιαν,10Εζεκιας δε εγεννησε τον Μανασση, Μανασσης δε εγεννησε τον Αμων, Αμων δε εγεννησε τον Ιωσιαν,11Ιωσιας δε εγεννησε τον Ιεχονιαν και τους αδελφους αυτου επι της μετοικεσιας Βαβυλωνος.12Μετα δε την μετοικεσιαν Βαβυλωνος Ιεχονιας εγεννησε τον Σαλαθιηλ, Σαλαθιηλ δε εγεννησε τον Ζοροβαβελ,13Ζοροβαβελ δε εγεννησε τον Αβιουδ, Αβιουδ δε εγεννησε τον Ελιακειμ, Ελιακειμ δε εγεννησε τον Αζωρ,14Αζωρ δε εγεννησε τον Σαδωκ, Σαδωκ δε εγεννησε τον Αχειμ, Αχειμ δε εγεννησε τον Ελιουδ,15Ελιουδ δε εγεννησε τον Ελεαζαρ, Ελεαζαρ δε εγεννησε τον Ματθαν, Ματθαν δε εγεννησε τον Ιακωβ,16Ιακωβ δε εγεννησε τον Ιωσηφ τον ανδρα της Μαριας, εξ ης εγεννηθη Ιησους ο λεγομενος Χριστος.17Πασαι λοιπον αι γενεαι απο Αβρααμ εως Δαβιδ ειναι γενεαι δεκατεσσαρες, και απο Δαβιδ εως της μετοικεσιας Βαβυλωνος γενεαι δεκατεσσαρες, και απο της μετοικεσιας Βαβυλωνος εως του Χριστου γενεαι δεκατεσσαρες.

Η φωνή των προφητών είχε σιωπήσει για τετρακόσια χρόνια. Ετσι ο Θεός “οτανήλθε το πλήρωμα του χρόνου” (Γαλ. 4:4) “εξαπέστειλε τον Υιό Του” για ν’ αποκαλύψειστο λαό Του, στον κόσμο, αλλά και στον καθένα απο εμάς προσωπικά, τα καλά νέα του Ευαγγελίου (Εβραίους 1:1, 2). Αυτό συνοψίζεται σε λίγες λέξεις: το δώρο του Υιού Του.

Πώς όμως μπορούμε με την πεπερασμένη νοϋμοσύνη μας να γνωρίσουμε ενα τέτοιοΠρόσωπο; Ο Θεός πρόβλεψε γι’ αυτό δίνοντάς μας τέσσερα ευαγγέλια ετσι ώστενα θεωρούμε τη δόξα του Υιού Του κάτω απο διαφορετικές απόψεις, όπως ακριβώςχρησιμοποιούμε διαφορετικές φωτεινές πηγές για να παρουσιάσουμε ενα πολύτιμοαντικείμενο. Το Ευαγγέλιο του Ματθαίου είναι το ευαγγέλιο που μας παρουσιάζει τον Κύριο ως Βασιλιά. Εδώ είναι απαραίτητη μια γενεαλογία για να τοποθετήσει τον Μεσσία απο την αρχήμέσα στις υποσχέσεις που έγιναν στον Αβραάμ και ν’ αποδείξει αδιάσειστα τον τίτλο Του ως Κληρονόμο στον θρόνο του Δαυίδ (Γαλ. 3:16, Ιωαν. 7:42). Σ’ αυτό τον μακρύ κατάλογο δεν απαλήφθηκαν κάποια διαβόηταονόματα (Αχάζ, Μανασσή, Αμών . ). Προτού ο Θεός αποκαλύψει τον Σωτήρα, κάνειξεκάθαρο οτι σε κάθε γενιά, είτε πρόκειται για εναν πατριάρχη, είτε για ενανβασιλιά, ή για μια γυναίκα αμφίβολης υπόληψης, ο καθένας χρειάζεται την ίδια σωτηρία και το ίδιο ευαγγέλιο. Αγαπητέ αναγνώστη το εχειςκαι σύ ο ίδιος ανάγκη όπως ο κάθε άνθρωπος.

Κατά Ματθαίον 1:18-25; Κατά Ματθαίον 2:1-6
18Του δε Ιησου Χριστου η γεννησις ουτως ητο. Αφου ηρραβωνισθη η μητηρ αυτου Μαρια μετα του Ιωσηφ, πριν συνελθωσιν, ευρεθη εν γαστρι εχουσα εκ Πνευματος Αγιου.19Ιωσηφ δε ο ανηρ αυτης, δικαιος ων και μη θελων να θεατριση αυτην, ηθελησε να απολυση αυτην κρυφιως.20Ενω δε αυτος διελογισθη ταυτα, ιδου, αγγελος Κυριου εφανη κατ' οναρ εις αυτον, λεγων· Ιωσηφ, υιε του Δαβιδ, μη φοβηθης να παραλαβης Μαριαμ την γυναικα σου· διοτι το εν αυτη γεννηθεν ειναι εκ Πνευματος Αγιου.21Θελει δε γεννησει υιον και θελεις καλεσει το ονομα αυτου Ιησουν· διοτι αυτος θελει σωσει τον λαον αυτου απο των αμαρτιων αυτων.22Τουτο δε ολον εγεινε δια να πληρωθη το ρηθεν υπο του Κυριου δια του προφητου, λεγοντος·23Ιδου, η παρθενος θελει συλλαβει και θελει γεννησει υιον, και θελουσι καλεσει το ονομα αυτου Εμμανουηλ, το οποιον μεθερμηνευομενον ειναι, Μεθ' ημων ο Θεος.24Εξεγερθεις δε ο Ιωσηφ απο του υπνου εκαμεν ως προσεταξεν αυτον ο αγγελος Κυριου και παρελαβε την γυναικα αυτου,25και δεν εγνωριζεν αυτην, εωσου εγεννησε τον υιον αυτης τον πρωτοτοκον και εκαλεσε το ονομα αυτου Ιησουν.
1Αφου δε εγεννηθη ο Ιησους εν Βηθλεεμ της Ιουδαιας επι των ημερων Ηρωδου του βασιλεως, ιδου, μαγοι απο ανατολων ηλθον εις Ιεροσολυμα, λεγοντες·2Που ειναι ο γεννηθεις βασιλευς των Ιουδαιων; διοτι ειδομεν τον αστερα αυτου εν τη ανατολη και ηλθομεν δια να προσκυνησωμεν αυτον.3Ακουσας δε Ηρωδης ο βασιλευς, εταραχθη και πασα η Ιεροσολυμα μετ' αυτου,4και συναξας παντας τους αρχιερεις και γραμματεις του λαου, ηρωτα να μαθη παρ' αυτων που ο Χριστος γενναται.5Εκεινοι δε ειπον προς αυτον· Εν Βηθλεεμ της Ιουδαιας· διοτι ουτως ειναι γεγραμμενον δια του προφητου·6Και συ, Βηθλεεμ, γη Ιουδα, δεν εισαι ουδολως ελαχιστη μεταξυ των ηγεμονων του Ιουδα· διοτι εκ σου θελει εξελθει ηγουμενος, οστις θελει ποιμανει τον λαον μου τον Ισραηλ.

Ο Κύριος Ιησούς επέλεξε να ερθει σ’ αυτό τον κόσμο όπως όλοι οι άνθρωποι,δηλαδή με μια γέννηση. Ο Ιωσήφ και η Μαρία, αντικείμενα εξαιρετικής θείας εύνοιας,επιλέχθηκαν για να υποδεχτούν και να μεγαλώσουν το θείο Βρέφος. Οι βουλές του Θεού εκπληρώνονται σύμφωνα με τις προφητείες, η γέννηση του κληρονόμουγια το θρόνο του Δαυίδ λαμβάνει χώρα στη βασιλική πόλη της Βηθλεέμ. Και μπορείς να παρατηρήσεις οτι σ’ αυτό το ευαγγέλιο δεν γίνεται αναφορά γιατη φάτνη που χρησιμοποιήθηκε σαν την κούνια Του, αλλά και οτιδήποτε που μαςθυμίζει την πτωχεία Του εδώ κάτω. Αντιθέτως, ο Θεός μας παρουσιάζει να τιμάταιο Υιός Του απο διάφορους ευγενείς επισκέπτες: αυτούς τους σοφούς άνδρες απ’ την ανατολή. Οσο για τους άρχοντες των Ιουδαίων, κανένας δεν ηταν ηθικάκατάλληλος να ερθει και να γονατίσει ενώπιον του Μεσσία του Ισραήλ. Αυτοί δενεπιθυμούν την έλευσή Του. Εξ’ άλλου βρισκόμαστε σε μια απο τις πιο σκοτεινέςπεριόδους της ιστορίας αυτού του λαού. Ο απάνθρωπος Ηρώδης βασιλεύει στην Ιερουσαλήμ παραβιάζοντας το λόγο του Δευτερονομίου 17:15, γιατίήταν ένας Εδομίτης!

Με την εξαίρεση λίγων ευσεβών ψυχών τις οποίες θα μας αναφέρει ο Λουκάς,κανένας στο Ισραήλ δεν περίμενε τον Χριστό. Και σήμερα, πόσοι απο αυτούς πουονομάζονται Χριστιανοί περιμένουν πραγματικά την επιστροφή Του;

Κατά Ματθαίον 2:7-23
7Τοτε ο Ηρωδης καλεσας κρυφιως τους μαγους εξηκριβωσε παρ' αυτων τον καιρον του φαινομενου αστερος,8και πεμψας αυτους εις Βηθλεεμ, ειπε· Πορευθεντες ακριβως εξετασατε περι του παιδιου, αφου δε ευρητε, απαγγειλατε μοι, δια να ελθω και εγω να προσκυνησω αυτο.
9Εκεινοι δε ακουσαντες του βασιλεως ανεχωρησαν· και ιδου, ο αστηρ τον οποιον ειδον εν τη ανατολη προεπορευετο αυτων, εωσου ελθων εσταθη επανω οπου ητο το παιδιον.10Ιδοντες δε τον αστερα εχαρησαν χαραν μεγαλην σφοδρα,11και ελθοντες εις την οικιαν ευρον το παιδιον μετα Μαριας της μητρος αυτου, και πεσοντες προσεκυνησαν αυτο, και ανοιξαντες τους θησαυρους αυτων προσεφεραν εις αυτο δωρα, χρυσον και λιβανον και σμυρναν·12και αποκαλυφθεντες θεοθεν κατ' οναρ να μη επιστρεψωσι προς τον Ηρωδην, δι' αλλης οδου ανεχωρησαν εις την χωραν αυτων.
13Αφου δε αυτοι ανεχωρησαν, ιδου, αγγελος Κυριου φαινεται κατ' οναρ εις τον Ιωσηφ, λεγων· Εγερθεις παραλαβε το παιδιον και την μητερα αυτου και φευγε εις Αιγυπτον, και εσο εκει εωσου ειπω σοι· διοτι μελλει ο Ηρωδης να ζητηση το παιδιον, δια να απολεση αυτο.14Ο δε εγερθεις παρελαβε το παιδιον και την μητερα αυτου δια νυκτος και ανεχωρησεν εις Αιγυπτον,15και ητο εκει εως της τελευτης του Ηρωδου, δια να πληρωθη το ρηθεν υπο του Κυριου δια του προφητου λεγοντος· Εξ Αιγυπτου εκαλεσα τον υιον μου.
16Τοτε ο Ηρωδης, ιδων οτι ενεπαιχθη υπο των μαγων, εθυμωθη σφοδρα και αποστειλας εφονευσε παντας τους παιδας τους εν Βηθλεεμ και εν πασι τοις οριοις αυτης απο δυο ετων και κατωτερω κατα τον καιρον, τον οποιον εξηκριβωσε παρα των μαγων.17Τοτε επληρωθη το ρηθεν υπο Ιερεμιου του προφητου, λεγοντος·18Φωνη ηκουσθη εν Ραμα, θρηνος και κλαυθμος και οδυρμος πολυς· η Ραχηλ εκλαιε τα τεκνα αυτης, και δεν ηθελε να παρηγορηθη, διοτι δεν υπαρχουσι.
19Τελευτησαντος δε του Ηρωδου ιδου, αγγελος Κυριου φαινεται κατ' οναρ εις τον Ιωσηφ εν Αιγυπτω,20λεγων· Εγερθεις παραλαβε το παιδιον και την μητερα αυτου και υπαγε εις γην Ισραηλ· διοτι απεθανον οι ζητουντες την ψυχην του παιδιου.21Ο δε εγερθεις παρελαβε το παιδιον και την μητερα αυτου και ηλθεν εις γην Ισραηλ.22Ακουσας δε οτι ο Αρχελαος βασιλευει επι της Ιουδαιας αντι Ηρωδου του πατρος αυτου, εφοβηθη να υπαγη εκει· αποκαλυφθεις δε θεοθεν κατ' οναρ ανεχωρησεν εις τα μερη της Γαλιλαιας,23και ελθων κατωκησεν εις πολιν λεγομενην Ναζαρετ, δια να πληρωθη το ρηθεν δια των προφητων· οτι Ναζωραιος θελει ονομασθη.

Μετά απο ενα μακρύ ταξίδι, που εχει προαναφερθεί στον Ψαλμό 72:10, οισοφοί άνδρες οδηγήθηκαν απο το αστέρι στο μέρος που ηταν το νεογένητο. Εναθέμα μεγάλης χαράς γι’ αυτούς! Τον συναντούν, εκδηλώνουν το σεβασμό τους, προσφέρουντα δώρα τους και επιστρέφουν “απο άλλη οδό”. Δεν είναι αυτή η ιστορία του καθέναπου έρχεται προς το Σωτήρα, να μην ακολουθεί την παληά του ζωή;

Οι εγκληματικές προθέσεις του Ηρώδη ανατρέπονται, όπως την ίδια ώρα αυτέςτου Σατανά που περίμενε την στιγμή που θα ερχόταν ο Χριστός στο κόσμο, γιανα εξολοθρεύσει Εκείνον που θα γίνει στο τέλος ο νικητής του. Το ταξίδι στηνΑίγυπτο, διατάχθηκε απο το Θεό για να σώσει το Βρέφος απο αυτά τα εγκληματικάσχέδια˙ αποτυπώνει επίσης την χάρη Εκείνου που θέλησε ν’ ακολουθήσει τον ίδιοδρόμο που ακολούθησε ο λαός Του τους προηγούμενους καιρούς.

Δύο ονόματα δόθηκαν στο Παιδί στο προηγούμενο κεφάλαιο: αυτό του Ιησού (ΘεόςΣωτήρας: 1:21), τόσο πολύτιμος στην καρδιά του κάθε πιστού, και του Εμμανουήλ (ο Θεός μεθ’ ημών: 1:23). Σ’ αυτά τώρα προστέθηκε αυτό του “Ναζωραίου” (εδ. 23),μ’ ενα τριπλό νόημα: ο Κύριος Ιησούς ηταν ηθικά χωρισμένος και αγιασμένος προς το Θεό σύμφωνα με το Αριθμοί 6. Υπήρξε επίσης ο νέος Κλάδος, το γένος του Ιεσσαί (πατέραςτου Δαυίδ) που φέρνει καρπό (δες Ησαίας 11:1 και σχόλια ). Τέλος Αυτός θα είναιγια τριάντα χρόνια ενας άγνωστος πολίτης στην περιφρονημένη πόλη της Ναζαρέτ(Ιωαν. 1:46).

Κατά Ματθαίον 3:1-17
1Εν εκειναις δε ταις ημεραις ερχεται Ιωαννης ο βαπτιστης, κηρυττων εν τη ερημω της Ιουδαιας2και λεγων· Μετανοειτε· διοτι επλησιασεν βασιλεια των ουρανων.3Διοτι ουτος ειναι ο ρηθεις υπο Ησαιου του προφητου, λεγοντος· Φωνη βοωντος εν τη ερημω, ετοιμασατε την οδον του Κυριου, ευθειας καμετε τας τριβους αυτου.4Αυτος δε ο Ιωαννης ειχε το ενδυμα αυτου απο τριχων καμηλου και ζωνην δερματινην περι την οσφυν αυτου, η δε τροφη αυτου ητο ακριδες και μελι αγριον.5Τοτε εξηρχετο προς αυτον η Ιεροσολυμα και πασα η Ιουδαια και παντα τα περιχωρα του Ιορδανου,6και εβαπτιζοντο εν τω Ιορδανη υπ' αυτου, εξομολογουμενοι τας αμαρτιας αυτων.
7Ιδων δε πολλους εκ των Φαρισαιων και Σαδδουκαιων ερχομενους εις το βαπτισμα αυτου, ειπε προς αυτους· Γεννηματα εχιδνων, τις εδειξεν εις εσας να φυγητε απο της μελλουσης οργης;8Καμετε λοιπον καρπους αξιους της μετανοιας,9και μη φαντασθητε να λεγητε καθ' εαυτους, Πατερα εχομεν τον Αβρααμ· διοτι σας λεγω οτι δυναται ο Θεος εκ των λιθων τουτων να αναστηση τεκνα εις τον Αβρααμ.10Ηδη δε και η αξινη κειται προς την ριζαν των δενδρων· παν λοιπον δενδρον μη καμνον καρπον καλον εκκοπτεται και εις πυρ βαλλεται.11Εγω μεν σας βαπτιζω εν υδατι εις μετανοιαν· ο δε οπισω μου ερχομενος ειναι ισχυροτερος μου, του οποιου δεν ειμαι αξιος να βαστασω τα υποδηματα· αυτος θελει σας βαπτισει εν Πνευματι Αγιω και πυρι.12Οστις κρατει το πτυαριον εν τη χειρι αυτου και θελει διακαθαρισει το αλωνιον αυτου και θελει συναξει τον σιτον αυτου εις την αποθηκην, το δε αχυρον θελει κατακαυσει εν πυρι ασβεστω.
13Τοτε ερχεται ο Ιησους απο της Γαλιλαιας εις τον Ιορδανην προς τον Ιωαννην δια να βαπτισθη υπ' αυτου.14Ο δε Ιωαννης εκωλυεν αυτον, λεγων, Εγω χρειαν εχω να βαπτισθω υπο σου, και συ ερχεσαι προς εμε;15Αποκριθεις δε ο Ιησους ειπε προς αυτον· Αφες τωρα· διοτι ουτως ειναι πρεπον εις ημας να εκπληρωσωμεν πασαν δικαιοσυνην. Τοτε αφινει αυτον.16Και βαπτισθεις ο Ιησους ανεβη ευθυς απο του υδατος· και ιδου, ηνοιχθησαν εις αυτον οι ουρανοι, και ειδε το Πνευμα του Θεου καταβαινον ως περιστεραν και ερχομενον επ' αυτον·17και ιδου φωνη εκ των ουρανων, λεγουσα· Ουτος ειναι ο Υιος μου ο αγαπητος, εις τον οποιον ευηρεστηθην.

Οπως ακριβώς ενας πρεσβευτής που έρχεται πριν απο κάποιο σημαντικό πρόσωπο,ο Ιωάννης ο Βαπτιστής ήρθε για να κηρύξει την θαυμαστή έλευση του Βασιλιά.Ομως αυτός ο Βασιλιάς δεν θα έπερνε τη θέση Του ανάμεσα σ’ ενα λαό που ηταναδιάφορος για την αμαρτωλή του κατάσταση. Ετσι λοιπόν το κήρυγμα του Ιωάννηείναι ενα κάλεσμα σε μετάνοια. Απο την άλλη πλευρά, για τους Φαρισαίους και τους Σαδουκαίους που ήρθαν να βαπτιστούνμ’ ενα πνεύμα αυτοδικαίωσης, τους αναγγέλει την κρίση.

Μπορούμε να καταλάβουμε την αμηχανία του Ιωάννη που δεν ηταν άξιος ναΤου λύσει το υπόδημα, τώρα να του ζητάει να Τον βαπτίσει. Ομως στο εδ. 15 ακούμετα πρώτα λόγια του Κυρίου Ιησού σ’ αυτό το ευαγγέλιο: “Αφες τώρα˙ διότι ούτωςείναι πρέπον ”. Ο άνθρωπος είχε μάθει να κάνει μονάχα το κακό, τώρα ηταν η ώρα του Θεού που θα ενεργούσε εν τω Χριστώ για να“εκπληρώσει πάσαν δικαιοσύνην” (Ρωμ. 10:3). “Τότε αφίνει αυτόν”, μας λέει γιατον Ιωάννη. Δεν είναι πάντα για το δικό μας συμφέρον ν’ αφήνουμε τον Κύριο να κάνει το θέλημά Του;

Ο Κύριος Ιησούς βγαίνει ευθύς αποτο νερό γιατί ο Ιδιος δεν εχει τίποτα να ομολογήσει. Και ιδού! Οι ουρανοί ανοίγουνγια να Του αποδώσουν μια διπλή μαρτυρία: το Αγιο Πνεύμα κατέρχεται επάνω Τουσαν το λάδι του χρίσματος με το οποίο παλαιότερα έχριζαν τους βασιλείς (πρβλ.1 Σαμουήλ 16:13). Την ίδια ώρα δέχεται απο τον Πατέρα Του ενα θαυμαστό μήνυμααγάπης και επιδοκιμασίας.

Κατά Ματθαίον 4:1-11
1Τοτε ο Ιησους εφερθη υπο του Πνευματος εις την ερημον δια να πειρασθη υπο του διαβολου,2και νηστευσας ημερας τεσσαρακοντα και νυκτας τεσσαρακοντα, υστερον επεινασε.3Και ελθων προς αυτον ο πειραζων ειπεν· Εαν ησαι Υιος του Θεου, ειπε να γεινωσιν αρτοι οι λιθοι ουτοι.4Ο δε αποκριθεις ειπεν· Ειναι γεγραμμενον, Με αρτον μονον δεν θελει ζησει ο ανθρωπος, αλλα με παντα λογον εξερχομενον δια στοματος Θεου.5Τοτε παραλαμβανει αυτον ο διαβολος εις την αγιαν πολιν και στηνει αυτον επι το πτερυγιον του ιερου6και λεγει προς αυτον, Εαν ησαι Υιος του Θεου, ριψον σεαυτον κατω· διοτι ειναι γεγραμμενον, Οτι θελει προσταξει εις τους αγγελους αυτου περι σου, και θελουσι σε σηκωνει επι των χειρων αυτων, δια να μη προσκοψης προς λιθον τον ποδα σου.7Ειπε προς αυτον ο Ιησους· Παλιν ειναι γεγραμμενον, δεν θελεις πειρασει Κυριον τον Θεον σου.8Παλιν παραλαμβανει αυτον ο διαβολος εις ορος πολυ υψηλον, και δεικνυει εις αυτον παντα τα βασιλεια του κοσμου και την δοξαν αυτων,9και λεγει προς αυτον· Ταυτα παντα θελω σοι δωσει, εαν πεσων προσκυνησης με.10Τοτε ο Ιησους λεγει προς αυτον· Υπαγε, Σατανα· διοτι ειναι γεγραμμενον, Κυριον τον Θεον σου θελεις προσκυνησει και αυτον μονον θελεις λατρευσει.11Τοτε αφινει αυτον ο διαβολος, και ιδου, αγγελοι προσηλθον και υπηρετουν αυτον.

Προικισμένος με τη δύναμη του Πνεύματος, ο Κύριος Ιησούς είναι έτοιμοςνα εκπληρώσει την υπηρεσία Του. Αλλά όπως συμβαίνει με κάθε υπηρέτη του Θεού,είναι απαραίτητο αρχικά να περάσει απο δοκιμασία. Ετσι πρέπει ν’ αντιμετωπίσει τον μεγάλο Εχθρό. Προκειμένου να οδηγήσει ο Σατανάςεναν άνθρωπο του Θεού μακριά απο το μονοπάτι της υπακοής χρησιμοποιεί δύο τακτικές:παρουσιάζει στην οδό του φοβερά εμπόδια (για τον Χριστό αυτό ηταν ιδιαιτέρος η αγωνία στη Γεθσημανή), ή αντιθέτως, προσφέρει πράγματα πολύ επιθυμητά στη διάρκεια της πορείας του. Και αυτό είναι που κάνει εδώ ο Διάβολος.

Ας σημειώσουμε όμως οτι αναφέροντας τον Ψαλμό 91:11, 12, φροντίζει προσεχτικάώστε να μην προσθέσει τα επόμενα εδάφια που αναφέρονται στη συντριβή του: “θέλειςπατήσει επί λέοντα και επί ασπίδα˙ θέλεις καταπατήσει σκύμνον και δράκοντα”:ο σκύμνος είναι ο Οφις, για τον οποίο εχει προφητευθεί στην Γένεση 3:15 οτιθα του συντριφθεί η κεφαλή απο τον Χριστό, “το σπέρμα της γυναικός”. Οταν ητανστην Εδέμ, χωρίς να στερείται τίποτα ο πρώτος Αδάμ υπέστη μια τριπλή ήττα εξ’αιτίας της επιθυμίας της σαρκός, των οφθαλμών και της αλλαζονείας του βίου.Ο τέλειος Ανθρωπος θριαμβεύει μέσα στην έρημο επι του αρχαίου όφι χάρη στον κυρίαρχο Λόγο του Θεού Του (1 Ιωαν. 2:16, Ψαλμ.17:4). Και “επειδή καθ’ ό,τι αυτός έπαθε πειρασθείς, δύναται να βοηθήση τουςπειραζομένους”. (Εβραίους 2:18).

Κατά Ματθαίον 4:12-25
12Ακουσας δε ο Ιησους οτι ο Ιωαννης παρεδοθη, ανεχωρησεν εις την Γαλιλαιαν.13Και αφησας την Ναζαρετ ηλθε και κατωκησεν εις Καπερναουμ την παραθαλασσιαν εν τοις οριοις Ζαβουλων και Νεφθαλειμ.14Δια να πληρωθη το ρηθεν δια Ησαιου του προφητου λεγοντος·15Γη Ζαβουλων και γη Νεφθαλειμ, κατα την οδον της θαλασσης, περαν του Ιορδανου, Γαλιλαια των εθνων.16Ο λαος ο καθημενος εν σκοτει ειδε φως μεγα, και εις τους καθημενους εν τοπω και σκια θανατου φως ανετειλεν εις αυτους.17Απο τοτε ηρχισεν ο Ιησους να κηρυττη και να λεγη· Μετανοειτε διοτι επλησιασεν η βασιλεια των ουρανων.
18Περιπατων δε ο Ιησους παρα την θαλασσαν της Γαλιλαιας, ειδε δυο αδελφους, Σιμωνα τον λεγομενον Πετρον και Ανδρεαν τον αδελφον αυτου, ριπτοντας δικτυον εις την θαλασσαν· διοτι ησαν αλιεις·19και λεγει προς αυτους· Ελθετε οπισω μου και θελω σας καμει αλιεις ανθρωπων.20Οι δε αφησαντες ευθυς τα δικτυα, ηκολουθησαν αυτον.21Και προχωρησας εκειθεν ειδεν αλλους δυο αδελφους, Ιακωβον τον του Ζεβεδαιου και Ιωαννην τον αδελφον αυτου, εν τω πλοιω μετα Ζεβεδαιου του πατρος αυτων επισκευαζοντας τα δικτυα αυτων, και εκαλεσεν αυτους.22Οι δε αφησαντες ευθυς το πλοιον και τον πατερα αυτων, ηκολουθησαν αυτον.
23Και περιηρχετο ο Ιησους ολην την Γαλιλαιαν, διδασκων εν ταις συναγωγαις αυτων και κηρυττων το ευαγγελιον της βασιλειας και θεραπευων πασαν νοσον και πασαν ασθενειαν μεταξυ του λαου.24Και διηλθεν η φημη αυτου εις ολην την Συριαν, και εφερον προς αυτον παντας τους κακως εχοντας υπο διαφορων νοσηματων και βασανων συνεχομενους και δαιμονιζομενους και σεληνιαζομενους και παραλυτικους, και εθεραπευσεν αυτους·25και ηκολουθησαν αυτον οχλοι πολλοι απο της Γαλιλαιας και Δεκαπολεως και Ιεροσολυμων και Ιουδαιας και απο περαν του Ιορδανου.

Στην περικοπή απο τον Ησαία 9:1, 2 υπάρχει μια μικρή παραλλαγή (εδ. 16).Στους καιρούς των προφητών οι άνθρωποι εξακολουθούσαν να “περπατούν” στο σκοτάδι.Τώρα “κάθισαν”, έχοντας πάρει θέση μακριά απο το φώς του Θεού, έχοντας χάσειτο θάρρος και την ελπίδα τους. Αυτή είναι ακριβώς η στιγμή που μπορεί να επέμβειο Θεός. Αυτός που είναι το Φώς εμφανίζεται, φέρνοντας ελευθερία. Περνάει, και στο κάλεσμά Του, λίγοι μαθητέςπου τους έχει ελκύσει η αγάπη Του, προσκολλώνται σ’ Αυτόν και Τον ακολουθούν– δυό εδώ και δυό εκεί: Σίμων και Ανδρέας, Ιάκωβος και Ιωάννης. Ηταν η αποφασιστικήστιγμή γι’ αυτούς τους άνδρες, η στιγμή που ξαφνικά άλλαξε τα πάντα στη ζωήτους, και που δεν μπορούσαν να ξεχάσουν ποτέ (19:27). Ναί, ευθύς άφησαν τον πατέρα τους, τα πλοία τους, τα δίχτυα τους. Αλλ’ αυτό συνέβη επειδήβρήκαν εναν τέτοιο Διδάσκαλο που όμοιό Του δεν είχαν συναντήσει ποτέ, και τηνυπόσχεση για ενα καινούργιο χρέος πλέον – να γίνουν αλιείς ανθρώπων. Την κατάλληλη στιγμή ο Κύριος θα τους κάνει ευαγγελιστές και αποστόλους.

Δεν εχουν κληθεί όλοι οι Χριστιανοί ν’ αφήσουν τις δουλειές τους που κερδίζουντο ψωμί τους ή τις χαρές των οικογενειακών τους δεσμών. Ομως όλοι εχουν ακούσεικάποια στιγμή στην καρδιά τους την πολύ γνώριμη φωνή να τους λέει, “Ακολούθησέ με”. Εχεις απαντήσει σ’ αυτή την κλήση;

Τα εδ. 23, 24 συνοψίζουν θαυμάσια όλο το έργο της αγάπης του Κυρίου Ιησού.

Κατά Ματθαίον 5:1-16
1Ιδων δε τους οχλους, ανεβη εις το ορος και αφου εκαθησε, προσηλθον προς αυτον οι μαθηται αυτου,2και ανοιξας το στομα αυτου εδιδασκεν αυτους, λεγων.
3Μακαριοι οι πτωχοι τω πνευματι, διοτι αυτων ειναι η βασιλεια των ουρανων.4Μακαριοι οι πενθουντες, διοτι αυτοι θελουσι παρηγορηθη.5Μακαριοι οι πραεις, διοτι αυτοι θελουσι κληρονομησει την γην.6Μακαριοι οι πεινωντες και διψωντες την δικαιοσυνην, διοτι αυτοι θελουσι χορτασθη.7Μακαριοι οι ελεημονες, διοτι αυτοι θελουσιν ελεηθη.8Μακαριοι οι καθαροι την καρδιαν, διοτι αυτοι θελουσιν ιδει τον Θεον.9Μακαριοι οι ειρηνοποιοι, διοτι αυτοι θελουσιν ονομασθη υιοι Θεου.10Μακαριοι οι δεδιωγμενοι ενεκεν δικαιοσυνης, διοτι αυτων ειναι η βασιλεια των ουρανων.11Μακαριοι εισθε, οταν σας ονειδισωσι και διωξωσι και ειπωσιν εναντιον σας παντα κακον λογον ψευδομενοι ενεκεν εμου.12Χαιρετε και αγαλλιασθε, διοτι ο μισθος σας ειναι πολυς εν τοις ουρανοις· επειδη ουτως εδιωξαν τους προφητας τους προ υμων.
13Σεις εισθε το αλας της γης· εαν δε το αλας διαφθαρη, με τι θελει αλατισθη; εις ουδεν πλεον χρησιμευει ειμη να ριφθη εξω και να καταπατηται υπο των ανθρωπων.14Σεις εισθε το φως του κοσμου· πολις κειμενη επανω ορους δεν δυναται να κρυφθη·15ουδε αναπτουσι λυχνον και θετουσιν αυτον υπο τον μοδιον, αλλ' επι τον λυχνοστατην, και φεγγει εις παντας τους εν τη οικια.16Ουτως ας λαμψη το φως σας εμπροσθεν των ανθρωπων, δια να ιδωσι τα καλα σας εργα και δοξασωσι τον Πατερα σας τον εν τοις ουρανοις.

Για ν’ ακολουθούμε τον Κύριο Ιησού πρώτα απ’ όλα πρέπει να Τον υπακούμε(Ιωαν. 12:26). Ετσι θα μπορούμε να φανερώνουμε τα ίδια χαρακτηριστικά με τον Ιδιο τον Κύριο. Αυτά είναι που τώρα επιθυμεί να διδάξει τους μαθητές Του. Μακάριοι είναι αυτοί που εχουν απλή πίστη και δεν δίνουν αξία στην εξυπνάδα τους. Μακάριοι είναι αυτοί που θλίβονται απο το κακό στον κόσμο, και που δεν παύουν να κάνουντο καλό και να δείχνουν έλεος μέσα σ’ αυτόν. Μακάριοι είναι αυτοί που για τη δόξα του Κυρίου Ιησού ανέχονται κάθε αδικία και διωγμό. . . Αυτά δεν είναι η ευτυχία που η πλειοψηφία των ανθρώπων επιδιώκει – μακρυάαπ’ αυτό. Ομως για τους πιστούς, είναι αρκετό να έχουν την επιδοκιμασία του Κυρίου για να είναι ευτυχισμένοι κι ευλογημένοι. Και οι χαρές της βασιλείας έχουν φυλαχθείγι’ αυτούς. Τα εδάφια 13, 14, αναφέρονται στην παρούσα θέση τους. Φυλάγονταςτον εαυτό του απ’ το κακό ο Χριστιανός ενεργεί σ’ αυτό τον κόσμο σαν το “αλάτι”,που διατηρεί τα πάντα απ’ τη διαφθορά. Υπάρχει σ’ αυτόν γεύση, και αυτή πρέπεινα φανερώνεται (δες Ιώβ 6:6). Είναι επίσης το “φώς”, έχοντας την ευθύνη ν’αφήνει τα ηθικά γνωρίσματα του Θεού να λάμπουν ενώπιον των ανθρώπων, και πρώτα“σ’ όλους μέσα στην οικία”: - δηλαδή στην οικογένειά του, έπειτα στην εκκλησίαπου είναι ο οίκος του Θεού. Το μόδιον είναι το σύμβολο του εμπορίου και των επιχειρήσεων, το κρεββάτι είναι το σύμβολοτης οκνηρίας. Και τα δύο αυτά ακραία σύμβολα είναι ικανά να σβήσουν ό,τι θά’πρεπε να χαρακτηρίζει ενα παιδί του Θεού.

Κατά Ματθαίον 5:17-30
17Μη νομισητε οτι ηλθον να καταλυσω τον νομον η τους προφητας· δεν ηλθον να καταλυσω, αλλα να εκπληρωσω.18Διοτι αληθως σας λεγω, εως αν παρελθη ο ουρανος και η γη, ιωτα εν η μια κεραια δεν θελει παρελθει απο του νομου, εωσου εκπληρωθωσι παντα.19Οστις λοιπον αθετηση μιαν των εντολων τουτων των ελαχιστων και διδαξη ουτω τους ανθρωπους, ελαχιστος θελει ονομασθη εν τη βασιλεια των ουρανων· οστις δε εκτελεση και διδαξη, ουτος μεγας θελει ονομασθη εν τη βασιλεια των ουρανων.20Επειδη σας λεγω οτι εαν μη περισσευση η δικαιοσυνη σας πλειοτερον της των γραμματεων και Φαρισαιων, δεν θελετε εισελθει εις την βασιλειαν των ουρανων.
21Ηκουσατε οτι ερρεθη εις τους αρχαιους, Μη φονευσης· οστις δε φονευση, θελει εισθαι ενοχος εις την κρισιν.22Εγω ομως σας λεγω οτι πας ο οργιζομενος αναιτιως κατα του αδελφου αυτου θελει εισθαι ενοχος εις την κρισιν· και οστις ειπη προς τον αδελφον αυτου Ρακα, θελει εισθαι ενοχος εις το συνεδριον· οστις δε ειπη Μωρε, θελει εισθαι ενοχος εις την γεενναν του πυρος.23Εαν λοιπον προσφερης το δωρον σου εις το θυσιαστηριον και εκει ενθυμηθης οτι ο αδελφος σου εχει τι κατα σου,24αφες εκει το δωρον σου εμπροσθεν του θυσιαστηριου, και υπαγε πρωτον φιλιωθητι με τον αδελφον σου, και τοτε ελθων προσφερε το δωρον σου.25Ειρηνευσον με τον αντιδικον σου ταχεως, ενοσω εισαι καθ' οδον μετ' αυτου, μηποτε σε παραδωση ο αντιδικος εις τον κριτην και ο κριτης σε παραδωση εις τον υπηρετην, και ριφθης εις φυλακην·26αληθως σοι λεγω, δεν θελεις εξελθει εκειθεν, εωσου αποδωσης το εσχατον λεπτον.
27Ηκουσατε οτι ερρεθη εις τους αρχαιους, μη μοιχευσης.28Εγω ομως σας λεγω οτι πας ο βλεπων γυναικα δια να επιθυμηση αυτην ηδη εμοιχευσεν αυτην εν τη καρδια αυτου.29Εαν ο οφθαλμος σου ο δεξιος σε σκανδαλιζη, εκβαλε αυτον και ριψον απο σου· διοτι σε συμφερει να χαθη εν των μελων σου και να μη ριφθη ολον το σωμα σου εις την γεενναν.30Και εαν η δεξια σου χειρ σε σκανδαλιζη, εκκοψον αυτην και ριψον απο σου· διοτι σε συμφερει να χαθη εν των μελων σου, και να μη ριφθη ολον το σωμα σου εις την γεενναν.

We cannot read these verses from 17 onwards without a feeling of apprehension. It is not only that the Lord asserts here that He has not come to destroy the formidable law of God which condemned us all, but that here He is giving a far more exacting interpretation of the divine will. Up till then a scrupulous Israelite could hope to earn eternal life if he had (more or less) kept all these things from his youth (See Mark 10:20). The words of the Lord Jesus now leave him under no such illusion. If such are the requirements to meet the holiness of God, who then can be saved? Yes, the full measure of divine justice was there in that incomparable Man. But the same Person who had come to declare it had also come to fulfil it in our place (v. 17; Ps. 40:8-10).

Judaism of old was not concerned with what God thought of anger or impure thoughts. It only condemned their extreme expression: murder and adultery. By contrast, the Lord's commandments go back to the source of these guilty deeds and make us aware of what is in our hearts, which are capable of the same things (Matt. 15:19). For before we can begin to speak of grace we have to understand how much we need it.

Κατά Ματθαίον 5:31-48
31Ερρεθη προς τουτοις οτι οστις χωρισθη την γυναικα αυτου, ας δωση εις αυτην διαζυγιον.32Εγω ομως σας λεγω οτι οστις χωρισθη την γυναικα αυτου παρεκτος λογου πορνειας, καμνει αυτην να μοιχευηται, και οστις λαβη γυναικα κεχωρισμενην, γινεται μοιχος.
33Παλιν ηκουσατε οτι ερρεθη εις τους αρχαιους, Μη επιορκησης, αλλα εκπληρωσον εις τον Κυριον τους ορκους σου.34Εγω ομως σας λεγω να μη ομοσητε μηδολως· μητε εις τον ουρανον, διοτι ειναι θρονος του Θεου·35μητε εις την γην, διοτι ειναι υποποδιον των ποδων αυτου· μητε εις τα Ιεροσολυμα, διοτι ειναι πολις του μεγαλου βασιλεως·36μητε εις την κεφαλην σου να ομοσης, διοτι δεν δυνασαι μιαν τριχα να καμης λευκην η μελαιναν.37Αλλ' ας ηναι ο λογος σας Ναι, Ου, υ· το δε πλειοτερον τουτων ειναι εκ του πονηρου.
38Ηκουσατε οτι ερρεθη, Οφθαλμον αντι οφθαλμου και οδοντα αντι οδοντος.39Εγω ομως σας λεγω να μη αντισταθητε προς τον πονηρον· αλλ' οστις σε ραπιση εις την δεξιαν σου σιαγονα, στρεψον εις αυτον και την αλλην·40και εις τον θελοντα να κριθη μετα σου και να λαβη τον χιτωνα σου, αφες εις αυτον και το ιματιον·41και αν σε αγγαρευση τις μιλιον εν, υπαγε μετ' αυτου δυο.42Εις τον ζητουντα παρα σου διδε και τον θελοντα να δανεισθη απο σου μη αποστραφης.
43Ηκουσατε οτι ερρεθη, θελεις αγαπα τον πλησιον σου και μισει τον εχθρον σου.44Εγω ομως σας λεγω, Αγαπατε τους εχθρους σας, ευλογειτε εκεινους, οιτινες σας καταρωνται, ευεργετειτε εκεινους, οιτινες σας μισουσι, και προσευχεσθε υπερ εκεινων, οιτινες σας βλαπτουσι και σας κατατρεχουσι,45δια να γεινητε υιοι του Πατρος σας του εν τοις ουρανοις, διοτι αυτος ανατελλει τον ηλιον αυτου επι πονηρους και αγαθους και βρεχει επι δικαιους και αδικους.46Διοτι εαν αγαπησητε τους αγαπωντας σας, ποιον μισθον εχετε; και οι τελωναι δεν καμνουσι το αυτο;47και εαν ασπασθητε τους αδελφους σας μονον, τι περισσοτερον καμνετε; και οι τελωναι δεν καμνουσιν ουτως;48εστε λοιπον σεις τελειοι, καθως ο Πατηρ σας ο εν τοις ουρανοις ειναι τελειος.

Αυτός που μιλάει εδώ – ας μην το ξεχνάμε – είναι ο Μεσσίας, ο Βασιλιάςτου Ισραήλ. Η διδασκαλία Του ονομάστηκε: ο θεμελιώδης νόμος της βασιλείας, γιατί παρουσιάζει τους όρους που πρέπει να εκπληρώνουν αυτοί που θα γίνουνοι υπήκοοί της. Αλλά πόση διαφορά υπάρχει μεταξύ των συνταγματικών νόμων καικωδίκων των εθνών εδώ κάτω, που βασίζονται στην υπεράσπιση των δικαιωμάτωντων ανθρώπων και πάνω στο εγωϊστικό “ο καθένας για τον εαυτό του“! Αντιθέτωςη διδασκαλία του Κυρίου Ιησού καθιερώνει όχι μόνο τις αρχές της μή βίας, αλλάτην αγάπη, την ταπείνωση και την αυταπάρνηση, όλα εντελώς ξένα στο πνεύμα αυτού του κόσμου. Κάποιοι άνθρωποι σκέφτονται οτιτέτοιες διδασκαλίες είναι ανε- φάρμοστες στο κόσμο που ζούμε. Δεν θά’ πρεπετότε οι Χριστιανοί που τις ακολουθούν να είναι κυριολεκτικά ανυπεράσπιστα θύματαστο έλεος κάθε κατάχρησης εξουσίας; Μπορούμε να είμαστε βέβαιοι οτι ο Θεόςγνωρίζει πώς να τους προστατεύει σε τέτοιες περιστάσεις. Επιπλέον μια τέτοιασυμπεριφορά θα συνιστούσε μια δυναμική μαρτυρία, ικανή ν’ αναστατώσει αυτούςπου επιθυμούν να βλάψουν τον πιστό, και μπορεί να τους οδηγήσει ακόμα και στηναναγέννησή τους. Τα εδάφια 38–40 μας ταπεινώνουν και μας επιπλήττουν. Πόσοπολύ απέχουμε απο Εκείνον για Τον οποίο μας μιλάει η 1 Πέτρου 2:22-23, Ιακώβου5:6, και τόσα πολλά άλλα εδάφια!

Κατά Ματθαίον 6:1-18
1Προσεχετε να μη καμνητε την ελεημοσυνην σας εμπροσθεν των ανθρωπων δια να βλεπησθε υπ' αυτων· ει δε μη, δεν εχετε μισθον πλησιον του Πατρος σας του εν τοις ουρανοις.2Οταν λοιπον καμνης ελεημοσυνην, μη σαλπισης εμπροσθεν σου, καθως καμνουσιν οι υποκριται εν ταις συναγωγαις και εν ταις οδοις, δια να δοξασθωσιν υπο των ανθρωπων· αληθως σας λεγω, εχουσιν ηδη τον μισθον αυτων.3Οταν δε συ καμνης ελεημοσυνην, ας μη γνωριση η αριστερα σου τι καμνει η δεξια σου,4δια να ηναι η ελεημοσυνη σου εν τω κρυπτω, και ο Πατηρ σου ο βλεπων εν τω κρυπτω αυτος θελει σοι ανταποδωσει εν τω φανερω.
5Και οταν προσευχησαι, μη εσο ως οι υποκριται, διοτι αγαπωσι να προσευχωνται ισταμενοι εν ταις συναγωγαις και εν ταις γωνιαις των πλατειων, δια να φανωσιν εις τους ανθρωπους· αληθως σας λεγω οτι εχουσιν ηδη τον μισθον αυτων.6Συ ομως, οταν προσευχησαι, εισελθε εις το ταμειον σου, και κλεισας την θυραν σου προσευχηθητι εις τον Πατερα σου τον εν τω κρυπτω, και ο Πατηρ σου ο βλεπων εν τω κρυπτω θελει σοι ανταποδωσει εν τω φανερω.7Οταν δε προσευχησθε, μη βαττολογησητε ως οι εθνικοι· διοτι νομιζουσιν οτι με την πολυλογιαν αυτων θελουσιν εισακουσθη.8Μη ομοιωθητε λοιπον με αυτους· διοτι εξευρει ο Πατηρ σας τινων εχετε χρειαν, πριν σεις ζητησητε παρ' αυτου.
9Ουτω λοιπον προσευχεσθε σεις· Πατερ ημων ο εν τοις ουρανοις· αγιασθητω το ονομα σου·10ελθετω η βασιλεια σου· γενηθητω το θελημα σου, ως εν ουρανω, και επι της γης·11τον αρτον ημων τον επιουσιον δος εις ημας σημερον·12και συγχωρησον εις ημας τας αμαρτιας ημων, καθως και ημεις συγχωρουμεν εις τους αμαρτανοντας εις ημας·13και μη φερης ημας εις πειρασμον, αλλα ελευθερωσον ημας απο του πονηρου. Διοτι σου ειναι η βασιλεια και η δυναμις και η δοξα εις τους αιωνας· αμην.14Διοτι εαν συγχωρησητε εις τους ανθρωπους τα πταισματα αυτων, θελει συγχωρησει και εις εσας ο Πατηρ σας ο ουρανιος·15εαν ομως δεν συγχωρησητε εις τους ανθρωπους τα πταισματα αυτων, ουδε ο Πατηρ σας θελει συγχωρησει τα πταισματα σας.
16Και οταν νηστευητε, μη γινεσθε ως οι υποκριται σκυθρωποι· διοτι αφανιζουσι τα προσωπα αυτων, δια να φανωσιν εις τους ανθρωπους οτι νηστευουσιν· αληθως σας λεγω, οτι εχουσιν ηδη τον μισθον αυτων.17Συ ομως οταν νηστευης, αλειψον την κεφαλην σου και νιψον το προσωπον σου,18δια να μη φανης εις τους ανθρωπους οτι νηστευεις, αλλ' εις τον Πατερα σου τον εν τω κρυπτω, και ο Πατηρ σου ο βλεπων εν τω κρυπτω θελει σοι ανταποδωσει εν τω φανερω.

Ελεημοσύνη (εδ. 1-4), προσευχή (εδ.5-15) και νηστεία (εδ. 16-18) είναι οι τρείς θεμελιώδεις αρχές με τις οποίες οι άνθρωποι σκέφτονταιοτι εκπληρώνουν τα “θρησκευτικά τους καθήκοντα”. Οταν αυτές οι πράξεις γίνονταιμε τρόπο που να τον βλέπουν οι άλλοι, ακόμα και η υπόληψη που αποκομίζουν έχειήδη θέση ανταμοιβής (Ιωαν. 5:44). Αλοίμονο! Η ανθρώπινη καρδιά είναι τόσο πανούργαπου χρησιμοποιεί ακόμα και τα πιο καλά πράγματα προκειμένου ν’ αυξήσει τη σπουδαιότητάτης. Τα πιο πλούσια δώρα αρκεί να τα βλέπουμε απο την πλευρά του ανθρώπου,μπορούν να ομοιωθούν με το χειρότερο σχήμα φιλαυτίας. Συντριβή μπορεί να φανείστο πρόσωπο – και αυτοϊκανοποίηση στα βάθη της καρδιάς.

Ο Κύριος μας διδάσκει πώς να προσευχόμαστε.Σε καμία περίπτωση η προσευχή δεν είναι ζήτημα κάποιας αξιέπαινης πράξης, αλλάη ταπεινή παρουσίαση των αναγκών μας στον ουράνιο Πατέρα, ιδιαιτέρως στο δωμάτιό μας. Δεν γίνονται συχνά οι προσευχέςμας τετριμένες φράσεις, κοινές επαναλήψεις; (δες Εκκλησ. 5:2). Ναί, ακόμα καιη πιο ωραία προσευχή που δίδαξε ο Κύριος στους μαθητές Του (εδ. 9-13), τέλειαπροσαρμοσμένη στις ανάγκες εκείνης της εποχής, έγινε η μάταια επανάληψη για πολλούς. Το παιδί του Θεού εχει προνόμια που οι Ισραηλίτες δεν είχαν. Διατου Πνεύματος μπορεί να προσεγγίζει το θρόνο της χάριτος κάθε στιγμή στο όνομα του Κυρίου Ιησού. Επωφελούμεθα απ’ αυτό;

Κατά Ματθαίον 6:19-34
19Μη θησαυριζετε εις εαυτους θησαυρους επι της γης, οπου σκωληξ και σκωρια αφανιζει και οπου κλεπται διατρυπουσι και κλεπτουσιν.20Αλλα θησαυριζετε εις εαυτους θησαυρους εν ουρανω, οπου ουτε σκωληξ ουτε σκωρια αφανιζει και οπου κλεπται δεν διατρυπουσιν ουδε κλεπτουσιν·21επειδη οπου ειναι ο θησαυρος σας, εκει θελει εισθαι και η καρδια σας.22Ο λυχνος του σωματος ειναι ο οφθαλμος· εαν λοιπον ο οφθαλμος σου ηναι καθαρος, ολον το σωμα σου θελει εισθαι φωτεινον·23εαν ομως ο οφθαλμος σου ηναι πονηρος, ολον το σωμα σου θελει εισθαι σκοτεινον. Εαν λοιπον το φως το εν σοι ηναι σκοτος, το σκοτος ποσον;24Ουδεις δυναται δυο κυριους να δουλευη· διοτι η τον ενα θελει μισησει και τον αλλον θελει αγαπησει, η εις τον ενα θελει προσκολληθη και τον αλλον θελει καταφρονησει. Δεν δυνασθε να δουλευητε Θεον και μαμμωνα.
25Δια τουτο σας λεγω, μη μεριμνατε περι της ζωης σας τι να φαγητε και τι να πιητε, μηδε περι του σωματος σας τι να ενδυθητε· δεν ειναι η ζωη τιμιωτερον της τροφης και το σωμα του ενδυματος;26Εμβλεψατε εις τα πετεινα του ουρανου, οτι δεν σπειρουσιν ουδε θεριζουσιν ουδε συναγουσιν εις αποθηκας, και ο Πατηρ σας ο ουρανιος τρεφει αυτα· σεις δεν εισθε πολυ ανωτεροι αυτων;27Αλλα τις απο σας μεριμνων δυναται να προσθεση μιαν πηχην εις το αναστημα αυτου;28Και περι ενδυματος τι μεριμνατε; Παρατηρησατε τα κρινα του αγρου πως αυξανουσι· δεν κοπιαζουσιν ουδε κλωθουσι.29Σας λεγω ομως οτι ουδε ο Σολομων εν παση τη δοξη αυτου ενεδυθη ως εν τουτων.30Αλλ' εαν τον χορτον του αγρου, οστις σημερον υπαρχει και αυριον ριπτεται εις κλιβανον, ο Θεος ενδυη ουτω, δεν θελει ενδυσει πολλω μαλλον εσας, ολιγοπιστοι;31Μη μεριμνησητε λοιπον λεγοντες, Τι να φαγωμεν η τι να πιωμεν η τι να ενδυθωμεν;32Διοτι παντα ταυτα ζητουσιν οι εθνικοι· επειδη εξευρει ο Πατηρ σας ο ουρανιος οτι εχετε χρειαν παντων τουτων.33Αλλα ζητειτε πρωτον την βασιλειαν του Θεου και την δικαιοσυνην αυτου, και ταυτα παντα θελουσι σας προστεθη.34Μη μεριμνησητε λοιπον περι της αυριον· διοτι η αυριον θελει μεριμνησει τα εαυτης· αρκετον ειναι εις την ημεραν το κακον αυτης.

Το απλό μάτι μπορεί να βλέπει μονάχα ενααντικείμενο. Αυτό το αντικείμενο, αυτός ο “θησαυρός” για τον πιστό, είναι ο Χριστός. Στη Γραφή λέει οτι εμείς βλέπουμε τη δόξα Του “με ανακεκαλυμμένο πρόσωπο”,και αυτή η θέα λάμπει σε ολόκληρη την καρδιά μας (διαβ. 2 Κορ. 3:18, 4:6-7).Η καρδιά μας δεν μπορεί να είναι συγχρόνως στον ουρανό και στη γή. Να αγαπάμεεναν ουράνιο θησαυρό και την ίδια ώρα να συσσωρεύουμε θησαυρούς γι’ αυτότον κόσμο είναι δύο πράγματα εντελώς ασυμβίβαστα. Είναι αδύνατον να υπηρετούμεπερισσότερους απο εναν κυρίους (εδ. 24). Διαφορετικά οι εντολές που θα μαςδίδονται θα μας φέρνουν συχνά σε αντιφάσεις. Καταγγέλοντας βέβαια τον μαμμωνά(δηλαδή τα πλούτη, δες Λουκά 16:13), δεν θα εκθέσουμε τους εαυτούς μας στηστέρηση, και θα διατρέχουμε τον κίνδυνο της ανεπάρκειας για τις παρούσεςανάγκες μας; Ο Κύριος προβλέπει αυτή τη στέρηση πίστης. “Δια τούτο σας λέγω, μην μεριμνήσετε για τη ζωή σας . . .” (εδ. 25). Ας ανοίξουμε πλατιάτα μάτια μας, αφού μας προστάζει ο Κύριος. Παρατηρείστε στη δημιουργία τααναρίθμητα μικρά σημάδια της τρυφερής φροντίδας και καλωσύνης του ουράνιουΠατέρα: τα λουλούδια, τα πουλιά (πρβλ. Ψαλμ. 147:9).

Οχι, ο Θεός δεν θα γίνει ποτέ χρεώστης σ’ αυτούς που θα θέσουν τα ενδιαφέροντάΤου πρίν απ’ τα δικά τους, αυτών που θα Τον εκλέξουν (Λουκά 10:42). Αυτό είναιτο σημείο απ’ το οποίο θα πρέπει να ξεκινήσουμε.

Κατά Ματθαίον 7:1-14
1Μη κρινετε, δια να μη κριθητε·2διοτι με οποιαν κρισιν κρινετε θελετε κριθη, και με οποιον μετρον μετρειτε θελει αντιμετρηθη εις εσας.3Και δια τι βλεπεις το ξυλαριον το εν τω οφθαλμω του αδελφου σου, την δε δοκον την εν τω οφθαλμω σου δεν παρατηρεις;4Η πως θελεις ειπει προς τον αδελφον σου, Αφες να εκβαλω το ξυλαριον απο του οφθαλμου σου, ενω η δοκος ειναι εν τω οφθαλμω σου;5Υποκριτα, εκβαλε πρωτον την δοκον εκ του οφθαλμου σου, και τοτε θελεις ιδει καθαρως δια να εκβαλης το ξυλαριον εκ του οφθαλμου του αδελφου σου.6Μη δωσητε το αγιον εις τους κυνας μηδε ριψητε τους μαργαριτας σας εμπροσθεν των χοιρων, μηποτε καταπατησωσιν αυτους με τους ποδας αυτων και στραφεντες σας διασχισωσιν.
7Αιτειτε, και θελει σας δοθη· ζητειτε, και θελετε ευρει, κρουετε, και θελει σας ανοιχθη.8Διοτι πας ο αιτων λαμβανει και ο ζητων ευρισκει και εις τον κρουοντα θελει ανοιχθη.9Η τις ανθρωπος ειναι απο σας, οστις εαν ο υιος αυτου ζητηση αρτον, μηπως θελει δωσει εις αυτον λιθον;10και εαν ζητηση οψαριον, μηπως θελει δωσει εις αυτον οφιν;11εαν λοιπον σεις, πονηροι οντες, εξευρητε να διδητε καλας δοσεις εις τα τεκνα σας, ποσω μαλλον ο Πατηρ σας ο εν τοις ουρανοις θελει δωσει αγαθα εις τους ζητουντας παρ' αυτου;
12Λοιπον παντα οσα αν θελητε να καμνωσιν εις εσας οι ανθρωποι, ουτω και σεις καμνετε εις αυτους· διοτι ουτος ειναι ο νομος και οι προφηται.13Εισελθετε δια της στενης πυλης· διοτι πλατεια ειναι η πυλη και ευρυχωρος η οδος η φερουσα εις την απωλειαν, και πολλοι ειναι οι εισερχομενοι δι' αυτης.14Επειδη στενη ειναι η πυλη και τεθλιμμενη η οδος η φερουσα εις την ζωην, και ολιγοι ειναι οι ευρισκοντες αυτην.

Τα εδ. 1-6 και το εδ. 12 φέρνουν ενώπιόν μας τα αίτια που θά’ πρεπε νακυβερνούν τις σχέσεις μας με τους ανθρώπους, και με τους αδελφούς μας. Προσπαθώντας να βρούν λύσεις σ’ αυτό το πρόβλημαμεγάλοι διανοούμενοι κάθε πολιτισμού γέμισαν ολόκληρες βιβλιοθήκες απο βιβλίαμε τις διδασκαλίες τους, είτε κοινωνικές, πολιτικές, ηθικές ή θρησκευτικές.Οταν ερχόμαστε στον Κύριο, μια μικρή φράση είναι αρκετή να εκφράσει και ναενσαρκώσει τη δική Του λύση: θεία σοφία, τέλεια και βέβαιη. “Λοιπόν πάντα όσα αν θέλητε να κάμνωσιν εις εσάς οι άνθρωποι, ούτω και σείς κάμνετεεις αυτούς” (πρβλ. Ρωμ. 13:10). Αυτός είναι ο χρυσός κανόνας τον οποίο έχουμεπολλές ευκαιρίες να πραγματοποιούμε καθημερινά! Ας μάθουμε να τοποθετούμε τουςεαυτούς μας πάντα στη θέση εκείνων με τους οποίους έχουμε να κάνουμε.

Τα εδ. 13 και 14 μας θυμίζουν οτι αν υπάρχουν δύο κύριοι, υπάρχουν επίσηςδύο δρόμοι, δύο θύρες. Η πλατειά οδός είναι αυτή της πλειοψηφίας. Παρά την ξεκάθαρη πινακίδα της που είναι ικανή να κάνει τον καθένα να τρομάξει:οδηγείστην “απώλεια” (εδ. 13)! Απο την άλλη πλευρά, υπάρχουν οι λίγοι που βρίσκουν (επειδή λίγοι είναι αυτοί που ζητούν – δες εδ. 7) το δρόμο που οδηγεί στη Ζωή. “Στενή είναι η θύρα”. Μπορείς να περάσεις μέσα απ’ αυτή μονάχα αν αφήσεις τις αποσκευές της αυτοδικαίωσής σου. Αναγνώστη σε ποιά οδό βρίσκεσαι;

Κατά Ματθαίον 7:15-29
15Προσεχετε δε απο των ψευδοπροφητων, οιτινες ερχονται προς εσας με ενδυματα προβατων, εσωθεν ομως ειναι λυκοι αρπαγες.16Απο των καρπων αυτων θελετε γνωρισει αυτους. Μηποτε συναγουσιν απο ακανθων σταφυλια η απο τριβολων συκα;17ουτω παν δενδρον καλον καμνει καλους καρπους, το δε σαπρον δενδρον καμνει κακους καρπους.18Δεν δυναται δενδρον καλον να καμνη καρπους κακους, ουδε δενδρον σαπρον να καμνη καρπους καλους.19Παν δενδρον μη καμνον καρπον καλον εκκοπτεται και εις πυρ βαλλεται.20Αρα απο των καρπων αυτων θελετε γνωρισει αυτους.
21Δεν θελει εισελθει εις την βασιλειαν των ουρανων πας ο λεγων προς εμε, Κυριε, Κυριε, αλλ' ο πραττων το θελημα του Πατρος μου του εν τοις ουρανοις.22Πολλοι θελουσιν ειπει προς εμε εν εκεινη τη ημερα, Κυριε, Κυριε, δεν προεφητευσαμεν εν τω ονοματι σου, και εν τω ονοματι σου εξεβαλομεν δαιμονια, και εν τω ονοματι σου εκαμομεν θαυματα πολλα;23Και τοτε θελω ομολογησει προς αυτους οτι ποτε δεν σας εγνωρισα· φευγετε απ' εμου οι εργαζομενοι την ανομιαν.24Πας λοιπον οστις ακουει τους λογους μου τουτους και καμνει αυτους, θελω ομοιωσει αυτον με ανδρα φρονιμον, οστις ωκοδομησε την οικιαν αυτου επι την πετραν·25και κατεβη η βροχη και ηλθον οι ποταμοι και επνευσαν οι ανεμοι και προσεβαλον εις την οικιαν εκεινην, και δεν επεσε· διοτι ητο τεθεμελιωμενη επι την πετραν.26Και πας ο ακουων τους λογους μου τουτους και μη καμνων αυτους θελει ομοιωθη με ανδρα μωρον, οστις ωκοδομησε την οικιαν αυτου επι την αμμον·27και κατεβη η βροχη και ηλθον οι ποταμοι και επνευσαν οι ανεμοι και προσεβαλον εις την οικιαν εκεινην, και επεσε, και ητο η πτωσις αυτης μεγαλη.28Οτε δε ετελειωσεν ο Ιησους τους λογους τουτους, εξεπληττοντο οι οχλοι δια την διδαχην αυτου·29διοτι εδιδασκεν αυτους ως εχων εξουσιαν, και ουχι ως οι γραμματεις.

Εφ’ όσον απο τους καλούς καρπούς αναγνωρίζονται τα καλά δένδρα, δεν έχουμετότε τους εξαίρετους ανθρώπους που αναφέρθηκαν στο εδ. 22; Αυτοί μας παρουσιάζονταιφαινομενικά με χέρια γεμάτα απο καλά έργα – προφητείες, θαύματα, εκβάλουν δαιμόνια– που έγιναν επικαλούμενοι το όνομα του Κυρίου Ιησού. “Ποτέ δεν σας εγνώρισα”αποκρίνεται αυστηρά ο Κύριος σ’ αυτούς. “Οι καρποί σας δεν είναι αυτοί της υπακοής στο θέλημα του Θεού” (εδ. 21).

Ολες αυτές οι διδασκαλίες δεν είναι δύσκολες να τις συλλάβουμε. Ωστόσοαυτό που μας λείπει δεν είναι η ικανότητα να τις καταλάβουμε αλλά να τις βάλουμε σε πρακτική. Γι’ αυτό στο τέλος της ομιλίας Του, ο Κύριος αποτυπώνει με μια μικρή παραβολήτη διαφορά μεταξύ του να βάζεις στην πράξη και απλά ν’ ακούς. Βλέπουμε δύο οικίες, όμοιες στην εξωτερική εμφάνιση. Αλλά ας πάμε κάτω να κοιτάξουμε στο υπόγειο.Η μια θεμελιώθηκε στην πέτρα της πίστης, στον Ιησού Χριστό (1 Κορ. 3:11), ο οικοδόμος έσκαψε βαθειά (Λουκά6:48). Η άλλη οικία στέκεται μονάχα στην κινούμενη και αβέβαιη άμμο των ανθρώπινων αισθημάτων. Μέχρι τη στιγμή που θα έρθει η δοκιμασία – η αναπόφευκτη δοκιμασία – είναι αδύνατοννα διαφέρουν μεταξύ τους. Τότε . . . λοιπόν! Κοιτάξτε τί έγινε η δεύτερη οικία! Σοφία και αφροσύνη, τέτοια είναι τα αντίστοιχα ονόματα που δίνονται στις δύο οικοδομές. Ποιό αποτα δύο είναι το δικό σας όνομα;

Κατά Ματθαίον 8:1-17
1Οτε δε κατεβη απο του ορους, ηκολουθησαν αυτον οχλοι πολλοι.2Και ιδου, λεπρος ελθων προσεκυνει αυτον, λεγων· Κυριε, εαν θελης, δυνασαι να με καθαρισης.3Και εκτεινας την χειρα ο Ιησους ηγγισεν αυτον, λεγων· Θελω, καθαρισθητι. Και ευθυς εκαθαρισθη η λεπρα αυτου.4Και λεγει προς αυτον ο Ιησους· Προσεχε μη ειπης τουτο εις μηδενα, αλλ' υπαγε, δειξον σεαυτον εις τον ιερεα και προσφερε το δωρον, το οποιον προσεταξεν ο Μωυσης δια μαρτυριαν εις αυτους.
5Οτε δε εισηλθεν ο Ιησους εις Καπερναουμ, προσηλθε προς αυτον εκατονταρχος παρακαλων αυτον6και λεγων· Κυριε, ο δουλος μου κειται εν τη οικια παραλυτικος, δεινως βασανιζομενος.7Και λεγει προς αυτον ο Ιησους· Εγω ελθων θελω θεραπευσει αυτον.8Και αποκριθεις ο εκατονταρχος ειπε· Κυριε, δεν ειμαι αξιος να εισελθης υπο την στεγην μου· αλλα μονον ειπε λογον, και θελει ιατρευθη ο δουλος μου.9Διοτι και εγω ειμαι ανθρωπος υπο εξουσιαν, εχων υπ' εμαυτον στρατιωτας, και λεγω προς τουτον, Υπαγε, και υπαγει, και προς αλλον, Ερχου, και ερχεται, και προς τον δουλον μου, Καμε τουτο, και καμνει.10Ακουσας δε ο Ιησους εθαυμασε και ειπε προς τους ακολουθουντας· Αληθως σας λεγω, ουδε εν τω Ισραηλ ευρον τοσαυτην πιστιν.11Σας λεγω δε οτι πολλοι θελουσιν ελθει απο ανατολων και δυσμων και θελουσι καθησει μετα του Αβρααμ και Ισαακ και Ιακωβ εν τη βασιλεια των ουρανων,12οι δε υιοι της βασιλειας θελουσιν εκβληθη εις το σκοτος το εξωτερον· εκει θελει εισθαι ο κλαυθμος και ο τριγμος των οδοντων.13Και ειπεν ο Ιησους προς τον εκατονταρχον, Υπαγε, και ως επιστευσας, ας γεινη εις σε. Και ιατρευθη ο δουλος αυτου εν τη ωρα εκεινη.
14Και ελθων ο Ιησους εις την οικιαν του Πετρου, ειδε την πενθεραν αυτου κατακοιτον και πασχουσαν πυρετον·15και επιασε την χειρα αυτης, και αφηκεν αυτην ο πυρετος, και εσηκωθη και υπηρετει αυτους.16Και οτε εγεινεν εσπερα, εφεραν προς αυτον δαιμονιζομενους πολλους, και εξεβαλε τα πνευματα με λογον και παντας τους κακως εχοντας εθεραπευσε,17δια να πληρωθη το ρηθεν δια Ησαιου του προφητου, λεγοντος· Αυτος τας ασθενειας ημων ελαβε και τας νοσους εβαστασεν.

Η υπηρεσία αγάπης και δικαιοσύνης του Κυρίου ακολουθεί την διδασκαλία Του.Αρχικά βλέπουμε τρία θαύματα θεραπείας. Ο λεπρός στο εδ. 2 γνωρίζει την εξουσία του Κυρίου Ιησού. Ομως αμφιβάλει για την αγάπηΤου: “Εάν θέλης δύνασαι . . . ” Ο Κύριος Ιησούς πραγματικά θέλει, και τον θεραπεύει (Ωσηέ 11:3).

Ο εκατόνταρχος στην Καπερναούμ πλησιάζειμ’ ενα διπλό συναίσθημα: την γεμάτη δύναμη εξουσία του Κυρίου, και τη δικήτου αναξιότητα. “Μόνον ειπέ λόγον”. Αυτή η μοναδική πίστη εκπλήσσει τον Κύριο Ιησού και Τον κάνει να χαίρεται.Ο Ιδιος την παρουσιάζει σ’ αυτούς που Τον ακολουθούν, και φυσικά μας ταπεινώνει.

Στο τέλος είναι απαραίτητο για τον Διδάσκαλο να ενεργήσει ακόμα και μέσαστον οικογενειακό κύκλο των μαθητών Του. Θεραπεύει την πεθερά του μαθητή Του Πέτρου.

Ο Κύριος Ιησούς δεν αντιμετώπισε τους ασθενείς με τον ίδιο τρόπο όπωςοι γιατροί, που εξετάζουν τον ασθενή, κάνουν τη διάγνωση, γράφουν μια συνταγήκαι μετά φεύγουν. Δεν ηταν ικανοποιημένος μονάχα με τη θεραπεία τους. Αυτόςο Ιδιος “έλαβε τις ασθένειές μας, και εβάστασε τας νόσους μας”, φτάνοντας μέχρι την πηγή τους, που είναι η αμαρτία. Αισθάνθηκεόλο το βάρος αυτών, και όλη την πικρία τους (Ιωαν. 11:35). Τέτοια συμπάθειαδεν είναι ακόμα πιο πολύτιμη απ’ οτι η ιδια η ελευθερία; Είναι η εμπειρία πολλώνΧριστιανών σε καιρούς ασθενείας.

Κατά Ματθαίον 8:18-34
18Ιδων δε ο Ιησους πολλους οχλους περι εαυτον, προσεταξε να αναχωρησωσιν εις το περαν.19Και πλησιασας εις γραμματευς ειπε προς αυτον, Διδασκαλε, θελω σοι ακολουθησει οπου αν υπαγης.20Και λεγει προς αυτον ο Ιησους· Αι αλωπεκες εχουσι φωλεας και τα πετεινα του ουρανου κατοικιας, ο δε Υιος του ανθρωπου δεν εχει που να κλινη την κεφαλην.21Αλλος δε εκ των μαθητων αυτου ειπε προς αυτον· Κυριε, συγχωρησον μοι να υπαγω πρωτον και να θαψω τον πατερα μου.22Ο δε Ιησους ειπε προς αυτον· Ακολουθει μοι και αφες τους νεκρους να θαψωσι τους εαυτων νεκρους.
23Και οτε εισηλθεν εις το πλοιον, ηκολουθησαν αυτον οι μαθηται αυτου.24Και ιδου, τρικυμια μεγαλη εγεινεν εν τη θαλασση, ωστε το πλοιον εσκεπαζετο υπο των κυματων· αυτος δε εκοιματο.25Και προσελθοντες οι μαθηται αυτου εξυπνισαν αυτον, λεγοντες· Κυριε, σωσον ημας, χανομεθα.26Και λεγει προς αυτους· Δια τι εισθε δειλοι, ολιγοπιστοι; Τοτε σηκωθεις επετιμησε τους ανεμους και την θαλασσαν, και εγεινε γαληνη μεγαλη.27Οι δε ανθρωποι εθαυμασαν, λεγοντες· Οποιος ειναι ουτος, οτι και οι ανεμοι και η θαλασσα υπακουουσιν εις αυτον;
28Και οτε ηλθεν εις το περαν εις την χωραν των Γεργεσηνων, υπηντησαν αυτον δυο δαιμονιζομενοι εξερχομενοι εκ των μνημειων, αγριοι καθ' υπερβολην, ωστε ουδεις ηδυνατο να περαση δια της οδου εκεινης.29Και ιδου, εκραξαν λεγοντες· Τι ειναι μεταξυ ημων και σου, Ιησου, Υιε του Θεου; ηλθες εδω προ καιρου να μας βασανισης;30Ητο δε μακραν απ' αυτων αγελη χοιρων πολλων βοσκομενη.31Και οι δαιμονες παρεκαλουν αυτον, λεγοντες· Εαν μας εκβαλης, επιτρεψον εις ημας να απελθωμεν εις την αγελην των χοιρων.32Και ειπε προς αυτους· Υπαγετε. Και εκεινοι εξελθοντες υπηγαν εις την αγελην των χοιρων· και ιδου, ωρμησε πασα η αγελη των χοιρων κατα του κρημνου εις την θαλασσαν και απεθανον εν τοις υδασιν.33Οι δε βοσκοντες εφυγον και ελθοντες εις την πολιν, απηγγειλαν παντα και τα των δαιμονιζομενων.34Και ιδου, πασα η πολις εξηλθεν εις συναντησιν του Ιησου, και ιδοντες αυτον παρεκαλεσαν να μεταβη απο των οριων αυτων.

Στον γραμματέα που προσφέρθηκε ν’ ακολουθήσει τον Κύριο όπου αν υπάγει,ο Κύριος δεν έκρυψε το γεγονός οτι ο δρόμος Του είναι ενας δρόμος πλήρους αυταπάρνησης.Ακόμα και τα πουλιά του ουρανού, για τα οποία ο ουράνιος Πατέρας μας φροντίζει(6:26) εχουν καλίτερη θέση απ’ οτι ο Ιδιος ο Δημιουργός οταν ηταν εδώ κάτω.Τί ταπείνωση ηταν αυτή του Κυρίου! Δεν είχε μέρος στη γή να κλίνει την κεφαλήΤου. Μονάχα στο σταυρό, οταν το έργο ετελείωσε, μπόρεσε ν’ αναπαύσει – ή νακλίνει – την κεφαλή Του (Ιωαν. 19:30).

Στο εδάφιο 21 ενας άλλος άνδρας απαντάει στην πρόσκλησή Του με μια δικαιολογίαπου είναι φαινομενικά δικαιολογημένη. Τί πιο εύλογο απ’ το να παρευρεθεί στηκηδεία του πατέρα του; Οσο και πιεστικό μπορεί να είναι κάποιο χρέος κανένα“πρώτον” δεν μπορεί να πάρει τη θέση της εντολής του Κυρίου (6:33). Δεν μας ειπώθηκετί αυτοί οι δύο άνδρες αποφάσισαν να κάνουν. Αυτό που είναι σημαντικό να γνωρίζουμεεμείς είναι κατά πόσον έχουμε απαντήσει στο κάλεσμα του Κυρίου Ιησού.

Η πολύ γνωστή και θαυμάσια εικόνα: το πέρασμα της κυμματισμένης θάλασσας,αποτυπώνει το επίγειο ταξίδι του πιστού. Σ’ αυτό συναντά πολλές θύελλες. Ομωςο Σωτήρας του είναι επίσης και ο Κύριος των στοιχείων και Αυτός είναι μαζί του (Ψαλμ. 23:4). Διατάσσει τον άνεμο και τα κύμματα, την ασθένεια και το θάνατο, και τις Σατανικές δυνάμεις, όπως μας παρουσιάζεται απο την απελευθέρωση των δύο δαιμονιζόμενων στη γή τωνΓεργεσηνών.

Κατά Ματθαίον 9:1-17
1Και εμβας εις το πλοιον, διεπερασε και ηλθεν εις την εαυτου πολιν.2Και ιδου, εφερον προς αυτον παραλυτικον κειμενον επι κλινης· και ιδων ο Ιησους την πιστιν αυτων, ειπε προς τον παραλυτικον· Θαρρει, τεκνον· συγκεχωρημεναι ειναι εις σε αι αμαρτιαι σου.3Και ιδου, τινες εκ των γραμματεων ειπον καθ' εαυτους· Ουτος βλασφημει.4Και ιδων ο Ιησους τους διαλογισμους αυτων, ειπε· Δια τι σεις διαλογιζεσθε πονηρα εν ταις καρδιαις σας;5Διοτι τι ειναι ευκολωτερον, να ειπω, Συγκεχωρημεναι ειναι αι αμαρτιαι σου, η να ειπω, Εγερθητι και περιπατει;6Αλλα δια να γνωρισητε οτι εξουσιαν εχει ο Υιος του ανθρωπου επι της γης να συγχωρη αμαρτιας, τοτε λεγει προς τον παραλυτικον· Εγερθεις σηκωσον την κλινην σου και υπαγε εις τον οικον σου.7Και εγερθεις ανεχωρησεν εις τον οικον αυτου.8Ιδοντες δε οι οχλοι, εθαυμασαν και εδοξασαν τον Θεον, οστις εδωκε τοιαυτην εξουσιαν εις τους ανθρωπους.
9Και διαβαινων ο Ιησους εκειθεν ειδεν ανθρωπον καθημενον εις το τελωνιον, Ματθαιον λεγομενον, και λεγει προς αυτον· Ακολουθει μοι. Και σηκωθεις ηκολουθησεν αυτον.10Και ενω εκαθητο εις την τραπεζαν εν τη οικια, ιδου, πολλοι τελωναι και αμαρτωλοι ελθοντες συνεκαθηντο μετα του Ιησου και των μαθητων αυτου.11Και ιδοντες οι Φαρισαιοι ειπον προς τους μαθητας αυτου· Δια τι ο Διδασκαλος σας τρωγει μετα των τελωνων και αμαρτωλων;12Ο δε Ιησους ακουσας ειπε προς αυτους· Δεν εχουσι χρειαν ιατρου οι υγιαινοντες, αλλ' οι πασχοντες.13Υπαγετε δε και μαθετε τι ειναι, Ελεον θελω και ουχι θυσιαν. Διοτι δεν ηλθον δια να καλεσω δικαιους αλλα αμαρτωλους εις μετανοιαν.
14Τοτε ερχονται προς αυτον οι μαθηται του Ιωαννου, λεγοντες· Δια τι ημεις και οι Φαρισαιοι νηστευομεν πολλα, οι δε μαθηται σου δεν νηστευουσι;15Και ειπε προς αυτους ο Ιησους· Μηπως δυνανται οι υιοι του νυμφωνος να πενθωσιν, ενοσω ειναι μετ' αυτων ο νυμφιος; θελουσιν ομως ελθει ημεραι, οταν αφαιρεθη απ' αυτων ο νυμφιος, και τοτε θελουσι νηστευσει.16Και ουδεις βαλλει επιρραμμα αγναφου πανιου επι ιματιον παλαιον· διοτι αφαιρει το αναπληρωμα αυτου απο του ιματιου, και γινεται σχισμα χειροτερον.17Ουδε βαλλουσιν οινον νεον εις ασκους παλαιους· ει δε μη, σχιζονται οι ασκοι, και ο οινος εκχεεται και οι ασκοι φθειρονται· αλλα βαλλουσιν οινον νεον εις ασκους νεους, και αμφοτερα διατηρουνται.

Οι διάφορες ασθένειες που συναντάει ο Κύριος και θεραπεύει είναι οι διάφορεςαπόψεις της θλιβερής κατάστασης στην οποία βρήκε τα δημιουργήματά Του. Ο λεπρός τονίζει την μόλυνση απο την αμαρτία, ο πυρετός τονίζει τον διαρκή πυρετώδη αναβρασμό του κοσμικού ανθρώπου. Ο δαιμονιζόμενος είναι κάτω απο την απ’ ευθείας εξουσία του Σατανά, ενώ ο άλαλος, ο τυφλός και ο κουφός (εδ. 27, 32, 11:5) έχουν όλες τις αισθήσεις τους κλειστές στο κάλεσμα του Κυρίουκαι δεν γνωρίζουν πώς να προσευχηθούν. Τέλος ο παραλυτικός τον οποίο φέρνουν στον Κύριο Ιησού φανερώνει την ολική ανικανότητα του ανθρώπου να κάνει εστω και την παραμικρή κίνηση προς το Θεό (πρβλ. Ιωαν.5:7). Δεν λέει τίποτα, περιμένει... ελπίζει. Ομως ο θείος Ιατρός (εδ. 12) γνωρίζειοτι μια πολύ χειρότερη ασθένεια κατακυριεύει την ψυχή αυτού του παραλυτικού, και ξεκινάει θεραπεύοντάς τον απ’ αυτήν: “Οι αμαρτίεςσου είναι συγχωρεμένες”. Τί θα μπορούσε να προβληματίσει περισσότερο τους εαυτούςμας αλλά και άλλους; Οι ασθένειες ή η αμαρτία;

Ακολουθεί το κάλεσμα του Ματθαίου, αυτός που αφηγείται το ευαγγέλιο. Ητανκι αυτός στην παρέα των αμαρτωλών για τους οποίους είχε έρθει ο Χριστός.

Τέλος το ερώτημα που τίθεται απο τους μαθητές του Ιωάννη γίνεται η ευκαιρίαγια μια νέα διδασκαλία: για να συγκρατήσουν τον νέο οίνο του Ευαγγελίου, οιπαλιοί ασκοί του Ιουδαϊσμού δεν ηταν πλέον κατάλληλοι.

Κατά Ματθαίον 9:18-38
18Ενω αυτος ελαλει ταυτα προς αυτους, ιδου, αρχων τις ελθων προσεκυνει αυτον, λεγων οτι η θυγατηρ μου ετελευτησε προ ολιγου· αλλα ελθε και βαλε την χειρα σου επ' αυτην και θελει ζησει.19Και σηκωθεις ο Ιησους ηκολουθησεν αυτον και οι μαθηται αυτου.20Και ιδου, γυνη αιμορροουσα δωδεκα ετη, πλησιασασα οπισθεν ηγγισε το ακρον του ιματιου αυτου·21διοτι ελεγε καθ' εαυτην, Εαν μονον εγγισω το ιματιον αυτου, θελω σωθη.22Ο δε Ιησους επιστραφεις και ιδων αυτην ειπε· Θαρρει, θυγατερ· η πιστις σου σε εσωσε. Και εσωθη η γυνη απο της ωρας εκεινης.23Και ελθων ο Ιησους εις την οικιαν του αρχοντος και ιδων τους αυλητας και τον οχλον θορυβουμενον,24λεγει προς αυτους· Αναχωρειτε· διοτι δεν απεθανε το κορασιον, αλλα κοιμαται. Και κατεγελων αυτον.25Οτε δε εξεβληθη ο οχλος, εισελθων επιασε την χειρα αυτης, και εσηκωθη το κορασιον.26Και διεδοθη η φημη αυτη εις ολην την γην εκεινην.
27Και ενω ανεχωρει εκειθεν ο Ιησους, ηκολουθησαν αυτον δυο τυφλοι, κραζοντες και λεγοντες· Ελεησον ημας, υιε του Δαβιδ.28Και οτε εισηλθεν εις την οικιαν, επλησιασαν εις αυτον οι τυφλοι, και λεγει προς αυτους ο Ιησους· Πιστευετε οτι δυναμαι να καμω τουτο; Λεγουσι προς αυτον· Ναι, Κυριε.29Τοτε ηγγισε τους οφθαλμους αυτων, λεγων· Κατα την πιστιν σας ας γεινη εις εσας.30Και ηνοιχθησαν αυτων οι οφθαλμοι· προσεταξε δε αυτους εντονως ο Ιησους, λεγων· Προσεχετε, ας μη εξευρη τουτο μηδεις.31Αλλ' εκεινοι εξελθοντες διεφημισαν αυτον εν ολη τη γη εκεινη.32Ενω δε αυτοι εξηρχοντο, ιδου, εφεραν προς αυτον ανθρωπον κωφον δαιμονιζομενον·33και αφου εξεβληθη το δαιμονιον, ελαλησεν ο κωφος, και εθαυμασαν οι οχλοι, λεγοντες οτι ποτε δεν εφανη τοιουτον εν τω Ισραηλ.34Οι δε Φαρισαιοι ελεγον· Δια του αρχοντος των δαιμονιων εκβαλλει τα δαιμονια.
35Και περιηρχετο ο Ιησους τας πολεις πασας και τας κωμας, διδασκων εν ταις συναγωγαις αυτων και κηρυττων το ευαγγελιον της βασιλειας και θεραπευων πασαν νοσον και πασαν ασθενειαν εν τω λαω.36Ιδων δε τους οχλους, εσπλαγχνισθη δι' αυτους, διοτι ησαν εκλελυμενοι και εσκορπισμενοι ως προβατα μη εχοντα ποιμενα.37Τοτε λεγει προς τους μαθητας αυτου· Ο μεν θερισμος πολυς, οι δε εργαται ολιγοι·38παρακαλεσατε λοιπον τον κυριον του θερισμου, δια να αποστειλη εργατας εις τον θερισμον αυτου.

Τα Ευαγγέλια δεν μας αφηγούνται όλα τα θαύματα που έκανε ο Κύριος Ιησούς(δες Ιωαν. 21:25). Ο Θεός συμπεριέλαβε στον Λόγο Του μόνο αυτά που εχουν κάποιασχέση με τη διδασκαλία που θέλει να μας δώσει. Ετσι η ανάσταση εκ των νεκρώντης κόρης του άρχοντα της συναγωγής, εχει μεταξύ άλλων μια προφητική εφαρμογή. Ο Κύριοςπαρουσιάζεται σαν να βρίσκεται στο δρόμο ν’ αποκαταστήσει τη ζωή στο λαό Του,Ισραήλ. Αυτή την περίοδο (η παρούσα περίοδος), είναι στη διάθεση όλων όσωνέρχονται σ’ Αυτόν με πίστη, όπως κάνει αυτή η γυναίκα στο εδ. 20.

Υπήρχε μεγάλη χρηστότητα (δύναμηJND μεταφρ.) απ’ την πλευρά του Ιησού για να θεραπεύει “πάσαν νόσον και πάσανασθένειαν” (εδ. 35). Υπήρχε και αρκετή αγάπη στην καρδιά Του για να συνάξει όλο το λαό Του, σαν τον αληθινό Ποιμένα του Ισραήλ(εδ. 36). Αλοίμονο! Αν συνάντησε την πίστη εδώ κι εκεί, εξωτερικεύτηκε με τους δύο τυφλούς άνδρες (εδ. 28, 29), βρέθηκεεπίσης και εναντίον της πιο τρομερής απιστίας (εδ. 34).

Εμείς, που προχωρούμε μέσα στον ίδιο κόσμο και συναντάμε πολλούς με τιςίδιες ανάγκες (όμως με καρδιές που βρίσκονται τόσο συχνά απληροφόρητες, πρβλ.Ιακ. 2:15, 16), θά’ πρεπε να ζητάμε απ’ τον Κύριο να μας δίνει μια πλατύτερηκαι καθαρότερη όραση αυτού του μεγάλου Του αγρού (Ιωαν. 4:35). Ας προσευχόμαστεγια να ωθήσει νέους εργάτες στον αγρό Του.

Κατά Ματθαίον 10:1-23
1Και προσκαλεσας τους δωδεκα μαθητας αυτου, εδωκεν εις αυτους εξουσιαν κατα πνευματων ακαθαρτων, ωστε να εκβαλλωσιν αυτα και να θεραπευωσι πασαν νοσον και πασαν ασθενειαν.2Τα δε ονοματα των δωδεκα αποστολων ειναι ταυτα· πρωτος Σιμων ο λεγομενος Πετρος και Ανδρεας ο αδελφος αυτου, Ιακωβος ο του Ζεβεδαιου και Ιωαννης ο αδελφος αυτου,3Φιλιππος και Βαρθολομαιος, Θωμας και Ματθαιος ο τελωνης, Ιακωβος ο του Αλφαιου και Λεββαιος ο επονομασθεις Θαδδαιος,4Σιμων ο Κανανιτης και ο Ιουδας ο Ισκαριωτης, οστις και παρεδωκεν αυτον.
5Τουτους τους δωδεκα απεστειλεν ο Ιησους και παρηγγειλεν εις αυτους, λεγων· Εις οδον εθνων μη υπαγητε, και εις πολιν Σαμαρειτων μη εισελθητε·6υπαγετε δε μαλλον προς τα προβατα τα απολωλοτα του οικου Ισραηλ.7Και υπαγοντες κηρυττετε, λεγοντες οτι επλησιασεν η βασιλεια των ουρανων.8Ασθενουντας θεραπευετε, λεπρους καθαριζετε, νεκρους εγειρετε, δαιμονια εκβαλλετε· δωρεαν ελαβετε, δωρεαν δοτε.9Μη εχετε χρυσον μηδε αργυρον μηδε χαλκον εις τας ζωνας σας,10μη σακκιον δια την οδον μηδε δυο χιτωνας μηδε υποδηματα μηδε ραβδον· διοτι ο εργατης ειναι αξιος της τροφης αυτου.11Εις οποιαν δε πολιν η κωμην εισελθητε, εξετασατε τις ειναι αξιος εν αυτη, και εκει μεινατε εωσου εξελθητε.12Εισερχομενοι δε εις την οικιαν χαιρετησατε αυτην.13Και εαν μεν η οικια ηναι αξια, ας ελθη η ειρηνη σας επ' αυτην· αλλ' εαν δεν ηναι αξια, η ειρηνη σας ας επιστρεψη εις εσας.14Και οστις δεν σας δεχθη μηδε ακουση τους λογους σας, εξερχομενοι της οικιας η της πολεως εκεινης εκτιναξατε τον κονιορτον των ποδων σας.15Αληθως σας λεγω, Ελαφροτερα θελει εισθαι η τιμωρια εν ημερα κρισεως εις την γην των Σοδομων και Γομορρων παρα εις την πολιν εκεινην.
16Ιδου, εγω σας αποστελλω ως προβατα εν μεσω λυκων· γινεσθε λοιπον φρονιμοι ως οι οφεις και απλοι ως αι περιστεραι.17Προσεχετε δε απο των ανθρωπων· διοτι θελουσι σας παραδωσει εις συνεδρια και εν ταις συναγωγαις αυτων θελουσι σας μαστιγωσει·18και ετι ενωπιον ηγεμονων και βασιλεων θελετε φερθη ενεκεν εμου προς μαρτυριαν εις αυτους και εις τα εθνη.19Οταν δε σας παραδιδωσι, μη μεριμνησητε πως η τι θελετε λαλησει· διοτι θελει σας δοθη εν εκεινη τη ωρα τι πρεπει να λαλησητε.20Επειδη σεις δεν εισθε οι λαλουντες, αλλα το Πνευμα του Πατρος σας, το οποιον λαλει εν υμιν.21Θελει δε παραδωσει αδελφος αδελφον εις θανατον και πατηρ τεκνον, και θελουσιν επαναστη τεκνα κατα γονεων και θελουσι θανατωσει αυτους·22και θελετε εισθαι μισουμενοι υπο παντων δια το ονομα μου· ο δε υπομεινας εως τελους, ουτος θελει σωθη.23Οταν δε σας διωκωσιν εν τη πολει ταυτη, φευγετε εις την αλλην· διοτι αληθως σας λεγω, δεν θελετε τελειωσει τας πολεις του Ισραηλ, εωσου ελθη ο Υιος του ανθρωπου.

Οι δώδεκα μαθητές έγιναν απόστολοι (εδ.2). Ακούγοντας τα ονόματά τους, ο Ματθαίος ο τελώνης υπενθυμίζει την προέλευσή του (δες 21:31). Αυτοί καθοδηγήθηκαν απο τα λόγιακαι το παράδειγμα του θείου Ιατρού και ήρθε η στιγμή που αποστέλλονται (το νόημα της λέξης “απόστολος”) σαν εργάτες στον αγρό. Ενα παιδί δεν θα πηγαίνειστο σχολείο για όλη του τη ζωή. Είναι φανερό, αν και απο μια αίσθηση ο πιστόςείναι πάντοτε στο σχολείο του Θεού. Σύντομα όμως ή αργότερα θά’ πρεπε να έχουμε μάθει στα μαθήματά μας τα βασικάστοιχεία, ιδιαίτερα την αλήθεια σχετικά με την απόλυτη ανεπάρκεια της φυσικής μας κατάστασης. Μόνο τότε ο Κύριος θα μπορεί να μας χρησιμοποιήσει. Ας σημειώσουμε κάποια σημείαμεγάλης σπουδαιότητας: είναι ο Κύριος που καλεί, προετοιμάζει, αποστέλλει, κατευθύνει, διατηρεί, ενθαρύνει και ανταμοίβειτους υπηρέτες Του. Δεν προχωρούν με τη δική τους θέληση, και δεν αποστέλλονταιμε εντολή ανθρώπων. Δεν αναμένουν κάποιο μισθό απο αυτούς, αλλά προσφέρουναπλόχερα αυτό που τους εχει δοθεί απλόχερα. Πόσο απλές είναι αυτές οι αλήθειες,που όμως χάθηκαν απο την θέα της Χριστιανωσύνης! Υπο το σχήμα των επιτροπών,ιεραρχιών και διαφόρων οργανισμών, ανθρώπινοι παράγοντες, συχνά με τις καλίτερεςπροθέσεις, παρεμβάλλονται συχνά μεταξύ του Κυρίου και των εργατών Του, προκαλώντας μεγάλη ζημιά στουςτελευταίους, και πάνω απ’ όλα στο έργο που Αυτός τους εχει εμπιστευθεί.

Κατά Ματθαίον 10:24-42
24Δεν ειναι μαθητης ανωτερος του διδασκαλου ουδε δουλος ανωτερος του κυριου αυτου.25Αρκετον ειναι εις τον μαθητην να γεινη ως ο διδασκαλος αυτου, και ο δουλος ως ο κυριος αυτου. Εαν τον οικοδεσποτην ωνομασαν Βεελζεβουλ, ποσω μαλλον τους οικιακους αυτου;26Μη φοβηθητε λοιπον αυτους· διοτι δεν ειναι ουδεν κεκαλυμμενον, το οποιον δεν θελει ανακαλυφθη, και κρυπτον, το οποιον δεν θελει γνωσθη.27Ο, τι σας λεγω εν τω σκοτει, ειπατε εν τω φωτι, και ο, τι ακουετε εις το ωτιον, κηρυξατε επι των δωματων.28Και μη φοβηθητε απο των αποκτεινοντων το σωμα, την δε ψυχην μη δυναμενων να αποκτεινωσι· φοβηθητε δε μαλλον τον δυναμενον και ψυχην και σωμα να απολεση εν τη γεεννη.29Δυο στρουθια δεν πωλουνται δι' εν ασσαριον; και εν εξ αυτων δεν θελει πεσει επι την γην ανευ του θεληματος του Πατρος σας.30Υμων δε και αι τριχες της κεφαλης ειναι πασαι ηριθμημεναι.31Μη φοβηθητε λοιπον· πολλων στρουθιων διαφερετε σεις.32Πας λοιπον οστις με ομολογηση εμπροσθεν των ανθρωπων, θελω ομολογησει και εγω αυτον εμπροσθεν του Πατρος μου του εν ουρανοις.33Οστις δε με αρνηθη εμπροσθεν των ανθρωπων, θελω αρνηθη αυτον και εγω εμπροσθεν του Πατρος μου του εν ουρανοις.34Μη νομισητε οτι ηλθον να βαλω ειρηνην επι την γην· δεν ηλθον να βαλω ειρηνην, αλλα μαχαιραν.35Διοτι ηλθον να διαχωρισω ανθρωπον κατα του πατρος αυτου και θυγατερα κατα της μητρος αυτης και νυμφην κατα της πενθερας αυτης·36και εχθροι του ανθρωπου θελουσιν εισθαι οι οικιακοι αυτου.37Οστις αγαπα πατερα η μητερα υπερ εμε, δεν ειναι αξιος εμου· και οστις αγαπα υιον η θυγατερα υπερ εμε, δεν ειναι αξιος εμου·38και οστις δεν λαμβανει τον σταυρον αυτου και ακολουθει οπισω μου, δεν ειναι αξιος εμου.39Οστις ευρη την ζωην αυτου θελει απολεσει αυτην, και οστις απολεση την ζωην αυτου δι' εμε θελει ευρει αυτην.40Οστις δεχεται εσας εμε δεχεται, και οστις δεχεται εμε δεχεται τον αποστειλαντα με.41Ο δεχομενος προφητην εις ονομα προφητου μισθον προφητου θελει λαβει, και ο δεχομενος δικαιον εις ονομα δικαιου, μισθον δικαιου θελει λαβει.42Και οστις ποτιση ενα των μικρων τουτων ποτηριον μονον ψυχρου υδατος εις ονομα μαθητου, αληθως σας λεγω, δεν θελει χασει τον μισθον αυτου.

Ο μαθητής δεν είναι ανώτερος του Κυρίου Του (εδ. 24), δεν θά’ πρεπε νααξιώνει μια καλίτερη μεταχείρηση απο αυτή του Κυρίου Του. Είτε είναι ενας Χριστιανός,είτε ενας Ιουδαίος, στην μέλλουσα περίοδο της μεγάλης θλίψης, ο αληθινός μαθητήςπρέπει να περιμένει απο εναν άδικο και κακό κόσμο την ίδια εναντίωση που έδειξεκαι στον Κύριο Ιησού (δες εδ. 17, 18). Ομως αυτό θα είναι η ευκαιρία για τονίδιο ν’ απολαύσει όλους τους πόρους της χάρης, αυτής της άφθονης χάρης που γνωρίζει και διατηρεί στον εξαγορασμένο ακόμα καιμια τρίχα απο την κεφαλή του (εδ. 30, δες 2 Κορινθ. 12:9).

Δεν είναι μόνο το μίσος του κόσμου πουσυναντάει ο πιστός μαθητής, αλλά συχνά πρέπει ν’ αντιμετωπίσει και την εχθρότητα της δικής του οικογένειας (εδ. 36). Είθε να μην αποθαρρύνεται! Ο Κύριος ρητώς εχει αναγγείλει οτι θα είναιέτσι, και εχει προμηθεύσει ο Ιδιος τους πόρους για τις ανάγκες του.

Να λάβει το σταυρό του σημαίνεινα φέρει το χαρακτηριστικό σημάδι αυτών που καταδικάστηκαν σε θάνατο. Με άλλαλόγια, είναι να φανερώνει οτι εχει τελειώσει με τις απολαύσεις αυτού του κόσμου,και οτι εχει παραιτηθεί απ’ το δικό του θέλημα. Απο ανθρώπινη άποψη, αυτό ισοδυναμείμε το να χάνει τη ζωή του. “Οχι”, λέει ο Διδάσκαλος, “αντιθέτως, είναι ο μόνος τρόπος για να την κερδίσεις”. Ομως αυτό θα πρέπει να γίνεται για ενα κύριο λόγο: “απο αγάπη για μένα”, προσδιορίζειο Κύριος (2 Κορινθ. 5:14, 15).

Κατά Ματθαίον 11:1-19
1Και οτε ετελειωσεν ο Ιησους διαταττων εις τους δωδεκα μαθητας αυτου, μετεβη εκειθεν δια να διδασκη και να κηρυττη εν ταις πολεσιν αυτων.2Ο δε Ιωαννης, ακουσας εν τω δεσμωτηριω τα εργα του Χριστου, επεμψε δυο των μαθητων αυτου,3και ειπε προς αυτον· Συ εισαι ο ερχομενος, η αλλον προσδοκωμεν;4Και αποκριθεις ο Ιησους ειπε προς αυτους· Υπαγετε και απαγγειλατε προς τον Ιωαννην οσα ακουετε και βλεπετε·5τυφλοι αναβλεπουσι και χωλοι περιπατουσι, λεπροι καθαριζονται και κωφοι ακουουσι, νεκροι εγειρονται και πτωχοι ευαγγελιζονται·6και μακαριος ειναι οστις δεν σκανδαλισθη εν εμοι.
7Ενω δε ουτοι ανεχωρουν, ηρχισεν ο Ιησους να λεγη προς τους οχλους περι του Ιωαννου· Τι εξηλθετε εις την ερημον να ιδητε; καλαμον υπο ανεμου σαλευομενον;8Αλλα τι εξηλθετε να ιδητε; ανθρωπον ενδεδυμενον μαλακα ιματια; ιδου, οι τα μαλακα φορουντες εν τοις οικοις των βασιλεων ευρισκονται.9Αλλα τι εξηλθετε να ιδητε; προφητην; ναι, σας λεγω, και περισσοτερον προφητου.10Διοτι ουτος ειναι, περι του οποιου ειναι γεγραμμενον· Ιδου, εγω αποστελλω τον αγγελον μου προ προσωπου σου, οστις θελει κατασκευασει την οδον σου εμπροσθεν σου.11Αληθως σας λεγω, μεταξυ των γεννηθεντων υπο γυναικων δεν ηγερθη μεγαλητερος Ιωαννου του βαπτιστου· πλην ο μικροτερος εν τη βασιλεια των ουρανων ειναι μεγαλητερος αυτου.12Απο δε των ημερων Ιωαννου του βαπτιστου εως του νυν η βασιλεια των ουρανων βιαζεται, και οι βιασται αρπαζουσιν αυτην.13Διοτι παντες οι προφηται και ο νομος εως Ιωαννου προεφητευσαν.14Και αν θελητε να δεχθητε τουτο, αυτος ειναι ο Ηλιας, οστις εμελλε να ελθη.15Ο εχων ωτα δια να ακουη ας ακουη.
16Αλλα με τι να ομοιωσω την γενεαν ταυτην; ειναι ομοια με παιδαρια καθημενα εν ταις αγοραις και φωναζοντα προς τους συντροφους αυτων,17και λεγοντα· Αυλον σας επαιξαμεν, και δεν εχορευσατε, σας εθρηνωδησαμεν, και δεν εκλαυσατε.18Διοτι ηλθεν ο Ιωαννης μητε τρωγων μητε πινων, και λεγουσι· Δαιμονιον εχει.19Ηλθεν ο Υιος του ανθρωπου τρωγων και πινων, και λεγουσιν· Ιδου, ανθρωπος φαγος και οινοποτης, φιλος τελωνων και αμαρτωλων. Και εδικαιωθη η σοφια απο των τεκνων αυτης.

Ο Κύριος δεν είναι ικανοποιημένος αποστέλλοντας τους μαθητές Του. Συνεχίζειτην υπηρεσία Του. Ο Ιωάννης ο Βαπτιστής, αντιθέτως (4:12), τελείωσε την υπηρεσία του στη φυλακή του Ηρώδη. Η ερώτησηπου θέτουν οι μαθητές του Ιωάννη εκ μέρους του στον Κύριο Ιησού μας φανερώνειτην αποθάρρυνσή του και την αμηχανία του: Εκείνος ο Οποίος έγινε ο μεγάλοςτου προάγγελος, δεν εγκατέστησε τη βασιλεία Του, και δεν έκανε τίποτα για νατον ελευθερώσει. Μήπως δεν ηταν λοιπόν ο υποσχεθείς Μεσσίας; Ο Κύριος του απαντάμ’ ενα μήνυμα που αγγίζει με καλωσύνη την αδυναμία του (εδ. 6). Μιλώντας όμωςστα πλήθη ο Ιησούς, κάνει μια σπουδαία μαρτυρία για τον μεγαλύτερο όλων τωνπροφητών (εδ. 7-15).

Οταν υπάρχει ζήτημα εισόδου στη βασιλεία, τότε η βιασύνη (εδ. 12) γίνεταιαρετή, ενα απαραίτητο προσόν. Ο Θεός μας ανοίγει ολόκληρο τον θησαυρό του οίκου Του, εν τούτοις πρέπεινα υπάρχει και απ’ την πλευρά μας ενας διακαής πόθος ν’ αποκτήσουμε αυτά που μας προσφέρει, να υπάρχει ενας άγιος ζήλος πίστης, πουάφοβα στηρίζεται σε όλες τις θείες υποσχέσεις. Αλοίμονο! Πόσοι πολλοί νέοιάνδρες, πόσες πολλές νέες γυναίκες, απο έλλειψη απόφασης κι’ ενέργειας, απο φόβο, συγκρούσεων και απαρνήσεων απο αγαπητά πράγματα,παραμένουν έξω απο τη θύρα! Ας μην ξεχνάμε οτι οι δειλοί θα βρεθούν στη συντροφιά των απίστων, των φονέων και όλων των άλλων αμαρτωλώνπου δεν μετανόησαν (Αποκάλυψη 21:8).

Κατά Ματθαίον 11:20-30
20Τοτε ηρχισε να ονειδιζη τας πολεις εν αις εγειναν τα πλειοτερα θαυματα αυτου, διοτι δεν μετενοησαν·21Ουαι εις σε, Χοραζιν, ουαι εις σε, Βηθσαιδαν· διοτι εαν τα θαυματα τα γενομενα εν υμιν εγινοντο εν τη Τυρω και Σιδωνι προ πολλου ηθελον μετανοησει εν σακκω και σποδω.22Πλην σας λεγω εις την Τυρον και Σιδωνα ελαφροτερα θελει εισθαι η τιμωρια εν ημερα κρισεως παρα εις εσας.23Και συ, Καπερναουμ, η υψωθεισα εως του ουρανου, θελεις καταβιβασθη εως αδου· διοτι εαν τα θαυματα τα γενομενα εν σοι εγινοντο εν Σοδομοις, ηθελον μεινει μεχρι της σημερον.24Πλην σας λεγω, οτι εις την γην των Σοδομων ελαφροτερα θελει εισθαι η τιμωρια εν ημερα κρισεως παρα εις σε.
25Εν εκεινω τω καιρω αποκριθεις ο Ιησους ειπε· Δοξαζω σε, Πατερ, κυριε του ουρανου και της γης, οτι απεκρυψας ταυτα απο σοφων και συνετων και απεκαλυψας αυτα εις νηπια·26ναι, ω Πατερ, διοτι ουτως εγεινεν αρεστον εμπροσθεν σου.27Παντα παρεδοθησαν εις εμε απο του Πατρος μου· και ουδεις γινωσκει τον Υιον ει μη ο Πατηρ· ουδε τον Πατερα γινωσκει τις ειμη ο Υιος και εις οντινα θελει ο Υιος να αποκαλυψη αυτον.28Ελθετε προς με, παντες οι κοπιωντες και πεφορτισμενοι, και εγω θελω σας αναπαυσει.29Αρατε τον ζυγον μου εφ' υμας και μαθετε απ' εμου, διοτι πραος ειμαι και ταπεινος την καρδιαν, και θελετε ευρει αναπαυσιν εν ταις ψυχαις υμων·30διοτι ο ζυγος μου ειναι καλος και το φορτιον μου ελαφρον.

Τα περισσότερα απο τα θαύματά Του ο Κύριος Ιησούς τα εκπλήρωσε στα χωριάτης Γαλιλαίας. Οι καρδιές τους όμως παρέμειναν κλειστές, όπως είχε προφητεύσειο Ησαίας: “Ποιός επίστευσε εις το κήρυγμα ημών;” (Ησαίας 53:1). Ωστόσο σ’ αυτότο ερώτημα ο Κύριος Ιησούς μπορεί “εν εκείνω τω καιρώ” (εδ. 25) να δώσει μια απόκριση ευχαριστώντας τον Πατέρα Του. “Απέκρυψας ταύτα απο σοφών και συνετών και απεκάλυψαςαυτά εις νήπια”. Στη συνέχεια στρέφεται προς το λαό και καλεί τους ανθρώπους, “έλθετε προς με”. Ελάτε με μια παιδική πίστη. “Κανένας άλλος εκτός απο Εμένα δεν μπορεί να σαςαποκαλύψει τον Πατέρα. Μάθετε όχι μονάχα απο τα δικά Μου λόγια, αλλά και αποτο Παράδειγμά Μου, γιατί είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά” (Εφεσ. 4:20,21).

Στον Κύριο Ιησού βρίσκουμε δύο πράγματα σε φαινομενική αντίθεση: ανάπαυση και ζυγός.Ο τελευταίος είναι το βαρύ κομμάτι ξύλου, που χρησιμοποιείται για να τραβάειτο βόδι, σύμβολο της υπακοής και της υπηρεσίας. Ομως του Κυρίου ο ζυγός είναιενας ελαφρύς ζυγός: ο δικός Του ζυγός ηταν να κάνει το θέλημα του Πατρός Του,να εκπληρώνει αυτό που ευαρεστούσε τον Πατέρα Του. Κατά τον ίδιο τρόπο ο εξαγορασμένοςαλλάζει την κούραση και το φορτίο της αμαρτίας (εδ. 28) για την χαρούμενη αφοσίωσηαγάπης (2 Κορινθ. 8:3-5). “Μακάριοι είναι οι πραείς” είπε ο Κύριος Ιησούς στο5:5. Δεν θα έχουν και το προνόμιο να Του μοιάσουν;

Κατά Ματθαίον 12:1-21
1Εν εκεινω τω καιρω επορευετο ο Ιησους δια των σπαρτων εν σαββατω· οι δε μαθηται αυτου επεινασαν και ηρχισαν να ανασπωσιν ασταχυα και να τρωγωσιν.2Οι δε Φαρισαιοι ιδοντες ειπον προς αυτον· Ιδου, οι μαθηται σου πραττουσιν ο, τι δεν συγχωρειται να πραττηται το σαββατον.3Ο δε ειπε προς αυτους· Δεν ανεγνωσατε τι επραξεν ο Δαβιδ οτε επεινασεν αυτος και οι μετ' αυτου;4πως εισηλθεν εις τον οικον του Θεου και εφαγε τους αρτους της προθεσεως, τους οποιους δεν ητο συγκεχωρημενον εις αυτον να φαγη, ουτε εις τους μετ' αυτου, ειμη εις τους ιερεις μονους;5Η δεν ανεγνωσατε εν τω νομω οτι εν τοις σαββασιν οι ιερεις βεβηλονουσι το σαββατον εν τω ιερω και ειναι αθωοι;6Σας λεγω δε οτι εδω ειναι μεγαλητερος του ιερου.7Εαν ομως εγνωριζετε τι ειναι Ελεον θελω και ουχι θυσιαν, δεν ηθελετε καταδικασει τους αθωους.8Διοτι ο Υιος του ανθρωπου ειναι κυριος και του σαββατου.9Και μεταβας εκειθεν ηλθεν εις την συναγωγην αυτων.10Και ιδου, ητο ανθρωπος εχων την χειρα ξηραν· και ηρωτησαν αυτον λεγοντες· Συγχωρειται ταχα να θεραπευη τις εν τω σαββατω; δια να κατηγορησωσιν αυτον.11Ο δε ειπε προς αυτους· Τις ανθρωπος απο σας θελει εισθαι, οστις εχων προβατον εν, εαν τουτο πεση εν τω σαββατω εις λακκον, δεν θελει πιασει και σηκωσει αυτο;12ποσον λοιπον διαφερει ανθρωπος προβατου; ωστε συγχωρειται εν τω σαββατω να αγαθοποιη τις.13Τοτε λεγει προς τον ανθρωπον· Εκτεινον την χειρα σου· και εξετεινε, και αποκατεσταθη υγιης ως η αλλη.
14Οι δε Φαρισαιοι εξελθοντες συνεβουλευθησαν κατ' αυτου, δια να απολεσωσιν αυτον.15Αλλ' ο Ιησους νοησας ανεχωρησεν εκειθεν· και ηκολουθησαν αυτον οχλοι πολλοι, και εθεραπευσεν αυτους παντας.16Και παρηγγειλεν εις αυτους αυστηρως δια να μη φανερωσωσιν αυτον,17δια να πληρωθη το ρηθεν δια Ησαιου του προφητου, λεγοντος·18Ιδου, ο δουλος μου, τον οποιον εξελεξα, ο αγαπητος μου, εις τον οποιον η ψυχη μου ευηρεστηθη· θελω θεσει το Πνευμα μου επ' αυτον, και θελει εξαγγειλει κρισιν εις τα εθνη·19δεν θελει αντιλογησει ουδε κραυγασει, ουδε θελει ακουσει τις την φωνην αυτου εν ταις πλατειαις.20Καλαμον συντετριμμενον δεν θελει θλασει και λιναριον καπνιζον δεν θελει σβεσει, εωσου εκφερη εις νικην την κρισιν·21Και εν τω ονοματι αυτου θελουσιν ελπισει τα εθνη.

Αφού τους προσέφερε την αληθινή ανάπαυσητης ψυχής (11:28), τώρα ο Κύριος Ιησούς τους οδηγείνα καταλάβουν οτι η ανάπαυση του Σαββάτου κατα το νόμο δεν εχει κανέναν λόγο να συνεχίζεται. Σχετικά μ’ αυτό το ζήτημα της μέρας τουΣαββάτου, οι Φαρισαίοι ζητούν να βρούν λάθος για να κατηγορήσουν διαδοχικάτους μαθητές (εδ. 2) και τον Ιδιο τον Κύριο (εδ. 10). Ομως Αυτός χρησιμοποιείτην ευκαιρία για να τους εξηγήσει υπενθυμίζοντας για δεύτερη φορά τον Ωσηέ6:6 (εδ. 7, δες 9:13, Μιχαίας 6:6-8) οτι το σύστημα που βασίστηκε στο νόμοκαι στις θυσίες παραμερίστηκε με την έλευσή Του δια της χάριτος. Ποιός θαηταν ο σκοπός να φυλάνε την τέταρτη εντολή του νόμου οταν όλες τις άλλεςεντολές τις είχαν παραβεί; Ελεος, κι αυτό επίσης απαίτησε τα δικαιώματά του. Και τί αναίδεια να επιβάλουν τοσεβασμό του Σαββάτου σ’ Αυτόν που τον εθέσπισε! Στην πραγματικότητα όσο βασίλευεη αμαρτία κανένας δεν μπορούσε ν’ αναπαυθεί. Ούτε ο άνθρωπος φορτωμένος μ’ αυτό το φορτίο, ούτε ο Θεός: ο Πατέρας και ο Υιός, εργάζονται μαζί για να μετακινήσουν τη ρίζα του κακούόσο και τις συνέπειές του (Ιωαν. 5:16, 17). Ετσι χωρίς να σταματά εξ’ αιτίαςτων βουλών των κακών ανθρώπων, ο τέλειος Υπηρέτης προχωράει στο έργο Του. Το εκπληρώνει με πνεύμα ταπείνωσης, χάρης, καλωσύνης, που σύμφωνα με τον Ησαία 42:1-4 θά’ πρεπε να τους κάνει να Τον αναγνωρίσουν,και που πάντοτε έχει τόσο μεγάλη αξία για την καρδιά του Θεού (πρβλ. 1 Πέτρου3:4).

Κατά Ματθαίον 12:22-37
22Τοτε εφερθη προς αυτον δαιμονιζομενος τυφλος και κωφος, και εθεραπευσεν αυτον, ωστε ο τυφλος και κωφος και ελαλει και εβλεπε.23Και εξεπληττοντο παντες οι οχλοι και ελεγον· Μηπως ειναι ουτος ο υιος του Δαβιδ;24Οι δε Φαρισαιοι ακουσαντες ειπον· Ουτος δεν εκβαλλει τα δαιμονια ειμη δια του Βεελζεβουλ, του αρχοντος των δαιμονιων.25Νοησας δε ο Ιησους τους διαλογισμους αυτων, ειπε προς αυτους· Πασα βασιλεια διαιρεθεισα καθ' εαυτης ερημουται, και πασα πολις η οικια διαιρεθεισα καθ' εαυτης δεν θελει σταθη.26Και αν ο Σατανας τον Σαταναν εκβαλλη, διηρεθη καθ' εαυτου· πως λοιπον θελει σταθη η βασιλεια αυτου;27Και αν εγω δια του Βεελζεβουλ εκβαλλω τα δαιμονια, οι υιοι σας δια τινος εκβαλλουσι; δια τουτο αυτοι θελουσιν εισθαι κριται σας.28Αλλ' εαν εγω δια Πνευματος Θεου εκβαλλω τα δαιμονια, αρα εφθασεν εις εσας η βασιλεια του Θεου.29Η πως δυναται τις να εισελθη εις την οικιαν του δυνατου και να διαρπαση τα σκευη αυτου, εαν πρωτον δεν δεση τον δυνατον; και τοτε θελει διαρπασει την οικιαν αυτου.30Οστις δεν ειναι μετ' εμου ειναι κατ' εμου, και οστις δεν συναγει μετ' εμου σκορπιζει.31Δια τουτο σας λεγω, Πασα αμαρτια και βλασφημια θελει συγχωρηθη εις τους ανθρωπους, η κατα του Πνευματος ομως βλασφημια δεν θελει συγχωρηθη εις τους ανθρωπους·32και οστις ειπη λογον κατα του Υιου του ανθρωπου, θελει συγχωρηθη εις αυτον· οστις ομως ειπη κατα του Πνευματος του Αγιου, δεν θελει συγχωρηθη εις αυτον ουτε εν τουτω τω αιωνι ουτε εν τω μελλοντι.33Η καμετε το δενδρον καλον, και τον καρπον αυτου καλον, η καμετε το δενδρον σαπρον, και τον καρπον αυτου σαπρον· διοτι εκ του καρπου γνωριζεται το δενδρον.34Γεννηματα εχιδνων, πως δυνασθε να λαλητε καλα οντες πονηροι; διοτι εκ του περισσευματος της καρδιας λαλει το στομα.35Ο καλος ανθρωπος εκ του καλου θησαυρου της καρδιας εκβαλλει τα καλα, και ο πονηρος ανθρωπος εκ του πονηρου θησαυρου εκβαλλει πονηρα.36Σας λεγω δε οτι δια παντα λογον αργον, τον οποιον ηθελον λαλησει οι ανθρωποι, θελουσιν αποδωσει λογον δι' αυτον εν ημερα κρισεως.37Διοτι εκ των λογων σου θελεις δικαιωθη, και εκ των λογων σου θελεις καταδικασθη.

Οι Φαρισαίοι μισούσαν τον Κύριο Ιησού γιατί ζήλευαν τη δύναμή Τουόσο και την εξουσία που είχε πάνω στα πλήθη. Αμφισβητούν την προέλευση τηςδύναμής Του επειδή οι ίδιοι δεν μπορούν ν’ αμφισβητήσουν τα θαύματα. Οπως εχουνήδη κάνει νωρίτερα (9:34, 10:25) αποδί-δουν στον άρχοντα των δαιμονίων τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος την οποία χορήγησε ο Θεός στον Αγαπητό Του (εδ. 18, πρβλ. Μαρκ. 3:29, 30). Αυτόηταν βλασφημία ενάντια στο Αγιο Πνεύμα, μια αμαρτία που δεν θα μπορούσε νασυγχωρεθεί. Οχι, το έργο του Κυρίου ηταν, αντιθέτως, η απόδειξη της νίκης Του επι του Σατανά, του “δυνατού άνδρα”. Τον είχε “δέσει” στην έρημοδια του Λόγου, και τώρα του έπαιρνε τους αιχμαλώτους του (δες Ησαίας 49:24,25). Επειτα ο Κύριος Ιησούς δείχνει σ’ αυτούς τους Φαρισαίους οτι βρισκόντουσαν οι ίδιοι υπο την διακυβέρνηση του Σατανά: κακά δέντρα που φέρνουν κακό καρπό.

“Διότι εκ του περισεύματος της καρδίας λαλεί το στόμα”(εδ. 34). Αν ο Χριστός γεμίζει τις καρδιές μας, θα είναι αδύνατον για εμάςνα μην μιλάμε γι’ Αυτόν. “Η καρδία μου αναβρύει λόγον αγαθόν . . .”: ψάλλουνοι υιοί του Κορέ στον Ψαλμό 45. “Εγώ λέγω τα έργα μου προς τον Βασιλέα”. Αντιθέτως, οικακές σκέψεις που είναι θαμένες βαθειά μέσα μας,θα εμφανιστούν στα χείλη μας σύντομα ή αργότερα. Και για κάθε λόγο, ακόμα καιγια εναν αργό, μια μέρα θα δώσουμε λογαριασμό.

Κατά Ματθαίον 12:38-50
38Τοτε απεκριθησαν τινες των γραμματεων και Φαρισαιων, λεγοντες· Διδασκαλε, θελομεν να ιδωμεν σημειον απο σου.39Εκεινος δε αποκριθεις ειπε προς αυτους· Γενεα πονηρα και μοιχαλις σημειον ζητει, και σημειον δεν θελει δοθη εις αυτην ειμη το σημειον Ιωνα του προφητου.40Διοτι ως ο Ιωνας ητο εν τη κοιλια του κητους τρεις ημερας και τρεις νυκτας, ουτω θελει εισθαι ο Υιος του ανθρωπου εν τη καρδια της γης τρεις ημερας και τρεις νυκτας.41Ανδρες Νινευιται θελουσιν αναστηθη εν τη κρισει μετα της γενεας ταυτης και θελουσι κατακρινει αυτην, διοτι μετενοησαν εις το κηρυγμα του Ιωνα, και ιδου, πλειοτερον του Ιωνα ειναι εδω.42Η βασιλισσα του νοτου θελει σηκωθη εν τη κρισει μετα της γενεας ταυτης και θελει κατακρινει αυτην, διοτι ηλθεν εκ των περατων της γης δια να ακουση την σοφιαν του Σολομωντος, και ιδου, πλειοτερον του Σολομωντος ειναι εδω.43Οταν δε το ακαθαρτον πνευμα εξελθη απο του ανθρωπου, διερχεται δι' ανυδρων τοπων και ζητει αναπαυσιν και δεν ευρισκει.44Τοτε λεγει· Ας επιστρεψω εις τον οικον μου, οθεν εξηλθον· και ελθον ευρισκει αυτον κενον, σεσαρωμενον και εστολισμενον.45Τοτε υπαγει και παραλαμβανει μεθ' εαυτου επτα αλλα πνευματα πονηροτερα εαυτου, και εισελθοντα κατοικουσιν εκει, και γινονται τα εσχατα του ανθρωπου εκεινου χειροτερα των πρωτων. Ουτω θελει εισθαι και εις την γενεαν ταυτην την πονηραν.
46Ενω δε αυτος ελαλει ετι προς τους οχλους, ιδου, η μητηρ και οι αδελφοι αυτου ισταντο εξω, ζητουντες να λαλησωσι προς αυτον.47Ειπε δε τις προς αυτον· Ιδου, η μητηρ σου και οι αδελφοι σου ιστανται εξω, ζητουντες να λαλησωσι προς σε.48Ο δε αποκριθεις προς τον ειποντα τουτο προς αυτον ειπε· Τις ειναι η μητηρ μου και τινες ειναι οι αδελφοι μου;49Και εκτεινας την χειρα αυτου προς τους μαθητας αυτου ειπεν· Ιδου η μητηρ μου και οι αδελφοι μου.50Διοτι οστις καμη το θελημα του Πατρος μου του εν ουρανοις, αυτος μου ειναι αδελφος και αδελφη και μητηρ.

Με το κεφάλαιο 12 ερχόμαστε στο τέλος του πρώτου μέρους αυτού του ευαγγελίου.Ο Μεσσίας, ο Κύριος Ιησούς αφού απορρίφθηκε απο αυτούς που θά’ πρεπε να Τονδεχτούν πρώτοι, ξεκινάει να μιλάει για το θάνατο και την ανάστασή Του. Ηταν το μεγάλο θαύμα που έμενε να εκπληρωθεί, και για το οποίο οι Ιουδαίοι ήδη εγνώριζαν εναν τύποτου – την ιστορία του Ιωνά που τον κατάπιε το μεγάλο κήτος. Την ίδια ώρα οΚύριος δείχνει σ’ αυτούς τους γραμματείς και Φαρισαίους τη συντριπτική τουςευθύνη. Είχαν πολύ περισσότερο διδαχτεί απ’ οτι οι ειδωλολάτρες της Νινευήή η βασίλισσα της Σεβά τους παλαιούς καιρούς! Καί πόσο περισσότερο υπερείχεο Ιδιος απο τον Ιωνά ή τον Σολομώντα! Είχε έρθει να κατοικήσει στον οίκο τουΙσραήλ, εκβάλοντας τα δαιμόνια και σαρώνοντας την ειδωλολατρεία (πρβλ. 8:31,21:12, 13). Ομως δεν είχε γίνει αποδεκτός εκεί και ο οίκος παρέμεινε άδειος . . . έτοιμος να στεγάσει μια δύναμη κακού πολύ πιο τρομερή απο την πρώτη. Αυτόθα συμβεί στον Ισραήλ κάτω απο τη βασιλεία του Αντίχριστου.

Τα εδ. 46-50 δείχνουν οτι ο Κύριος Ιησούς δεν μπορεί πλέον ν’ αναγνωρίσειούτε τους συγγενείς Του ως τέτοιους. Εις το εξής διασπάει επίγειους και φυσικούς δεσμούς με το λαό Του, και θα εξηγήσει με τις παραβολές του κεφ.13 τί είναι η βασιλεία των ουρανών και ποιός μπορεί να εισέλθει σ’ αυτήν.

Κατά Ματθαίον 13:1-17
1Εν εκεινη δε τη ημερα εξελθων ο Ιησους απο της οικιας εκαθητο πλησιον της θαλασσης·2και συνηχθησαν προς αυτον οχλοι πολλοι, ωστε εμβας εις το πλοιον εκαθητο, και πας ο οχλος ιστατο επι τον αιγιαλον.3Και ελαλησε προς αυτους πολλα δια παραβολων, λεγων· Ιδου, εξηλθεν ο σπειρων δια να σπειρη.4Και ενω εσπειρεν, αλλα μεν επεσον παρα την οδον, και ηλθον τα πετεινα και κατεφαγον αυτα·5αλλα δε επεσον επι τα πετρωδη, οπου δεν ειχον γην πολλην, και ευθυς ανεφυησαν, επειδη δεν ειχον βαθος γης,6και οτε ανετειλεν ο ηλιος εκαυματισθησαν και επειδη δεν ειχον ριζαν εξηρανθησαν·7αλλα δε επεσον επι τας ακανθας, και ανεβησαν αι ακανθαι και απεπνιξαν αυτα·8αλλα δε επεσον επι την γην την καλην και εδιδον καρπον το μεν εκατον, το δε εξηκοντα, το δε τριακοντα.9Ο εχων ωτα δια να ακουη, ας ακουη.10Και προσελθοντες οι μαθηται, ειπον προς αυτον· Δια τι λαλεις προς αυτους δια παραβολων;11Ο δε αποκριθεις ειπε προς αυτους· Διοτι εις εσας εδοθη να γνωρισητε τα μυστηρια της βασιλειας των ουρανων, εις εκεινους ομως δεν εδοθη.12Διοτι οστις εχει, ετι θελει δοθη εις αυτον και θελει περισσευθη· οστις ομως δεν εχει, και ο, τι εχει θελει αφαιρεθη απ' αυτου.13Δια τουτο λαλω προς αυτους δια παραβολων, διοτι βλεποντες δεν βλεπουσι και ακουοντες δεν ακουουσιν ουδε νοουσι.14Και εκπληρουται επ' αυτων η προφητεια του Ησαιου η λεγουσα· Με την ακοην θελετε ακουσει και δεν θελετε εννοησει, και βλεποντες θελετε ιδει και δεν θελετε καταλαβει·15διοτι επαχυνθη η καρδια του λαου τουτου, και με τα ωτα βαρεως ηκουσαν και τους οφθαλμους αυτων εκλεισαν μηποτε ιδωσι με τους οφθαλμους και ακουσωσι με τα ωτα και νοησωσι με την καρδιαν και επιστρεψωσι, και ιατρευσω αυτους.16Υμων δε οι οφθαλμοι ειναι μακαριοι, διοτι βλεπουσι, και τα ωτα σας, διοτι ακουουσιν.17Επειδη αληθως σας λεγω οτι πολλοι προφηται και δικαιοι επεθυμησαν να ιδωσιν οσα βλεπετε, και δεν ειδον, και να ακουσωσιν οσα ακουετε, και δεν ηκουσαν.

Η καρδιά του λαού είχε “παχυνθεί”. Εκουσίως είχε κλείσει τους οφθαλμούςτου και βουλώσει τα αυτιά του (εδ. 15). Ετσι λοιπόν εις το εξής ο Κύριος μιλάεισ’ αυτούς μ’ εναν κρυμμένο τρόπο, μέσω παραβολών. Η διδασκαλία Του θα φυλαχθεί μόνο για τους μαθητές Του. Ναί, τα εδ. 18, 36 και37 μας αποδεικνύουν οτι ο Κύριος είναι πάντοτε έτοιμος να εξηγήσει στους δικούς Του όλα όσα θέλουν να καταλάβουν. Η Γραφή περιέχει πολλά πράγματα που είναι δύσκολακαι δυσνόητα στην φυσική και περιορισμένη μας νοημοσύνη (Δευτερον. 29:29).Ομως η εξήγηση θα μας δοθεί την κατάλληλη στιγμή, αν το επιθυμούμε πραγματικά(δες Παροιμ. 28:5). Ας μην αποθαρρυνόμαστε λοιπόν απο εδάφια ή εκφράσεις πουδεν καταλαβαίνουμε αμέσως. Ας ζητούμε απο τον Κύριο να μας εξηγεί το Λόγο Του.

Η απόρριψη του Μεσσία απο τον Ισραήλ εχει άλλη μια συνέπεια: Μή βρίσκονταςκαρπό προς θερισμό στο μέσον του λαού Του, ο Κύριος προχωρεί τώρα να σπείρει στον κόσμο το Λόγο του Ευαγγελίου. Κάπου αλλού αυτός ονομάστηκε “ο εμφυτευθείς λόγος ο δυνάμενος να σώσει ταςψυχάς σας” (Ιακ. 1:21). Ομως αν υπάρχει μονάχα ενα είδος σπόρου, σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει οτι θα δεχτούν όλοι τον Λόγο μετον ίδιο τρόπο. Εσύ πώς τον έχεις δεχτεί;

Κατά Ματθαίον 13:18-30
18Σεις λοιπον ακουσατε την παραβολην του σπειροντος.19Παντος ακουοντος τον λογον της βασιλειας και μη νοουντος, ερχεται ο πονηρος και αρπαζει το εσπαρμενον εν τη καρδια αυτου· ουτος ειναι ο σπαρθεις παρα την οδον.20Ο δε επι τα πετρωδη σπαρθεις, ουτος ειναι ο ακουων τον λογον και ευθυς μετα χαρας δεχομενος αυτον·21δεν εχει ομως ριζαν εν εαυτω, αλλ' ειναι προσκαιρος, οταν δε γεινη θλιψις η διωγμος δια τον λογον, ευθυς σκανδαλιζεται.22Ο δε εις τας ακανθας σπαρθεις, ουτος ειναι ο ακουων τον λογον, επειτα η μεριμνα του αιωνος τουτου και η απατη του πλουτου συμπνιγει τον λογον, και γινεται ακαρπος.23Ο δε σπαρθεις επι την γην την καλην, ουτος ειναι ο ακουων τον λογον και νοων· οστις και καρποφορει και καμνει ο μεν εκατον, ο δε εξηκοντα, ο δε τριακοντα.
24Αλλην παραβολην παρεθηκεν εις αυτους, λεγων· Ωμοιωθη η βασιλεια των ουρανων με ανθρωπον, οστις εσπειρε καλον σπορον εν τω αγρω αυτου·25αλλ' ενω εκοιμωντο οι ανθρωποι, ηλθεν ο εχθρος αυτου και εσπειρε ζιζανια ανα μεσον του σιτου και ανεχωρησεν.26Οτε δε εβλαστησεν ο χορτος και εκαμε καρπον, τοτε εφανησαν και τα ζιζανια.27Προσελθοντες δε οι δουλοι του οικοδεσποτου ειπον προς αυτον· Κυριε, καλον σπορον δεν εσπειρας εν τω αγρω σου; ποθεν λοιπον εχει τα ζιζανια;28Ο δε ειπε προς αυτους· Εχθρος ανθρωπος εκαμε τουτο· οι δε δουλοι ειπον προς αυτον· Θελεις λοιπον να υπαγωμεν και να συλλεξωμεν αυτα;29Ο δε ειπεν· Ουχι, μηποτε συλλεγοντες τα ζιζανια εκριζωσητε μετ' αυτων τον σιτον·30αφησατε να συναυξανωσιν αμφοτερα μεχρι του θερισμου, και εν τω καιρω του θερισμου θελω ειπει προς τους θεριστας· Συλλεξατε πρωτον τα ζιζανια και δεσατε αυτα εις δεσμας δια να κατακαυσητε αυτα, τον δε σιτον συναξατε εις την αποθηκην μου.

Μεταξύ αυτών που ακούν το Λόγο, ο Κύριος στην τέλεια γνώση που εχει γιατην ανθρώπινη καρδιά διακρίνει τέσσερις κατηγορίες ανθρώπων. Η πρώτη συγκρίθηκεμε μια σπορά που έγινε “παρά την οδόν”, και ποδοπατήθηκε απο τους περαστικούς.Δεν μοιάζει η καρδιά μας μ’ αυτή την οδό οπου περνάει ο κόσμος πάνω κάτω, ωστεο Λόγος να μην μπορεί να την διαπεράσει;

Αλλοι, σαν αυτά τα “πετρώδη μέρη” είναι επιφανειακοί χαρακτήρες. Η συνείδησήτους δεν εχει ανακινηθεί βαθειά απο κατάκριση για την αμαρτία. Ετσι στην ακοή του Λόγου αισθάνθηκαν μια πρόσκαιρη συγκίνηση κι’ αυτό δεν ήτανπαρά μια φαινομενική πίστη.

Η γνήσια πίστη έχει υποχρεωτικά αόρατες ρίζες καιγίνεται γνωστή απο τους ορατούς καρπούς της. Χωρίς έργα, η πίστη είναι νεκρή, πνιγμένη σαν το σπόρο που έπεσε στο μέσοντων αγκαθιών (Ιακ. 2:17).

Ομως ο σπόρος έπεσε επίσης και στην καλήγή, εκεί που το στάχυ μπορεί να ωριμάσει τον κατάλληλο καιρό.

Η παραβολή των ζιζανίων μας διδάσκειοτι ο εχθρός δεν άρπαξε μονάχα τον καλό σπόρο εκεί που μπορούσε (εδ. 19) αλλά έσπειρε και κακό σπόρο την ώρα που οι άνθρωποι κοιμόντουσαν. Ο πνευματικός ύπνος μας τοποθετείστο έλεος κάθε κακής επιρροής, και γι’ αυτό προτρεπόμαστε διαρκώς να είμαστεάγρυπνοι (Μαρκ. 13:37, 1 Πέτρου 5:8, κ.α.).

Κατά Ματθαίον 13:31-43
31Αλλην παραβολην παρεθηκεν εις αυτους, λεγων· Ομοια ειναι η βασιλεια των ουρανων με κοκκον σιναπεως, τον οποιον λαβων ανθρωπος εσπειρεν εν τω αγρω αυτου·32το οποιον ειναι μεν μικροτερον παντων των σπερματων, οταν ομως αυξηθη ειναι μεγαλητερον των λαχανων και γινεται δενδρον, ωστε ερχονται τα πετεινα του ουρανου και κατασκηνουσιν εν τοις κλαδοις αυτου.33Αλλην παραβολην ειπε προς αυτους· Ομοια ειναι η βασιλεια των ουρανων με προζυμιον, το οποιον λαβουσα γυνη ενεκρυψεν εις τρια μετρα αλευρου, εωσου εγεινεν ολον ενζυμον.34Ταυτα παντα ελαλησεν ο Ιησους δια παραβολων προς τους οχλους και χωρις παραβολης δεν ελαλει προς αυτους,35δια να πληρωθη το ρηθεν δια του προφητου, λεγοντος· Θελω ανοιξει εν παραβολαις το στομα μου, θελω απαγγειλει πραγματα κεκρυμμενα απο καταβολης κοσμου.36Τοτε αφησας τους οχλους ηλθεν εις την οικιαν ο Ιησους. Και προσηλθον προς αυτον οι μαθηται αυτου, λεγοντες· Εξηγησον εις ημας την παραβολην των ζιζανιων του αγρου.37Ο δε αποκριθεις ειπε προς αυτους· Ο σπειρων τον καλον σπορον ειναι ο Υιος του ανθρωπου·38ο δε αγρος ειναι ο κοσμος· ο δε καλος σπορος, ουτοι ειναι οι υιοι της βασιλειας· τα δε ζιζανια ειναι οι υιοι του πονηρου·39ο δε εχθρος, οστις εσπειρεν αυτα, ειναι ο διαβολος· ο δε θερισμος ειναι η συντελεια του αιωνος· οι δε θερισται ειναι οι αγγελοι.40Καθως λοιπον συλλεγονται τα ζιζανια και κατακαιονται εν πυρι, ουτω θελει εισθαι εν τη συντελεια του αιωνος τουτου.41Θελει αποστειλει ο Υιος του ανθρωπου τους αγγελους αυτου, και θελουσι συλλεξει εκ της βασιλειας αυτου παντα τα σκανδαλα και τους πραττοντας την ανομιαν,42και θελουσι ριψει αυτους εις την καμινον του πυρος· εκει θελει εισθαι ο κλαυθμος και ο τριγμος των οδοντων.43Τοτε οι δικαιοι θελουσιν εκλαμψει ως ο ηλιος εν τη βασιλεια του Πατρος αυτων. Ο εχων ωτα δια να ακουη ας ακουη.

Στις έξι “παραβολές της βασιλείας” που ακολουθούν αυτή του Σπορέα, ο Κύριοςδιατυπώνει ποιά θα είναι η συνέπεια της σποράς Του σ’ αυτό τον κόσμο. Η παραβολήτου κόκκου σινάπεως που γίνεται ενα μεγάλο δέντρο περιγράφει το εξωτερικό σχήμα της ανάπτυξης πουεχει πάρει η βασιλεία των ουρανών μετά την απόρριψη του Βασιλιά, ενώ αυτή του προζύμου που κρύφτηκε στα τρία μέτρα αλεύρου τονίζει τη μυστική εργασία που υπονομεύει το χαρακτήρα της. Είναι η περίοδοςτης υπεύθυνης Εκκλησίας. Μετά απο ενα πολύ μικρό ξεκίνημα (λίγων μαθητών),ο Χριστιανισμός έχει την μεγαλύτερη ανάπτυξη που όλοι γνωρίζουμε τόσο καλά. Ομως η επιτυχία τουκαι η εξάπλωσή του μέσα στο κόσμο σε καμία περίπτωση δεν είναι η απόδειξη τηςευλογίας και της επιδοκιμασίας του Θεού, ούτε και η διασφάλισή του – εντελώςτο αντίθετο – απο τις επιθέσεις του Σατανά. Απο την αρχή είχε διεισδύσει τοκακό (τα πουλιά – πρβλ. 4, 19 – και η ζύμη).

Το ανακάτεμα που χαρακτηρίζει την κατ’όνομα Χριστιανοσύνη αποτυπώνεται μ’ εναν άλλο τρόπο στη παραβολή των ζιζανίων του αγρού που μας εξηγεί εδώ ο Κύριος. Γνωρίζουμε οτι το όνομα του Χριστιανού διασφαλίζεται σήμερα απ’ όλους αυτούς που έχουν βαπτισθεί, είτε είναι είτε δενείναι αληθινά παιδιά του Θεού. Ο Κύριος επιτρέπει αυτή τη κατάσταση των πραγμάτωνμέχρι την ημέρα του θερισμού (Αποκάλυψη 14:15, 16). Τότε, με τον τελικό προορισμότου σίτου και των ζιζανίων θα δείξει τί σκέφτεται για το καθένα απ’ αυτά.

Κατά Ματθαίον 13:44-58
44Παλιν ομοια ειναι η βασιλεια των ουρανων με θησαυρον κεκρυμμενον εν τω αγρω, τον οποιον ευρων ανθρωπος εκρυψε, και απο της χαρας αυτου υπαγει και πωλει παντα οσα εχει και αγοραζει τον αγρον εκεινον.45Παλιν ομοια ειναι η βασιλεια των ουρανων με ανθρωπον εμπορον ζητουντα καλους μαργαριτας·46οστις ευρων ενα πολυτιμον μαργαριτην, υπηγε και επωλησε παντα οσα ειχε και ηγορασεν αυτον.47Παλιν ομοια ειναι η βασιλεια των ουρανων με δικτυον, το οποιον ερριφθη εις την θαλασσαν και συνηγαγεν απο παντος ειδους·48το οποιον, αφου εγεμισθη, ανεβιβασαν επι τον αιγιαλον και καθησαντες συνελεξαν τα καλα εις αγγεια, τα δε αχρεια ερριψαν εξω.49Ουτω θελει εισθαι εν τη συντελεια του αιωνος. Θελουσιν εξελθει οι αγγελοι και θελουσιν αποχωρισει τους πονηρους εκ μεσου των δικαιων,50και θελουσι ριψει αυτους εις την καμινον του πυρος· εκει θελει εισθαι ο κλαυθμος και ο τριγμος των οδοντων.51Λεγει προς αυτους ο Ιησους· Ενοησατε ταυτα παντα; Λεγουσι προς αυτον· Ναι, Κυριε.52Ο δε ειπε προς αυτους· Δια τουτο πας γραμματευς, μαθητευθεις εις τα περι της βασιλειας των ουρανων, ειναι ομοιος με ανθρωπον οικοδεσποτην, οστις εκβαλλει εκ του θησαυρου αυτου νεα και παλαια.
53Και αφου ετελειωσεν ο Ιησους τας παραβολας ταυτας, ανεχωρησεν εκειθεν,54και ελθων εις την πατριδα αυτου, εδιδασκεν αυτους εν τη συναγωγη αυτων, ωστε εξεπληττοντο και ελεγον· Ποθεν εις τουτον η σοφια αυτη και αι δυναμεις;55δεν ειναι ουτος ο υιος του τεκτονος; η μητηρ αυτου δεν λεγεται Μαριαμ, και οι αδελφοι αυτου Ιακωβος και Ιωσης και Σιμων και Ιουδας;56και αι αδελφαι αυτου δεν ειναι πασαι παρ' ημιν; ποθεν λοιπον εις τουτον ταυτα παντα;57Και εσκανδαλιζοντο εν αυτω. Ο δε Ιησους ειπε προς αυτους· Δεν ειναι προφητης ανευ τιμης ειμη εν τη πατριδι αυτου και εν τη οικια αυτου.58Και δεν εκαμεν εκει πολλα θαυματα δια την απιστιαν αυτων.

Η μικρή παραβολή του θησαυρού και του μαργαριταριού υπογραμμίζειδύο θαυμάσιες αλήθειες: την πολύ μεγάλη αξία που έχει για το Χριστό η Εκκλησία Του, και την μεγάλη τιμή που πλήρωσε για νατην αποκτήσει – πούλησε όλα όσα είχε, δίνοντας ακόμα και την ίδια Του τη ζωή.Επειτα βλέπουμε την χαρά που Εκείνος βρίσκει σ’ αυτήν . Στο εδ. 47 το δίχτυ του Ευαγγελίου ρίχνεται στη θάλασσα των εθνών. Ο Κύριος είχε δηλώσει στους μαθητές Του οτιθα τους έκανε αλιείς ανθρώπων. Ετσι λοιπόν εδώ γίνονται οι υπηρέτες γι’ αυτό το έργο. Δεν είναι όμως όλα ταψάρια καλά, . . . ούτε είναι όλοι οι κατ’ όνομα Χριστιανοί αληθινοί πιστοί! Είναι ο Λόγος ο οποίος επιτρέπει να τους διακρίνουμε. Το καλό ψάρι αναγνωρί-ζεταιαπο τα λέπια του και τα πτερύγιά του (Λευιτικό 11:9-11) και ο αληθινός Χριστιανόςαπο την ηθική του πανωπλία, απο την ικανότητά του ν’ αντιστέκεται στην επιρροήκαι τις έλξεις του ρεύματος αυτού του κόσμου.

Παράλληλα με τον θησαυρό που βρήκε ο Κύριος στους δικούς Του (εδ. 44),το εδ. 52 μας δείχνει το θησαυρό που οι μαθητές κατέχουν μέσ’ απο το Λόγο Του. Τον εκτιμούμε όλοι σαν το θησαυρό απο τον οποίο μπορούμε να βγάλουμε τα πράγματαπου είναι “νέα και παλαιά”;

Αλοίμονο! Αυτό το κεφάλαιο τελειώνει σαν το προηγούμενο με την απιστίατου πλήθους. Το μόνο που βλέπουν στον Κύριο Ιησού είναι ο “υιός του τέκτονος”,του ξυλουργού, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να φανερωθεί η χάρις Του σ’ αυτούς.

Κατά Ματθαίον 14:1-21
1Κατ' εκεινον τον καιρον ηκουσεν Ηρωδης ο τετραρχης την φημην του Ιησου2και ειπε προς τους δουλους αυτου· Ουτος ειναι Ιωαννης ο Βαπτιστης· αυτος ηγερθη απο των νεκρων, και δια τουτο ενεργουσιν αι δυναμεις εν αυτω.3Διοτι ο Ηρωδης συλλαβων τον Ιωαννην εδεσεν αυτον και εβαλεν εν φυλακη δια Ηρωδιαδα την γυναικα Φιλιππου του αδελφου αυτου.4Διοτι ελεγε προς αυτον ο Ιωαννης· Δεν σοι ειναι συγκεχωρημενον να εχης αυτην.5Και θελων να θανατωση αυτον εφοβηθη τον οχλον, διοτι ειχον αυτον ως προφητην.6Οτε δε ετελουντο τα γενεθλια του Ηρωδου, εχορευσεν η θυγατηρ της Ηρωδιαδος εν τω μεσω και ηρεσεν εις τον Ηρωδην·7οθεν μεθ' ορκου ωμολογησεν εις αυτην να δωση ο, τι αν ζητηση.8Η δε, παρακινηθεισα υπο της μητρος αυτης, Δος μοι, λεγει, εδω επι πινακι την κεφαλην Ιωαννου του Βαπτιστου.9Και ελυπηθη ο βασιλευς, δια τους ορκους ομως και τους συγκαθημενους προσεταξε να δοθη,10και πεμψας απεκεφαλισε τον Ιωαννην εν τη φυλακη.11Και εφερθη η κεφαλη αυτου επι πινακι και εδοθη εις το κορασιον, και εφερεν αυτην προς την μητερα αυτης.12Και προσελθοντες οι μαθηται αυτου εσηκωσαν το σωμα και εθαψαν αυτο, και ελθοντες απηγγειλαν τουτο εις τον Ιησουν.
13Και ακουσας ο Ιησους ανεχωρησεν εκειθεν εν πλοιω εις ερημον τοπον κατ' ιδιαν· και ακουσαντες οι οχλοι ηκολουθησαν αυτον πεζοι απο των πολεων.14Και οτε ο Ιησους, ειδε πολυν οχλον και εσπλαγχνισθη δι' αυτους και εθεραπευσε τους αρρωστους αυτων.15Οτε δε εγεινεν εσπερα, προσηλθον προς αυτον οι μαθηται αυτου, λεγοντες· Ερημος ειναι ο τοπος και η ωρα ηδη παρηλθεν· απολυσον τους οχλους, δια να υπαγωσιν εις τας κωμας και αγορασωσιν εις εαυτους τροφας.16Ο δε Ιησους ειπε προς αυτους· Δεν εχουσι χρειαν να υπαγωσι· δοτε εις αυτους σεις να φαγωσιν.17Οι δε λεγουσι προς αυτον· Δεν εχομεν εδω ειμη πεντε αρτους και δυο οψαρια.18Ο δε ειπε· Φερετε μοι αυτα εδω.19Και προσταξας τους οχλους να καθησωσιν επι τα χορτα, και λαβων τους πεντε αρτους και τα δυο οψαρια, αναβλεψας εις τον ουρανον ευλογησε, και κοψας εδωκεν εις τους μαθητας τους αρτους, οι δε μαθηται εις τους οχλους.20Και εφαγον παντες και εχορτασθησαν, και εσηκωσαν το περισσευμα των κλασματων, δωδεκα κοφινους πληρεις.21οι δε τρωγοντες ησαν εως πεντακισχιλιοι ανδρες, εκτος γυναικων και παιδιων.

Το κεφ. 11 μας έδειξε τον Ιωάννη το βαπτιστή στη φυλακή. Εδώ μαθαίνουμεοτι ρίχτηκε εκεί απο τον Ηρώδη (υιό του Ηρώδη του κεφ. 2). Και για ποιό λόγο;Ο Ιωάννης τον είχε κατηγορήσει άφοβα γιατί είχε παντρευτεί τη γυναίκα του αδελφούτου που τον είχε αποκηρύξει. Τώρα ο πιστός μάρτυρας πληρώνει με τη ζωή τουτην αλήθεια που είχε το θάρρος να καταγγείλει ενώπιον του βασιλιά. Ο θάνατόςτου σημειώνεται στο μέσον μιας σκηνής γιορτής και απόλαυσης στο βασιλικό παλάτι.Είναι η τρομακτική έκβαση που πρόσφερε στον εαυτό του ο κακός (πρβλ. Ιακ. 5:5,6). Ο Ηρώδης μάταια λυπάται αυτή την ώρα, αλλά εδώ και πολύ καιρό ήθελε ναθανατώσει τον Ιωάννη (εδ. 5), γιατί το μίσος για την αλήθεια και γι’ αυτούς που ομολογούν την αλήθεια πάνε μαζί (Γαλ. 4:16). Μιλώντας ανθρωπίνως, το τέλος του Ιωάννη είναι τραγικόκαι φρικτό, στα μάτια του Θεού είναι το θριαμβευτικό τέλος του “δρόμου του”(Πραξ. 13:25).

Μεταξύ των γραμμών διαβάζουμε πώς θα πρέπει να αισθάνθηκε ο Κύριος Ιησούςακούγοντας τα νέα του θανάτου του προδρόμου Του. Μήπως δεν ηταν αυτό μια αναγγελίαγια τη δική Του απόρριψη και το σταυρικό Του θάνατο; Φαίνεται οτι η λύπη Τουτον ανάγκασε να μείνει μόνος (εδ. 13). Ομως τα πλήθη ήδη συνοστίζονται ξανά,και η καρδιά Του, που σκέφτεται μόνο τους άλλους, συγκινείται απο συμπάθειαγι’ αυτούς. Πραγματοποιεί για το δικό τους ώφελος αυτό το μεγάλο θαύμα τουπρώτου πολλαπλασιασμού των άρτων.

Κατά Ματθαίον 14:22-36
22Και ευθυς ηναγκασεν ο Ιησους τους μαθητας αυτου να εμβωσιν εις το πλοιον και να υπαγωσι προ αυτου εις το περαν, εωσου απολυση τους οχλους.23Και αφου απελυσε τους οχλους, ανεβη εις το ορος κατ' ιδιαν δια να προσευχηθη. Και οτε εγεινεν εσπερα, ητο μονος εκει.24Το δε πλοιον ητο ηδη εν τω μεσω της θαλασσης, βασανιζομενον υπο των κυματων· διοτι ητο εναντιος ο ανεμος.25Εν δε τη τεταρτη φυλακη της νυκτος υπηγε προς αυτους ο Ιησους, περιπατων επι την θαλασσαν.26Και ιδοντες αυτον οι μαθηται επι την θαλασσαν περιπατουντα, εταραχθησαν, λεγοντες οτι φαντασμα ειναι, και απο του φοβου εκραξαν.27Ευθυς δε ελαλησε προς αυτους ο Ιησους λεγων· Θαρσειτε, εγω ειμαι· μη φοβεισθε.28Αποκριθεις δε προς αυτον ο Πετρος ειπε· Κυριε, εαν ησαι συ, προσταξον με να ελθω προς σε επι τα υδατα.29Ο δε ειπεν, Ελθε. Και καταβας απο του πλοιου ο Πετρος περιεπατησεν επι τα υδατα, δια να ελθη προς τον Ιησουν.30Βλεπων ομως τον ανεμον δυνατον εφοβηθη, και αρχισας να καταποντιζηται, εκραξε λεγων· Κυριε, σωσον με.31Και ευθυς ο Ιησους εκτεινας την χειρα επιασεν αυτον και λεγει προς αυτον· Ολιγοπιστε, εις τι εδιστασας;32Και αφου εισηλθον εις το πλοιον, επαυσεν ο ανεμος·33οι δε εν τω πλοιω ελθοντες προσεκυνησαν αυτον, λεγοντες· Αληθως Θεου Υιος εισαι.
34Και διαπερασαντες ηλθον εις την γην Γεννησαρετ.35Και γνωρισαντες αυτον οι ανθρωποι του τοπου εκεινου, απεστειλαν εις ολην την περιχωρον εκεινην και εφεραν προς αυτον παντας τους πασχοντας,36και παρεκαλουν αυτον να εγγισωσι μονον το ακρον του ιματιου αυτου· και οσοι ηγγισαν ιατρευθησαν.

Αυτή η σκηνή του πλοίου στο μέσον της θύελλας είναι μια εικόνα της παρούσαςθέσης των εξαγορασμένων του Κυρίου. Ενώ Εκείνος βρίσκεται εκεί στον ουρανό,απών αλλά προσευχόμενος και μεσολαβώντας γι’ αυτούς, αυτοί πρέπει να διασχίσουντην επώδυνη άγρια θάλασσα αυτού του κόσμου. Απο ηθικής πλευράς είναι σκοτάδι: ο Εχθρός εγείροντας την εναντίωση των ανθρώπων, ενεργείμε τον ίδιο τρόπο όπως ο άνεμος και τα κύμματα που σχεδόν νικούν τις προσπάθειεςτων κωπηλατών. Δεν έρχεται όμως ο Κύριος Ιησούς να συναντήσει τους δικούς Του;Η πολύ γνώριμη φωνή Του ενθαρρύνει τους φτωχούς μαθητές. Ετσι η πίστη που αναπαύεται στο Λόγο Του “Ελθέ” φέρνει τον Πέτρο εμπρός σ’ Εκείνον ο Οποίοςτον αγαπά. Ξαφνικά όμως η πίστη του εξασθένησε, και βουλιάζει. Τί συνέβη; ΟΠέτρος τράβηξε τα μάτια του απο τον Κύριό του για να κοιτάξει το ύψος των κυμμάτωνκαι τη βία του ανέμου – σαν να ηταν ευκολότερο να περπατήσει σε μια ήσυχη θάλασσααπ’ οτι στην φουρτουνιασμένη! Ομως κράζει στον Κύριο που έρχεται αμέσως σεβοήθειά του.

Επειτα ο Κύριος Ιησούς βρίσκεται στη περιοχή της Γενησαρέτ απο την οποίαείχε οδηγηθεί έξω στη περίπτωση της θεραπείας των δαιμονιζόμενων (κεφ. 8:34).Αυτή είναι μια εικόνα της στιγμής που ο λαός Του, που Τον έχει απορρίψει, θαΤον αναγνωρίσει, θα Του αποδώσει την τιμή, και θα ελευθερωθεί απ’ Αυτόν.

Κατά Ματθαίον 15:1-20
1Τοτε προσερχονται προς τον Ιησουν οι απο Ιεροσολυμων γραμματεις και Φαρισαιοι, λεγοντες·2Δια τι οι μαθηται σου παραβαινουσιν την παραδοσιν των πρεσβυτερων; διοτι δεν νιπτονται τας χειρας αυτων οταν τρωγωσιν αρτον.3Ο δε αποκριθεις ειπε προς αυτους· Δια τι και σεις παραβαινετε την εντολην του Θεου δια την παραδοσιν σας;4Διοτι ο Θεος προσεταξε, λεγων· Τιμα τον πατερα σου και την μητερα· και, Ο κακολογων πατερα η μητερα εξαπαντος να θανατονηται·5σεις ομως λεγετε· Οστις ειπη προς τον πατερα η προς την μητερα, Δωρον ειναι ο, τι ηθελες ωφεληθη εξ εμου, αρκει, και δυναται να μη τιμηση τον πατερα αυτου η την μητερα αυτου·6και ηκυρωσατε την εντολην του Θεου δια την παραδοσιν σας.7Υποκριται, καλως προεφητευσε περι υμων ο Ησαιας, λεγων·8Ο λαος ουτος με πλησιαζει με το στομα αυτων και με τα χειλη με τιμα, η δε καρδια αυτων μακραν απεχει απ' εμου.9Εις ματην δε με σεβονται, διδασκοντες διδασκαλιας, ενταλματα ανθρωπων.
10Και προσκαλεσας τον οχλον, ειπε προς αυτους· Ακουετε και νοειτε.11Δεν μολυνει τον ανθρωπον το εισερχομενον εις το στομα, αλλα το εξερχομενον εκ του στοματος τουτο μολυνει τον ανθρωπον.12Τοτε προσελθοντες οι μαθηται αυτου, ειπον προς αυτον· Εξευρεις οτι οι Φαρισαιοι ακουσαντες τον λογον τουτον εσκανδαλισθησαν;13Ο δε αποκριθεις ειπε· Πασα φυτεια, την οποιαν δεν εφυτευσεν ο Πατηρ μου ο ουρανιος, θελει εκριζωθη.14Αφησατε αυτους· ειναι οδηγοι τυφλοι τυφλων· τυφλος δε τυφλον εαν οδηγη, αμφοτεροι εις βοθρον θελουσι πεσει.15Αποκριθεις δε ο Πετρος ειπε προς αυτον· Εξηγησον εις ημας την παραβολην ταυτην.16Και ο Ιησους ειπεν· Ετι και σεις ασυνετοι εισθε;17Δεν εννοειτε ετι οτι παν το εισερχομενον εις το στομα καταβαινει εις την κοιλιαν και εκβαλλεται εις αφεδρωνα;18Τα δε εξερχομενα εκ του στοματος εκ της καρδιας εξερχονται, και εκεινα μολυνουσι τον ανθρωπον.19Διοτι εκ της καρδιας εξερχονται διαλογισμοι πονηροι, φονοι, μοιχειαι, πορνειαι, κλοπαι, ψευδομαρτυριαι, βλασφημιαι.20Ταυτα ειναι τα μολυνοντα τον ανθρωπον· το δε να φαγη τις με ανιπτους χειρας δεν μολυνει τον ανθρωπον.

Ο θρησκευτικός ζήλος των Φαρισαίων περιοριζόταν αυστηρά στην πιστή τήρησηκάποιου αριθμού εξωτερικών σχημάτων και παραδόσεων. Και, υπο το κάλυμμα αυτήςτης θρησκευτικής προσποίησης (που μπορεί να εξαπατήσει τους ανθρώπους αλλάόχι το Θεό) ακολούθησαν τις τάσεις της φυσικής τους καρδιάς. Είχαν φθάσει αποφιλαργυρία στο σημείο να μην εκπληρώνουν στοιχειώδη καθήκοντα: όπως το να φροντίζουνγια τις ανάγκες των γονέων τους (εδ. 5, πρβλ. Παροιμ. 28:24). Η ερώτηση τουΚυρίου (εδ. 3) απάντησε σημείο προς σημείο αυτή των Φαρισαίων (εδ. 2). Οι τελευταίοιμε τις παραδόσεις τους έκαναν τις εντολές του Θεού αναποτελεσματικές. Επειταο Κύριος Ιησούς για Τον οποίο αυτές οι εντολές ηταν όλη Του η ευχαρίστηση,αναστατώνει αυτούς τους υποκριτές μέσ’ απ’ τις Γαφές τους. Στη συνέχεια μετάαπο επιθυμία των μαθητών Του που είχαν κάπως αναστατωθεί με τις παρατηρήσειςΤου, απογυμνώνει την κακή ανθρώπινη καρδιά και δείχνει την πλήρη κατάπτωσήτης. Ναί, τα χέρια μπορεί να πλένονται σχολαστικά . . . και την ίδια ώρα η καρδιά να είναι γεμάτημόλυνση. Πρέπει ν’ αποδεχτούμε τις αλήθειες αυτής της φοβερής εκτίμησης τηςανθρώπινης καρδιάς, της δικής μας καρδιάς (εδ. 19 και 20), ακόμα κι αν μπορούμενα κρύψουμε το περιεχόμενό της κάτω απο μια κολακευτική και αξιοσέβαστη εμφάνιση!

Κατά Ματθαίον 15:21-39
21Και εξελθων εκειθεν ο Ιησους ανεχωρησεν εις τα μερη Τυρου και Σιδωνος.22Και ιδου, γυνη Χαναναια, εξελθουσα απο των οριων εκεινων, εκραυγασε προς αυτον λεγουσα· Ελεησον με, Κυριε, υιε του Δαβιδ· η θυγατηρ μου κακως δαιμονιζεται.23Ο δε δεν απεκριθη προς αυτην λογον. Και προσελθοντες οι μαθηται αυτου, παρεκαλουν αυτον, λεγοντες· Απολυσον αυτην, διοτι κραζει οπισθεν ημων.24Ο δε αποκριθεις ειπε· Δεν απεσταλην ειμη εις τα προβατα τα απολωλοτα του οικου Ισραηλ.25Η δε ελθουσα προσεκυνει αυτον, λεγουσα· Κυριε, βοηθει μοι.26Ο δε αποκριθεις ειπε· Δεν ειναι καλον να λαβη τις τον αρτον των τεκνων και να ριψη εις τα κυναρια.27Η δε ειπε· Ναι, Κυριε· αλλα και τα κυναρια τρωγουσιν απο των ψιχιων των πιπτοντων απο της τραπεζης των κυριων αυτων.28Τοτε αποκριθεις ο Ιησους ειπε προς αυτην· Ω γυναι, μεγαλη σου η πιστις· ας γεινη εις σε ως θελεις. Και ιατρευθη η θυγατηρ αυτης απο της ωρας εκεινης.
29Και μεταβας εκειθεν ο Ιησους, ηλθε παρα την θαλασσαν της Γαλιλαιας, και αναβας εις το ορος εκαθητο εκει.30Και ηλθον προς αυτον οχλοι πολλοι εχοντες μεθ' εαυτων χωλους, τυφλους, κωφους, κουλλους και αλλους πολλους· και ερριψαν αυτους εις τους ποδας του Ιησου, και εθεραπευσεν αυτους·31ωστε οι οχλοι εθαυμασαν βλεποντες κωφους λαλουντας, κουλλους υγιεις, χωλους περιπατουντας και τυφλους βλεποντας· και εδοξασαν τον Θεον του Ισραηλ.32Ο δε Ιησους, προσκαλεσας τους μαθητας αυτου, ειπε· Σπλαγχνιζομαι δια τον οχλον, διοτι τρεις ηδη ημερας μενουσι πλησιον μου και δεν εχουσι τι να φαγωσι· και να απολυσω αυτους νηστεις δεν θελω, μηποτε αποκαμωσι καθ' οδον.33Και λεγουσι προς αυτον οι μαθηται αυτου· Ποθεν εις ημας εν τη ερημια αρτοι τοσοι, ωστε να χορτασωμεν τοσον οχλον;34Και λεγει προς αυτους ο Ιησους· Ποσους αρτους εχετε; οι δε ειπον· Επτα, και ολιγα οψαρακια.35Και προσεταξε τους οχλους να καθησωσιν επι την γην.36Και λαβων τους επτα αρτους και τα οψαρια, αφου ευχαριστησεν, εκοψε και εδωκεν εις τους μαθητας αυτου, οι δε μαθηται εις τον οχλον.37Και εφαγον παντες και εχορτασθησαν, και εσηκωσαν το περισσευμα των κλασματων επτα σπυριδας πληρεις·38οι δε τρωγοντες ησαν τετρακισχιλιοι ανδρες εκτος γυναικων και παιδιων.39Αφου δε απελυσε τους οχλους, εισηλθεν εις το πλοιον και ηλθεν εις τα ορια Μαγδαλα.

Ο Κύριος Ιησούς κάνει μια επίσκεψη στις περιοχές της Τύρου και Σιδώνας.Αυτά τα ειδωλολατρικά χωριά, είχε δηλώσει, οτι ηταν λιγότερο ένοχα απο αυτάτης Γαλιλαίας οπου είχε πραγματοποιήσει τα περισσότερα απο τα θαύματά Του (11:21,22). Ομως δεν είχαν μέρος στις ευλογίες του “Υιού του Δαυίδ” (εδ. 22), ητανξένοι προς τις διαθήκες της επαγγελίας (Εφεσ. 2:12). Ο Κύριος με πρωτοφανείςαυστηρούς λόγους, ξεκινάει τονίζοντας αυτό το γεγονός στην φτωχή Χαναναία γυναίκαπου Τον ικετεύει για τη κόρη της. Και αυτή η γυναίκα ομολογεί την απόλυτη αναξιότητάτης. Οταν παίρνουμε την κατάλληλη θέση ενώπιον του Θεού, μόνο η χάρις μπορεί να λάμψει σε όλη της την λαμπρότητα. Στην πραγματικότητα αν στη πλευράτου ανθρώπου υπήρχε το παραμικρό δίκαιο, ή η παραμικρότερη αξία, δεν θα υπήρχεπλέον ζήτημα χάριτος αλλά κάτι που οφείλεται δικαιωματικά (Ρωμ. 4:4). Για ναμετρήσουμε ακόμα καλίτερα το τεράστιο μέτρο αυτής της χάριτος προς εμάς, αςμην ξεχνάμε ποτέ την θλιβερή και ανάξια κατάστασή μας ενώπιον του Θεού.

Επειτα ο Κύριος στρέφεται πάλι στο λαό Του. Σύμφωνα με τον Ψαλμό 132:15,Αυτός ευλογεί αφθόνως αυτά που έχουν να φάνε και χορταίνει με άρτο τους φτωχούς.Και αυτό που Τον ωθεί να ενεργήσει έτσι, σ’ αυτό το δεύτερο θαύμα όπως καιστο πρώτο, είναι η συμπάθεια που έχει στη καρδιά Του γι’ αυτό το πλήθος (εδ. 32, 14:14).

Κατά Ματθαίον 16:1-12
1Και προσελθοντες οι Φαρισαιοι και οι Σαδδουκαιοι, πειραζοντες αυτον εζητησαν να δειξη εις αυτους σημειον εκ του ουρανου.2Ο δε αποκριθεις ειπε προς αυτους· Οταν γεινη εσπερα, λεγετε· Καλωσυνη· διοτι κοκκινιζει ο ουρανος·3και το πρωι· Σημερον χειμων· διοτι κοκκινιζει σκυθρωπαζων ο ουρανος. Υποκριται, το μεν προσωπον του ουρανου εξευρετε να διακρινητε, τα δε σημεια των καιρων δεν δυνασθε;4Γενεα πονηρα και μοιχαλις σημειον ζητει, και σημειον δεν θελει δοθη εις αυτην ειμη το σημειον Ιωνα του προφητου. Και αφησας αυτους ανεχωρησε.
5Και ελθοντες οι μαθηται αυτου εις το περαν, ελησμονησαν να λαβωσιν αρτους.6Ο δε Ιησους ειπε προς αυτους· Βλεπετε και προσεχετε απο της ζυμης των Φαρισαιων και Σαδδουκαιων.7Και εκεινοι διελογιζοντο εν εαυτοις, λεγοντες οτι αρτους δεν ελαβομεν.8Νοησας δε ο Ιησους, ειπε προς αυτους· Τι διαλογιζεσθε εν εαυτοις, ολιγοπιστοι, οτι αρτους δεν ελαβετε;9ετι δεν καταλαμβανετε, ουδε ενθυμεισθε τους πεντε αρτους των πεντακισχιλιων και ποσους κοφινους ελαβετε;10ουδε τους επτα αρτους των τετρακισχιλιων και ποσας σπυριδας ελαβετε;11πως δεν καταλαμβανετε οτι περι αρτου δεν σας ειπον να προσεχητε απο της ζυμης των Φαρισαιων και Σαδδουκαιων;12Τοτε ενοησαν, οτι δεν ειπε να προσεχωσιν απο της ζυμης του αρτου, αλλ' απο της διδαχης των Φαρισαιων και Σαδδουκαιων.

Αλλη μια φορά οι Φαρισαίοι ζητούν κάποιο σημάδι (12:38 . . .), άλλη μιαφορά ο Κύριος τους αναφέρει το σημείο του Ιωνά: το θάνατό Του που πρόκειταινα επέλθει. Στις δικές μας ημέρες, οι Χριστιανοί κατά την προσμονή της επιστροφήςτου Κυρίου Ιησού δεν έχουν πλέον σημεία να περιμένουν πριν την έλευσή Του.Η πίστη τους αναπαύεται στην υπόσχεσή Του, και όχι σε ορατές αποδείξεις, και χωρίς αυτήν δεν θα υπήρχε πλέον πίστις.Εν τούτοις, πόσες πολλές ενδείξεις υπάρχουν που μας πείθουν οτι φθάνουμε στοτέλος της ιστορίας της Εκκλησίας εδώ κάτω! Η αλαζωνεία του ανθρώπου εχει αυξηθείόσο ποτέ άλλοτε. Ο Χριστιανικός κόσμος εκδηλώνει τους χαρακτήρες που αναφέρονταιστην 2 Τιμόθεον 3:1-5. Υπάρχουν επίσης και εξωτερικά σημεία: οι Ιουδαίοι επιστρέφουν στη γή τους. Τα έθνη κάνουν τα πάντα για να ενωθούνσχηματίζοντας τη δομή της παλαιάς Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ας ανοίξουμε τα μάτιαμας και ας τα κατευθύνουμε στους ουρανούς: ο Κύριος Ιησούς επιστρέφει.

Ο Κύριος αφήνει αυτούς τους απίστουςκαι φεύγει (εδ. 4). Ομως τώρα είναι οι μαθητές Του που Τον λυπούν απο στέρηση εμπιστοσύνης προς Εκείνον, αφού είχαν ήδη ξεχάσει πόσο Τον είχαν πικράνει στο 15:16, 17 οτανδεν Τον κατάλαβαν. Αλοίμονο! Δεν τους μοιάζουμε κάποιες φορές; Ας προσέξουμε την προτροπή πουμας δίνει ο Θεός απο το στόμα του ίδιου του Πέτρου: να ρίξουμε όλη μας τηνμέριμνα σ’ Εκείνον γιατί Αυτός φροντίζει για εμάς (1 Πέτρου 5:7).

Κατά Ματθαίον 16:13-28
13Οτε δε ηλθεν ο Ιησους εις τα μερη της Καισαρειας της Φιλιππου, ηρωτα τους μαθητας αυτου, λεγων· Τινα με λεγουσιν οι ανθρωποι οτι ειμαι εγω ο Υιος του ανθρωπου;14Οι δε ειπον· Αλλοι μεν Ιωαννην τον Βαπτιστην, αλλοι δε Ηλιαν και αλλοι Ιερεμιαν η ενα των προφητων.15Λεγει προς αυτους· Αλλα σεις τινα με λεγετε οτι ειμαι;16Και αποκριθεις ο Σιμων Πετρος ειπε· Συ εισαι ο Χριστος ο Υιος του Θεου του ζωντος.17Και αποκριθεις ο Ιησους ειπε προς αυτον· Μακαριος εισαι, Σιμων, υιε του Ιωνα, διοτι σαρξ και αιμα δεν σοι απεκαλυψε τουτο, αλλ' ο Πατηρ μου ο εν τοις ουρανοις.18Και εγω δε σοι λεγω οτι συ εισαι Πετρος, και επι ταυτης της πετρας θελω οικοδομησει την εκκλησιαν μου, και πυλαι αδου δεν θελουσιν ισχυσει κατ' αυτης.19Και θελω σοι δωσει τα κλειδια της βασιλειας των ουρανων, και ο, τι εαν δεσης επι της γης, θελει εισθαι δεδεμενον εν τοις ουρανοις, και ο, τι εαν λυσης επι της γης, θελει εισθαι λελυμενον εν τοις ουρανοις.20Τοτε παρηγγειλεν εις τους μαθητας αυτου να μη ειπωσι προς μηδενα οτι αυτος ειναι Ιησους ο Χριστος.
21Απο τοτε ηρχισεν ο Ιησους να δεικνυη εις τους μαθητας αυτου οτι πρεπει να υπαγη εις Ιεροσολυμα και να παθη πολλα απο των πρεσβυτερων και αρχιερεων και γραμματεων, και να θανατωθη, και την τριτην ημεραν να αναστηθη.22Και παραλαβων αυτον ο Πετρος κατ' ιδιαν ηρχισε να επιτιμα αυτον, λεγων· Γενου ιλεως εις σεαυτον, Κυριε· δεν θελει γεινει τουτο εις σε.23Εκεινος δε στραφεις ειπε προς τον Πετρον· Υπαγε οπισω μου, Σατανα· σκανδαλον μου εισαι· διοτι δεν φρονεις τα του Θεου, αλλα τα των ανθρωπων.
24Τοτε ο Ιησους ειπε προς τους μαθητας αυτου· Εαν τις θελη να ελθη οπισω μου, ας απαρνηθη εαυτον και ας σηκωση τον σταυρον αυτου και ας με ακολουθη.25Διοτι οστις θελει να σωση την ζωην αυτου, θελει απολεσει αυτην· και οστις απολεση την ζωην αυτου ενεκεν εμου, θελει ευρει αυτην.26Επειδη τι ωφελειται ανθρωπος εαν τον κοσμον ολον κερδηση, την δε ψυχην αυτου ζημιωθη; η τι θελει δωσει ανθρωπος εις ανταλλαγην της ψυχης αυτου;27Διοτι μελλει ο Υιος του ανθρωπου να ελθη εν τη δοξη του Πατρος αυτου μετα των αγγελων αυτου, και τοτε θελει αποδωσει εις εκαστον κατα την πραξιν αυτου.28Αληθως σας λεγω, ειναι τινες των εδω ισταμενων, οιτινες δεν θελουσι γευθη θανατον, εωσου ιδωσι τον Υιον του ανθρωπου ερχομενον εν τη βασιλεια αυτου.

Η ερώτηση που κάνει ο Κύριος στους μαθητές Του μας δείχνει οτι οι σκέψειςπου αφορούν το Πρόσωπό Του είναι διχασμένες, και το ίδιο ισχύει και σήμερα.Ομως εσύ, αναγνώστη, μπορείς να πείς Ποιός είναι και τί είναι για σένα; Είναι η αποκάλυψη του Πατέρα προς τον Πέτρο που τον παρακινεί να κάνει αυτήτη μεγαλοπρεπή ομολογία, “Σύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος”. Είναι το ακλόνητο θεμέλιο στο οποίο ο Κύριος θα οικοδομήσει την Εκκλησία Του, της οποίας ο κάθε πιστός, σαν τον Σίμωνα, θα γίνει ενας ζωντανός λίθος.Πώς θα μπορούσαν οι δυνάμεις του κακού να υπερισχύσουν απέναντι σ’ αυτό που ανήκει στο Χριστό, και που ο Ιδιος το οικοδομεί; Ετσι ο Κύριος τιμάει το μαθητή Του με μια ιδιαίτερη αποστολή: με το κήρυγμά του ν’ ανοίξει τις θύρες της βασιλείας σε Ιουδαίους και Εθνικούς(Πραξ. 2:36, 10:43).

“Από τότε” ο Κύριος Ιησούς αναφερόμενος στην Εκκλησία, μιλάει για τηντιμή που θά’ πρεπε να πληρώσει για να την εξαγοράσει: τα παθήματά Του και το θάνατό Του. Επειτα ο φτωχός Πέτρος, που λίγο νωρίτερα μιλούσε σαν “προφήτης του Θεού”,γίνεται εδώ ενα όργανο του Σατανά. Ζητάει να στρέψει το Χριστό μακριά απ’ το μονοπάτι της υπακοής, όμως αναγνωρίζεταιαμέσως και αποκρούεται.

Ο Κύριος Ιησούς, που ηταν ο πρώτος που περπάτησε το μονοπάτι της πλήρουςαυταπάρνησης, δεν κρύβει τί συνεπάγεται το να Τον ακολουθήσουν κάποιοι (πρβλ.10:37-40). Είμαστε έτοιμοι να Τον ακολουθήσουμε, με οποιοδήποτε κόστος; (Φιλιπ. 3:8)

Κατά Ματθαίον 17:1-13
1Και μεθ' ημερας εξ παραλαμβανει Ιησους τον Πετρον και Ιακωβον και Ιωαννην τον αδελφον αυτου και αναβιβαζει αυτους εις ορος υψηλον κατ' ιδιαν·2και μετεμορφωθη εμπροσθεν αυτων, και ελαμψε το προσωπον αυτου ως ο ηλιος, τα δε ιματια αυτου εγειναν λευκα ως το φως.3Και ιδου, εφανησαν εις αυτους Μωυσης και Ηλιας συλλαλουντες μετ' αυτου.4Αποκριθεις δε ο Πετρος ειπε προς τον Ιησουν· Κυριε, καλον ειναι να ημεθα εδω· εαν θελης, ας καμωμεν εδω τρεις σκηνας, δια σε μιαν και δια τον Μωυσην μιαν και μιαν δια τον Ηλιαν.5Ενω αυτος ελαλει ετι, ιδου, νεφελη φωτεινη επεσκιασεν αυτους, και ιδου, φωνη εκ της νεφελης λεγουσα· Ουτος ειναι ο Υιος μου ο αγαπητος, εις τον οποιον ευηρεστηθην· αυτου ακουετε.6Και ακουσαντες οι μαθηται επεσον κατα προσωπον αυτων και εφοβηθησαν σφοδρα.7Και προσελθων ο Ιησους επιασεν αυτους και ειπεν· Εγερθητε και μη φοβεισθε.8Υψωσαντες δε τους οφθαλμους αυτων, δεν ειδον ουδενα ειμη τον Ιησουν μονον.9Και ενω κατεβαινον απο του ορους, παρηγγειλεν εις αυτους ο Ιησους, λεγων· Μη ειπητε προς μηδενα το οραμα, εωσου ο Υιος του ανθρωπου αναστηθη εκ νεκρων.10Και ηρωτησαν αυτον οι μαθηται αυτου, λεγοντες· Δια τι λοιπον λεγουσιν οι γραμματεις οτι πρεπει να ελθη ο Ηλιας πρωτον;11Ο δε Ιησους αποκριθεις ειπε προς αυτους· Ο Ηλιας μεν ερχεται πρωτον και θελει αποκαταστησει παντα·12σας λεγω ομως οτι ηλθεν ηδη ο Ηλιας, και δεν εγνωρισαν αυτον, αλλ' επραξαν εις αυτον οσα ηθελησαν· ουτω και ο Υιος του ανθρωπου μελλει να παθη υπ' αυτων.13Τοτε ενοησαν οι μαθηται, οτι περι Ιωαννου του Βαπτιστου ειπε προς αυτους.

Το κεφ. 16 τελείωσε με τη σκέψη των παθημάτων και του θανάτου του ΚυρίουΙησού. Το κεφ. 17 ανοίγει με την εμφάνισή Του στη δόξα, απάντηση στην υπόσχεσήΤου προς τους μαθητές (16:28). Μετά την περιφρόνηση της οποίας ο Υιός Του ηταντο αντικείμενο του λαού Του Ισραήλ, και όλα τα σχήματα της απιστίας που συνάντησεστο προηγούμενο κεφάλαιο, ο Θεός θέλησε να δώσει σε επιλεγμένους μάρτυρες μεταξύτων ανθρώπων μια εικόνα της βασιλικής Του μεγαλοπρέπειας. Τί μεγαλειώδης σκηνή!Ομως οι τρείς μαθητές είναι αδύνατο να την υποφέρουν. Φόβος τους κυριεύει (μετά τον ύπνο: Λουκά 9:32). Και τελικά είναι αναγκαίο να πάρει το λόγο ο Θεός για να εμποδίσει να συγχέεταιο Αγαπητός Του με τους δύο συντρόφους Του στη δόξα. Μόνο λίγο αργότερα, μετάτην ανάσταση, οι μαθητές θα καταλάβουν τη σημασία αυτής της μεγαλοπρεπούς όρασης,και θα τους επιτραπεί να την διηγηθούν. Αυτό είναι που θα κάνει ο Πέτρος στηδεύτερη επιστολή του (2 Πέτρου 1:17, 18). Προς το παρόν όμως, ενώ ο Μωυσήςκαι ο Ηλίας επιστρέφουν στην ανάπαυσή τους, ο Υιός του Θεού ξαναπαίρνει τοταπεινό “σχήμα του υπηρέτη” που είχε εγκαταλείψει μονάχα προς στιγμήν, καικατεβαίνει απο το όρος για να πάρει πάνω Του το μοναχικό δρόμο του σταυρού.

Κατά Ματθαίον 17:14-27
14Και οτε ηλθον προς τον οχλον, επλησιασεν εις αυτον ανθρωπος τις γονυπετων εις αυτον και λεγων·15Κυριε, ελεησον μου τον υιον, διοτι σεληνιαζεται και κακως πασχει· διοτι πολλακις πιπτει εις το πυρ και πολλακις εις το υδωρ.16Και εφερα αυτον προς τους μαθητας σου, αλλα δεν ηδυνηθησαν να θεραπευσωσιν αυτον.17Αποκριθεις δε ο Ιησους ειπεν· Ω γενεα απιστος και διεστραμμενη, εως ποτε θελω εισθαι μεθ' υμων; εως ποτε θελω υποφερει υμας; φερετε μοι αυτον εδω.18Και επετιμησεν αυτον ο Ιησους, και εξηλθεν απ' αυτου το δαιμονιον και εθεραπευθη το παιδιον απο της ωρας εκεινης.19Τοτε προσελθοντες οι μαθηται προς τον Ιησουν κατ' ιδιαν, ειπον· Δια τι ημεις δεν ηδυνηθημεν να εκβαλωμεν αυτο;20Ο δε Ιησους ειπε προς αυτους· Δια την απιστιαν σας. Διοτι αληθως σας λεγω, Εαν εχητε πιστιν ως κοκκον σιναπεως, θελετε ειπει προς το ορος τουτο, Μεταβηθι εντευθεν εκει, και θελει μεταβη· και δεν θελει εισθαι ουδεν αδυνατον εις εσας.21Τουτο δε το γενος δεν εξερχεται, ειμη δια προσευχης και νηστειας.
22Και ενω διετριβον εν τη Γαλιλαια, ειπε προς αυτους ο Ιησους· Μελλει ο Υιος του ανθρωπου να παραδοθη εις χειρας ανθρωπων·23και θελουσι θανατωσει αυτον, και την τριτην ημεραν θελει αναστηθη. Και ελυπηθησαν σφοδρα.
24Οτε δε ηλθον εις την Καπερναουμ, προσηλθον προς τον Πετρον οι λαμβανοντες τα διδραχμα και ειπον· Ο διδασκαλος σας δεν πληρονει τα διδραχμα;25Λεγει, Ναι. Και οτε εισηλθεν εις την οικιαν, προελαβεν αυτον ο Ιησους λεγων· Τι σοι φαινεται, Σιμων; οι βασιλεις της γης απο τινων λαμβανουσι φορους η δασμον; απο των υιων αυτων η απο των ξενων;26Λεγει προς αυτον ο Πετρος· Απο των ξενων. Ειπε προς αυτον ο Ιησους· Αρα ελευθεροι ειναι οι υιοι.27Πλην δια να μη σκανδαλισωμεν αυτους, υπαγε εις την θαλασσαν και ριψον αγκιστρον και το πρωτον οψαριον, το οποιον αναβη, λαβε, και ανοιξας το στομα αυτου θελεις ευρει στατηρα· εκεινον λαβων δος εις αυτους δι' εμε και σε.

Η λατρεία του Χριστιανού έχει το αποτέλεσμα να τον μεταφέρει εν πνεύματι“στη κορυφή του όρους” στη συντροφιά του δοξασμένου Κυρίου. Ας μπορούσαμε ναγνωρίζουμε τέτοιες στιγμές πιο συχνά! Είναι όμως απαραίτητο για μας να γνωρίζουμεπώς να κατηφορίζουμε πάλι μαζί Του στο μέσον των περιστάσεων της ζωής σ’ αυτόν τον κόσμο οπου βασιλεύει ο Σατανάς. Αυτή είναι η εμπειρία που πρέπει ν’ αποκομίσουν εδώ οι μαθητές. Η θεραπείατου σεληνιαζόμενου παιδιού δίνει την ευκαιρία στον Κύριο Ιησού να τονίσει την θριαμβευτική δύναμη της πίστης.

Η σκηνή στα εδάφια 24-27 είναι και διδακτική και συγκινητική. Ο Πέτρος,πάντοτε έτοιμος να καθοδηγήσει χωρίς να σκεφτεί προηγουμένως, και ξεχνώνταςτην όραση της δόξας και τη φωνή του Πατρός, αναλαμβάνει να πληρώσει το φόροτου ναού για τον Κύριό του. Ο Κύριος Ιησούς με καλωσύνη τον ρωτάει αν συνέβηποτέ να πληρώσει ο υιός του βασιλιά φόρους στον πατέρα Του. (Μόλις νωρίτεραο Σίμων Τον είχε αναγνωρίσει ως τον Υιό του ζώντος Θεού). Μετά απ’ αυτή τη διευκρίνηση, ο Κύριος λέει στον Πέτρο παρ’ όλαυτά να πληρώσειτα χρήματα που δεν οφείλει. Ομως την ίδια ώρα φανερώνει τη δύναμή Του: είναι Αυτός που κυβερνάει πάνω σ’ όλη τη δημιουργία, ακόμα και στα ψάριατης θαλάσσης (Ψαλμ. 8:6-8), και που δείχνει επίσης την αγάπη Του: ενώνεται ο Ιδιος με τον αδύναμο μαθητή Του πληρώνοντας και γι’ αυτόν.

Κατά Ματθαίον 18:1-14
1Εν εκεινη τη ωρα ηλθον οι μαθηται προς τον Ιησουν, λεγοντες· Τις αρα ειναι μεγαλητερος εν τη βασιλεια των ουρανων;2Και προσκαλεσας ο Ιησους παιδιον, εστησεν αυτο εν τω μεσω αυτων3και ειπεν· Αληθως σας λεγω, εαν δεν επιστρεψητε και γεινητε ως τα παιδια, δεν θελετε εισελθει εις την βασιλειαν των ουρανων.4Οστις λοιπον ταπεινωση εαυτον ως το παιδιον τουτο, ουτος ειναι ο μεγαλητερος εν τη βασιλεια των ουρανων.5Και οστις δεχθη εν τοιουτον παιδιον εις το ονομα μου, εμε δεχεται·6οστις ομως σκανδαλιση ενα των μικρων τουτων των πιστευοντων εις εμε, συμφερει εις αυτον να κρεμασθη μυλου πετρα επι τον τραχηλον αυτου και να καταποντισθη εις το πελαγος της θαλασσης.
7Ουαι εις τον κοσμον δια τα σκανδαλα· διοτι ειναι αναγκη να ελθωσι τα σκανδαλα· πλην ουαι εις τον ανθρωπον εκεινον, δια του οποιου το σκανδαλον ερχεται.8Και εαν η χειρ σου η ο πους σου σε σκανδαλιζη, εκκοψον αυτο και ριψον απο σου· καλητερον σοι ειναι να εισελθης εις την ζωην χωλος η κουλλος, παρα εχων δυο χειρας η δυο ποδας να ριφθης εις το πυρ το αιωνιον.9Και εαν ο οφθαλμος σου σε σκανδαλιζη, εκβαλε αυτον και ριψον απο σου· καλητερον σοι ειναι μονοφθαλμος να εισελθης εις την ζωην, παρα εχων δυο οφθαλμους να ριφθης εις την γεενναν του πυρος.10Προσεχετε μη καταφρονησητε ενα των μικρων τουτων· διοτι σας λεγω οτι οι αγγελοι αυτων εν τοις ουρανοις διαπαντος βλεπουσι το προσωπον του Πατρος μου του εν ουρανοις.11Επειδη ο Υιος του ανθρωπου ηλθε δια να σωση το απολωλος.12Τι σας φαινεται; εαν ανθρωπος τις εχη εκατον προβατα και πλανηθη εν εξ αυτων, δεν αφινει τα ενενηκοντα εννεα και υπαγων επι τα ορη, ζητει το πλανωμενον;13Και εαν συμβη να ευρη αυτο, αληθως σας λεγω οτι χαιρει δι' αυτο μαλλον παρα δια τα ενενηκοντα εννεα τα μη πεπλανημενα.14Ουτω δεν ειναι θελημα εμπροσθεν του Πατρος σας του εν ουρανοις να απολεσθη εις των μικρων τουτων.

Ο κόσμος αρέσκεται σ’ ό,τι είναι μεγάλο. Οι μαθητές απο την πλευρά τουςδεν ξεφεύγουν απ’ αυτό το πνεύμα. Επιθυμούν να γνωρίσουν ποιός είναι ο μεγαλύτεροςμεταξύ τους στη βασιλεία τ’ ουρανού. Ο Κύριος, ωστόσο, αποκρίνεται οτι το σημαντικότερο πράγμα είναι να εισέλθεις σ’ αυτήν, και για να επιτύχει κάποιος αυτό πρέπει να γίνει ο μικρότερος. Για ν’ αποτυπώσει ακράδαντα αυτή τη διδασκαλία στο πνεύμα τους, φωνάζει εναμικρό παιδί και το τοποθετεί στο μέσον τους. Ισως κι’ εμείς έχουμε μικρά παιδιάανάμεσά μας. Κι αυτά επίσης εχουν τοποθετηθεί ανάμεσά μας σαν παραδείγματαεμπιστοσύνης και απλότητας. Ας προσέχουμε να μην τα περιφρονούμε εξ’ αιτίας της αδυναμίας τους, της άγνοιας και της απλότητάς τους. Και ακόμαπερισσότερο, ας αποφεύγουμε να τα σκανδαλίζουμε. Το κακό παράδειγμα ενός μεγαλύτερου αδελφού είναι η χειρότερη παγίδα που μπορεί να μπεί μπροστάστα βήματα νέων Χριστιανών. Ετσι ο Κύριος Ιησούς επαναλαμβάνει εδώ αυτό πουήδη εχει πεί σχετικά με το θέμα περιπτώσεων πτώσης (πρβλ. εδ. 8, 9, 5:29, 30).

Εντελώς μακρυά απ’ το να περιφρονεί αυτούς τους μικρούς, ο Θεός απαντάειστις αδυναμίες τους με ιδιαίτερες φροντίδες. Αγγελοι είναι επιφορτισμένοι στονα τους προσέχουν. Και ας μην ξεχνάμε οτι ο Κύριος Ιησούς ήρθε για να τους σώσει (εδ. 11). Εχουν τοποθετηθεί κάτω απ’ τις ευεργετικές συνέπειες του έργου Τουακόμα κι αν πεθάνουν προτού φθάσουν στην ηλικία της ευθύνης. Η παραβολή τουχαμένου προβάτου μας διδάσκει την αξία που εχει καθένα απ’ αυτά τα πρόβαταγια τον καλό Ποιμένα.

Κατά Ματθαίον 18:15-35
15Εαν δε αμαρτηση εις σε ο αδελφος σου, υπαγε και ελεγξον αυτον μεταξυ σου και αυτου μονου· εαν σου ακουση, εκερδησας τον αδελφον σου·16εαν ομως δεν ακουση, παραλαβε μετα σου ετι ενα η δυο, δια να βεβαιωθη πας λογος επι στοματος δυο μαρτυρων η τριων.17Και εαν παρακουση αυτων, ειπε τουτο προς την εκκλησιαν· αλλ' εαν και της εκκλησιας παρακουση, ας ειναι εις σε ως ο εθνικος και ο τελωνης.18Αληθως σας λεγω, Οσα εαν δεσητε επι της γης, θελουσιν εισθαι δεδεμενα εν τω ουρανω, και οσα εαν λυσητε επι της γης, θελουσιν εισθαι λελυμενα εν τω ουρανω.19Παλιν σας λεγω οτι εαν δυο απο σας συμφωνησωσιν επι της γης περι παντος πραγματος, περι του οποιου ηθελον καμει αιτησιν, θελει γεινει εις αυτους παρα του Πατρος μου του εν ουρανοις.20Διοτι οπου ειναι δυο η τρεις συνηγμενοι εις το ονομα μου, εκει ειμαι εγω εν τω μεσω αυτων.
21Τοτε προσελθων προς αυτον ο Πετρος, ειπε· Κυριε, ποσακις αν αμαρτηση εις εμε ο αδελφος μου και θελω συγχωρησει αυτον; εως επτακις;22Λεγει προς αυτον ο Ιησους· Δεν σοι λεγω εως επτακις, αλλ' εως εβδομηκοντακις επτα.23Δια τουτο η βασιλεια των ουρανων ωμοιωθη με ανθρωπον βασιλεα, οστις ηθελησε να θεωρηση λογαριασμον μετα των δουλων αυτου.24Και οτε ηρχισε να θεωρη, εφερθη προς αυτον εις οφειλετης μυριων ταλαντων.25Και επειδη δεν ειχε να αποδωση, προσεταξεν ο κυριος αυτου να πωληθη αυτος και η γυνη αυτου και τα τεκνα και παντα οσα ειχε, και να αποδοθη το οφειλομενον.26Πεσων λοιπον ο δουλος προσεκυνει αυτον, λεγων· Κυριε, μακροθυμησον εις εμε, και παντα θελω σοι αποδωσει.27Σπλαγχνισθεις δε ο κυριος του δουλου εκεινου, απελυσεν αυτον και το δανειον αφηκεν εις αυτον.28Αφου ομως εξηλθεν ο δουλος εκεινος, ευρεν ενα των συνδουλων αυτου, οστις εχρεωστει εις αυτον εκατον δηναρια, και πιασας αυτον επνιγε, λεγων· Αποδος μοι ο, τι χρεωστεις.29Πεσων λοιπον ο συνδουλος αυτου εις τους ποδας αυτου, παρεκαλει αυτον λεγων· Μακροθυμησον εις εμε, και παντα θελω σοι αποδωσει.30Εκεινος ομως δεν ηθελεν, αλλ' απελθων εβαλεν αυτον εις φυλακην, εωσου αποδωση το οφειλομενον.31Ιδοντες δε οι συνδουλοι αυτου τα γενομενα, ελυπηθησαν σφοδρα και ελθοντες εφανερωσαν προς τον κυριον αυτων παντα τα γενομενα.32Τοτε προσκαλεσας αυτον ο κυριος αυτου, λεγει προς αυτον· Δουλε πονηρε, παν το χρεος εκεινο σοι αφηκα, επειδη με παρεκαλεσας·33δεν επρεπε και συ να ελεησης τον συνδουλον σου, καθως και εγω σε ηλεησα;34Και οργισθεις ο κυριος αυτου παρεδωκεν αυτον εις τους βασανιστας, εωσου αποδωση παν το οφειλομενον εις αυτον.35Ουτω και ο Πατηρ μου ο επουρανιος θελει καμει εις εσας, εαν δεν συγχωρησητε εκ καρδιας σας εκαστος εις τον αδελφον αυτου τα πταισματα αυτων.

Ο Κύριος εξηγεί πώς μπορούν να επιλυθούν οι διαφωνίες μεταξύτων αδελφών (εδ. 15-17). Μπορούμε να συνδέσουμε αυτό με την διδασκαλία Τουσχετικά με την συγχώρεση (εδ. 22, πρβλ. Εφεσ. 4:32, Κολοσ. 3:13). Του δίδεται όμως μια ευκαιρία για ναεπανέλθει στο θέμα της Εκκλησίας, δίνοντάς μας ενα εδάφιο, ή μάλλον μια υπόσχεση, πολύ μεγάλης σπουδαιότητας: “Διότι όπου είναι δύο ή τρείς συνηγμένοι εις το όνομά μου, εκεί είμαι εγώ εν τωμέσω αυτών” (εδ. 20). Απο αυτή την παρουσία απορρέει κάθε τι το οποίο έχει ανάγκη ακόμα και η πιο αδύναμη συντροφιά πιστών που συγκεντρώθηκαν στο όνομα του Κυρίου Ιησού. Πώς λοιπόν θαμπορούσαν να μην ευλογηθούν οταν Αυτός που είναι η πηγή της ευλογίας είναιεκεί στο μέσον τους και περιμένουν απ’ Αυτόν; Η υπόσχεση εδώ είναι ιδιαιτέρωςσε σχέση με την εξουσία που απονέμεται στην εκκλησία (δεδεμένα και λελυμένα) και με την προσευχή των δύο ή τριών για οποιοδήποτε θέμα, με τη βεβαιότητα οτι θα το εκπληρώσει γι’αυτούς. Αλοίμονο! Πόσοι πολλοί Χριστιανοί ξεχνούν τη σπουδαιότητα της συνάθροισηςσυμπροσευχής;

Η παραβολή του υπηρέτη που οφείλει τα μύρια τάλαντα (ενα τεράστιο ποσό)μας υπενθυμίζει το ανυπολόγιστο χρέος που ο Θεός μας συγχώρεσε εν Χριστώ (Εζρα 9:6). Τί, είναι σε σύγκριση, οι ασήμαντεςαδικίες που πρέπει να υποφέρουμε; Θεία συγχώρεση, της οποίας γίναμε τα αντικείμενα,μας καθιστά υπεύθυνους να δείχνουμε με τη σειρά μας έλεος.

Κατά Ματθαίον 19:1-26
1Και οτε ετελειωσεν ο Ιησους τους λογους τουτους, ανεχωρησεν απο της Γαλιλαιας και ηλθεν εις τα ορια της Ιουδαιας περαν του Ιορδανου.2Και ηκολουθησαν αυτον οχλοι πολλοι, και εθεραπευσεν αυτους εκει.
3Και ηλθον προς αυτον οι Φαρισαιοι, πειραζοντες αυτον και λεγοντες προς αυτον· Συγχωρειται εις τον ανθρωπον να χωρισθη την γυναικα αυτου δια πασαν αιτιαν;4Ο δε αποκριθεις ειπε προς αυτους· Δεν ανεγνωσατε οτι ο πλασας απ' αρχης αρσεν και θηλυ επλασεν αυτους5και ειπεν, Ενεκεν τουτου θελει αφησει ανθρωπος τον πατερα και την μητερα και θελει προσκολληθη εις την γυναικα αυτου, και θελουσιν εισθαι οι δυο εις σαρκα μιαν;6Ωστε δεν ειναι πλεον δυο, αλλα μια σαρξ. Εκεινο λοιπον το οποιον ο Θεος συνεζευξεν, ανθρωπος ας μη χωριζη.7Λεγουσι προς αυτον· Δια τι λοιπον ο Μωυσης προσεταξε να δωση εγγραφον διαζυγιου και να χωρισθη αυτην;8Λεγει προς αυτους· Διοτι ο Μωυσης δια την σκληροκαρδιαν σας συνεχωρησεν εις εσας να χωριζησθε τας γυναικας σας· απ' αρχης ομως δεν εγεινεν ουτω.9Σας λεγω δε οτι οστις χωρισθη την γυναικα αυτου εκτος δια πορνειαν και νυμφευθη αλλην, γινεται μοιχος· και οστις νυμφευθη γυναικα κεχωρισμενην, γινεται μοιχος.10Λεγουσι προς αυτον οι μαθηται αυτου· Εαν ουτως εχη η υποχρεωσις του ανδρος προς την γυναικα, δεν συμφερει να νυμφευθη.11Ο δε ειπε προς αυτους· Δεν δυνανται παντες να δεχθωσι τον λογον τουτον, αλλ' εις οσους ειναι δεδομενον.12Διοτι ειναι ευνουχοι, οιτινες εκ κοιλιας μητρος εγεννηθησαν ουτω, και ειναι ευνουχοι, οιτινες ευνουχισθησαν υπο των ανθρωπων, και ειναι ευνουχοι, οιτινες ευνουχισαν εαυτους δια την βασιλειαν των ουρανων. Οστις δυναται να δεχθη τουτο, ας δεχθη.
13Τοτε εφερθησαν προς αυτον παιδια, δια να επιθεση τας χειρας επ' αυτα και να ευχηθη· οι δε μαθηται επεπληξαν αυτα.14Πλην ο Ιησους ειπεν· Αφησατε τα παιδια και μη εμποδιζετε αυτα να ελθωσι προς εμε· διοτι των τοιουτων ειναι η βασιλεια των ουρανων.15Και αφου επεθηκεν επ' αυτα τας χειρας, ανεχωρησεν εκειθεν.
16Και ιδου, προσελθων τις ειπε προς αυτον· Διδασκαλε αγαθε, τι καλον να πραξω δια να εχω ζωην αιωνιον;17Ο δε ειπε προς αυτον· Τι με λεγεις αγαθον; ουδεις αγαθος ειμη εις, ο Θεος. Αλλ' εαν θελης να εισελθης εις την ζωην, φυλαξον τας εντολας.18Λεγει προς αυτον· Ποιας; Και ο Ιησους ειπε· Το μη φονευσης, μη μοιχευσης, μη κλεψης, μη ψευδομαρτυρησης,19τιμα τον πατερα σου και την μητερα, και θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον.20Λεγει προς αυτον ο νεανισκος· Παντα ταυτα εφυλαξα εκ νεοτητος μου· τι μοι λειπει ετι;21Ειπε προς αυτον ο Ιησους· Εαν θελης να ησαι τελειος, υπαγε, πωλησον τα υπαρχοντα σου και δος εις πτωχους, και θελεις εχει θησαυρον εν ουρανω, και ελθε, ακολουθει μοι.22Ακουσας δε ο νεανισκος τον λογον, ανεχωρησε λυπουμενος· διοτι ειχε κτηματα πολλα.
23Και ο Ιησους ειπε προς τους μαθητας αυτου· Αληθως σας λεγω οτι δυσκολως θελει εισελθει πλουσιος εις την βασιλειαν των ουρανων.24Και παλιν σας λεγω, Ευκολωτερον ειναι να περαση καμηλος δια τρυπηματος βελονης παρα πλουσιος να εισελθη εις την βασιλειαν του Θεου.25Ακουσαντες δε οι μαθηται αυτου εξεπληττοντο σφοδρα, λεγοντες· Τις λοιπον δυναται να σωθη;26Εμβλεψας δε ο Ιησους, ειπε προς αυτους· Παρα ανθρωποις τουτο αδυνατον ειναι, παρα τω Θεω ομως τα παντα ειναι δυνατα.

Στην αρχή αυτού του κεφαλαίου, ο Κύριος Ιησούς απαντάει σε μια ερώτησητων Φαρισαίων, στην οποία ξανά καταδικάζει το διαζύγιο (5:31, 32).

Επειτα ευλογεί τα μικρά παιδιά που Του έφεραν, και επιπλήττει τους μαθητέςεπειδή ήθελαν να τ’ απομακρύνουν. Φέρνουμε κι εμείς στον Κύριο νέες ψυχές μετην προσευχή μας; Η αντιθέτως, είμαστε μεταξύ αυτών που θέλουν να τις εμποδίζουναπ’ το να έρθουν στον Κύριο;

Στο εδ. 16 βλέπουμε ενα νέο άνδρα που έρχεται στον Κύριο Ιησού με αυτήτην έξοχη επιθυμία: ν’ αποκτήσει την αιώνια ζωή. Μόνο το ερώτημα απο μόνο τουηταν κακώς διατυπωμένο και ο Κύριος επιθυμεί να το γνωρίσει αυτό στον επισκέπτηΤου. “Θέλεις να κάνεις το αγαθό; Λοιπόν! Φύλλαξε τις εντολές!” Η απάντηση του νέου άνδρα δείχνει οτιδεν γνώριζε την κατάστασή του, ως χαμένος αμαρτωλός, ή την ανικανότητά τουνα κάνει κάτι καλό για το Θεό. Ετσι ο Κύριος του δείχνει ενα είδωλο που κατοικείστη καρδιά του. Είναι τα πλούτη του, ενα εμπόδιο που εμποδίζει τόσους πολλούςανθρώπους να έρθουν στο Χριστό και να Τον ακολουθήσουν! Οχι, η αιώνια ζωή δεναποκτάται με τα καλά έργα. Ούτε η πιο ευγενή προσωπικότητα, ούτε το μεγαλύτερο φυσικό ταλέντο βοηθάειμε κάποιο τρόπο για ν’ αξίζουμε την αιώνια ζωή, επειδή αυτή δεν είναι κάτι που κερδίζεται. Είναι ενα δώρο που δίδεται ελεύθερα απο τον Κύριο σ’ αυτούς που Τον ακολουθούν (Ιωαν. 10:28).

Κατά Ματθαίον 19:27-30; Κατά Ματθαίον 20:1-16
27Τοτε αποκριθεις ο Πετρος, ειπε προς αυτον· Ιδου, ημεις αφηκαμεν παντα και σοι ηκολουθησαμεν· τι λοιπον θελει εισθαι εις ημας;28Ο δε Ιησους ειπε προς αυτους· Αληθως σας λεγω οτι σεις οι ακολουθησαντες μοι, εν τη παλιγγενεσια, οταν καθηση ο Υιος του ανθρωπου επι του θρονου της δοξης αυτου, θελετε καθησει και σεις επι δωδεκα θρονους κρινοντες τας δωδεκα φυλας του Ισραηλ.29Και πας οστις αφηκεν οικιας η αδελφους η αδελφας η πατερα η μητερα η γυναικα η τεκνα η αγρους ενεκεν του ονοματος μου, εκατονταπλασια θελει λαβει και ζωην αιωνιον θελει κληρονομησει.30Πολλοι ομως πρωτοι θελουσιν εισθαι εσχατοι και εσχατοι πρωτοι.
1Διοτι η βασιλεια των ουρανων ειναι ομοια με ανθρωπον οικοδεσποτην, οστις εξηλθεν αμα τω πρωι δια να μισθωση εργατας δια τον αμπελωνα αυτου.2Αφου δε συνεφωνησε μετα των εργατων προς εν δηναριον την ημεραν, απεστειλεν αυτους εις τον αμπελωνα αυτου.3Και εξελθων περι την τριτην ωραν, ειδεν αλλους ισταμενους εν τη αγορα αργους,4και προς εκεινους ειπεν· Υπαγετε και σεις εις τον αμπελωνα, και ο, τι ειναι δικαιον θελω σας δωσει. Και εκεινοι υπηγον.5Παλιν εξελθων περι την εκτην και ενατην ωραν, εκαμεν ωσαυτως.6Περι δε την ενδεκατην ωραν εξελθων ευρεν αλλους ισταμενους αργους, και λεγει προς αυτους· Δια τι ιστασθε εδω ολην την ημεραν αργοι;7Λεγουσι προς αυτον· Διοτι ουδεις εμισθωσεν ημας. Λεγει προς αυτους· Υπαγετε και σεις εις τον αμπελωνα, και ο, τι ειναι δικαιον θελετε λαβει.8Αφου δε εγεινεν εσπερα, λεγει ο κυριος του αμπελωνος προς τον επιτροπον αυτου· Καλεσον τους εργατας και αποδος εις αυτους τον μισθον, αρχισας απο των εσχατων εως των πρωτων.9Και ελθοντες οι περι την ενδεκατην ωραν μισθωθεντες, ελαβον ανα εν δηναριον.10Ελθοντες δε οι πρωτοι, ενομισαν οτι θελουσι λαβει πλειοτερα, ελαβον ομως και αυτοι ανα εν δηναριον.11Και λαβοντες εγογγυζον κατα του οικοδεσποτου,12λεγοντες οτι, Ουτοι οι εσχατοι μιαν ωραν εκαμον, και εκαμες αυτους ισους με ημας, οιτινες εβαστασαμεν το βαρος της ημερας και τον καυσωνα.13Ο δε αποκριθεις ειπε προς ενα εξ αυτων· Φιλε, δεν σε αδικω· δεν συνεφωνησας εν δηναριον μετ' εμου;14λαβε το σον και υπαγε· θελω δε να δωσω εις τουτον τον εσχατον ως και εις σε.15Η δεν εχω την εξουσιαν να καμω ο, τι θελω εις τα εμα; η ο οφθαλμος σου ειναι πονηρος διοτι εγω ειμαι αγαθος;16Ουτω θελουσιν εισθαι οι εσχατοι πρωτοι και οι πρωτοι εσχατοι· διοτι πολλοι ειναι οι κεκλημενοι, ολιγοι δε οι εκλεκτοι.

Η ερώτηση που απασχολούσε τους μαθητές τόσο πολύ, να γνωρίσουν ποιός θαηταν ο πρώτος και ποιός ο τελευταίος στη βασιλεία των ουρανών, αποτυπώνεταιεδώ με μια νέα παραβολή. Θα μπορούσαμε ίσως με κάποιο τρόπο να πάρουμε το μέροςτων δυσαρεστημένων εργατών και να θεωρήσουμε ως αδικία του Κυρίου να ενεργήσειμ’ αυτό τον τρόπο. Ομως ας κοιτάξουμε απο πιο κοντά αυτή την ιστορία. Οι πρώτοιπρωϊνοί εργάτες συμφώνησαν με τον οικοδεσπότη (εδ. 2, 13). Εκτίμησαν το έργο τους με μια συγκεκριμένη τιμή.Αντιθέτως αυτοί που ακολούθησαν εμπιστεύθηκαν τον κύριό τους, να καθορίσει το μισθό τους σαν “αυτό που είναι δίκαιο” (εδ.4, 7). Δεν είχαν λόγο να λυπηθούν. Στη βασιλεία των ουρανών, η ανταπόδοση δενείναι ποτέ ενα δικαίωμα. Ολοι είναι αχρείοι δούλοι σύμφωνα με το Λουκά 17:10και κανένας δεν αξίζει τίποτα. Τα πάντα εξαρτώνται απ’ την πανίσχυρη χάρη του Θεού. Απο ενα διαφορετικό οπτικό πεδίο, οι εργάτες της ενδέκατης ώρας είναι,στη πραγματικότητα οι λιγότερο ευνοημένοι. Αυτοί έχασαν την ευκαιρία και τηχαρά να υπηρετήσουν αυτό τον καλό κύριο για το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας.Ο Κύριος Ιησούς είναι ο καλίτερος Κύριος. Ας Τον υπηρετούμε απο την παιδικήμας ηλικία. Είναι ο Μόνος για Τον οποίο ποτέ δεν μπορούμε να πούμε οτι τονυπηρετήσαμε απο πολύ νωρίς, ή Τον υπηρετούμε για μεγάλο διάστημα.

Στην ιστορία των βουλών του Θεού, οι πρώτοι εργάτες που συμφώνησαν μετον κύριό τους αντιπροσωπεύουν τον Ισραήλ υπο την οικονομία της διαθήκης. Αυτοίτης ενδέκατης ώρας μας μιλούν για τους Εθνικούς, αντικείμενα της χάρης του Θεού.

Κατά Ματθαίον 20:17-34
17Και αναβαινων ο Ιησους εις Ιεροσολυμα, παρελαβε τους δωδεκα μαθητας κατ' ιδιαν εν τη οδω και ειπε προς αυτους.18Ιδου, αναβαινομεν εις Ιεροσολυμα, και ο Υιος του ανθρωπου θελει παραδοθη εις τους αρχιερεις και γραμματεις και θελουσι καταδικασει αυτον εις θανατον,19και θελουσι παραδωσει αυτον εις τα εθνη δια να εμπαιξωσι και μαστιγωσωσι και σταυρωσωσι, και τη τριτη ημερα θελει αναστηθη.
20Τοτε προσηλθε προς αυτον η μητηρ των υιων του Ζεβεδαιου μετα των υιων αυτης, προσκυνουσα και ζητουσα τι παρ' αυτου.21Ο δε ειπε προς αυτην· Τι θελεις; Λεγει προς αυτον· Ειπε να καθησωσιν ουτοι οι δυο υιοι μου εις εκ δεξιων σου και εις εξ αριστερων εν τη βασιλεια σου.22Αποκριθεις δε ο Ιησους ειπε· Δεν εξευρετε τι ζητειτε. Δυνασθε να πιητε το ποτηριον, το οποιον εγω μελλω να πιω, και να βαπτισθητε το βαπτισμα, το οποιον εγω βαπτιζομαι; Λεγουσι προς αυτον· Δυναμεθα.23Και λεγει προς αυτους· το μεν ποτηριον μου θελετε πιει; και το βαπτισμα το οποιον εγω βαπτιζομαι θελετε βαπτισθη· το να καθησητε ομως εκ δεξιων μου και εξ αριστερων μου δεν ειναι εμου να δωσω, ειμη εις οσους ειναι ητοιμασμενον υπο του Πατρος μου.24Και ακουσαντες οι δεκα ηγανακτησαν περι των δυο αδελφων.25Ο δε Ιησους προσκαλεσας αυτους, ειπεν· Εξευρετε οτι οι αρχοντες των εθνων κατακυριευουσιν αυτα και οι μεγαλοι κατεξουσιαζουσιν αυτα.26Ουτως ομως δεν θελει εισθαι εν υμιν, αλλ' οστις θελει να γεινη μεγας εν υμιν, ας ηναι υπηρετης υμων,27και οστις θελη να ηναι πρωτος εν υμιν, ας ηναι δουλος υμων·28καθως ο Υιος του ανθρωπου δεν ηλθε δια να υπηρετηθη, αλλα δια να υπηρετηση και να δωση την ζωην αυτου λυτρον αντι πολλων.
29Και ενω εξηρχοντο απο της Ιεριχω, ηκολουθησεν αυτον οχλος πολυς.30Και ιδου, δυο τυφλοι καθημενοι παρα την οδον, ακουσαντες οτι ο Ιησους διαβαινει, εκραξαν λεγοντες· Ελεησον ημας, Κυριε, υιε του Δαβιδ.31Ο δε οχλος επεπληξεν αυτους δια να σιωπησωσιν· αλλ' εκεινοι εκραζον δυνατωτερα, λεγοντες· Ελεησον ημας, Κυριε, υιε του Δαβιδ.32Και σταθεις ο Ιησους, εκραξεν αυτους και ειπε· Τι θελετε να σας καμω;33Λεγουσι προς αυτον· Κυριε, να ανοιχθωσιν οι οφθαλμοι ημων.34Και ο Ιησους σπλαγχνισθεις ηγγισε τους οφθαλμους αυτων· και ευθυς ανεβλεψαν αυτων οι οφθαλμοι, και ηκολουθησαν αυτον.

Ο Κύριος Ιησούς περίμενε την κανανόηση απο πλευράς των μαθητών Του σ’αυτό το ιδιαίτερα σοβαρό και οικείο θέμα: των παθημάτων και του θανάτου Τουπου Τον περίμεναν στην Ιερουσαλήμ. Λοιπόν! Η μητέρα του Ιάκωβου και του Ιωάννηεπιλέγει αυτή την ιδιαίτερη στιγμή για να Του θέσει ενα πολύ προσωπικό αίτημα.Θα ηταν περήφανη να έβλεπε τα παιδιά της να κατέχουν μια τιμητική θέση στηβασιλεία του Μεσσία. Οι δέκα δείχνουν την αγανάκτησή τους. Χωρίς αμφιβολία,αυτό δεν συνέβη μονάχα για το αίτημα το οποίο ηταν εντελώς φίλαυτο και χωρίςθέση αυτήν την ώρα, αλλά γιατί ο καθένας εξ’ αυτών έτρεφε μυστικά μια φιλοδοξίαγι’ αυτή τη πρώτη θέση. Αλοίμονο! Μετά απ’ όλα όσα ο Κύριος τους είχε πεί,και μετά απ’ αυτό το μικρό παιδί που είχε βάλει στο μέσον τους, δεν έμαθανή δεν θυμήθηκαν τίποτα; Δεν θα πρέπει να τους κρίνουμε! Πόσο δυσάρεστο είναινα μαθαίνουμε τα μαθήματά μας, τα ίδια μαθήματα! Πόσο πολύ τους μοιάζουμε!

Επειτα, χωρίς καμία επίπληξη, και με απέραντη υπομονή, ο Διδάσκαλος ξαναρχίζειτη διδασκαλία Του. Και αυτή τη φορά την υποστηρίζει με το δικό Του παράδειγμαστο εδ. 28: παντοτινό θέμα της λατρείας του εξαγορασμένου.

Ακολουθώντας την πορεία Του προς την Ιερουσαλήμ, ο Κύριος Ιησούς θεραπεύειδύο τυφλούς άνδρες στην πύλη της Ιεριχώ. Ας υπογραμμίσουμε την ωραία αναμονήτης πίστης εκ μέρους των δύο τυφλών, και απο την πλευρά του Κυρίου την απέραντησυμπάθειά Του.

Κατά Ματθαίον 21:1-17
1Και οτε επλησιασαν εις Ιεροσολυμα και ηλθον εις Βηθφαγη προς το ορος των ελαιων, τοτε ο Ιησους απεστειλε δυο μαθητας,2λεγων προς αυτους· Υπαγετε εις την κωμην την απεναντι υμων, και ευθυς θελετε ευρει ονον δεδεμενην και πωλαριον μετ' αυτης· λυσατε και φερετε μοι.3Και εαν τις σας ειπη τι, θελετε ειπει οτι ο Κυριος εχει χρειαν αυτων· και ευθυς θελει αποστειλει αυτα.4Τουτο δε ολον εγεινε δια να πληρωθη το ρηθεν δια του προφητου, λεγοντος·5Ειπατε προς την θυγατερα Σιων, Ιδου, ο βασιλευς σου ερχεται προς σε πραυς και καθημενος επι ονου και πωλου υιου υποζυγιου.6Πορευθεντες δε οι μαθηται και ποιησαντες καθως προσεταξεν αυτους ο Ιησους,7εφεραν την ονον και το πωλαριον, και εβαλον επανω αυτων τα ιματια αυτων και επεκαθισαν αυτον επανω αυτων.8Ο δε περισσοτερος οχλος εστρωσαν τα ιματια εαυτων εις την οδον, αλλοι δε εκοπτον κλαδους απο των δενδρων και εστρωνον εις την οδον.9Οι δε οχλοι οι προπορευομενοι και οι ακολουθουντες εκραζον, λεγοντες· Ωσαννα τω υιω Δαβιδ· ευλογημενος ο ερχομενος εν ονοματι Κυριου· Ωσαννα εν τοις υψιστοις.10Και οτε εισηλθεν εις Ιεροσολυμα, εσεισθη πασα η πολις, λεγουσα· Τις ειναι ουτος;11Οι δε οχλοι ελεγον· Ουτος ειναι Ιησους ο προφητης ο απο Ναζαρετ της Γαλιλαιας.
12Και εισηλθεν ο Ιησους εις το ιερον του Θεου και εξεβαλε παντας τους πωλουντας και αγοραζοντας εν τω ιερω, και τας τραπεζας των αργυραμοιβων ανετρεψε και τα καθισματα των πωλουντων τας περιστερας,13και λεγει προς αυτους· Ειναι γεγραμμενον, Ο οικος μου οικος προσευχης θελει ονομαζεσθαι; σεις δε εκαμετε αυτον σπηλαιον ληστων.14Και προσηλθον προς αυτον τυφλοι και χωλοι εν τω ιερω και εθεραπευσεν αυτους.15Ιδοντες δε οι αρχιερεις και οι γραμματεις τα θαυμασια, τα οποια εκαμε, και τους παιδας κραζοντας εν τω ιερω και λεγοντας, Ωσαννα τω υιω Δαβιδ, ηγανακτησαν16και ειπον προς αυτον· Ακουεις τι λεγουσιν ουτοι; Ο δε Ιησους λεγει προς αυτους· Ναι· ποτε δεν ανεγνωσατε οτι εκ στοματος νηπιων και θηλαζοντων ητοιμασας αινεσιν;17Και αφησας αυτους εξηλθεν εξω της πολεως εις Βηθανιαν και διενυκτερευσεν εκει.

Στο καθένα απο τα τρία πρώτα ευαγγέλια το πέρασμα απο την Ιεριχώ και ηείσοδος στην Ιερουσαλήμ σημαίνει την αρχή του τελευταίου μέρους του ταξιδιούτου Σωτήρα μας εδώ κάτω. Η εκπλήρωση του Ζαχαρία 9:9 ηταν μια νωπή απόδειξηοτι όντως ηταν ο Μεσσίας τους, που είχε έρθει να τους επισκεφτεί. Ηταν αδύνατοννα Τον μπερδέψουν με κάποιον άλλον: “αυτός είναι δίκαιος και σώζων˙ πραύς,και καθήμενος επι όνου . . .” Θα μπορούσαμε να Τον περιμένουμε σαν κάποιονυπερήφανο και μεγάλο βασιλιά, κάνοντας την είσοδό Του στην πρωτεύουσα μ’ εναπολεμικό άλογο, επικεφαλής του στρατεύματός Του. Ομως ενας βασιλιάς γεμάτος ταπείνωση και πραότητα είναι μια αντίληψη εντελώς ξένη στις ανθρώπινες ιδέες.

Αυτά τα σημάδια της χάρης και της καλωσύνης, σε καμία περίπτωση δεν εμποδίζουντον Κύριο απ’ το να ενεργήσει με τη μεγαλύτερη αυστηρότητα οταν βλέπει τα δικαιώματατου Θεού να έχουν ποδοπατηθεί (εδ. 12). Θά’ πρεπε να συμβαίνει το ίδιο καιμ’ αυτούς που Τον ακολουθούσαν. Η καλωσύνη που πρέπει να τους χαρακτηρίζειδεν παραμερίζει μια ακλόνητη αποφασιστικότητα οταν χρειάζεται (1 Κορινθ. 15:58).Η παρουσία του Κυρίου Ιησού στο ναό έχει διάφορα αποτελέσματα: πρώτα, τον άμεσο καθαρισμό, και την ίδια στιγμή θαυμαστή θεραπεία αρρώστων ανθρώπων που έρχονται σ’ Αυτόν. Επειτα τον αίνο των μικρών παιδιών, και τέλος την αγανάκτηση και εναντίωση των εχθρών της αλήθειας.

Κατά Ματθαίον 21:18-32
18Οτε δε το πρωι επεστρεφεν εις την πολιν, επεινασε·19και ιδων μιαν συκην επι της οδου, ηλθε προς αυτην και ουδεν ηυρεν επ' αυτην ειμη φυλλα μονον, και λεγει προς αυτην· να μη γεινη πλεον απο σου καρπος εις τον αιωνα. Και παρευθυς εξηρανθη η συκη.20Και ιδοντες οι μαθηται, εθαυμασαν λεγοντες· Πως παρευθυς εξηρανθη συκη;21Αποκριθεις δε ο Ιησους ειπε προς αυτους· Αληθως σας λεγω, εαν εχητε πιστιν και δεν διστασητε, ουχι μονον το της συκης θελετε καμει, αλλα και εις το ορος τουτο αν ειπητε, Σηκωθητι και ριφθητι εις την θαλασσαν, θελει γεινει·22και παντα οσα αν ζητησητε εν τη προσευχη εχοντες πιστιν θελετε λαβει.
23Και οτε ηλθεν εις το ιερον, προσηλθον προς αυτον, ενω εδιδασκεν οι αρχιερεις και οι πρεσβυτεροι του λαου, λεγοντες· Εν ποια εξουσια πραττεις ταυτα, και τις σοι εδωκε την εξουσιαν ταυτην;24Αποκριθεις δε ο Ιησους, ειπε προς αυτους· Θελω σας ερωτησει και εγω ενα λογον, τον οποιον εαν μοι ειπητε, και εγω θελω σας ειπει εν ποια εξουσια πραττω ταυτα·25το βαπτισμα του Ιωαννου ποθεν ητο, εξ ουρανου η εξ ανθρωπων; Και εκεινοι διελογιζοντο καθ' εαυτους λεγοντες· Εαν ειπωμεν, Εξ ουρανου, θελει ειπει προς ημας, Δια τι λοιπον δεν επιστευσατε εις αυτον·26εαν δε ειπωμεν, Εξ ανθρωπων, φοβουμεθα τον οχλον· διοτι παντες εχουσι τον Ιωαννην ως προφητην.27Και αποκριθεντες προς τον Ιησουν, ειπον· Δεν εξευρομεν. Ειπε προς αυτους και αυτος· Ουδε εγω λεγω προς υμας εν ποια εξουσια πραττω ταυτα.
28Αλλα τι σας φαινεται; Ανθρωπος τις ειχε δυο υιους, και ελθων προς τον πρωτον ειπε· Τεκνον, υπαγε σημερον εργαζου εν τω αμπελωνι μου.29Ο δε αποκριθεις ειπε· Δεν θελω· υστερον ομως μετανοησας υπηγε.30Και ελθων προς τον δευτερον ειπεν ωσαυτως. Και εκεινος αποκριθεις ειπεν· Εγω υπαγω, κυριε· και δεν υπηγε.31Τις εκ των δυο εκαμε το θελημα του πατρος; Λεγουσι προς αυτον· Ο πρωτος. Λεγει προς αυτους ο Ιησους· Αληθως σας λεγω οτι οι τελωναι και αι πορναι υπαγουσι προτερον υμων εις την βασιλειαν του Θεου.32Διοτι ηλθε προς υμας ο Ιωαννης εν οδω δικαιοσυνης, και δεν επιστευσατε εις αυτον· οι τελωναι ομως και αι πορναι επιστευσαν εις αυτον· σεις δε ιδοντες δεν μετεμεληθητε υστερον, ωστε να πιστευσητε εις αυτον.

Στην οδό για την Ιερουσαλήμ ο Κύριος εκπληρώνει ενα θαύμα, που δεν είναιως συνήθως ενα θαύμα απο αγάπη και οίκτο, αλλά ενα προειδοποιητικό σημείο γιατη κρίση που πρόκειται να πέσει στους ανθρώπους. Ας δούμε το δέντρο συκιάς:κανένας καρπός παρά μονάχα φύλλα! Μόνο το εξωτερικό σχήμα της ευσέβειας, χωρίς κανέναν καρπό! Αυτή ηταν η κατάσταση του Ισραήλ . . . και είναι η ίδια όλων των κατ’ όνομα Χριστιανών!Αυτό το θαύμα γίνεται η ευκαιρία για τον Κύριο Ιησού να υπενθυμίσει στους μαθητέςΤου την κυρίαρχη δύναμη που εχει η προσευχή της πίστης.

Επειτα εισέρχεται και πάλι στο ναό, οπου οι πρεσβύτεροι του λαού αμφισβητούντην εξουσία Του. Με το ερώτημά Του, ο Κύριος τους κάνει να καταλάβουν οτι είναιανίκανοι ν’ αναγνωρίσουν αυτήν την εξουσία αν πρώτα δεν αναγνωρίσουν την αποστολήτου Ιωάννη του Βαπτιστή. Σαν το δεύτερο υιό της παραβολής (εδ. 28-30), οι πρεσβύτεροιτου λαού έκαναν μια εξωτερική ομολογία οτι εκπλήρωναν το θέλημα του Θεού. Στηνπραγματικότητα όμως, αυτό το θέλημα γι’ αυτούς ηταν μονάχα ενα νεκρό γράμμα(Τίτος 1:16). Αντιθέτως, άλλοι που αρχικά είχαν αντισταθεί, περιβόητοι αμαρτωλοί,μετανόησαν αφού άκουσαν τη φωνή του Ιωάννη, και στη συνέχεια εκπλήρωσαν τοθέλημα του Θεού. Παιδιά Χριστιανών γονέων, κινδυνεύουμε να μας προφθάσουν στονουρανό άνθρωποι τους οποίους τώρα περιφρονούμε ή δεν καταδεχόμαστε (δες 20:16).Ας σκεφτούμε πόσο μεγάλη είναι η ευθύνη μας!

Κατά Ματθαίον 21:33-46
33Αλλην παραβολην ακουσατε. Ητο ανθρωπος τις οικοδεσποτης, οστις εφυτευσεν αμπελωνα και περιεβαλεν εις αυτον φραγμον και εσκαψεν εν αυτω ληνον και ωκοδομησε πυργον, και εμισθωσεν αυτον εις γεωργους και απεδημησεν.34Οτε δε επλησιασεν ο καιρος των καρπων, απεστειλε τους δουλους αυτου προς τους γεωργους δια να λαβωσι τους καρπους αυτου.35Και πιασαντες οι γεωργοι τους δουλους αυτου, αλλον μεν εδειραν, αλλον δε εφονευσαν, αλλον δε ελιθοβολησαν.36Παλιν απεστειλεν αλλους δουλους πλειοτερους των πρωτων, και εκαμον εις αυτους ωσαυτως.37Υστερον δε απεστειλε προς αυτους τον υιον αυτου λεγων· Θελουσιν εντραπη τον υιον μου.38Αλλ' οι γεωργοι, ιδοντες τον υιον, ειπον προς αλληλους· Ουτος ειναι ο κληρονομος· ελθετε, ας φονευσωμεν αυτον και ας κατακρατησωμεν την κληρονομιαν αυτου.39Και πιασαντες αυτον, εξεβαλον εξω του αμπελωνος και εφονευσαν.40Οταν λοιπον ελθη ο κυριος του αμπελωνος, τι θελει καμει εις τους γεωργους εκεινους;41Λεγουσι προς αυτον· Κακους κακως θελει απολεσει αυτους, και τον αμπελωνα θελει μισθωσει εις αλλους γεωργους, οιτινες θελουσιν αποδωσει εις αυτον τους καρπους εν τοις καιροις αυτων.42Λεγει προς αυτους ο Ιησους· Ποτε δεν ανεγνωσατε εν ταις γραφαις, Ο λιθος, τον οποιον απεδοκιμασαν οι οικοδομουντες, ουτος εγεινε κεφαλη γωνιας· παρα Κυριου εγεινεν αυτη και ειναι θαυμαστη εν οφθαλμοις υμων;43Δια τουτο λεγω προς υμας οτι θελει αφαιρεθη αφ' υμων η βασιλεια του Θεου και θελει δοθη εις εθνος καμνον τους καρπους αυτης·44και οστις πεση επι τον λιθον τουτον θελει συντριφθη· εις οντινα δε επιπεση, θελει κατασυντριψει αυτον.45Και ακουσαντες οι αρχιερεις και οι Φαρισαιοι τας παραβολας αυτου, ενοησαν οτι περι αυτων λεγει·46και ζητουντες να πιασωσιν αυτον, εφοβηθησαν τους οχλους, επειδη ειχον αυτον ως προφητην.

Μια άλλη παραβολή αποτυπώνει την τρομερή κατάσταση του ανθρώπου και τωνκακών αρχόντων του. Ο Θεός περίμενε καρπό απο τον αμπελώνα Του, τον Ισραήλ.Εκανε ο,τι ηταν δυνατόν για να εξασφαλίσει αυτό το καρπό (πρβλ. Ησαίας 5:1,2). Οι Ιουδαίοι (και οι άνθρωποι γενικά) εχουν φανερώσει όχι μόνο την ανικανότητά τους να τον παράγουν, αλλά και το πνεύμα εξέγερσης και μίσους εναντίον του πραγματικού Κατόχου όλων των πραγμάτων. Καταφρόνησαν και απέρριψαντους υπηρέτες Του, τους προφήτες, και τώρα έρχονται οι ίδιοι να εκβάλουν έξω – και με ποιό τρόπο – τον Ιδιο τονΚληρονόμο, για να παραμείνουν οι μόνοι κύριοι της κληρονομιάς, δηλαδή του κόσμου(1 Θεσαλ. 2:15).

Ο Κύριος οδηγεί αυτούς τους ανθρώπους ν’ απαγγείλουν τη δική τους καταδίκη(εδ. 40, 41). Επειτα τους δείχνει οτι Αυτός ο Ιδιος είναι “ο ακρογωνιαίος λίθος,εκλεκτός, πολύτιμος”, που ο Θεός τοποθέτησε στον Ισραήλ. Αυτοί που ηταν οιοικοδομούντες (οι άρχοντες των Ιουδαίων) δεν Τον ήθελαν, σύμφωνα με τον Ψαλμό118:22, 23. Τότε Αυτός έγινε ο ακρογωνιαίος λίθος ενός “πνευματικού οίκου”,της Εκκλησίας, και “ενας λίθος προσκώματος” για τους ανυπάκουους (1 Πέτρου2:4-8). Σύμφωνα με αυτά τα εδάφια ο Χριστός είναι κυριολεκτικά το ασφαλές θεμέλιο της πίστης. Πολύτιμος ενώπιον του Θεού, και έχοντας μια τόσο μεγάλη αξία γιαεμάς που πιστεύσαμε, ωστόσο είναι απερριμένος απ’ τους ανθρώπους γενικά, καιγίνεται ενας λίθος προσκώματος για τους απίστους.

Κατά Ματθαίον 22:1-22
1Και αποκριθεις ο Ιησους παλιν ειπε προς αυτους δια παραβολων, λεγων·2Ωμοιωθη η βασιλεια των ουρανων με ανθρωπον βασιλεα, οστις εκαμε γαμους εις τον υιον αυτου·3και απεστειλε τους δουλους αυτου να καλεσωσι τους προσκεκλημενους εις τους γαμους, και δεν ηθελον να ελθωσι.4Παλιν απεστειλεν αλλους δουλους, λεγων· Ειπατε προς τους προσκεκλημενους· Ιδου, το γευμα μου ητοιμασα, οι ταυροι μου και τα θρεπτα ειναι εσφαγμενα και παντα ειναι ετοιμα· ελθετε εις τους γαμους.5Εκεινοι ομως αμελησαντες απηλθον, ο μεν εις τον αγρον αυτου, ο δε εις το εμποριον αυτου·6οι δε λοιποι πιασαντες τους δουλους αυτου υβρισαν και εφονευσαν.7Ακουσας δε ο βασιλευς ωργισθη, και πεμψας τα στρατευματα αυτου απωλεσε τους φονεις εκεινους και την πολιν αυτων κατεκαυσε.8Τοτε λεγει προς τους δουλους αυτου· Ο μεν γαμος ειναι ετοιμος, οι δε προσκεκλημενοι δεν ησαν αξιοι·9υπαγετε λοιπον εις τας διεξοδους των οδων, και οσους αν ευρητε καλεσατε εις τους γαμους.10Και εξελθοντες οι δουλοι εκεινοι εις τας οδους, συνηγαγον παντας οσους ευρον, κακους τε και καλους· και εγεμισθη ο γαμος απο ανακεκλιμενων.11Εισελθων δε ο βασιλευς δια να θεωρηση τους ανακεκλιμενους, ειδεν εκει ανθρωπον μη ενδεδυμενον ενδυμα γαμου,12και λεγει προς αυτον· Φιλε, πως εισηλθες ενταυθα μη εχων ενδυμα γαμου; Ο δε απεστομωθη.13Τοτε ειπεν ο βασιλευς προς τους υπηρετας· Δεσαντες αυτου ποδας και χειρας, σηκωσατε αυτον και ριψατε εις το σκοτος το εξωτερον· εκει θελει εισθαι ο κλαυθμος και ο τριγμος των οδοντων.14Διοτι πολλοι ειναι οι κεκλημενοι, ολιγοι δε οι εκλεκτοι.
15Τοτε υπηγον οι Φαρισαιοι και συνεβουλευθησαν πως να παγιδευσωσιν αυτον εν λογω.16Και αποστελλουσι προς αυτον τους μαθητας αυτων μετα των Ηρωδιανων, λεγοντες· Διδασκαλε, εξευρομεν οτι αληθης εισαι και την οδον του Θεου εν αληθεια διδασκεις και δεν σε μελει περι ουδενος· διοτι δεν βλεπεις εις προσωπον ανθρωπων·17ειπε λοιπον προς ημας, Τι σοι φαινεται; ειναι συγκεχωρημενον να δωσωμεν δασμον εις τον Καισαρα η ουχι;18Γνωρισας δε ο Ιησους την πονηριαν αυτων, ειπε· Τι με πειραζετε, υποκριται;19δειξατε μοι το νομισμα του δασμου· οι δε εφεραν προς αυτον δηναριον.20Και λεγει προς αυτους· Τινος ειναι η εικων αυτη και η επιγραφη;21Λεγουσι προς αυτον· Του Καισαρος. Τοτε λεγει προς αυτους· Αποδοτε λοιπον τα του Καισαρος εις τον Καισαρα και τα του Θεου εις τον Θεον.22Και ακουσαντες εθαυμασαν, και αφησαντες αυτον ανεχωρησαν.

Η παραβολή του γάμου του γιού του βασιλιά συμπληρώνειαυτήν των κακών γεωργών. Μας δείχνει τί θ’ ακολουθήσει την απόρριψη του Κληρονόμου.Οι Ιουδαίοι, που ηταν οι πρώτοι καλεσμένοι αρνούνται την πρόσκληση της χάρηςπου τους κήρυξαν οι απόστολοι (οι υπηρέτες του εδ. 3). Ετσι οι τελευταίοι στρέφονταιστα Εθνη (Πραξ. 13:46).

Ο Θεός τιμάει τους ανθρώπους και δείχνει χάρη προσκαλώντας τους. Κιεσύ επίσης, εχεις αυτή την πρόσκληση στα χέρια σου.Αλοίμονο! Περιφρόνηση και εναντίωση είναι οι δυο αντιδράσεις που συνήθωςΑυτός δέχεται (Εβραίους 2:3). Γιατί δεν είναι αρκετό να είμαστε μόνο προσκαλεσμένοι(εδ. 3), πρέπει να δεχτούμε αυτή την πρόσκληση και να έρθουμε . . . να έρθουμε με τον τρόπο που παρήγγειλε ο Θεός, δηλαδή με το ένδυμα δικαιοσύνης που μας προμήθευσε ο Βασιλιάς ο Ιδιος (πρβλ. Φιλιπ. 3:9). Ο άνθρωπος στο εδ. 11 σκέφτηκε οτι τα δικά του ενδύματαθα ηταν κατάλληλα. Αυτός αντιπροσωπεύει όλους αυτούς που φαντάζονται οτιθα γίνουν αποδεκτοί στον ουρανό με τη δική τους δικαιοσύνη. Ενώνονται μετην αληθινή Εκκλησία, αλλά δεν δέχονται τον Χριστό ως τον προσωπικό τουςΣωτήρα (5:20, Ρωμ. 10:3, 4). Τί απογοήτευση τους περιμένει, και πόσο φρικτόθα είναι το τέλος τους!

Οι Φαρισαίοι και οι Ηρωδιανοί, κουφοί σ’ όλη αυτή τη διδασκαλία, πλησιάζουντον Κύριο Ιησού μ’ ενα ερώτημα που υπολόγιζαν οτι θα Τον “περιπλέξουν”. Ομωςαμέσως Αυτός διακρίνει την κρυμένη παγίδα πίσω απ’ τις κολακείες τους. Η απρόσμενηαπάντησή Του, στρέφει τα βέλη εναντίον τους.

Κατά Ματθαίον 22:23-46
23Εν εκεινη τη ημερα προσηλθον προς αυτον Σαδδουκαιοι, οι λεγοντες οτι δεν ειναι αναστασις, και ηρωτησαν αυτον, λεγοντες·24Διδασκαλε, ο Μωυσης ειπεν, Εαν τις αποθανη μη εχων τεκνα, θελει νυμφευθη ο αδελφος αυτου την γυναικα αυτου και θελει αναστησει σπερμα εις τον αδελφον αυτου.25Ησαν δε παρ' ημιν επτα αδελφοι· και ο πρωτος αφου ενυμφευθη ετελευτησε, και μη εχων τεκνον, αφηκε την γυναικα αυτου εις τον αδελφον αυτου·26ομοιως και ο δευτερος, και ο τριτος, εως των επτα.27Υστερον δε παντων απεθανε και η γυνη.28Εν τη αναστασει λοιπον τινος των επτα θελει εισθαι γυνη; διοτι παντες ελαβον αυτην.29Αποκριθεις δε ο Ιησους, ειπε προς αυτους· Πλανασθε μη γνωριζοντες τας γραφας μηδε την δυναμιν του Θεου.30Διοτι εν τη αναστασει ουτε νυμφευονται ουτε νυμφευουσιν, αλλ' ειναι ως αγγελοι του Θεου εν ουρανω.31Περι δε της αναστασεως των νεκρων δεν ανεγνωσατε το ρηθεν προς εσας υπο του Θεου, λεγοντος·32Εγω ειμαι ο Θεος του Αβρααμ και ο Θεος του Ισαακ και ο Θεος του Ιακωβ; δεν ειναι ο Θεος νεκρων, αλλα ζωντων.33Και ακουσαντες οι οχλοι, εξεπληττοντο δια την διδαχην αυτου.
34Οι δε Φαρισαιοι, ακουσαντες οτι απεστομωσε τους Σαδδουκαιους, συνηχθησαν ομου.35Και εις εξ αυτων, νομικος, ηρωτησε πειραζων αυτον και λεγων·36Διδασκαλε, ποια εντολη ειναι μεγαλη εν τω νομω;37Και ο Ιησους ειπε προς αυτον· Θελεις αγαπα Κυριον τον Θεον σου εξ ολης της καρδιας σου και εξ ολης της ψυχης σου και εξ ολης της διανοιας σου.38Αυτη ειναι πρωτη και μεγαλη εντολη.39Δευτερα δε ομοια αυτης· Θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον.40Εν ταυταις ταις δυο εντολαις ολος ο νομος και οι προφηται κρεμανται.
41Και ενω ησαν συνηγμενοι οι Φαρισαιοι, ηρωτησεν αυτους ο Ιησους,42λεγων· Τι σας φαινεται περι του Χριστου; τινος υιος ειναι; Λεγουσι προς αυτον· Του Δαβιδ.43Λεγει προς αυτους· Πως λοιπον ο Δαβιδ δια Πνευματος ονομαζει αυτον Κυριον, λεγων,44Ειπεν ο Κυριος προς τον Κυριον μου, Καθου εκ δεξιων μου εωσου θεσω τους εχθρους σου υποποδιον των ποδων σου;45Εαν λοιπον ο Δαβιδ ονομαζη αυτον Κυριον, πως ειναι υιος αυτου;46Και ουδεις ηδυνατο να αποκριθη προς αυτον λογον· ουδ' ετολμησε τις απ' εκεινης της ημερας να ερωτηση πλεον αυτον.

Μια άλλη ομάδα διαφωνούντων, οι Σαδουκαίοι,έρχονται στον Κύριο με ενα ασήμαντο ερώτημα. Σκέφτονται μ’ αυτό τον τρόπο ναπαρουσιάσουν σαν παραλογισμό την ανάσταση. Προτού δώσει ο Κύριος αποδείξεις γι’ αυτήν μέσα απ’ τη Γραφή, εξετάζει τις συνειδήσεις αυτών των ανθρώπων και τους δείχνει οτι συζητούν πράγματα χωρίς να γνωρίζουν τη Γραφή, σε μια αβέβαιη και πλανεμένη βάση της αντίληψήςτους. Αυτό είναι που κάνουν και πολλοί άνθρωποι σήμερα, ειδικότερα αυτοί πουενώνονται με αιρέσεις που εχουν ψευδείς και βλαβερές διδασκαλίες.

Νικημένοι στη βάση των Γραφών οι εχθροί της αλήθειας επιστρέφουν στηνεπίθεση (εδ. 34-40). Σαν απάντηση δέχονται μια επιβλητική περίληψη ολόκληρουτου νόμου – που τους καταδικάζει χωρίς κανένα ελαφρυντικό. Επειτα με τη σειράΤου ο Κύριος θέτει ενα ερώτημα στους ανακριτές Του, που τους κάνει να σιωπήσουν.Απερριμένος τώρα, Αυτός που είναι την ίδια ώρα ο Υιός και ο Κύριος του Δαυίδπροχωρεί για να καταλάβει μια δοξασμένη θέση. Και αυτοί που με τον ένα ή τονάλλο τρόπο, επιλέγουν να παραμείνουν εχθροί Του θα βρεθούν στο μέρος που τους αξίζει – ως υποπόδιον των ποδών Του (εδ. 44).Είναι πάντοτε θλιβερό να βλέπεις ανθρώπους τόσο αποφασισμένους ν’ ακολουθούντο δικό τους δρόμο ώστε ν’ αρνούνται να λυγίσουν ακόμα και στις πιο καθαρέςΒιβλικές διδασκαλίες (2 Τιμοθ. 3:8).

Κατά Ματθαίον 23:1-22
1Τοτε ο Ιησους ελαλησε προς τους οχλους και προς τους μαθητας αυτου,2λεγων· Επι της καθεδρας του Μωυσεως εκαθησαν οι γραμματεις και οι Φαρισαιοι.3Παντα λοιπον οσα αν ειπωσι προς εσας να φυλαττητε, φυλαττετε και πραττετε, κατα δε τα εργα αυτων μη πραττετε· επειδη λεγουσι και δεν πραττουσι.4Διοτι δενουσι φορτια βαρεα και δυσβαστακτα και επιθετουσιν επι τους ωμους των ανθρωπων, δεν θελουσιν ομως ουδε δια του δακτυλου αυτων να κινησωσιν αυτα.5Πραττουσι δε παντα τα εργα αυτων δια να βλεπωνται υπο των ανθρωπων. Και πλατυνουσι τα φυλακτηρια αυτων και μεγαλυνουσι τα κρασπεδα των ιματιων αυτων,6και αγαπωσι τον πρωτον τοπον εν τοις δειπνοις και τας πρωτοκαθεδριας εν ταις συναγωγαις7και τους ασπασμους εν ταις αγοραις και να ονομαζωνται υπο των ανθρωπων Ραββι, Ραββι·8σεις ομως μη ονομασθητε Ραββι· διοτι εις ειναι ο καθηγητης σας, ο Χριστος· παντες δε σεις αδελφοι εισθε.9Και πατερα σας μη ονομασητε επι της γης· διοτι εις ειναι ο Πατηρ σας, ο εν τοις ουρανοις.10Μηδε ονομασθητε καθηγηται· διοτι εις ειναι ο καθηγητης σας, ο Χριστος.11Ο δε μεγαλητερος απο σας θελει εισθαι υπηρετης σας.12Οστις δε υψωση εαυτον θελει ταπεινωθη, και οστις ταπεινωση εαυτον θελει υψωθη.
13Αλλ' ουαι εις εσας, γραμματεις και Φαρισαιοι, υποκριται, διοτι κατατρωγετε τας οικιας των χηρων και τουτο επι προφασει οτι καμνετε μακρας προσευχας· δια τουτο θελετε λαβει μεγαλητεραν καταδικην.14Ουαι εις εσας, γραμματεις και Φαρισαιοι, υποκριται, διοτι κλειετε την βασιλειαν των ουρανων εμπροσθεν των ανθρωπων· επειδη σεις δεν εισερχεσθε ουδε τους εισερχομενους αφινετε να εισελθωσιν.15Ουαι εις εσας, γραμματεις και Φαρισαιοι, υποκριται, διοτι περιερχεσθε την θαλασσαν και την ξηραν δια να καμητε ενα προσηλυτον, και οταν γεινη, καμνετε αυτον υιον της γεεννης διπλοτερον υμων.16Ουαι εις εσας, οδηγοι τυφλοι, οι λεγοντες· Οστις ομοση εν τω ναω ειναι ουδεν, οστις ομως ομοση εν τω χρυσω του ναου, υποχρεουται.17Μωροι και τυφλοι· διοτι τις ειναι μεγαλητερος, ο χρυσος η ο ναος ο αγιαζων τον χρυσον;18Και· Οστις ομοση εν τω θυσιαστηριω, ειναι ουδεν, οστις ομως ομοση εν τω δωρω τω επανω αυτου, υποχρεουται.19Μωροι και τυφλοι· διοτι τι ειναι μεγαλητερον, το δωρον η το θυσιαστηριον το αγιαζον το δωρον;20Ο ομοσας λοιπον εν τω θυσιαστηριω ομνυει εν αυτω και εν πασι τοις επανω αυτου·21και ο ομοσας εν τω ναω ομνυει εν αυτω και εν τω κατοικουντι αυτον.22Και ο ομοσας εν τω ουρανω, ομνυει εν τω θρονω του Θεου και εν τω καθημενω επανω αυτου.

Ο Κύριος Ιησούς ο οποίος ανάτρεψε όλες τις επιθέσεις των θρησκευτικώνηγετών, τώρα συνιστά στους μαθητές και στα πλήθη την προσοχή τους απέναντισ’ αυτούς τους ανθρώπους. Αυτό το οποίο έλεγαν αυτοί οι άνθρωποι και ώφειλαν να το πράττουν ηταν πραγματικά έξοχο, δυστυ-χώςόμως, αυτό το οποίο έπραταν ηταν εντελώς διαφορετικό (δες 21:30). Εμείς που έχουμε μάθει τόσες πολλές Βιβλικέςαλήθειες και που μπορούμε ακόμα και να τις υπενθυμίζουμε σε άλλους ανθρώπους,είμαστε βέβαιοι οτι τις πραγματοποιούμε οι ίδιοι; (Ιωαν. 13:17, Ρωμ. 2:17..).

Τί αντίθεση μεταξύ αυτών των διδασκάλων και του Χριστού,του μόνου αληθινού Διδάσκαλου! (εδ. 8, 10). Αυτοί συνιστούσαν το νόμο, Αυτόςτον εκπλήρωνε (5:17). Αυτοί φόρτωσαν τους ανθρώπους με “βαρειά και δυσβάσταχταφορτία” (εδ. 4), Αυτός προσκάλεσε όλους τους κουρασμένους και πεφορτισμένουςγια να τους αναπαύσει (11:28). Αυτοί διάλεξαν την πρώτη θέση (εδ. 6), Αυτόςαπο μια φάτνη μέχρι το σταυρό είχε πάντοτε την χαμηλότερη θέση. Προτού γίνειο Μεγαλύτερος είχε γίνει ο υπηρέτης όλων (εδ. 11). Κανένας δεν μπορεί να εξυψωθεί περισσότερο απ’ Αυτόν, γιατί κανένας δεν εχει ταπεινωθεί τόσο πολύ. Οσο γι’ αυτούς τους γραμματείς και Φαρισαίους που επεδίωκαν την προσωπικήτους δόξα, θα βρεθούν στο δικό τους μέρος του ολέθρου και της καταστροφής.Αντί των ευλογιών (μακαριότητες) που απήγγειλε στην αρχή της υπηρεσίας Του,“ουαί” είναι η τρομερή έκφραση του Σωτήρα που προφέρει τώρα επτά φορές σ’ αυτούς τουςανθρώπους που έχουν μια τόσο μεγάλη ευθύνη.

Κατά Ματθαίον 23:23-39
23Ουαι εις εσας, γραμματεις και Φαρισαιοι, υποκριται, διοτι αποδεκατιζετε το ηδυοσμον και το ανηθον και το κυμινον, και αφηκατε τα βαρυτερα του νομου, την κρισιν και τον ελεον και την πιστιν· ταυτα επρεπε να πραττητε και εκεινα να μη αφινητε.24Οδηγοι τυφλοι, οιτινες διυλιζετε τον κωνωπα, την δε καμηλον καταπινετε.25Ουαι εις εσας, γραμματεις και Φαρισαιοι, υποκριται, διοτι καθαριζετε το εξωθεν του ποτηριου και του πινακιου, εσωθεν ομως γεμουσιν εξ αρπαγης και ακρασιας.26Φαρισαιε τυφλε, καθαρισον πρωτον το εντος του ποτηριου και του πινακιου, δια να γεινη και το εκτος αυτων καθαρον.27Ουαι εις εσας, γραμματεις και Φαρισαιοι υποκριται, διοτι ομοιαζετε με ταφους ασβεστωμενους, οιτινες εξωθεν μεν φαινονται ωραιοι, εσωθεν ομως γεμουσιν οστεων νεκρων και πασης ακαθαρσιας.28Ουτω και σεις εξωθεν μεν φαινεσθε εις τους ανθρωπους δικαιοι, εσωθεν ομως εισθε πληρεις υποκρισεως και ανομιας.29Ουαι εις εσας, γραμματεις και Φαρισαιοι υποκριται· διοτι οικοδομειτε τους ταφους των προφητων και στολιζετε τα μνημεια των δικαιων,30και λεγετε· Εαν ημεθα εν ταις ημεραις των πατερων ημων, δεν ηθελομεν εισθαι συγκοινωνοι αυτων εν τω αιματι των προφητων.31Ωστε μαρτυρειτε εις εαυτους οτι εισθε υιοι των φονευσαντων τους προφητας.32Αναπληρωσατε και σεις το μετρον των πατερων σας.33Οφεις, γεννηματα εχιδνων· πως θελετε φυγει απο της καταδικης της γεεννης;
34Δια τουτο ιδου, εγω αποστελλω προς εσας προφητας και σοφους και γραμματεις, και εξ αυτων θελετε θανατωσει και σταυρωσει, και εξ αυτων θελετε μαστιγωσει εν ταις συναγωγαις σας και διωξει απο πολεως εις πολιν,35δια να ελθη εφ' υμας παν αιμα δικαιον εκχυνομενον επι της γης απο του αιματος Αβελ του δικαιου εως του αιματος Ζαχαριου υιου Βαραχιου, τον οποιον εφονευσατε μεταξυ του ναου και του θυσιαστηριου.36Αληθως σας λεγω, Παντα ταυτα θελουσιν ελθει επι την γενεαν ταυτην.37Ιερουσαλημ, Ιερουσαλημ, η φονευουσα τους προφητας και λιθοβολουσα τους απεσταλμενους προς σε· ποσακις ηθελησα να συναξω τα τεκνα σου καθ' ον τροπον συναγει η ορνις τα ορνιθια εαυτης υπο τας πτερυγας, και δεν ηθελησατε.38Ιδου, αφινεται εις εσας ο οικος σας ερημος.39Διοτι σας λεγω, δεν θελετε με ιδει εις το εξης, εωσου ειπητε, Ευλογημενος ο ερχομενος εν ονοματι Κυριου.

Μ’ αυτές τις ορμητικές διατυπώσεις ο Κύριος καταδικάζει με σοβαρότητααυτούς που ονομάστηκαν ο “κλήρος” στον Ισραήλ. Ηταν διπλά ένοχοι, αυτοί οιτυφλοί οδηγοί, οι οποίοι οχι μόνο δεν εισέρχονταν στη βασιλεία των ουρανών,αλλά χρησιμοποιώντας με άσχημο τρόπο τη θέση εξουσίας που κατείχαν, εμπόδιζανκι άλλους να εισέλθουν (εδ. 13). Σχολαστικοί με τα μικρά πράγματα, αμέλησαντα σπουδαιότερα: κρίση, έλεος, και πίστη (εδ. 23). Με ολ’ αυτά η υποκριτική τους μάσκα εξαπάτησε αυτό τον απλό κόσμο πουέθεσε την εμπιστοσύνη του σ’ αυτούς. Ο Κύριος Ιησούς, γεμάτος αγανάκτηση, ξεσκεπάζειτην πραγματική τους εικόνα: είναι “ασβεστωμένοι τάφοι” (εσωτερικά νεκροί),“όφεις”, φονείς, υιοί φονέων.

Πρίν εγκαταλείψει το ναό και αφήσει έρημο τον οίκο οπου ο Θεός δεν είχεκαμία θέση πλέον, ο Κύριος Ιησούς εκφράζεται με συγκινητικά λόγια για την κρίσηπου πρόκειται να πέσει στην Ιερουσαλήμ. Μπορούμε να καταλάβουμε λίγο τί θαπρέπει να ήταν για την καρδιά Του, τόσο θεία ευαίσθητη, απέναντι σ’ αυτή τηνπεριφρονητική απόρριψη της χάρης που τους προσφέρθηκε. “Και δεν ήθελον!” (22:3, Ωσηέ 11:7). Συγκλονιστικά λόγια! Ποιός άνθρωπος μεταξύ αυτών που μιαμέρα θ’ ακούσει την κρίση θα επιρίψει την ευθύνη στο Θεό για την αιώνιά τουαπώλεια; Η εν Χριστώ Σωτηρία του προσφέρθηκε. Και αυτός δεν την θέλησε.

Κατά Ματθαίον 24:1-14
1Και εξελθων ο Ιησους ανεχωρει απο του ιερου· και προσηλθον οι μαθηται αυτου δια να επιδειξωσιν εις αυτον τας οικοδομας του ιερου.2Ο δε Ιησους ειπε προς αυτους· Δεν βλεπετε παντα ταυτα; αληθως σας λεγω, δεν θελει αφεθη εδω λιθος επι λιθον, οστις δεν θελει κατακρημνισθη.3Και ενω εκαθητο επι του ορους των Ελαιων, προσηλθον προς αυτον οι μαθηται κατ' ιδιαν, λεγοντες· Ειπε προς ημας ποτε θελουσι γεινει ταυτα, και τι το σημειον της παρουσιας σου και της συντελειας του αιωνος;
4Και αποκριθεις ο Ιησους, ειπε προς αυτους· Βλεπετε μη σας πλανηση τις.5Διοτι πολλοι θελουσιν ελθει επι τω ονοματι μου, λεγοντες, Εγω ειμαι ο Χριστος, και πολλους θελουσι πλανησει.6Θελετε δε ακουσει πολεμους και φημας πολεμων· προσεχετε μη ταραχθητε· επειδη παντα ταυτα πρεπει να γεινωσιν, αλλα δεν ειναι ετι το τελος.7Διοτι θελει εγερθη εθνος επι εθνος και βασιλεια επι βασιλειαν, και θελουσι γεινει πειναι και λοιμοι και σεισμοι κατα τοπους·8παντα δε ταυτα ειναι αρχη ωδινων.9Τοτε θελουσι σας παραδωσει εις θλιψιν και θελουσι σας θανατωσει, και θελετε εισθαι μισουμενοι υπο παντων των εθνων δια το ονομα μου.10Και τοτε θελουσι σκανδαλισθη πολλοι και θελουσι παραδωσει αλληλους και θελουσι μισησει αλληλους.11Και πολλοι ψευδοπροφηται θελουσιν εγερθη και πλανησει πολλους,12και επειδη θελει πληθυνθη η ανομια, η αγαπη των πολλων θελει ψυχρανθη.13Ο δε υπομεινας εως τελους, ουτος θελει σωθη.14Και θελει κηρυχθη τουτο το ευαγγελιον της βασιλειας εν ολη τη οικουμενη προς μαρτυριαν εις παντα τα εθνη, και τοτε θελει ελθει το τελος.

Οι μαθητές προσπαθούν να μοιραστούν με τον Κύριο αυτό το αίσθημα υπερηφάνειαςπου τους κατέχει λόγω του ναού, που εχει διατηρηθεί στο πέρασμα του χρόνου– αλλά που σύντομα θα καταστραφεί. Ετσι Εκείνος τους παίρνει μαζί Του, καιτους εξηγεί στα κεφ. 24, 25 τη διαδοχή των προφητικών γεγονότων. Προτού απαντήσειστο καθένα απο τα τρία ερωτήματά τους (πότε θα συμβούν αυτά τα γεγονότα, εδ. 15-28, ποιό θα είναι το σημείο τηςέλευσής Του, εδ. 29-31, ποιό θα είναι το σημείο του τέλους των καιρών, εδ.32-51), ο Κύριος Ιησούς ξεκινάει μιλώντας στις συνειδήσεις τους (εδ. 4). Η αλήθεια θά’ πρεπε να έχει πάντα ενα ηθικό αποτέλεσμα: αυξάνοντας το φόβο του Θεού ή την αγάπη για τον Κύριο. Χωρίς αυτά,ικανοποιεί μόνο την περιέργεια και η συνείδηση σκληραίνει. Εδώ βλέπουμε εναζήτημα που θα πρέπει να προσέξουν οι μαθητές. Εξακολουθούν να είναι “μικρά παιδιά” στην πίστη. Γνωρίζουν τον Πατέραπου τους αποκάλυψε ο Κύριος Ιησούς (11:27), αλλά δεν φυλάχθηκαν εναντίον αυτώνπου στην 1 Ιωάννου 2:18 (δες επίσης εδ. 13) αποκαλούνται “πολλοί αντίχριστοι”,με άλλα λόγια οι διάφοροι ψευδοδιδάσκαλοι, γι’ αυτό χρειάζεται να προειδοποιηθούν. Ο Σατανάς προσπαθεί να τους πλανήσει με ενέργεια πλάνης (2 Θεσσαλονικείς 2:9-16).Εχοντας προειδοποιηθεί όπως κι εμείς, ας μην ταραζόμαστε (εδ. 6). Και ας προσέχουμεώστε η αγάπη μας για το Θεό και για τους αδελφούς μας να μην κρυώνει.

Κατά Ματθαίον 24:15-31
15Οταν λοιπον ιδητε το βδελυγμα της ερημωσεως, το λαληθεν δια του προφητου Δανιηλ, ισταμενον εν τω τοπω τω αγιω-ο αναγινωσκων ας εννοη-16τοτε οι εν τη Ιουδαια ας φευγωσιν επι τα ορη·17οστις ευρεθη επι του δωματος, ας μη καταβη δια να λαβη τι εκ της οικιας αυτου·18και οστις ευρεθη εν τω αγρω, ας μη επιστρεψη οπισω δια να λαβη τα ιματια αυτου.19Ουαι δε εις τας εγκυμονουσας και τας θηλαζουσας εν εκειναις ταις ημεραις.20Προσευχεσθε δε δια να μη γεινη η φυγη υμων εν χειμωνι μηδε εν σαββατω.21Διοτι τοτε θελει εισθαι θλιψις μεγαλη, οποια δεν εγεινεν απ' αρχης κοσμου εως του νυν, ουδε θελει γεινει.22Και αν δεν συνετεμνοντο αι ημεραι εκειναι, δεν ηθελε σωθη ουδεμια σαρξ· δια τους εκλεκτους ομως θελουσι συντμηθη αι ημεραι εκειναι.23Τοτε εαν τις ειπη προς υμας· Ιδου εδω ειναι ο Χριστος η εδω, μη πιστευσητε·24διοτι θελουσιν εγερθη ψευδοχριστοι και ψευδοπροφηται και θελουσι δειξει σημεια μεγαλα και τερατα, ωστε να πλανησωσιν, ει δυνατον, και τους εκλεκτους.25Ιδου, προειπα προς υμας.26Εαν λοιπον ειπωσι προς υμας, Ιδου, εν τη ερημω ειναι, μη εξελθητε, Ιδου, εν τοις ταμειοις, μη πιστευσητε·27διοτι καθως η αστραπη εξερχεται απο ανατολων και φαινεται εως δυσμων, ουτω θελει εισθαι και η παρουσια του Υιου του ανθρωπου.28Διοτι οπου ειναι το πτωμα, εκει θελουσι συναχθη οι αετοι.29Ευθυς δε μετα την θλιψιν των ημερων εκεινων ο ηλιος θελει σκοτισθη και η σεληνη δεν θελει δωσει το φεγγος αυτης, και οι αστερες θελουσι πεσει απο του ουρανου και αι δυναμεις των ουρανων θελουσι σαλευθη.30Και τοτε θελει φανη το σημειον του Υιου του ανθρωπου εν τω ουρανω, και τοτε θελουσι θρηνησει πασαι αι φυλαι της γης και θελουσιν ιδει τον Υιον του ανθρωπου ερχομενον επι των νεφελων του ουρανου μετα δυναμεως και δοξης πολλης.31Και θελει αποστειλει τους αγγελους αυτου μετα σαλπιγγος φωνης μεγαλης, και θελουσι συναξει τους εκλεκτους αυτου εκ των τεσσαρων ανεμων απ' ακρων ουρανων εως ακρων αυτων.

Tα προφητικά γεγονότα που αναφέρονται σ’ αυτά τα εδάφια αφορούν τον Ισραήλ καιδεν θα λάβουν χώρα παρά μόνο μετά την αρπαγή της Εκκλησίας. Για να δείξει όμως οτι αυτά είναι η συνέπεια της απόρριψής Του στα προηγούμενα κεφάλαια, ο Κύριος μιλάει στους μαθητές Του σαν να έπρεπε η γενεάτους να περάσει αυτούς τους φοβερούς καιρούς. Στην πραγματικότητα, οταν μιαμελλοντική ημέρα ο Αντίχριστος πλανήσει τα έθνη, μολύνει το ναό (εδ. 15) καιεκδιώξει το πιστό υπόλοιπο (εδ. 16 . . .), οι Χριστιανοί της παρούσας οικονομίαςδεν θα βρίσκονται πλέον στη γή. Ετσι λοιπόν όλες οι προειδοοιήσεις και οι προτροπέςπου μας δίνονται εδώ δεν απευθύνονται άμεσα σε μάς. Ομως ο Κύριος Ιησούς οΙδιος ενδιαφέρεται πολύ γι’ αυτές τις περιστάσεις που προηγούνται της έλευσήςΤου εν δόξη (εδ. 30). Ετσι σκέφτεται με μεγάλη συμπάθεια αυτούς τους πιστούςπου θα υποφέρουν αυτό το διάστημα. Συμπεραίνει επίσης οτι αυτούς που αποκαλεί φίλους Του μοιράζονται αυτό το ενδιαφέρον, αυτή τη συμπάθεια (Ιωαν. 15:15). Λέγοντάς μαςαυτά προκαταβολικά (εδ. 25) μας δείχνει απ’ την πλευρά Του μια μεγάλη εμπιστοσύνηκαι αγάπη (πρβλ. Γένεση 18:17). Δεν είναι αυτός ενας επαρκής λόγος για να προσπαθήσουμενα καταλάβουμε αυτές τις προφητικές αλήθειες; Και, επιπλέον, είναι μια πηγήωφέλιμων προτροπών για κάθε γενεά των μαρτύρων του Κυρίου – προτροπών όπως: υπομονή (εδ. 13), προσευχή (εδ. 20), αγρυπνία (εδ. 42)!

Κατά Ματθαίον 24:32-51
32Απο δε της συκης μαθετε την παραβολην· Οταν ο κλαδος αυτης γεινη ηδη απαλος και εκβλαστανη τα φυλλα, γνωριζετε οτι πλησιαζει το θερος·33ουτω και σεις, οταν ιδητε παντα ταυτα, εξευρετε οτι πλησιον ειναι επι τας θυρας.34Αληθως σας λεγω, δεν θελει παρελθει η γενεα αυτη, εωσου γεινωσι παντα ταυτα.35Ο ουρανος και η γη θελουσι παρελθει, οι δε λογοι μου δεν θελουσι παρελθει.36Περι δε της ημερας εκεινης και της ωρας ουδεις γινωσκει, ουδε οι αγγελοι των ουρανων, ειμη ο Πατηρ μου μονος·37και καθως αι ημεραι του Νωε, ουτω θελει εισθαι και η παρουσια του Υιου του ανθρωπου.38Διοτι καθως εν ταις ημεραις ταις προ του κατακλυσμου ησαν τρωγοντες και πινοντες, νυμφευομενοι και νυμφευοντες, εως της ημερας καθ' ην ο Νωε εισηλθεν εις την κιβωτον,39και δεν ενοησαν, εωσου ηλθεν ο κατακλυσμος και εσηκωσε παντας, ουτω θελει εισθαι και η παρουσια του Υιου του ανθρωπου.40Τοτε δυο θελουσιν εισθαι εν τω αγρω· ο εις παραλαμβανεται και ο εις αφινεται·41δυο γυναικες θελουσιν αλεθει εν τω μυλω, μια παραλαμβανεται και μια αφινεται.42Αγρυπνειτε λοιπον, διοτι δεν εξευρετε ποια ωρα ερχεται ο Κυριος υμων.43Τουτο δε γινωσκετε οτι εαν ηξευρεν ο οικοδεσποτης εν ποια φυλακη της νυκτος ερχεται ο κλεπτης, ηθελεν αγρυπνησει και δεν ηθελεν αφησει να διορυχθη η οικια αυτου.44Δια τουτο και σεις γινεσθε ετοιμοι, διοτι καθ' ην ωραν δεν στοχαζεσθε, ερχεται ο Υιος του ανθρωπου.45Τις λοιπον ειναι ο πιστος και φρονιμος δουλος, τον οποιον ο κυριος αυτου κατεστησεν επι των υπηρετων αυτου, δια να διδη εις αυτους την τροφην εν καιρω;46Μακαριος ο δουλος εκεινος, τον οποιον οταν ελθη ο κυριος αυτου θελει ευρει πραττοντα ουτως.47Αληθως σας λεγω οτι θελει καταστησει αυτον επι παντων των υπαρχοντων αυτου.48Εαν δε ειπη ο κακος εκεινος δουλος εν τη καρδια αυτου, Βραδυνει να ελθη ο κυριος μου,49και αρχιση να δερη τους συνδουλους, να τρωγη δε και να πινη μετα των μεθυοντων,50θελει ελθει ο κυριος του δουλου εκεινου καθ' ην ημεραν δεν προσμενει και καθ' ην ωραν δεν εξευρει,51και θελει αποχωρισει αυτον, και το μερος αυτου θελει θεσει μετα των υποκριτων· εκει θελει εισθαι ο κλαυθμος και ο τριγμος των οδοντων.

Ο Κύριος διακόπτει τον προφητικό Του λόγο για να προτρέψει τους δικούςΤου σε αγρυπνία και υπηρεσία. Η κρίση πρόκειται να πέσει ξαφνικά στον κόσμο.Θα χτυπήσει απίστους και εμπαίκτες. Ομοια θα επεκταθεί στους αδιάφορους, αναποφάσιστους,,στα παιδιά των Χριστιανών που εκείνη την ώρα δεν θα είναι πραγματικά παιδιά τουΘεού. Μήπως είναι τέτοια και η δική σου περίπτωση; “Διά τούτο και σείς γίνεσθε έτοιμοι” λέει ο Κύριος στον καθένα (εδ. 44). Στο εδ. 45 ενας ωραίος αγρός υπηρεσίαςπροσφέρεται ενώπιον εκείνων που Αυτός εγκατέστησε: να διανέμουν μεταξύ τωνάλλων την τροφή του Λόγου (Πραξ. 20:28, 1 Τιμ. 1:12). Υπάρχουν δύο όροι πουπρέπει να εκπληρωθούν: πιστότητα στο να δεχτούν αυτό το Λόγο και να μην απομακρυνθούν απ’ αυτόν, και η σοφία για να τον εφαρμόσουν στις ανάγκες και τις περιστάσεις των άλλων. Ομως στονμεγάλο οίκο της Χριστιανωσύνης, βρίσκονται επίσης και κακοί εργάτες. Βίαιαεχουν επιβληθεί πάνω σε ψυχές, έχουν μεθύσει με τις απολαύσεις αυτού του κόσμου(πρβλ. 1 Θεσσαλ. 5:7). Ο λόγος γι’ αυτή τη συμπεριφορά τους είναι γιατί στηνπραγματικότητα δεν πιστεύουν στην επιστροφή του Κυρίου. Ο υπηρέτης του Χριστούμπορεί να είναι μονάχα πιστός και σοφός αν φυλάει αυτό το πολύτιμο μυστικό: κάθε μέρα να περιμένει τον Κύριο. “Η ψυχή μου προσμένει τον Κύριον μάλλον παρά τους προσμένοντας την αυγήν” αναφωνείο συγγραφέας του ψαλμού 130.

Κατά Ματθαίον 25:1-13
1Τοτε θελει ομοιωθη η βασιλεια των ουρανων με δεκα παρθενους, αιτινες λαβουσαι τας λαμπαδας αυτων εξηλθον εις απαντησιν του νυμφιου.2Πεντε δε εξ αυτων ησαν φρονιμοι και πεντε μωραι.3Αιτινες μωραι, λαβουσαι τας λαμπαδας αυτων, δεν ελαβον μεθ' εαυτων ελαιον·4αι φρονιμοι ομως ελαβον ελαιον εν τοις αγγειοις αυτων μετα των λαμπαδων αυτων.5Και επειδη ο νυμφιος εβραδυνεν, ενυσταξαν πασαι και εκοιμωντο.6Εν τω μεσω δε της νυκτος εγεινε κραυγη· Ιδου, ο νυμφιος ερχεται, εξελθετε εις απαντησιν αυτου.7Τοτε εσηκωθησαν πασαι αι παρθενοι εκειναι και ητοιμασαν τας λαμπαδας αυτων.8Και αι μωραι ειπον προς τας φρονιμους· Δοτε εις ημας εκ του ελαιου σας, διοτι αι λαμπαδες ημων σβυνονται.9Απεκριθησαν δε αι φρονιμοι, λεγουσαι· Μηποτε δεν αρκεση εις ημας και εις εσας· οθεν υπαγετε καλλιον προς τους πωλουντας και αγορασατε εις εαυτας.10Ενω δε απηρχοντο δια να αγορασωσιν, ηλθεν ο νυμφιος και αι ετοιμοι εισηλθον μετ' αυτου εις τους γαμους, και εκλεισθη η θυρα.11Υστερον δε ερχονται και αι λοιπαι παρθενοι, λεγουσαι· Κυριε, Κυριε, ανοιξον εις ημας.12Ο δε αποκριθεις ειπεν· Αληθως σας λεγω, δεν σας γνωριζω.13Αγρυπνειτε λοιπον, διοτι δεν εξευρετε την ημεραν ουδε την ωραν, καθ' ην ο Υιος του ανθρωπου ερχεται.

Σύμφωνα με τις ανατολίτικες συνήθειες, ένας νυμφίος φτάνοντας το βράδιγια τη γαμήλια γιορτή ο δρόμος του φωτιζόταν και ο ίδιος συνοδευόταν απο παρθένους,τις φίλες της νύμφης (σήμερα θα τις καλούσαμε παράνυμφες, πρβλ. Ψαλμ. 45:9,14). Ο Κύριος χρησιμοποιεί αυτή τη συγκινητική απεικόνηση για να μας δείξειτον τρόπο που θα’ πρεπε να Τον περιμένουμε, τον ουράνιο Νυμφίο. Αλοίμονο! ΟιΧριστιανοί γενικά έχουν κουραστεί σ’ αυτή την περίοδο της αναμονής. Πνευματικόςύπνος τους έχει καταλάβει που διαρκεί για πολλούς αιώνες. Ηταν απαραίτητο,σε μια συγκεκριμένη στιγμή στην ιστορία της Εκκλησίας, που σωστά ονομάζεται η Αφύπνιση, να ηχήσει αυτή η κραυγή του μεσονυκτίου “ιδού ο Νυμφίος! . . .” Ο Κύριος έρχεται!Ακολούθως γίνεται ενας διαχωρισμός: οι σοφές παρθένοι έχουν λάδι στις λαμπάδες τους, όπως ακριβώς οι αληθινοί πιστοί είναι έτοιμοι στην έλευση του Κυρίου τους, και το φώς τους – το Αγιο Πνεύμα – μπορεί να λάμπειέξω στη νύκτα αυτού του σκοτεινού κόσμου. Αλλοι άνθρωποι σαν τις μωρές παρθένους θα έχουν κάνει κάποια ομολογία προσμονής του Κυρίου, αλλά χωρίς νακατέχουν τη ζωή Του. Αυτό ήταν ενα θλιβερό μυστικό γι’ αυτές να φέρουν το ωραίοόνομα του Χριστιανού – μια τρομερή αυταπάτη, και οχι λιγότερο τρομερή αφύπνιση!

Ω! Είθε ο καθένας μας ν’ αναρωτηθεί ενώ υπάρχει ακόμα χρόνος: “Υπάρχειλάδι στη λαμπάδα μου; Είμαι έτοιμος για την επιστροφή Του;” (Ρωμαίους 8: τέλος εδ. 9).

Κατά Ματθαίον 25:14-30
14Διοτι θελει ελθει ως ανθρωπος, οστις αποδημων εκαλεσε τους δουλους αυτου και παρεδωκεν εις αυτους τα υπαρχοντα αυτου,15και εις αλλον μεν εδωκε πεντε ταλαντα, εις αλλον δε δυο, εις αλλον δε εν, εις εκαστον κατα την ιδιαν αυτου ικανοτητα, και απεδημησεν ευθυς.16Υπηγε δε ο λαβων τα πεντε ταλαντα και εργαζομενος δι' αυτων εκαμεν αλλα πεντε ταλαντα.17Ωσαυτως και ο τα δυο εκερδησε και αυτος αλλα δυο.18Ο δε λαβων το εν υπηγε και εσκαψεν εις την γην και εκρυψε το αργυριον του κυριου αυτου.19Μετα δε καιρον πολυν ερχεται ο κυριος των δουλων εκεινων και θεωρει λογαριασμον μετ' αυτων.20Και ελθων ο λαβων τα πεντε ταλαντα, προσεφερεν αλλα πεντε ταλαντα, λεγων· Κυριε, πεντε ταλαντα μοι παρεδωκας· ιδου, αλλα πεντε ταλαντα εκερδησα επ' αυτοις.21Και ειπε προς αυτον ο κυριος αυτου· Ευγε, δουλε αγαθε και πιστε· εις τα ολιγα εσταθης πιστος, επι πολλων θελω σε καταστησει· εισελθε εις την χαραν του κυριου σου.22Προσελθων δε και ο λαβων τα δυο ταλαντα ειπε· Κυριε, δυο ταλαντα μοι παρεδωκας· ιδου, αλλα δυο ταλαντα εκερδησα επ' αυτοις.23Ειπε προς αυτον ο κυριος αυτου· Ευγε, δουλε αγαθε και πιστε· εις τα ολιγα εσταθης πιστος, επι πολλων θελω σε καταστησει· εισελθε εις την χαραν του κυριου σου.24Προσελθων δε και ο λαβων το εν ταλαντον, ειπε· Κυριε, σε εγνωρισα οτι εισαι σκληρος ανθρωπος, θεριζων οπου δεν εσπειρας και συναγων οθεν δεν διεσκορπισας·25και φοβηθεις υπηγα και εκρυψα το ταλαντον σου εν τη γη· ιδου, εχεις το σον.26Αποκριθεις δε ο κυριος αυτου, ειπε προς αυτον· Πονηρε δουλε και οκνηρε· ηξευρες οτι θεριζω οπου δεν εσπειρα και συναγω οθεν δεν διεσκορπισα·27επρεπε λοιπον να βαλης το αργυριον μου εις τους τραπεζιτας, και ελθων εγω ηθελον λαβει το εμον μετα τοκου.28Λαβετε λοιπον απ' αυτου το ταλαντον, και δοτε εις τον εχοντα τα δεκα ταλαντα.29Διοτι εις παντα τον εχοντα θελει δοθη και περισσευθη, απο δε του μη εχοντος και εκεινο το οποιον εχει θελει αφαιρεθη απ' αυτου.30Και τον αχρειον δουλον ριψατε εις το σκοτος το εξωτερον· εκει θελει εισθαι ο κλαυθμος και ο τριγμος των οδοντων.

Στη παραβολή των δέκα παρθένων τοθέμα είναι η προσμονή του Κυρίου. Σ’ αυτή των ταλάντων το θέμα είναι η υπηρεσία. Η ζωή του Χριστιανού μετά την αναγέννηση φανερώνει αυτό το διπλό χαρακτήρα:“να υπηρετεί τον ζωντανό και αληθινό Θεό, και να περιμένει τον Υιό Του απο τον ουρανό” (1 Θεσσαλ. 1:9, 10). Τώρα περιμένοντας τον Κύριοδεν σημαίνει να σταυρώσουμε τα χέρια μέχρι τη στιγμή που θα έρθει. Αντιθέτωςκάθε λυτρωμένος εχει το προνόμιο να μπορεί να εργάζεται γι’ Αυτόν. Γι’ αυτότο σκοπό εχει δεχτεί ενα συγκεκριμένο ποσό ταλάντων που είναι υπεύθυνος νατα χρησιμοποιήσει για να φέρει καρπό: υγεία, μνήμη, διάνοια, άνεση, υλικά αγαθά. . . Πάνω απ’ όλα κατέχει το θείο Λόγο, και τη γνώση που έρχεται μαζί του(1 Κορινθ. 2:12). Αγαπητοί φίλοι, παρ’ όλο που έχουμε σωθεί, είναι δυνατόννα είμαστε κατα κάποιον τρόπο σαν τον κακό υπηρέτη. Είμαστε βέβαιοι οτι δενενεργήσαμε με ένα φίλαυτο, αργό, ή άτιμο τρόπο, ώστε φερόμενοι έτσι να θάψαμεαυτά τα τάλαντα που ανήκουν στον Κύριο; Ναί, αλήθεια, τί θα έχουμε να Του αποδώσουμεοταν θα έρθει; Θα μας αφήσει να εισέλθουμε στη χαρά Του; Τη χαρά του έργου που ολοκληρώθηκε και της αγάπης που ικανοποιήθηκε; Αυτή ηχαρά ήταν επίσης και “ενώπιόν Του” (Εβρ. 12:2). Η ανταμοιβή, ας σημειώσουμε,είναι η ίδια για τους δύο πρώτους υπηρέτες. Αυτό που εχει αξία για τον Κύριοδεν είναι τόσο το ζήτημα του αποτελέσματος, όσο η πιστότητα.

Κατά Ματθαίον 25:31-46
31Οταν δε ελθη ο ιος του ανθρωπου εν τη δοξη αυτου και παντες οι αγιοι αγγελοι μετ' αυτου, τοτε θελει καθησει επι του θρονου της δοξης αυτου,32και θελουσι συναχθη εμπροσθεν αυτου παντα τα εθνη, και θελει χωρισει αυτους απ' αλληλων, καθως ο ποιμην χωριζει τα προβατα απο των εριφιων,33και θελει στησει τα μεν προβατα εκ δεξιων αυτου, τα δε εριφια εξ αριστερων.34Τοτε ο Βασιλευς θελει ειπει προς τους εκ δεξιων αυτου· Ελθετε οι ευλογημενοι του Πατρος μου, κληρονομησατε την ητοιμασμενην εις εσας βασιλειαν απο καταβολης κοσμου.35Διοτι επεινασα, και μοι εδωκατε να φαγω, εδιψησα, και με εποτισατε, ξενος ημην, και με εφιλοξενησατε,36γυμνος, και με ενεδυσατε, ησθενησα, και με επεσκεφθητε, εν φυλακη ημην, και ηλθετε προς εμε.37Τοτε θελουσιν αποκριθη προς αυτον οι δικαιοι, λεγοντες· Κυριε, ποτε σε ειδομεν πεινωντα και εθρεψαμεν, η διψωντα και εποτισαμεν;38ποτε δε σε ειδομεν ξενον και εφιλοξενησαμεν, η γυμνον και ενεδυσαμεν;39ποτε δε σε ειδομεν ασθενη η εν φυλακη και ηλθομεν προς σε;40Και αποκριθεις ο Βασιλευς θελει ειπει προς αυτους· Αληθως σας λεγω, καθ' οσον εκαμετε εις ενα τουτων των αδελφων μου των ελαχιστων, εις εμε εκαμετε.41Τοτε θελει ειπει και προς τους εξ αριστερων· Υπαγετε απ' εμου οι κατηραμενοι εις το πυρ το αιωνιον, το ητοιμασμενον δια τον διαβολον και τους αγγελους αυτου.42Διοτι επεινασα, και δεν μοι εδωκατε να φαγω, εδιψησα, και δεν με εποτισατε,43ξενος ημην, και δεν με εφιλοξενησατε, γυμνος, και δεν με ενεδυσατε, ασθενης και εν φυλακη, και δεν με επεσκεφθητε.44Τοτε θελουσιν αποκριθη προς αυτον και αυτοι, λεγοντες· Κυριε, ποτε σε ειδομεν πεινωντα η διψωντα η ξενον η γυμνον η ασθενη η εν φυλακη, και δεν σε υπηρετησαμεν;45Τοτε θελει αποκριθη προς αυτους, λεγων· Αληθως σας λεγω, καθ' οσον δεν εκαμετε εις ενα τουτων των ελαχιστων, ουδε εις εμε εκαμετε.46Και θελουσιν απελθει ουτοι μεν εις κολασιν αιωνιον, οι δε δικαιοι εις ζωην αιωνιον.

Το εδ. 31 συνεχίζει πάλι το θέμα της προφητείας απο τη στιγμή που τηνείχαν αφήσει στο 24:30, 31, δηλαδή της έλευσης του Κυρίου εν δόξη για τον επίγειολαό Του. Γι’ αυτά τα “έθνη” που θα είναι παρόντα πάνω στη γή (εδ. 32) θα ηχήσειτότε η ημέρα της ανταμοιβής ή της τιμωρίας. Και αυτό που θα τους διαφοροποιείθα είναι ο τρόπος που θα έχουν δεχτεί τους πρέσβεις του Βασιλιά (τους αδελφούςΤου – εδώ τους Ιουδαίους – εδ. 40) όταν οι τελευταίοι εκήρυτταν το ευαγγέλιο της βασιλείας (24:14).

Κάποιοι επεδίωξαν να χρησιμοποιήσουν αυτή την παραβολή για να υποστηρίξουντη σωτηρία δια των έργων. Αλλά είναι ξεκάθαρο εδώ οτι βρισκόμαστε έξω απο την Εκκλησιαστική περίοδο καιγια την ακρίβεια έξω απ’ τη Χριστιανική πίστη.

Ωστόσο, παραμερίζοντας το ζήτημα της σωτηρίας η δήλωση του Βασιλιά είναιπλήρης οδηγιών προς εμάς τους Χριστιανούς. Αν ο Κύριος Ιησούς ηταν στη γή σήμερα,πόσο έτοιμοι θα είμαστε να Τον δεχτούμε και υπηρετήσουμε, συμμορφούμενοι μετην παραμικρή Του επιθυμία. Ω λοιπόν! Έχουμε τέτοιες ευκαιρίες κάθε μέρα! Δώρα,φιλοξενία, επισκέψεις, όλα όσα κάνουμε απο αγάπη σε κάποιον, τα πάντα θά’ πρεπενα τα κάνουμε πρώτα για Εκείνον (πρβλ. Ιωαν. 13:20, 1 Κορινθ. 12:12). Αντιθέτως, τα πράγματα που αποτυγχάνουμενα κάνουμε, τα αρνούμαστε στον Κύριο

Κατά Ματθαίον 26:1-16
1Και οτε ετελειωσεν ο Ιησους παντας τους λογους τουτους, ειπε προς τους μαθητας αυτου·2Εξευρετε οτι μετα δυο ημερας γινεται το πασχα, και ο Υιος του ανθρωπου παραδιδεται δια να σταυρωθη.3Τοτε συνηχθησαν οι αρχιερεις και οι γραμματεις και οι πρεσβυτεροι του λαου εις την αυλην του αρχιερεως του λεγομενου Καιαφα,4και συνεβουλευθησαν να συλλαβωσι τον Ιησουν με δολον και να θανατωσωσιν.5Ελεγον δε· μη εν τη εορτη, δια να μη γεινη θορυβος εν τω λαω.
6Οτε δε ο Ιησους ητο εν Βηθανια εν τη οικια Σιμωνος του λεπρου,7προσηλθε προς αυτον γυνη εχουσα αλαβαστρον μυρου βαρυτιμου, και κατεχεεν αυτο επι την κεφαλην αυτου, ενω εκαθητο εις την τραπεζαν.8Ιδοντες δε οι μαθηται αυτου, ηγανακτησαν λεγοντες· Εις τι η απωλεια αυτη;9διοτι ηδυνατο τουτο το μυρον να πωληθη με πολλην τιμην και να δοθη εις τους πτωχους.10Νοησας δε ο Ιησους, ειπε προς αυτους· Δια τι ενοχλειτε την γυναικα; διοτι εργον καλον επραξεν εις εμε.11Διοτι τους πτωχους παντοτε εχετε μεθ' εαυτων, εμε ομως παντοτε δεν εχετε.12Επειδη χυσασα αυτη το μυρον τουτο επι του σωματος μου, εκαμε τουτο δια τον ενταφιασμον μου.13Αληθως σας λεγω, οπου εαν κηρυχθη το ευαγγελιον τουτο εν ολω τω κοσμω, θελει λαληθη και τουτο, το οποιον επραξεν αυτη, εις μνημοσυνον αυτης.
14Τοτε υπηγεν εις των δωδεκα, ο λεγομενος Ιουδας Ισκαριωτης, προς τους αρχιερεις15και ειπε· Τι θελετε να μοι δωσητε, και εγω θελω σας παραδωσει αυτον; Και εκεινοι εδωκαν εις αυτον τριακοντα αργυρια.16Και απο τοτε εζητει ευκαιριαν δια να παραδωση αυτον.

Ο Κύριος έφτασε στο τέλος της διδασκαλίας Του. Τώρα πρόκειται να εκπληρωθούντα τελευταία γεγονότα. Ενώ στην Ιερουσαλήμ εχει προχωρήσει η συνομωσία των εχθρών Του (εδ. 3-5), στη Βηθανία βλέπουμε να εκτυλίσεται μια πολύ διαφορετική σκηνή. Απερριμένος και μισούμενοςαπο τους μεγάλους μεταξύ του λαού Του, ο Κύριος Ιησούς βρίσκει μεταξύ των ταπεινώνπου Τον ακολουθούν, την υποδοχή, την αγάπη και τη λατρεία που Του ανήκει. Μή έχοντας πλέον τόπο στο ναό, γίνεται δεκτός στο σπίτι του Σίμωνα του λεπρού. Τις βασιλικές τιμές Του τις αρνήθηκαν, όμως το άρωμα μεγάλης αξίας που χύνεταιστην κεφαλή Του, είναι μια εικόνα του βασιλικού χρίσματος. Αυτή η γυναίκα διακρίνει και στη συνέχεια τιμάει τον Μεσσία του Ισραήλ. “Ενόσωο βασιλεύς κάθηται εις την τράπεζαν αυτού, ο νάρδος μου διαχέει την οσμήν αυτού” (ΑσμαΑσμάτων 1:12). Ο Κύριος είναι ο μόνος που καταλαβαίνει και εκτιμάει την πράξητης. Ομως τί σημαίνει αυτό! Απο τη στιγμή που βρίσκει ευχαρίστηση σ’ αυτό,κανένας δεν έχει το δικαίωμα να ενοχλήσει αυτή τη γυναίκα. Πάλι στο εδ. 14περνάμε σε μια σκηνή σκότους. Ο προδότης Ιούδας, που ο ίδιος είχε μόλις ανασάνειτην ευχάριστη οσμή του αρώματος, διαπράττει την πράξη της προδοσίας του καιδέχεται το μισθό του: τριάντα αργύρια, η τιμή ενός δούλου. Αλλά ο προφήτης Ζαχαρίας την αποκαλεί, οχι χωρίς ίχνος ειρωνίας, μια έντιμον τιμήν γιατί είναι αυτή με την οποία εκτιμήθηκε ο Υιός του Θεού (Ζαχαρίας 11:13).

Κατά Ματθαίον 26:17-30
17Την δε πρωτην των αζυμων προσηλθον οι μαθηται προς τον Ιησουν, λεγοντες προς αυτον· Που θελεις να σοι ετοιμασωμεν δια να φαγης το πασχα;18Και εκεινος ειπεν· Υπαγετε εις την πολιν προς τον δεινα και ειπατε προς αυτον· Ο Διδασκαλος λεγει, Ο καιρος μου επλησιασεν· εν τη οικια σου θελω καμει το πασχα μετα των μαθητων μου.19Και εκαμον οι μαθηται καθως παρηγγειλεν εις αυτους ο Ιησους, και ητοιμασαν το πασχα.20Οτε δε εγεινεν εσπερα, εκαθητο εις την τραπεζαν μετα των δωδεκα.21Και ενω ετρωγον, ειπεν· Αληθως σας λεγω οτι εις εξ υμων θελει με παραδωσει.22Και λυπουμενοι σφοδρα, ηρχισαν να λεγωσι προς αυτον εκαστος αυτων· Μηπως εγω ειμαι, Κυριε;23Ο δε αποκριθεις ειπεν· Ο εμβαψας μετ' εμου εν τω πινακιω την χειρα, ουτος θελει με παραδωσει.24Ο μεν Υιος του ανθρωπου υπαγει, καθως ειναι γεγραμμενον περι αυτου· ουαι δε εις τον ανθρωπον εκεινον, δια του οποιου ο Υιος του ανθρωπου παραδιδεται· καλον ητο εις τον ανθρωπον εκεινον, αν δεν ηθελε γεννηθη.25Αποκριθεις δε ο Ιουδας, οστις παρεδιδεν αυτον, ειπε· Μηπως εγω ειμαι, Ραββι; Λεγει προς αυτον· Συ ειπας.
26Και ενω ετρωγον, λαβων ο Ιησους τον αρτον και ευλογησας εκοψε και εδιδεν εις τους μαθητας και ειπε· Λαβετε, φαγετε· τουτο ειναι το σωμα μου·27και λαβων το ποτηριον και ευχαριστησας, εδωκεν εις αυτους, λεγων· Πιετε εξ αυτου παντες·28διοτι τουτο ειναι το αιμα μου το της καινης διαθηκης, το υπερ πολλων εκχυνομενον εις αφεσιν αμαρτιων.29Σας λεγω δε οτι δεν θελω πιει εις το εξης εκ τουτου του γεννηματος της αμπελου εως της ημερας εκεινης, οταν πινω αυτο νεον μεθ' υμων εν τη βασιλεια του Πατρος μου.30Και αφου υμνησαν, εξηλθον εις το ορος των ελαιων.

Μπορούμε να φανταστούμε ποιά ηταν τα αισθήματα του Κυρίου ενώ τρώει αυτότο Πάσχα με του μαθητές Του. Ηταν η εικόνα αυτού του οποίου θα εκπλήρωνε ο Ιδιος στην πραγματικότητα. πολύ σύντομα. Το Πασχαλινό Αρνίο θα θυσιάζετο (1 Κορινθ. 5:7). Ομως έμενε γιαΕκείνον να δώσει πρώτα στους μαθητές Του ενα πολύ ιδιαίτερο δείγμα της αγάπηςΤου. Κάθε χρόνο, μετά απο εκείνη τη μεγάλη νύχτα της Εξόδου, το Πάσχα διακήρυττε σαν μια εικόνα ένα έργο που επρόκειτο ν’ ακολουθήσει. Εις το εξής το δείπνο, θα υπενθυμίζει στον πιστό την πρώτη ημέρα κάθε εβδομάδαςοτι αυτό το έργο εχει τελειώσει. Κάθε φορά που το γιορτάζουμε καταγγέλουμε το θάνατο του Κυρίου έως ότου έρθει (1 Κορινθ. 11:26).

Αφού μοίρασε τον άρτο σ’ αυτούς, ο Κύριος Ιησούς δίνει στους δικούς Τουκαι το ποτήριο επίσης λέγοντάς τους: “Πίετε εξ’ αυτού πάντες”. Ναί, επιθυμείο καθένας τους να μοιράζεται μαζί Του αυτή τη γιορτή της αγάπης (εκτός τουΙούδα που είχε φύγει: Ιωαν. 13:30). Είναι άξιοι γι’ αυτό; Ο Πέτρος πρόκειταινα Τον αρνηθεί, και όλοι οι άλλοι θα Τον εγκαταλείψουν και θα φύγουν. Παρ’όλαυτά, ο Κύριος Ιησούς τους λέει – και εξακολουθεί να λέει στους εξαγορασμένους Του “Πίετε εξ’ αυτού πάντες”. Επειτα τους αποκαλύπτει την ανυπολόγιστη τιμή του αίματός Του “που θα χυθεί υπέρ πολλών εις άφεσιν αμαρτιών”. Αναγνώστη, είσαι μεταξύ αυτών των “πολλών”; Αν είσαι, ποιά είναι η απάντησήσου στην επιθυμία του Κυρίου Ιησού; (Ψαλμ. 116:12-14).

Κατά Ματθαίον 26:31-46
31Τοτε λεγει προς αυτους ο Ιησους· Παντες υμεις θελετε σκανδαλισθη εν εμοι την νυκτα ταυτην· διοτι ειναι γεγραμμενον, Θελω παταξει τον ποιμενα, και θελουσι διασκορπισθη τα προβατα της ποιμνης·32αφου δε αναστηθω, θελω υπαγει προτερον υμων εις την Γαλιλαιαν.33Αποκριθεις δε ο Πετρος, ειπε προς αυτον· Και αν παντες σκανδαλισθωσιν εν σοι, εγω ποτε δεν θελω σκανδαλισθη.34Ειπε προς αυτον ο Ιησους· Αληθως σοι λεγω οτι ταυτην την νυκτα, πριν φωναξη ο αλεκτωρ, τρις θελεις με απαρνηθη.35Λεγει προς αυτον ο Πετρος· Και αν γεινη χρεια να αποθανω μετα σου, δεν θελω σε απαρνηθη. Ομοιως ειπον και παντες οι μαθηται.
36Τοτε ερχεται μετ' αυτων ο Ιησους εις χωριον λεγομενον Γεθσημανη και λεγει προς τους μαθητας· Καθησατε αυτου, εωσου υπαγω και προσευχηθω εκει.37Και παραλαβων τον Πετρον και τους δυο υιους του Ζεβεδαιου, ηρχισε να λυπηται και να αδημονη.38Τοτε λεγει προς αυτους· Περιλυπος ειναι η ψυχη μου εως θανατου· μεινατε εδω και αγρυπνειτε μετ' εμου.39Και προχωρησας ολιγον επεσεν επι προσωπον αυτου, προσευχομενος και λεγων· Πατερ μου, εαν ηναι δυνατον, ας παρελθη απ' εμου το ποτηριον τουτο· πλην ουχι ως εγω θελω, αλλ' ως συ.40Και ερχεται προς τους μαθητας και ευρισκει αυτους κοιμωμενους, και λεγει προς τον Πετρον· Ουτω δεν ηδυνηθητε μιαν ωραν να αγρυπνησητε μετ' εμου;41αγρυπνειτε και προσευχεσθε, δια να μη εισελθητε εις πειρασμον. Το μεν πνευμα προθυμον, η δε σαρξ ασθενης.42Παλιν εκ δευτερου υπηγε και προσευχηθη, λεγων· Πατερ μου, εαν δεν ηναι δυνατον τουτο το ποτηριον να παρελθη απ' εμου χωρις να πιω αυτο, γενηθητω το θελημα σου.43Και ελθων ευρισκει αυτους παλιν κοιμωμενους· διοτι οι οφθαλμοι αυτων ησαν βεβαρημενοι.44Και αφησας αυτους υπηγε παλιν και προσευχηθη εκ τριτου, ειπων τον αυτον λογον.45Τοτε ερχεται προς τους μαθητας αυτου και λεγει προς αυτους· Κοιμασθε το λοιπον και αναπαυεσθε· ιδου, επλησιασεν η ωρα και ο Υιος του ανθρωπου παραδιδεται εις χειρας αμαρτωλων.46Εγερθητε, ας υπαγωμεν· Ιδου, επλησιασεν ο παραδιδων με.

Γεμάτος εμπιστοσύνη στον εαυτό του, ο Πέτρος είχε δηλώσει έτοιμος ακόμακαι να πεθάνει μαζί με τον Κύριο. Οπως θα δούμε δεν θα καταφέρει να τηρήσειγια πολύ αυτό το λόγο του.

Επειτα ο Κύριος Ιησούς αφού ζήτησε απο τους μαθητές Tου να αγρυπνούν καινα προσεύχονται μαζί Του, προχωρεί μόνος στον κήπο, οπου θα φανέρωνε την μεγαλύτερηαπόδειξη της αφοσίωσής Του στο θέλημα του Πατέρα. Αυτό το θέλημα που ποτέ δενέπαυσε η εκπλήρωσή του να είναι και η ευχαρίστηση του Υιού, τώρα περιλαμβάνειμια διπλή τρομερή ανάγκη: την εγκατάλειψη του Θεού, άπείρως θλιβερή για την καρδιά του Αγαπητού του Υιού˙ και το βάρος της αμαρτίας που έπρεπε να σηκώσει, με το θάνατο ως τον μισθό της – η βαθύτερη οδύνη για τον τέλειο Ανθρωπο. Ετσι η θλίψη και η οδύνη εισήλθαν βαθειά στη ψυχή Του(εδ. 37). Ω! Συνειδητοποιεί όλα όσα σημαίνει αυτός ο δρόμος του σταυρού, καθώςο Σατανάς εξακολουθεί αυτή την ώρα να κάνει κάθε δυνατή προσπάθεια για να Τοναπομακρύνει απ’ αυτόν. Ομως δέχεται αυτό το ποτήρι απο τα χέρια του ΠατρόςΤου: “Γενηθήτω το θέλημά σου”!

Διά της χάριτός Του, ο Θεός μας επέτρεψε να παρευρισκόμαστε σ’ αυτή τημάχη του Σωτήρα, στη Γεθσημανή, ν’ ακούσουμε τη θερμή και συγκινητική προσευχήΤου. Είθε να μας φυλάει απ’ το να μοιάζουμε με τους τρείς μαθητές Του – αυτούςπου ήταν στον στενό Του κύκλο – έχοντας καρδιές νυσταγμένες και αδιάφορες σταπαθήματά Του. Μακάρι καθώς οι ψυχές μας σκέφτονται Αυτόν, να γεμίζουν ευγνωμοσύνηκαι λατρεία.

Κατά Ματθαίον 26:47-58
47Και ενω αυτος ελαλει ετι, ιδου, ο Ιουδας εις των δωδεκα ηλθε, και μετ' αυτου οχλος πολυς μετα μαχαιρων και ξυλων παρα των αρχιερεων και πρεσβυτερων του λαου.48Ο δε παραδιδων αυτον εδωκεν εις αυτους σημειον, λεγων· Οντινα φιλησω, αυτος ειναι· πιασατε αυτον.49Και ευθυς πλησιασας προς τον Ιησουν, ειπε· Χαιρε, Ραββι, και κατεφιλησεν αυτον.50Ο δε Ιησους ειπε προς αυτον· Φιλε, δια τι ηλθες; Τοτε προσελθοντες επεβαλον τας χειρας επι τον Ιησουν και επιασαν αυτον.51Και ιδου, εις των μετα του Ιησου εκτεινας την χειρα εσυρε την μαχαιραν αυτου, και κτυπησας τον δουλον του αρχιερεως απεκοψε το ωτιον αυτου.52Τοτε λεγει προς αυτον ο Ιησους· Επιστρεψον την μαχαιραν σου εις τον τοπον αυτης· διοτι παντες οσοι πιασωσι μαχαιραν δια μαχαιρας θελουσιν απολεσθη.53Η νομιζεις οτι δεν δυναμαι ηδη να παρακαλεσω τον Πατερα μου, και θελει στησει πλησιον μου περισσοτερους παρα δωδεκα λεγεωνας αγγελων;54πως λοιπον θελουσι πληρωθη αι γραφαι οτι ουτω πρεπει να γεινη;55Εν εκεινη τη ωρα ειπεν ο Ιησους προς τους οχλους· Ως επι ληστην εξηλθετε μετα μαχαιρων και ξυλων να με συλλαβητε; καθ' ημεραν εκαθημην πλησιον υμων διδασκων εν τω ιερω, και δεν με επιασατε.56Τουτο δε ολον εγεινε δια να πληρωθωσιν αι γραφαι των προφητων. Τοτε οι μαθηται παντες αφησαντες αυτον εφυγον.
57Οι δε πιασαντες τον Ιησουν εφεραν προς Καιαφαν τον αρχιερεα, οπου συνηχθησαν οι γραμματεις και οι πρεσβυτεροι.58Ο δε Πετρος ηκολουθει αυτον απο μακροθεν εως της αυλης του αρχιερεως, και εισελθων εσω εκαθητο μετα των υπηρετων δια να ιδη το τελος.

Ενας μαθητής δεν κοιμήθηκε όπως οι άλλοι. Ηταν ο Ιούδας.Εδώ τον βλέπουμε στην επικεφαλής μιας απειλητικής ομάδας που πιάνει τον ΚύριοΙησού. Και πώς αυτός ο αχρείος άνθρωπος δείχνει τον Κύριό του;- με ενα φιλί, γεμάτο υποκρισία. “Φίλε,” – του αποκρίνεται ο Σωτήρας - “διά τί ήλθες;” Αυτόπου αποσκοπούσε η τελευταία ερώτηση με καλωσύνη ήταν να ερευνήσει την ψυχήτου δύστυχου Ιούδα. Αλλά απ’ αυτή τη στιγμή είναι πολύ αργά για τον “υιό τηςαπωλείας” (Ιωαν. 17:12). Αυτά τα βέλη με σκοπό ν’ αγγίξουν τη συνείδηση (δεςεπίσης εδ. 55), είναι οι μόνες αμυντικές ενέργειες Εκείνου που παραδίδει τονΕαυτό του. Οι δώδεκα μπορεί ν’ απέτυχαν, όμως την ίδια ώρα περισσότερες απο δώδεκα λεγεώνες αγγέλων είναι οπλισμένοι και έτοιμοι στο σήμα που θα ηχήσει να επέμβουν αν Αυτός τοζητήσει, στον Πατέρα. Ολη η ισχυρή δύναμη του Θεού είναι στην διάθεση του Χριστούαν επιθυμεί να Του διατεθεί. Ομως η ώρα Του ήρθε. Αντί ν’ αποφύγει την κατάστασηη ν’ αμυνθεί, αντιθέτως, συγκρατεί το χέρι του παρορμητικού μαθητή, αυτού πουλίγο αργότερα δείχνει το πραγματικό μέτρο του θάρρους του φεύγοντας με τουςσυντρόφους του!

Ομως ήδη, στο παλάτι του αρχιερέα, οι γραμματείς και οι άρχοντες είναισυγκεντρωμένοι μέσα στη νύχτα για να εκτελέσουν την πιο μεγάλη πράξη αδικίαςπου έγινε ποτέ (Ψαλμ. 94:21).

Κατά Ματθαίον 26:59-75
59Οι δε αρχιερεις και οι πρεσβυτεροι και το συνεδριον ολον εζητουν ψευδομαρτυριαν κατα του Ιησου, δια να θανατωσωσιν αυτον,60και δεν ευρον· και πολλων ψευδομαρτυρων προσελθοντων, δεν ευρον. Υστερον δε προσελθοντες δυο ψευδομαρτυρες,61ειπον· Ουτος ειπε, Δυναμαι να χαλασω τον ναον του Θεου και δια τριων ημερων να οικοδομησω αυτον.62Και σηκωθεις ο αρχιερευς ειπε προς αυτον· Δεν αποκρινεσαι; τι μαρτυρουσιν ουτοι κατα σου;63Ο δε Ιησους εσιωπα. Και αποκριθεις ο αρχιερευς ειπε προς αυτον· Σε ορκιζω εις τον Θεον τον ζωντα να ειπης προς ημας αν συ ησαι ο Χριστος ο Υιος του Θεου.64Λεγει προς αυτον ο Ιησους· Συ ειπας· πλην σας λεγω, Εις το εξης θελετε ιδει τον Υιον του ανθρωπου καθημενον εκ δεξιων της δυναμεως και ερχομενον επι των νεφελων του ουρανου.65Τοτε ο αρχιερευς διεσχισε τα ιματια αυτου, λεγων οτι εβλασφημησε· τι χρειαν εχομεν πλεον μαρτυρων; ιδου, τωρα ηκουσατε την βλασφημιαν αυτου·66τι σας φαινεται; Και εκεινοι αποκριθεντες ειπον· Ενοχος θανατου ειναι.67Τοτε ενεπτυσαν εις το προσωπον αυτου και εγρονθισαν αυτον, αλλοι δε ερραπισαν,68λεγοντες· Προφητευσον εις ημας, Χριστε, τις ειναι οστις σε εκτυπησεν;
69Ο δε Πετρος εκαθητο εξω εν τη αυλη και προσηλθε προς αυτον μια δουλη, λεγουσα· Και συ ησο μετα Ιησου του Γαλιλαιου.70Ο δε ηρνηθη εμπροσθεν παντων, λεγων· Δεν εξευρω τι λεγεις.71Και οτε εξηλθεν εις τον πυλωνα, ειδεν αυτον αλλη και λεγει προς τους εκει, Και ουτος ητο μετα Ιησου του Ναζωραιου.72Και παλιν ηρνηθη μεθ' ορκου οτι δεν γνωριζω τον ανθρωπον.73Μετ' ολιγον δε προσελθοντες οι εστωτες, ειπον προς τον Πετρον· Αληθως και συ εξ αυτων εισαι· διοτι η λαλια σου σε καμνει φανερον.74Τοτε ηρχισε να καταναθεματιζη και να ομνυη οτι δεν γνωριζω τον ανθρωπον. Και ευθυς εφωναξεν ο αλεκτωρ.75Και ενεθυμηθη ο Πετρος τον λογον του Ιησου, οστις ειχεν ειπει προς αυτον οτι πριν φωναξη ο αλεκτωρ, τρις θελεις με απαρνηθη· και εξελθων εξω εκλαυσε πικρως.

Οι άρχοντες του λαού κρατούν κάτω απ’ την εξουσία τους τον Κύριο Ιησού,αλλά στερούνται μιας αληθοφανούς απόδειξης με την οποία να βεβαιώσουν την καταδίκηΤου. Στον τέλειο Ανθρωπο δεν υπάρχει βάση για τις κατηγορίες τους. Ετσι αυτοίπεριορίζονται στο να ζητήσουν μια “ψευδή μαρτυρία” εναντίον Του (Ψαλμ. 27:12,35:11, 12). Αλλά ακόμα κι αυτήν είναι δύσκολο να την βρούν γιατί θα πρέπεινα είναι αληθοφανής. Τελικά έρχονται δύο ψευδομάρτυρες λέγοντας παραλλαγμέναλόγια (πρβλ. εδ. 61 με Ιωαν. 2:19). Ομως αυτό που χρησιμοποιείται σαν πρόφασηκαταδίκης του Κυρίου Ιησού είναι η σοβαρή Του δήλωση οτι είναι ο Υιός του Θεού,που πρόκειται να έρθει με δύναμη και δόξα! Η καταδίκη του θανάτου απαγγέλθηκε.Και αμέσως η κτηνωδία και η άνανδρη συμπεριφορά των ανθρώπων παίρνουν κάθεέλεγχο (εδ. 67, 68). Το πρώτο μέρος το οποίο ο Σωτήρας έκανε γνωστό στους δικούςΤου περισσότερο απο μια φορά εκπληρώνεται (16:21, 17:22, 20:18, 19).

Για τον Πέτρο επίσης αυτή η στιγμή είναι σκοτεινή, αλλά για ενα διαφορετικόλόγο. Ο Σατανάς, που δεν είναι ικανός να κλονίσει τον Διδάσκαλο, προχωρεί να κλονίσει τον μαθητή. Τρείς φορές ο φτωχός Πέτρος αρνείται Εκείνον για Τον οποίο είχε δηλώσει οτιήταν έτοιμος να πεθάνει. Κάνει τα πάντα χρησιμοποιώντας ακόμα και βαρείς λόγουςπροκειμένου να εξαπατήσει. Νωρίτερα, χωρίς να γνωρίζει όλ’ αυτά, ο τρόπος ομιλίας του τον σημάδεψε σαν εναν μαθητή του Κυρίου Ιησού.

Κατά Ματθαίον 27:1-18
1Οτε δε εγεινε πρωι, συνεβουλευθησαν παντες οι αρχιερεις και οι πρεσβυτεροι του λαου κατα του Ιησου δια να θανατωσωσιν αυτον·2και δεσαντες αυτον, εφεραν και παρεδωκαν αυτον εις τον Ποντιον Πιλατον τον ηγεμονα.3Τοτε ιδων Ιουδας ο παραδοσας αυτον οτι κατεδικασθη, μεταμεληθεις επεστρεψε τα τριακοντα αργυρια εις τους πρεσβυτερους,4λεγων· Ημαρτον παραδοσας αιμα αθωον. Οι δε ειπον· Τι προς ημας; συ οψει.5Και ριψας τα αργυρια εν τω ναω, ανεχωρησε και απελθων εκρεμασθη.6Οι δε αρχιερεις, λαβοντες τα αργυρια, ειπον· Δεν ειναι συγκεχωρημενον να βαλωμεν αυτα εις το θησαυροφυλακιον, διοτι ειναι τιμη αιματος.7Και συμβουλευθεντες ηγορασαν με αυτα τον αγρον του κεραμεως, δια να ενταφιαζωνται εκει οι ξενοι.8Δια τουτο ωνομασθη ο αγρος εκεινος Αγρος αιματος εως της σημερον.9Τοτε επληρωθη το ρηθεν δια Ιερεμιου του προφητου, λεγοντος· Και ελαβον τα τριακοντα αργυρια, την τιμην του εκτιμηθεντος, τον οποιον εξετιμησαν απο των υιων Ισραηλ,10και εδωκαν αυτα εις τον αγρον του κεραμεως, καθως μοι παρηγγειλεν ο Κυριος.
11Ο δε Ιησους εσταθη εμπροσθεν του ηγεμονος· και ηρωτησεν αυτον ο ηγεμων, λεγων· Συ εισαι ο βασιλευς των Ιουδαιων; Ο δε Ιησους ειπε προς αυτον· Συ λεγεις.12Και ενω εκατηγορειτο υπο των αρχιερεων και των πρεσβυτερων, ουδεν απεκριθη.13Τοτε λεγει προς αυτον ο Πιλατος· Δεν ακουεις ποσα σου καταμαρτυρουσι;14Και δεν απεκριθη προς αυτον ουδε προς ενα λογον, ωστε ο ηγεμων εθαυμαζε πολυ.15Κατα δε την εορτην εσυνειθιζεν ο ηγεμων να απολυη εις τον οχλον ενα δεσμιον, οντινα ηθελον.16Και ειχον τοτε δεσμιον περιβοητον λεγομενον Βαραββαν.17Ενω λοιπον ησαν συνηγμενοι, ειπε προς αυτους ο Πιλατος· Τινα θελετε να σας απολυσω; τον Βαραββαν η τον Ιησουν τον λεγομενον Χριστον;18Επειδη ηξευρεν οτι δια φθονον παρεδωκαν αυτον.

Είναι ξημέρωμα μια νέας μέρας – μια μέρα που ποτέ στην ιστορία του κόσμουδεν βρέθηκε όμοιά της, αλλά και στην αιωνιότητα! Οι πρώτες ακτίνες φωτός βρίσκουντους αρχιερείς και τους άρχοντες να σχεδιάζουν την εκτέλεση του θανάτου, τονοποίο είχαν αποφασίσει νωρίτερα. Κάποιος όμως τους κάνει μια επίσκεψη. Τονγνωρίζουν καλά: είναι ο προδότης, χάρη στον οποίο έφθασαν στο σκοπό που επεδίωκαν.Τί θέλει τώρα αυτός; Ο Ιούδας διαβεβαιώνει την αθωότητα του Διδασκάλου του,επιστρέφει τα λεφτά, και εκφράζει την μεταμέλειά του. “Είναι δικό σου ζήτημα”,του αποκρίνονται οι άλλοι, χωρίς την παραμικρή συμπάθεια. Επειτα ο άθλιος άνδραςφεύγει και κρεμιέται μόνος του, χάνοντας όχι μόνο τη ζωή του, αλλά και την ψυχή του, και ακόμα και τα χρήματα με τα οποία την είχε πουλήσει! Οι ιερείς, πουδεν είχαν ηθικές αναστολές για ν’ αγοράσουν αθώο αίμα, δείχνουν ηθικούς φραγμούςοταν τίθεται θέμα να βάλουν τα χρήματα στο θησαυροφυλάκιο του ναού!

Ο Κύριος Ιησούς οδηγήθηκε ενώπιον του Πιλάτου, του ηγεμόνα. Θα μπορούσαμενα σκεφτούμε οτι μπροστά στον Ρωμαίο κριτή θα ηταν ευκολότερο ο Κύριος να έχειμια υποστήριξη απέναντι στο μίσος του λαού Του. Ομως ο Κύριος παραμένει σιωπηλός,εκτός απ’ τη στιγμή που αναγνωρίζει τον τίτλο Του ως Βασιλιάς των Ιουδαίων.“Εφέρθη ως αρνίον επι σφαγήν, και ως πρόβατον έμπροσθεν του κείροντος αυτόάφωνον, Ούτω δεν ήνοιξε το στόμα αυτού” (Ησαίας 53:7, πρβλ. εδ. 12, 14, 26:63).

Κατά Ματθαίον 27:19-31
19Ενω δε εκαθητο επι του βηματος, απεστειλε προς αυτον η γυνη αυτου, λεγουσα· Απεχε του δικαιου εκεινου· διοτι πολλα επαθον σημερον κατ' οναρ δι' αυτον.20Οι δε αρχιερεις και οι πρεσβυτεροι επεισαν τους οχλους να ζητησωσι τον Βαραββαν, τον δε Ιησουν να απολεσωσι.21Και αποκριθεις ο ηγεμων ειπε προς αυτους· Τινα θελετε απο των δυο να σας απολυσω; οι δε ειπον· Τον Βαραββαν.22Λεγει προς αυτους ο Πιλατος· Τι λοιπον να καμω τον Ιησουν τον λεγομενον Χριστον; Λεγουσι προς αυτον παντες· Σταυρωθητω.23Ο δε ηγεμων ειπε· Και τι κακον επραξεν; Οι δε περισσοτερον εκραζον, λεγοντες· Σταυρωθητω.24Και ιδων ο Πιλατος οτι ουδεν ωφελει, αλλα μαλλον θορυβος γινεται, λαβων υδωρ ενιψε τας χειρας αυτου εμπροσθεν του οχλου, λεγων· Αθωος ειμαι απο του αιματος του δικαιου τουτου· υμεις οψεσθε.25Και αποκριθεις πας ο λαος ειπε· Το αιμα αυτου ας ηναι εφ' ημας και επι τα τεκνα ημων.
26Τοτε απελυσεν εις αυτους τον Βαραββαν, τον δε Ιησουν μαστιγωσας παρεδωκε δια να σταυρωθη.27Τοτε οι στρατιωται του ηγεμονος, παραλαβοντες τον Ιησουν εις το πραιτωριον, συνηθροισαν επ' αυτον ολον το ταγμα των στρατιωτων·28και εκδυσαντες αυτον ενεδυσαν αυτον χλαμυδα κοκκινην,29και πλεξαντες στεφανον εξ ακανθων, εθεσαν επι την κεφαλην αυτου και καλαμον εις την δεξιαν αυτου, και γονυπετησαντες εμπροσθεν αυτου, ενεπαιζον αυτον, λεγοντες· Χαιρε, ο βασιλευς των Ιουδαιων·30και εμπτυσαντες εις αυτον ελαβον τον καλαμον και ετυπτον εις την κεφαλην αυτου.31Και αφου ενεπαιξαν αυτον, εξεδυσαν αυτον την χλαμυδα και ενεδυσαν αυτον τα ιματια αυτου, και εφεραν αυτον δια να σταυρωσωσιν.

Η αμηχανία του Πιλάτου είναι μεγάλη μπροστά στον Κατηγορούμενο που τουέχουν φέρει οι αρχιερείς. Ποτέ δεν βρέθηκε ενώπιόν του ενας άνθρωπος σαν Αυτόν.Μια διπλή μαρτυρία, αυτή της γυναίκας του (εδ. 19) και η συνείδησή του (εδ. 24), του δίνουν την πεποίθηση οτι εχει να κάνει με εναν δίκαιο άνδρα. Επιπλέον γνωρίζει την πονηριά αυτών που Τον οδήγησαν λόγω του φθόνου τους ενώπιόντου (εδ. 18). Τί μπορεί να κάνει; Φυσικά, αν Τον καταδικάσει, θα διαπράξειμια αδικία. Ομως αν Τον ελευθερώσει, η δημοτικότητά του σίγουρα θα υποφέρει.Συμβολικά με το πλύσιμο των χεριών του (αλλά όχι της συνείδησής του), ρίχνειτην ευθύνη πίσω στο λαό, που την αποδέχεται με κλειστά μάτια. Πίσω απο το βίαιοπλήθος που κινείται απο τα πιο χαμηλά ένστικτά του, και πίσω απο τους άρχοντεςπου τους ξεσηκώνουν, ο Σατανάς συνεχίζει το έργο του θανάσιμου μίσους του.Ωστόσο ο Θεός συνεχίζει το δικό Του έργο – απόλυτη χάρις και σωτηρία.

Τώρα ο Κύριος Ιησούς είναι στα χέρια των βίαιων στρατιωτών. Αυτοί Τουφοράνε μια κόκκινη χλαμύδα προσποιούμενοι βασιλικό ένδυμα για να Τον εμπαίξουνπροτού Τον οδηγήσουν στο μαρτύριο. Ομως μια μέρα, ενώπιον όλων ο Κύριος θαεμφανιστεί σε όλη Του τη μεγαλοπρέπεια ως Βασιλιάς βασιλέων και η ισχυρή Τουχείρα, αυτή που κράτησε τότε ενα καλάμι, θα εγερθεί με κρίση εναντίον των εχθρώνΤου (πρβλ. εδ. 29 με Ψαλμό 21: 3, 5, 8).

Κατά Ματθαίον 27:32-49
32Ενω δε εξηρχοντο, ευρον ανθρωπον Κυρηναιον, ονομαζομενον Σιμωνα· τουτον ηγγαρευσαν δια να σηκωση τον σταυρον αυτου.
33Και οτε ηλθον εις τοπον λεγομενον Γολγοθα, οστις λεγεται Κρανιου τοπος,34εδωκαν εις αυτον να πιη οξος μεμιγμενον μετα χολης· και γευθεις δεν ηθελε να πιη.35Αφου δε εσταυρωσαν αυτον διεμερισθησαν τα ιματια αυτου, βαλλοντες κληρον, δια να πληρωθη το ρηθεν υπο του προφητου, Διεμερισθησαν τα ιματια μου εις εαυτους και επι τον ιματισμον μου εβαλον κληρον.36Και καθημενοι εφυλαττον αυτον εκει.37Και εθεσαν επανωθεν της κεφαλης αυτου την κατηγοριαν αυτου γεγραμμενην· Ουτος εστιν Ιησους ο βασιλευς των Ιουδαιων.38Τοτε εσταυρωθησαν μετ' αυτου δυο λησται, εις εκ δεξιων και εις εξ αριστερων.39οι δε διαβαινοντες εβλασφημουν αυτον, κινουντες τας κεφαλας αυτων40και λεγοντες· Ο χαλων τον ναον και δια τριων ημερων οικοδομων, σωσον σεαυτον· αν ησαι Υιος του Θεου, καταβα απο του σταυρου.41Ομοιως δε και οι αρχιερεις εμπαιζοντες μετα των γραμματεων και πρεσβυτερων, ελεγον.42Αλλους εσωσεν, εαυτον δεν δυναται να σωση· αν ηναι βασιλευς του Ισραηλ, ας καταβη τωρα απο του σταυρου και θελομεν πιστευσει εις αυτον·43πεποιθεν επι τον Θεον, ας σωση τωρα αυτον, εαν θελη αυτον· επειδη ειπεν οτι Θεου Υιος ειμαι.44Το αυτο δε και οι λησται οι συσταυρωθεντες μετ' αυτου ωνειδιζον εις αυτον.45Απο δε εκτης ωρας σκοτος εγεινεν εφ' ολην την γην εως ωρας εννατης·46περι δε την εννατην ωραν ανεβοησεν ο Ιησους μετα φωνης μεγαλης, λεγων· Ηλι, Ηλι, λαμα σαβαχθανι; τουτεστι, Θεε μου, Θεε μου, δια τι με εγκατελιπες;47Και τινες των εκει εστωτων ακουσαντες, ελεγον οτι τον Ηλιαν φωναζει ουτος.48Και ευθυς εδραμεν εις εξ αυτων και λαβων σπογγον και γεμισας οξους και περιθεσας εις καλαμον εποτιζεν αυτον.49Οι δε λοιποι ελεγον· Αφες, ας ιδωμεν αν ερχηται ο Ηλιας να σωση αυτον.

Ο Κύριος Ιησούς οδηγείται απο το διακαστήριο στον Γολγοθά. Ο Σίμωνας οΚυρηναίος υποχρεώνεται να πάρει το σταυρό Του. Ομως Αυτός προχωρεί να φορτωθεί ο Ιδιος εκουσίως με ενα ασύγκριτα βαρύτερο φορτίο: το φορτίο της αμαρτίας που κανένας άλλος δενθα μπορούσε να πάρει. Σταυρώνεται μεταξύ δύο κακοποιών. “Η κατηγορία Του γραμμένη”πάνω στο σταυρό στην πραγματικότητα κατηγορεί αυτούς που σταυρώνουν το Βασιλιάτους. Η περιγραφή που μας δίδεται είναι σύντομη, χωρίς τις λεπτομέρειες πουπιθανόν οι άνθρωποι μεταξύ μας θα ήθελαν να προσθέσουν για ν’ αγγίξουν τα αισθήματάμας. Εντούτοις, μέσα απ’ τη σοβαρή γλώσσα που χρησιμοποιεί το Πνεύμα του Θεού,βλέπουμε οτι δεν υπάρχει κανένα πάθημα που να μην δοκίμασε ο αγαπητός μας Σωτήρας– φυσικά παθήματα, αλλά πάνω απ’ όλα αυτά που δεν έχουν λεχθεί – ηθικά παθήματα. Οι εμπαίκτες είναι εκεί: λοιδoρούντον Κύριο Ιησού, προκαλώντας Τον να σώσει τον Εαυτό του (εδ. 40). (Ομως αν παραμένει στο σταυρό,το κάνει ακριβώς γιατί επιθυμεί να σώσει άλλους). Προκαλούντο Θεό, αμφιβάλοντας για την αγάπη Του προς το Χριστό, που υποφέρει αυτή την αισχύνη(εδ. 43, Ψαλμ. 69:9). Πάνω απ’ όλα τα παθήματα των παθημάτων που υποφέρει είναι η εγκατάλειψη κατα τη διάρκεια των τριών ωρών. Σ’ αυτό τοδιάστημα ο Θεός έστρεψε το πρόσωπό Του απ’ τον Κύριο Ιησού, οταν Εκείνος έγινεκατάρα, κάνοντας τον εξιλασμό για τις αμαρτίες μου και τις δικές σου, και ότανη άπειρα πονόψυχη καρδιά Του, κάτω απ’ αυτό το στιγμιαίο βάρος, έφερε το αιώνιοφορτίο της δικής μας τιμωρίας.

Κατά Ματθαίον 27:50-66
50Ο δε Ιησους παλιν κραξας μετα φωνης μεγαλης, αφηκε το πνευμα.51Και ιδου, το καταπετασμα του ναου εσχισθη εις δυο απο ανωθεν εως κατω, και η γη εσεισθη και αι πετραι εσχισθησαν,52και τα μνημεια ηνοιχθησαν και πολλα σωματα των κεκοιμημενων αγιων ανεστησαν,53και εξελθοντες εκ των μνημειων μετα την αναστασιν αυτου εισηλθον εις την αγιαν πολιν και ενεφανισθησαν εις πολλους.54Ο δε εκατονταρχος και οι μετ' αυτου φυλαττοντες τον Ιησουν, ιδοντες τον σεισμον και τα γενομενα, εφοβηθησαν σφοδρα, λεγοντες· Αληθως Θεου Υιος ητο ουτος.55Ησαν δε εκει γυναικες πολλαι απο μακροθεν θεωρουσαι, αιτινες ηκολουθησαν τον Ιησουν απο της Γαλιλαιας υπηρετουσαι αυτον·56μεταξυ των οποιων ητο Μαρια η Μαγδαληνη, και Μαρια η μητηρ του Ιακωβου και Ιωση, και η μητηρ των υιων Ζεβεδαιου.
57Οτε δε εγεινεν εσπερα, ηλθεν ανθρωπος πλουσιος απο Αριμαθαιας, το ονομα Ιωσηφ, οστις και αυτος εμαθητευσεν εις τον Ιησουν·58ουτος ελθων προς τον Πιλατον, εζητησε το σωμα του Ιησου. Τοτε ο Πιλατος προσεταξε να αποδοθη το σωμα.59Και λαβων το σωμα ο Ιωσηφ, ετυλιξεν αυτο με σινδονα καθαραν,60και εθεσεν αυτο εν τω νεω αυτου μνημειω, το οποιον ελατομησεν εν τη πετρα, και προσκυλισας λιθον μεγαν εις την θυραν του μνημειου ανεχωρησεν.61Ητο δε εκει Μαρια η Μαγδαληνη και η αλλη Μαρια, καθημεναι απεναντι του ταφου.62Και τη επαυριον, ητις ειναι μετα την παρασκευην, συνηχθησαν οι αρχιερεις και οι Φαρισαιοι προς τον Πιλατον63λεγοντες· Κυριε, ενεθυμηθημεν οτι εκεινος ο πλανος ειπεν ετι ζων, Μετα τρεις ημερας θελω αναστηθη.64Προσταξον λοιπον να ασφαλισθη ο ταφος εως της τριτης ημερας, μηποτε οι μαθηται αυτου ελθοντες δια νυκτος κλεψωσιν αυτον και ειπωσι προς τον λαον, Ανεστη εκ των νεκρων· και θελει εισθαι η εσχατη πλανη χειροτερα της πρωτης.65Ειπε δε προς αυτους ο Πιλατος· Εχετε φυλακας· υπαγετε, ασφαλισατε καθως εξευρετε.66Οι δε υπηγον και ησφαλισαν τον ταφον, σφραγισαντες τον λιθον και επιστησαντες τους φυλακας.

Το έργο του εξιλασμού ολοκληρώθηκε, η νίκη εξασφαλίστηκε. Με μια δυνατήκραυγή θριάμβου ο Χριστός πεθαίνει. Ο Θεός επίσης δίνει άλλες αποδείξεις αυτήςτης νίκης: σχίζει το καταπέτασμα του ναού, καθιερώνοντας “μια νέα και ζώσα οδό” με την οποία ο άνθρωπος εις τοεξής θα μπορεί να εισέρχεται στη παρουσία Του με απόλυτη ελευθερία (Εβραίους10:19-21). Ανοίγει τους τάφους, και νικώντας το θάνατο ελευθερώνει κάποιουςαπ’ τους αιχμαλώτους του.

Επειτα ο Θεός αγρυπνεί για την τιμή που οφείλει στον Υιό Του. Σύμφωναμε την προφητεία, ο Κύριος Ιησούς καταλαμβάνει το μνήμα ενός πλούσιου άνδρα,ο οποίος ευλαβώς ασχολήθηκε με την ταφή Του (Ησαίας 53:9). Κάποιες γυναίκες,για τις οποίες υπενθυμίζεται εδώ η αφοσίωσή τους, είναι παρούσες καθ’ όλη τηδιάρκεια αυτής της σκηνής. Η αγάπη ενταφιάζει Εκείνον τον οποίο το μίσος είχεσταυρώσει. Απο την αρχή μέχρι το τέλος αυτού του ευαγγελίου το μίσος των ανθρώπωνσυνέχισε την αδυσώπητη πορεία του εναντίον του Κυρίου Ιησού. Ενώ βρισκότανακόμα στη νηπιακή Του κούνια, αυτό το μίσος φάνηκε στον Ηρώδη. Συνεχίστηκεμέχρι τον τάφο που οι άρχοντες των Ιουδαίων επεδίωξαν να φυλάξουν και σφραγίσουν.Ομως οι στρατιώτες, το σφράγισμα, ο λίθος, είναι άχρηστα μέτρα προφύλαξης.Υπηρετούν μονάχα για να φανερώσουν με τον πιο τρανταχτό τρόπο την πραγματικότητατης ανάστασης.

Εδώ υπάρχει μια θλιβερή λεπτομέρεια: οι εχθροί του Κυρίου θυμούνται κάτιτο οποίο οι δικοί Του μαθητές είχαν ξεχάσει! (εδ. 63).

Κατά Ματθαίον 28:1-20
1Αφου δε επερασε το σαββατον, περι τα χαραγματα της πρωτης ημερας της εβδομαδος ηλθε Μαρια η Μαγδαληνη και η αλλη Μαρια, δια να θεωρησωσι τον ταφον.2Και ιδου εγεινε σεισμος μεγας· διοτι αγγελος Κυριου καταβας εξ ουρανου ηλθε και απεκυλισε τον λιθον απο της θυρας και εκαθητο επανω αυτου.3Ητο δε η οψις αυτου ως αστραπη και το ενδυμα αυτου λευκον ως χιων.4Και απο του φοβου αυτου εταραχθησαν οι φυλακες και εγειναν ως νεκροι.5Αποκριθεις δε ο αγγελος ειπε προς τας γυναικας· μη φοβεισθε σεις· διοτι εξευρω οτι Ιησουν τον εσταυρωμενον ζητειτε·6δεν ειναι εδω· διοτι ανεστη, καθως ειπεν. Ελθετε, ιδετε τον τοπον οπου εκειτο ο Κυριος.7Και υπαγετε ταχεως και ειπατε προς τους μαθητας αυτου οτι ανεστη εκ των νεκρων, και ιδου, υπαγει προτερον υμων εις την Γαλιλαιαν· εκει θελετε ιδει αυτον· ιδου, σας ειπον.8Και εξελθουσαι ταχεως απο του μνημειου μετα φοβου και χαρας μεγαλης εδραμον να απαγγειλωσι προς τους μαθητας αυτου.9Ενω δε ηρχοντο να απαγγειλωσι προς τους μαθητας αυτου, ιδου, ο Ιησους απηντησεν αυτας, λεγων· Χαιρετε. Και εκειναι προσελθουσαι επιασαν τους ποδας αυτου και προσεκυνησαν αυτον.10Τοτε λεγει προς αυτας ο Ιησους· Μη φοβεισθε· υπαγετε, απαγγειλατε προς τους αδελφους μου, δια να υπαγωσιν εις την Γαλιλαιαν· και εκει θελουσι με ιδει.
11Ενω δε αυται απηρχοντο, ιδου, τινες των φυλακων ελθοντες εις την πολιν απηγγειλαν προς τους αρχιερεις παντα τα γενομενα,12Και συναχθεντες μετα των πρεσβυτερων και συμβουλευθεντες εδωκαν εις τους στρατιωτας αργυρια ικανα,13λεγοντες· Ειπατε οτι οι μαθηται αυτου ελθοντες δια νυκτος εκλεισαν αυτον, ενω ημεις εκοιμωμεθα.14Και εαν ακουσθη τουτο ενωπιον του ηγεμονος, ημεις θελομεν πεισει αυτον και εσας θελομεν καμει αμεριμνους.15Εκεινοι δε λαβοντες τα αργυρια, επραξαν ως εδιδαχθησαν. Και διεφημισθη ο λογος ουτος παρα τοις Ιουδαιοις μεχρι της σημερον.
16Οι δε ενδεκα μαθηται υπηγον εις την Γαλιλαιαν, εις το ορος οπου παρηγγειλεν εις αυτους ο Ιησους.17Και ιδοντες αυτον προσεκυνησαν αυτον, τινες δε εδιστασαν.18Και προσελθων ο Ιησους, ελαλησε προς αυτους, λεγων· Εδοθη εις εμε πασα εξουσια εν ουρανω και επι γης.19Πορευθεντες λοιπον μαθητευσατε παντα τα εθνη, βαπτιζοντες αυτους εις το ονομα του Πατρος και του Υιου και του Αγιου Πνευματος,20διδασκοντες αυτους να φυλαττωσι παντα οσα παρηγγειλα εις εσας· και ιδου, εγω ειμαι μεθ' υμων πασας τας ημερας εως της συντελειας του αιωνος. Αμην.

Είναι το θριαμβευτικό πρωί της ανάστασης. Μεαυτό ο Θεός αποδίδει μια δυνατή μαρτυρία στην τελειότητα του Θύματος, στηνπλήρη ικανοποίηση που ο Ιδιος βρήκε στο έργο που πραγματοποιήθηκε. Οι φύλακεςπου στέκονται στον τάφο, εντελώς ανύμποροι ν’ αντισταθούν σ’ αυτό το θαυμαστόγεγονός, γίνονται οι ίδιοι χωρίς να το θέλουν οι μάρτυρές του . . . και είναιγεμάτοι φόβο (Ψαλμ 48:5). Ομως οι ιερείς, με εντελώς σκληρυμένες καρδιές, θαεξαγοράσουν τη συνείδηση αυτών των ανθρώπων όπως έκαναν προηγουμένως στον Ιούδα.

Οι γυναίκες στο μνήμα δέχονται το μήνυμα του άγγελου. Με καρδιές γεμάτεςαπο φόβο και χαρά συγχρόνως, τρέχουν ν’ αναγγείλουν τα νέα. Ετσι συναντούν τον Ιδιο τον Κύριο.

Μετά απ’ αυτά ο Κύριος Ιησούς εμφανίζεται στους έντεκα μαθητές, στο μέροςσυνάντησης που κανόνισε μ’ αυτούς στην Γαλιλαία. Τους δίνει οδηγίες για τηνπορεία τους (εδ. 19, 20), μια αποστολή τόσο σημαντική όσο περισσότερο σημαντική είναι και η τελευταία επιθυμία Εκείνουτην οποία τους εμπιστεύεται. Ας μην ξεχνάμε κι εμείς επίσης οτι έχουμε ευθύνηαπο τη μια πλευρά ως μάρτυρες του ευαγγελίου και απο την άλλη να φυλάξουμε όσα μας παρήγγειλε στο Λόγο Του (εδ. 20). Ομως ο Κύριος Ιησούς δίνει και μιαυπόσχεση στους μαθητές Του. Μια υπόσχεση που ποτέ δεν αμέλησε και που πάντατήρησε με τον κάθε πιστό. “Είμαι μεθ’ υμών πάσας τας ημέρας”. Ετσι τελειώνει,όπως ξεκίνησε το ευαγγέλιο του Εμμανουήλ: ο Θεός μεθ’ ημών (1:23)

Ιερεμίας 1:1-19
1Οι λογοι του Ιερεμιου υιου του Χελκιου, εκ των ιερεων των εν Αναθωθ εν γη Βενιαμιν·2προς τον οποιον εγεινε λογος Κυριου εν ταις ημεραις του Ιωσιου υιου του Αμων βασιλεως Ιουδα, κατα το δεκατον τριτον ετος της βασιλειας αυτου.3Εγεινε και εν ταις ημεραις του Ιωακειμ, υιου του Ιωσιου βασιλεως Ιουδα, μεχρι του τελους του ενδεκατου ετους του Σεδεκιου, υιου του Ιωσιου βασιλεως Ιουδα, μεχρι της αιχμαλωσιας της Ιερουσαλημ, κατα τον πεμπτον μηνα.
4Και λογος Κυριου εγεινε προς εμε λεγων,5Πριν σε μορφωσω εν τη κοιλια, σε εγνωρισα· και πριν εξελθης εκ της μητρας, σε ηγιασα· προφητην εις τα εθνη σε κατεστησα.6Και εγω ειπα, Ω, Κυριε Θεε, ιδου, δεν εξευρω να λαλησω διοτι ειμαι παιδιον.7Ο δε Κυριος ειπε προς εμε, Μη λεγε, ειμαι παιδιον· διοτι θελεις υπαγει προς παντας, προς τους οποιους θελω σε εξαποστειλει· και παντα οσα σε προσταξω, θελεις ειπει.8Μη φοβηθης απο προσωπου αυτων· διοτι εγω ειμαι μετα σου δια να σε ελευθερονω, λεγει Κυριος.9Και εξετεινε Κυριος την χειρα αυτου και ηγγισε το στομα μου· και ειπε Κυριος προς εμε, Ιδου, εθεσα τους λογους μου εν τω στοματι σου.10Ιδε, σε κατεστησα σημερον επι τα εθνη και επι τας βασιλειας, δια να εκριζονης και να κατασκαπτης και να καταστρεφης και να κατεδαφιζης, να ανοικοδομης και να καταφυτευης.
11Λογος Κυριου εγεινεν ετι προς εμε λεγων, Τι βλεπεις συ, Ιερεμια; Και ειπα, Βλεπω βακτηριαν αμυγδαλινην.12Και ειπε Κυριος προς εμε, Καλως ειδες· διοτι εγω θελω ταχυνει να εκπληρωσω τον λογον μου.13Και εγεινε λογος Κυριου προς εμε εκ δευτερου λεγων, Τι βλεπεις συ; Και ειπα, Βλεπω λεβητα αναβραζοντα· και το προσωπον αυτου ειναι προς βορραν.14Και ειπε Κυριος προς εμε, Απο βορρα θελει εκχυθη το κακον επι παντας τους κατοικους της γης.15Διοτι ιδου, εγω θελω καλεσει πασας τας οικογενειας των βασιλειων του βορρα, λεγει Κυριος· και θελουσιν ελθει και θελουσι θεσει εκαστος τον θρονον αυτου εν τη εισοδω των πυλων της Ιερουσαλημ και επι παντα τα τειχη αυτης κυκλω και επι πασας τας πολεις του Ιουδα.16Και θελω προφερει τας κρισεις μου εναντιον αυτων περι πασης της κακιας αυτων· διοτι με εγκατελιπον και εθυμιασαν εις θεους αλλοτριους και προσεκυνησαν τα εργα των χειρων αυτων.17Συ λοιπον περιζωσον την οσφυν σου και σηκωθητι και ειπε προς αυτους παντα οσα εγω σε προσταξω· μη φοβηθης απο προσωπου αυτων, μηποτε ταχα σε αφησω να πεσης εις αμηχανιαν εμπροσθεν αυτων.18Διοτι, ιδου, εγω σε εθεσα σημερον ως πολιν οχυραν και ως στηλην σιδηραν και ως τειχη χαλκινα εναντιον πασης της γης, εναντιον των βασιλεων του Ιουδα, εναντιον των αρχοντων αυτου, εναντιον των ιερεων αυτου και εναντιον του λαου της γης·19και θελουσι σε πολεμησει αλλα δεν θελουσιν υπερισχυσει εναντιον σου· διοτι εγω ειμαι μετα σου δια να σε ελευθερονω, λεγει Κυριος.

The book of Jeremiah takes us back to the time of the last kings of Judah before the captivity. The emergence of a prophet is always an indication of the low state of the children of Israel, but it is also evidence of the grace of God. Before his birth, this young priest had been set apart by the LORD for the service to which he was destined (cf. Gal. 1:15). Shy as he is, Jeremiah begins by resisting God's call: "I am a child". "Do not speak so," the LORD replies. "What do your qualifications matter, seeing that you are to say and do nothing but that which I command you." This thought is expressed in the words of the hymn:

"Let us our feebleness recline,

On that eternal love of Thine."

The one who is powerless without Him can do everything in His goodness.

To encourage His young messenger, God gives him two remarkable visions. The almond rod ("the tree which watches") reminds us of Aaron's rod, which previously had budded, flowered and brought forth almonds (Num. 17:8) and confirms the intentions of the vigilant and faithful God. It was necessary then for Jeremiah to hasten and warn the people and urge them to repent, for the seething pot proclaims the imminent threat of enemies coming down from the north. A difficult task indeed! But Jeremiah receives strength from above (v. 18) with the promise "I am with thee" (v. 19; see also Jer. 15:20).

Ιερεμίας 2:1-18
1Και εγεινε λογος Κυριου προς εμε λεγων,2Υπαγε και βοησον εις τα ωτα της Ιερουσαλημ λεγων, Ουτω λεγει Κυριος· Ενθυμουμαι περι σου την προς σε ευμενειαν μου εν τη νεοτητι σου, την αγαπην της νυμφευσεως σου, οτε με ηκολουθεις εν τη ερημω, εν γη ασπαρτω·3ο Ισραηλ ητο αγιος εις τον Κυριον, απαρχη των γεννηματων αυτου· παντες οι κατατρωγοντες αυτον ησαν ενοχοι· κακον ηλθεν επ' αυτους, λεγει Κυριος.4Ακουσατε τον λογον του Κυριου, οικος Ιακωβ και πασαι αι συγγενειαι του οικου Ισραηλ·5Ουτω λεγει Κυριος· Ποιαν αδικιαν ευρηκαν εν εμοι οι πατερες σας, ωστε απεμακρυνθησαν απ' εμου και περιεπατηααν οπισω της ματαιοτητος και εματαιωθησαν;6και δεν ειπον, Που ειναι ο Κυριος, ο αναβιβασας ημας εκ γης Αιγυπτου, ο οδηγησας ημας δια της ερημου, δια τοπου ερημιας και χασματων, δια τοπου ανυδριας και σκιας θανατου, δια τοπου τον οποιον δεν επερασεν ανθρωπος και οπου ανθρωπος δεν κατωκησε;7Και σας εισηγαγον εις τοπον καρποφορον, δια να τρωγητε τους καρπους αυτου και τα αγαθα αυτου· αφου ομως εισηλθετε, εμιανατε την γην μου και κατεστησατε βδελυγμα την κληρονομιαν μου.8Οι ιερεις δεν ειπον, Που ειναι ο Κυριος; και οι κρατουντες τον νομον δεν με εγνωρισαν· και οι ποιμενες εγινοντο παραβαται εναντιον μου, και οι προφηται προεφητευον δια του Βααλ και περιεπατουν οπισω πραγματων ανωφελων.
9Δια τουτο ετι θελω κριθη με εσας, λεγει Κυριος, και με τους υιους των υιων σας θελω κριθη.10Διοτι διαβητε εις τας νησους των Κητιαιων και ιδετε· και πεμψατε εις Κηδαρ· και παρατηρησατε επιμελως, και ιδετε αν εσταθη τοιουτον πραγμα.11Ηλλαξεν εθνος θεους, αν και ουτοι δεν ηναι θεοι; ο λαος μου ομως ηλλαξε την δοξαν αυτου με πραγμα ανωφελες.12Εκπλαγητε, ουρανοι, δια τουτο, και φριξατε, συνταραχθητε σφοδρα, λεγει Κυριος.13Διοτι δυο κακα επραξεν ο λαος μου· εμε εγκατελιπον, την πηγην των ζωντων υδατων, και εσκαψαν εις εαυτους λακκους, λακκους συντετριμμενους, οιτινες δεν δυνανται να κρατησωσιν υδωρ.
14Μηπως ειναι δουλος ο Ισραηλ; η δουλος οικογενης; δια τι κατεσταθη λαφυρον;15Οι σκυμνοι εβρυχησαν επ' αυτον, εξεδωκαν την φωνην αυτων και κατεστησαν την γην αυτου ερημον· αι πολεις αυτου κατεκαησαν και εμειναν ακατοικητοι.16Οι υιοι προσετι της Νωφ και της Ταφνης συνετριψαν την κορυφην σου.17Δεν εκαμες τουτο συ εις σεαυτον, διοτι εγκατελιπες Κυριον τον Θεον σου οτε σε ωδηγει εν τη οδω;18Και τωρα τι εχεις να καμης εν τη οδω της Αιγυπτου, δια να πιης τα υδατα Σιωρ; η τι εχεις να καμης εν τη οδω της Ασσυριας, δια να πιης τα υδατα του ποταμου;

The first words which the LORD puts into Jeremiah's mouth are intended to win back the hearts of His forgetful people . . . a very true picture of our own hearts! It is as if the Lord Jesus were asking us tenderly: "Do you remember the happy time which followed your conversion? How you burned then with zeal and gratitude? True, you were walking then in this world as if in a wilderness, "a land that was not sown", but then I was all sufficient for you. Even if you have forgotten that time, I have remembered it. For this warmth of your affection, this joy of your first love (Rev. 2:4) was precious to Me."

The LORD says, "My people have changed their glory for that which doth not profit" (v. 11 end of v. 8). Be honest, dear reader, you who may perhaps have got away from the Lord, has doing that brought you any profit? He is the "fountain of living waters." How foolish to leave Him to hew out "broken cisterns, that can hold no water" or to go and drink from the rivers of Egypt and Assyria, typical of the world (v. 8)! For "whosoever drinketh of this water shall thirst again" but he who drinks of the water that the Lord Jesus gives, "shall never thirst for ever" (John 4:10, 13-14 JND translation).

Ιερεμίας 2:19-37
19Η ασεβεια σου θελει σε παιδευσει και αι παραβασεις σου θελουσι σε ελεγξει· γνωρισον λοιπον και ιδε, οτι ειναι κακον και πικρον, το οτι εγκατελιπες Κυριον τον Θεον σου, και δεν ειναι ο φοβος μου εν σοι, λεγει Κυριος ο Θεος των δυναμεων.
20Επειδη προ πολλου συνετριψα τον ζυγον σου, διεσπασα τα δεσμα σου, και συ ειπας, δεν θελω σταθη παραβατης πλεον· ενω επι παντα υψηλον λοφον και υποκατω παντος δενδρου πρασινου περιεπλανηθης εκπορνευων.21Εγω δε σε εφυτευσα αμπελον εκλεκτην, σπερμα ολως αληθινον· πως λοιπον μετεβληθης εις παρεφθαρμενον κλημα αμπελου ξενης εις εμε;22Δια τουτο και εαν πλυθης με νιτρον και πληθυνης εις σεαυτον το σμηγμα, η ανομια σου μενει σεσημειωμενη ενωπιον μου, λεγει Κυριος ο Θεος.23Πως δυνασαι να ειπης, δεν εμιανθην, δεν υπηγα οπισω των Βααλειμ; ιδε την οδον σου εν τη φαραγγι, γνωρισον τι επραξας· εισαι ταχεια δρομας διατρεχουσα εν ταις οδοις αυτης·24ονος αγρια συνειθισμενη εις την ερημον, αναπνεουσα τον αερα κατα την επιθυμιαν της καρδιας αυτης· την ορμην αυτης, τις δυναται να επιστρεψη αυτην; παντες οι ζητουντες αυτην δεν θελουσι κοπιαζει· εν τω μηνι αυτης θελουσιν ευρει αυτην.25Κρατησον τον ποδα σου απο του να περιπατησης ανυποδητος, και τον λαρυγγα σου απο διψης· αλλα συ ειπας, εις ματην· ουχι· διοτι ηγαπησα ξενους και κατοπιν αυτων θελω υπαγει.26Καθως ο κλεπτης αισχυνεται οταν ευρεθη, ουτω θελει αισχυνθη ο οικος Ισραηλ, αυτοι, οι βασιλεις αυτων, οι αρχοντες αυτων και οι ιερεις αυτων και οι προφηται αυτων·27οιτινες λεγουσι προς το ξυλον, Πατηρ μου εισαι· και προς τον λιθον, Συ με εγεννησας· διοτι εστρεψαν νωτα προς εμε και ουχι προσωπον· εν τω καιρω ομως της συμφορας αυτων θελουσιν ειπει, Αναστηθι και σωσον ημας.28Και που ειναι οι θεοι σου, τους οποιους εκαμες εις σεαυτον; ας αναστηθωσιν, εαν δυνανται να σε σωσωσιν εν τω καιρω της συμφορας σου· διοτι κατα τον αριθμον των πολεων σου ησαν οι θεοι σου, Ιουδα.
29Δια τι ηθελετε κριθη μετ' εμου; σεις παντες εισθε παραβαται εις εμε, λεγει Κυριος.30Εις ματην επαταξα τα τεκνα σας· δεν εδεχθησαν διορθωσιν· η μαχαιρα σας κατεφαγε τους προφητας σας ως λεων εξολοθρευων.31Ω γενεα, ιδετε τον λογον του Κυριου· Εσταθην ερημος εις τον Ισραηλ, γη σκοτους; δια τι λεγει ο λαος μου, Ημεις ειμεθα κυριοι· δεν θελομεν ελθει πλεον προς σε;32Δυναται η κορη να λησμονηση τους στολισμους αυτης, η νυμφη τον καλλωπισμον αυτης; και ομως ο λαος μου με ελησμονησεν ημερας αναριθμητους.33Δια τι καλλωπιζεις την οδον σου δια να ζητης εραστας; εις τροπον ωστε και εδιδαξας τας οδους σου εις τας κακας.34Ετι εις τα κρασπεδα σου ευρεθησαν αιματα ψυχων πτωχων αθωων· δεν ευρηκα αυτα ανορυττων, αλλ' επι παντα ταυτα.35Και ομως λεγεις, Επειδη ειμαι αθωος, βεβαιως ο θυμος αυτου θελει αποστραφη απ' εμου. Ιδου, εγω θελω κριθη μετα σου, διοτι λεγεις, Δεν ημαρτησα.36Δια τι περιπλανασαι τοσον δια να αλλαξης την οδον σου; θελεις καταισχυνθη και υπο της Αιγυπτου, καθως κατησχυνθης υπο της Ασσυριας.37Ναι, θελεις εξελθει εντευθεν με τας χειρας σου επι την κεφαλην σου· διοτι ο Κυριος απεβαλε τας ελπιδας σου και δεν θελεις ευημερησει εις αυτας.

Leaving our first love is always the beginning – though we may not realise it at first – of many other evils. God had called Israel out of Egypt to serve Him (Ex. 4:23) and here the people brazenly say to Him: "I will not serve" (v. 20 JND trans.; cf. Nehemiah 3:5, the example of the Tekoite nobles). Sadly it is also the reply of many Christians to the One who has saved them, even if they dare not say so out loud! We can assure them that they are deceiving themselves. For it is impossible not to serve any master at all. Refusal to yield obedience to the Lord lets us fall into the slavery of idol worship (v. 28).

Going even further in their rebellion against the LORD these wicked people have deliberately turned their backs on Him (v. 27). With unspeakable ingratitude they have forgotten the One who has done them nothing but good (v. 32). Poor people! God seeks to open their eyes. He invites them to return to Him and to consider the wandering ways which lay behind them (v. 23; see Jer. 14:10). Dear Christian friends, we sometimes need to consider our own ways. How many wrong steps, how many detours, how many dead ends we have encountered in our wanderings, because we did not want to follow the right and plain path of the Lord's will for us!

Ιερεμίας 3:11-25; Ιερεμίας 4:1-2
11Και ειπε Κυριος προς εμε, Ισραηλ η αποστατις εδικαιωσεν εαυτην περισσοτερον παρα Ιουδας η απιστος.
12Υπαγε και διακηρυξον τους λογους τουτους προς τον βορραν και ειπε, Επιστρεψον, Ισραηλ η αποστατις, λεγει Κυριος, και δεν θελω καμει να πεση η οργη μου εφ' υμας· διοτι ελεημων ειμαι, λεγει Κυριος· δεν θελω φυλαττει την οργην διαπαντος.13Μονον γνωρισον την ανομιαν σου, οτι ημαρτησας εις Κυριον τον Θεον σου, και διηρεσας τας οδους σου εις τους ξενους υποκατω παντος πρασινου δενδρου, και δεν υπηκουσατε εις την φωνην μου, λεγει Κυριος.14Επιστρεψατε, υιοι αποσταται, λεγει Κυριος, αν και εγω σας απεστραφην· και θελω σας λαβει ενα εκ πολεως και δυο εκ συγγενειας και θελω σας εισαξει εις την Σιων·15και θελω σας δωσει ποιμενας κατα την καρδιαν μου και θελουσι σας ποιμανει εν γνωσει και συνεσει.16Και οταν πληθυνθητε και αυξηνθητε επι της γης, εν εκειναις ταις ημεραις, λεγει Κυριος, δεν θελουσι προφερει πλεον, Η κιβωτος της διαθηκης του Κυριου, ουδε θελει αναβη επι καρδιαν αυτων, ουδε θελουσιν ενθυμηθη αυτην, ουδε θελουσιν επισκεφθη, ουδε θελει κατασκευασθη πλεον.17Εν εκεινω τω καιρω θελουσιν ονομασει την Ιερουσαλημ· θρονον του Κυριου· και παντα τα εθνη θελουσι συναχθη προς αυτην εν τω ονοματι του Κυριου, προς την Ιερουσαλημ· και δεν θελουσι περιπατησει πλεον οπισω της ορεξεως της πονηρας αυτων καρδιας.18Εν εκειναις ταις ημεραις ο οικος Ιουδα θελει περιπατησει μετα του οικου Ισραηλ, και θελουσιν ελθει ομου απο της γης του βορρα, εις την γην την οποιαν εκληροδοτησα εις τους πατερας σας.19Αλλ' εγω ειπα, Πως θελω σε καταταξει μεταξυ των τεκνων και δωσει εις σε γην επιθυμητην, ενδοξον κληρονομιαν των δυναμεων των εθνων; Και ειπα, Συ θελεις με κραξει, Πατερ μου· και δεν θελεις αποστρεψει απο οπισθεν μου.
20Βεβαιως καθως γυνη αθετει εις τον ανδρα αυτης, ουτως ηθετησατε εις εμε, οικος Ισραηλ, λεγει Κυριος.21Φωνη ηκουσθη επι των υψηλων τοπων, κλαυθμος και δεησεις των υιων Ισραηλ· διοτι διεστρεψαν την οδον αυτων, ελησμονησαν Κυριον τον Θεον αυτων.22Επιστρεψατε, υιοι αποσταται, και θελω ιατρευσει τας αποστασιας σας. Ιδου, ημεις ερχομεθα προς σε· διοτι συ εισαι Κυριος ο Θεος ημων.23Τωοντι εις ματην ελπιζεται σωτηρια εκ των λοφων και εκ του πληθους των ορεων· μονον εν Κυριω τω Θεω ημων ειναι η σωτηρια του Ισραηλ.24Διοτι η αισχυνη κατεφαγε τον κοπον των πατερων ημων εκ της νεοτητος ημων· τα ποιμνια αυτων και τας αγελας αυτων, τους υιους αυτων και τας θυγατερας αυτων.25Εν τη αισχυνη ημων κατακειμεθα, και η ατιμια ημων καλυπτει ημας· διοτι ημαρτησαμεν εις Κυριον τον Θεον ημων, ημεις και οι πατερες ημων, εκ της νεοτητος ημων εως της ημερας ταυτης, και δεν υπηκουσαμεν εις την φωνην Κυριου του Θεου ημων.
1Εαν επιστρεψης, Ισραηλ, λεγει Κυριος, επιστρεψον προς εμε· και εαν εκβαλης τα βδελυγματα σου απ' εμπροσθεν μου, τοτε δεν θελεις μετατοπισθη.2Και θελεις ομοσει, λεγων, Ζη Κυριος, εν αληθεια εν κρισει και εν δικαιοσυνη· και τα εθνη θελουσιν ευλογεισθαι εν αυτω και εν αυτω θελουσι δοξασθη.

This ch. 3 compares Israel to an unfaithful wife, who has forgotten the bonds which united her to the LORD, her Husband. And in this way of iniquity Judah went even further than the ten tribes of Israel, adding to their unfaithfulness treachery, that is to say treason, all the worse because of their hypocrisy. Yet historically we are in the reign of the good king Josiah. But the heart of the people has not truly followed the king in the revival in which he had given the lead (see v. 10; 2 Chron. 34:33). Judah had made a show of returning to the LORD. Such is her treachery, worse in the eyes of God than plain, simple departure from Him.

How moving are these appeals! "Return . . . return unto me"; "turn, O backsliding children"; "for I am merciful"; "I will heal you" (vv. 12, 14, 22; Jer. 4:1). But how much time, how many centuries are included in the brief statements of v. 22, between the time of God's appeal and the nation's response! God is still waiting for this reply from Israel!

"I have espoused you to one husband, that I may present you as a chaste virgin to Christ", is how Paul writes to the Corinthians (2 Cor. 11:2). Such a relationship with the Lord implies undivided hearts. Blessed with greater privileges than Israel, the Church, the Bride of Christ, object of such great love, is all the more responsible to keep her affections for Him.

Ιερεμίας 5:1-6; 20-31
1Περιελθετε εν ταις οδοις της Ιερουσαλημ και ιδετε τωρα και μαθετε και ζητησατε εν ταις πλατειαις αυτης, εαν δυνασθε να ευρητε ανθρωπον, εαν υπαρχη ο ποιων κρισιν, ο ζητων αληθειαν· και θελω συγχωρησει εις αυτην.2Και αν λεγωσι, Ζη ο Κυριος, ψευδως τωοντι ομνυουσι.3Κυριε, δεν επιβλεπουσιν οι οφθαλμοι σου επι την αληθειαν; εμαστιγωσας αυτους και δεν επονεσαν· κατηναλωσας αυτους και δεν ηθελησαν να δεχθωσι διορθωσιν εσκληρυναν τα προσωπα αυτων υπερ τον βραχον· δεν ηθελησαν να επιστρεψωσι.4Τοτε εγω ειπα, Ουτοι βεβαιως ειναι πτωχοι· ειναι αφρονες· διοτι δεν γνωριζουσι την οδον του Κυριου, την κρισιν του Θεου αυτων·5θελω υπαγει προς τους μεγαλους και θελω λαλησει προς αυτους· διοτι αυτοι εγνωρισαν την οδον του Κυριου, την κρισιν του Θεου αυτων· αλλα και ουτοι παντες ομου συνετριψαν τον ζυγον, εκοψαν τους δεσμους.6Δια τουτο λεων εκ του δασους θελει φονευσει αυτους, λυκος της ερημου θελει εξολοθρευσει αυτους, παρδαλις θελει κατασκοπευσει επι τας πολεις αυτων· πας οστις εξελθη εκειθεν, θελει κατασπαραχθη· διοτι επληθυνθησαν αι παραβασεις αυτων, ηυξηνθησαν αι αποστασιαι αυτων.
20Αναγγειλατε τουτο προς τον οικον Ιακωβ και κηρυξατε αυτο εν Ιουδα, λεγοντες;21Ακουσατε τωρα τουτο, λαε μωρε και ασυνετε· οιτινες οφθαλμους εχετε και δεν βλεπετε· ωτα εχετε και δεν ακουετε·22εμε δεν φοβεισθε; λεγει Κυριος· δεν θελετε τρεμει ενωπιον μου, οστις εθεσα την αμμον οριον της θαλασσης κατα προσταγμα αιωνιον, και δεν θελει υπερβη αυτο· και τα κυματα αυτης συνταρασσονται, ομως δεν θελουσιν υπερισχυσει· και ηχουσιν, ομως δεν θελουσιν υπερβη αυτο;23Αλλ' ουτος ο λαος εχει καρδιαν στασιαστικην και απειθη· απεστατησαν και απηλθον.24Και δεν ειπον εν τη καρδια αυτων, Ας φοβηθωμεν τωρα Κυριον τον Θεον ημων, οστις διδει βροχην πρωιμον και οψιμον εν τω καιρω αυτης· φυλαττει δι' ημας τας διωρισμενας εβδομαδας του θερισμου.
25Αι ανομιαι σας απεστρεψαν ταυτα και αι αμαρτιαι σας εμποδισαν το αγαθον απο σας.26Διοτι ευρεθησαν εν τω λαω μου ασεβεις· εστησαν ενεδραν, καθως ο στηνων βροχια· θετουσι παγιδα, συλλαμβανουσιν ανθρωπους.27Καθως το κλωβιον ειναι πληρες πτηνων, ουτως οι οικοι αυτων ειναι πληρεις δολου· δια τουτο εμεγαλυνθησαν και επλουτησαν.28Επαχυνθησαν, αποστιλβουσιν· υπερεβησαν μαλιστα τας πραξεις των ασεβων· δεν κρινουσι την κρισιν, την κρισιν του ορφανου, και ευημερουσι· και το δικαιον των πενητων δεν κρινουσι.29Δεν θελω καμει δια ταυτα επισκεψιν; λεγει Κυριος· η ψυχη μου δεν θελει εκδικηθη εναντιον εθνους, τοιουτου;30Εκπληξις και φρικη εγειναν εν τη γη.31Οι προφηται προφητευουσι ψευδως και οι ιερεις δεσποζουσι δια μεσου αυτων· και ο λαος μου αγαπα ουτω· και τι θελετε καμει εις το μετα ταυτα;

In spite of many fine professions of faith, it was difficult to find anyone who did what was right, who sought for truth in Jerusalem (v. 1; Ezek. 22:30). The God of mercy would be ready to pardon the guilty city if only one righteous man could be found (v. 1; cf. Gen. 18:23 . . .). Sadly this faithfulness, so pleasing to God, was not to be found either among the common folk or among the noble ones, who were better taught, and therefore the more responsible (cf. Ps. 62:9). The end of the chapter shows this, as does the whole story of Jeremiah. "These are poor; they are foolish" (v. 4). This might equally be said of the many people who in this our day are going on heedless to perdition.

In vain has the LORD chastised His people. "They have not grieved . . . they have refused to receive correction . . . they have refused to return" (v. 3; Zeph. 3:2). What can a doctor do when his sick patient refuses to take his medicine on the pretext that he is not suffering? May we never shirk this needed correction. May we keep our consciences very sensitive to what the Lord wants to say to us; otherwise "what will ye do in the end?" asks the prophet (v. 31).

Ιερεμίας 6:16-30
16Ουτω λεγει Κυριος· Στητε επι τας οδους και ιδετε και ερωτησατε περι των αιωνιων τριβων, που ειναι η αγαθη οδος, και περιπατειτε εν αυτη, και θελετε ευρει αναπαυσιν εις τας ψυχας σας. Αλλ' αυτοι ειπον, δεν θελομεν περιπατησει εν αυτη.17Και κατεστησα σκοπους εφ' υμας, λεγων, Ακουσατε τον ηχον της σαλπιγγος. Αλλ' ειπον, δεν θελομεν ακουσει.
18Δια τουτο ακουσατε, εθνη, και συ, συναγωγη, γνωρισον τι ειναι μεταξυ αυτων.19Ακουε, γη· ιδου, εγω θελω φερει κακον επι τον λαον τουτον, τον καρπον των διαλογισμων αυτων, διοτι δεν επροσεξαν εις τους λογους μου και εις τον νομον μου, αλλ' απερριψαν αυτον.20Τι προς εμε ο φερομενος λιβανος απο Σεβα και το απο γης μακρας ευωδες κινναμωμον; τα ολοκαυτωματα σας δεν ειναι δεκτα ουδε αι θυσιαι σας ευαρεστοι εις εμε.21Δια τουτο ουτω λεγει Κυριος· Ιδου, εγω θελω βαλει προσκομματα εμπροσθεν του λαου τουτου και οι πατερες και οι υιοι ομου θελουσι προσκοψει επ' αυτα, ο γειτων και ο φιλος αυτου θελουσιν απολεσθη.22Ουτω λεγει ο Κυριος· Ιδου, λαος ερχεται απο της γης του βορρα, και εθνος μεγα θελει εγερθη απο των ακρων της γης.23Τοξον και λογχην θελουσι κρατει· ειναι σκληροι και ανιλεοι· φωνη αυτων εκει ως θαλασσα, και επιβαινουσιν επι ιππους, παρατεταγμενοι ως ανδρες εις πολεμον εναντιον σου, θυγατηρ της Σιων.24Ηκουσαμεν την φημην αυτων· αι χειρες ημων παρελυθησαν· στενοχωρια κατελαβεν ημας, ωδινες ως τικτουσης.25Μη εξελθητε εις τον αγρον και εν οδω μη περιπατειτε· διοτι η ρομφαια του εχθρου ειναι τρομος πανταχοθεν.26Θυγατηρ του λαου μου, περιζωσθητι σακκον και κυλισθητι εις στακτην· πενθος μονογενους καμε εις σεαυτην· θρηνησον πικρως· διοτι ο εξολοθρευτης θελει ελθει εξαιφνης εφ' ημας.27Σε εθεσα σκοπιαν, φρουριον μεταξυ του λαου μου, δια να γνωρισης και να εξερευνησης την οδον αυτων.28Παντες ειναι ολως απειθεις, περιπατουσι κακολογουντες· ειναι χαλκος και σιδηρος· παντες ειναι διεφθαρμενοι.29Το φυσητηριον εκαυθη· ο μολυβδος κατηναλωθη υπο του πυρος· ο χωνευτης διαλυει εις ματην· διοτι οι κακοι δεν εχωρισθησαν.30Αργυριον αποδεδοκιμασμενον θελουσιν ονομασει αυτους, διοτι ο Κυριος απεδοκιμασεν αυτους.

Gradually the prophet changes his tone. After the accents of divine love there now follow those of anger. The LORD gets ready to "visit" His people in judgment (vv. 6, 15; Isa. 10:3). He will make use of an enemy coming from the north (v. 22) as was predicted by the seething pot of ch. 1, ready to pour out its fearful contents and overflow the land of Israel. But a fresh appeal of grace comes in between the chastisements. Listen to it; it is addressed to each one of us: "Stand ye in the ways, and see, and ask for the old paths, where is the good way, and walk therein, and ye shall find rest for your souls" (v. 16; Jer. 7:23). These old paths of faithfulness and of separation from the world are not the easiest ones to follow. But they are the trustworthy paths of the past, laid out and tested by those who have gone before us. Let us refuse the broader and pleasanter roads which present themselves to us. Let us carefully seek out again this "good way", these "paths of righteousness" (Ps. 23:3) and truth in our guide book, the Word of God. And let us walk in them!

Ιερεμίας 7:1-20
1Ο λογος ο γενομενος προς τον Ιερεμιαν παρα Κυριου, λεγων,2Στηθι εν τη πυλη του οικου του Κυριου και κηρυξον εκει τον λογον τουτον και ειπε, Ακουσατε τον λογον του Κυριου, παντες οι Ιουδα, οι δια των πυλων τουτων εισερχομενοι δια να προσκυνητε τον Κυριον.3Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Διορθωσατε τας οδους σας και τας πραξεις σας, και θελω σας στερεωσει εν τω τοπω τουτω.4Μη πεποιθατε εις λογους ψευδεις, λεγοντες, Ο ναος του Κυριου, ο ναος του Κυριου, ο ναος του Κυριου ειναι ουτος.5Διοτι εαν αληθως διορθωσητε τας οδους σας και τας πραξεις σας· εαν εντελως εκτελεσητε κρισιν αναμεσον ανθρωπου και του πλησιον αυτου·6εαν δεν καταδυναστευητε τον ξενον, τον ορφανον και την χηραν, και δεν χυνητε αιμα αθωον εν τω τοπω τουτω μηδε περιπατητε οπισω ξενων θεων εις φθοραν σας·7τοτε θελω σας καμει να κατοικητε εν τω τοπω τουτω, εν τη γη την οποιαν εδωκα εις τους πατερας σας εις αιωνα αιωνος.8Ιδου, σεις πεποιθατε εις λογους ψευδεις, εκ των οποιων δεν θελετε ωφεληθη.9Κλεπτετε, φονευετε και μοιχευετε και ομνυετε ψευδως και θυμιαζετε εις τον Βααλ και περιπατειτε οπισω αλλων θεων, τους οποιους δεν γνωριζετε·10επειτα ερχεσθε και ιστασθε ενωπιον μου εν τω οικω τουτω, εφ' ον εκληθη το ονομα μου, και λεγετε, Ηλευθερωθημεν, δια να καμνητε παντα ταυτα τα βδελυγματα;11Σπηλαιον ληστων εγεινεν ενωπιον σας ο οικος ουτος, εφ' ον εκληθη το ονομα μου; ιδου, αυτος εγω ειδον ταυτα, λεγει Κυριος.12Αλλ' υπαγετε τωρα εις τον τοπον μου τον εν Σηλω, οπου εθεσα το ονομα μου κατ' αρχας, και ιδετε τι εκαμον εις αυτον δια την κακιαν του λαου μου Ισραηλ.13Και τωρα, επειδη επραξατε παντα ταυτα τα εργα, λεγει Κυριος, και ελαλησα προς εσας, εγειρομενος πρωι και λαλων, και δεν ηκουσατε· και σας εκραξα και δεν απεκριθητε·14δια τουτο θελω καμει εις τον οικον, εφ' ον εκληθη το ονομα μου, εις τον οποιον σεις θαρρειτε, και εις τον τοπον τον οποιον εδωκα εις εσας και εις τους πατερας σας, καθως εκαμα εις την Σηλω·15και θελω σας απορριψει απο του προσωπου μου, καθως απερριψα παντας τους αδελφους σας, απαν το σπερμα του Εφραιμ.
16Δια τουτο συ μη προσευχου υπερ του λαου τουτου και μη υψονε φωνην η δεησιν υπερ αυτων μηδε μεσιτευε προς εμε· διοτι δεν θελω σου εισακουσει.17Δεν βλεπεις τι καμνουσιν αυτοι εν ταις πολεσι του Ιουδα και εν ταις οδοις της Ιερουσαλημ;18Οι υιοι συλλεγουσι ξυλα και οι πατερες αναπτουσι το πυρ και αι γυναικες ζυμονουσι την ζυμην, δια να καμωσι πεμματα εις την βασιλισσαν του ουρανου και να καμωσι, σπονδας εις αλλους θεους, δια να με παροξυνωσι.19Μηπως εμε παροξυνουσι; λεγει Κυριος· ουχι εαυτους προς καταισχυνην των προσωπων αυτων;20Δια τουτο ουτω λεγει Κυριος ο Θεος· Ιδου, η οργη μου και ο θυμος μου εκχεονται επι τον τοπον τουτον, επι ανθρωπον και επι κτηνος και επι τα δενδρα του αγρου και επι τον καρπον της γης· και θελει εξαφθη και δεν θελει σβεσθη.

The LORD sends Jeremiah to the gate of the temple to preach a stern message. For, in spite of their rebellious state, the people of Jerusalem were loudly boasting that they possessed "the temple of the LORD," and were continuing to worship there, though only in a purely formal way. What inconsistency! What was the value of this temple if it was not in "the One who dwelt there"? (Matt. 23:21). Yet they were denying Him by their evil deeds, of which v. 9 gives us a terrible list. They trod under foot practically the whole of God's law, at the same time unashamedly presenting themselves before Him in His house (v. 10). They made this a den of robbers (v. 11, quoted by the Lord), defiling it with their abominable practices (v. 10). Christian profession today offers the same double standard: respect for outward forms, but a tragic absence of inner life (Rev. 3:1). And each of us, if we do not keep watch, is exposed to this danger: to be satisfied with the form of godliness but to deny its power . . . which is love for the Lord (2 Tim. 3:5). God wants reality in our lives. It is an insult to talk of relationship with Him if we have not first separated from evil.

For a long time the LORD has spoken, and the people have refused to listen. Now it is He who refuses to listen, even to the prayer of His prophet (v. 16).

Ιερεμίας 8:1-22
1Εν τω καιρω εκεινω, λεγει Κυριος, θελουσιν εκριψει τα οστα των βασιλεων του Ιουδα και τα οστα των αρχοντων αυτου και τα οστα των ιερεων, και τα οστα των προφητων και τα οστα των κατοικων της Ιερουσαλημ, απο των ταφων αυτων·2και θελουσιν απλωσει αυτα κατεναντι του ηλιου και της σεληνης και κατεναντι πασης της στρατιας του ουρανου, τα οποια ηγαπησαν και τα οποια ελατρευσαν και οπισω των οποιων περιεπατησαν και τα οποια εξεζητησαν και τα οποια προσεκυνησαν· δεν θελουσι συναχθη ουδε ταφη· θελουσιν εισθαι δια κοπριαν επι του προσωπου της γης.3Και ο θανατος θελει εισθαι προτιμοτερος παρα την ζωην εις απαν το υπολοιπον των εναπολειφθεντων απο εκεινης της πονηρας γενεας, οσοι ηθελον μεινει εν πασι τοις τοποις, οπου ηθελον εξωσει αυτους, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.
4Και θελεις ειπει προς αυτους, Ουτω λεγει Κυριος· Εαν τις πεση, δεν σηκονεται; εαν τις εκκλινη, δεν θελει επιστρεψει;5Δια τι ο λαος ουτος της Ιερουσαλημ εστραφη παντοτεινην στροφην; προσηλονονται εις την απατην, αρνουνται να επιστρεψωσιν.6Ηκροασθην και ηκουσα, αλλα δεν ελαλησαν εν ευθυτητι· δεν υπαρχει ουδεις μετανοων απο της κακιας αυτου, λεγων, Τι επραξα; πας τις εστραφη εις την οδον αυτου, ως ιππος εφορμων εις την μαχην.7Και αυτος ο πελαργος εν τω ουρανω γνωριζει τους διωρισμενους καιρους αυτου· και η τρυγων και ο γερανος και η χελιδων φυλαττουσι τον καιρον της ελευσεως αυτων· ο δε λαος μου δεν γνωριζει την κρισιν του Κυριου.8Πως λεγετε, Ειμεθα σοφοι, και ο νομος του Κυριου ειναι μεθ' ημων; ιδου, βεβαιως εις ματην εγεινε τουτο· ο καλαμος των γραμματεων ειναι ψευδης.9Οι σοφοι κατησχυνθησαν, επτοηθησαν και συνεληφθησαν, διοτι απερριψαν τον λογον του Κυριου· και ποια σοφια ειναι εν αυτοις;10Δια τουτο θελω δωσει τας γυναικας αυτων εις αλλους, τους αγρους αυτων εις εκεινους οιτινες θελουσι κληρονομησει αυτους· διοτι πας τις απο μικρου εως μεγαλου εδοθη εις πλεονεξιαν· απο προφητου εως ιερεως, πας τις πραττει ψευδος.11Διοτι ιατρευσαν το συντριμμα της θυγατρος του λαου μου επιπολαιως, λεγοντες, Ειρηνη, ειρηνη· και δεν υπαρχει ειρηνη.12Μηπως ησχυνθησαν οτι επραξαν βδελυγμα; μαλιστα ουδολως δεν ησχυνθησαν ουδε ηρυθριασαν· δια τουτο θελουσι πεσει μεταξυ των πιπτοντων· εν τω καιρω της επισκεψεως αυτων θελουσιν απολεσθη, ειπε Κυριος.
13Εξαπαντος θελω αναλωσει αυτους, λεγει Κυριος· δεν θελουσιν εισθαι σταφυλαι εν τη αμπελω ουδε συκα εν τη συκεα και το φυλλον θελει μαρανθη· και τα αγαθα, τα οποια εδωκα εις αυτους, θελουσι φυγει απ' αυτων.14Δια τι καθημεθα; συναχθητε και ας εισελθωμεν εις τας οχυρας πολεις και ας κατασιωπησωμεν εκει, διοτι Κυριος ο Θεος ημων κατεσιωπησεν ημας και εποτισεν ημας υδωρ χολης, επειδη ημαρτησαμεν εις τον Κυριον.15Επροσμειναμεν ειρηνην, αλλ' ουδεν αγαθον· καιρον θεραπειας, αλλ' ιδου, ταραχη.16Το φρυαγμα των ιππων αυτου ηκουσθη απο Δαν· πασα η γη εσεισθη απο του ηχου του χρεμετισμου των ρωμαλεων ιππων αυτου· διοτι ηλθον και κατεφαγον την γην και το πληρωμα αυτης· την πολιν και τους κατοικουντας εν αυτη·17διοτι, ιδου, εγω εξαποστελλω προς εσας οφεις, βασιλισκους, οιτινες δεν θελουσι γοητευεσθαι αλλα θελουσι σας δαγκανει, λεγει Κυριος.18Ηθελησα να παρηγορηθω απο της λυπης, αλλ' η καρδια μου ειναι εκλελυμενη εντος μου.19Ιδου, φωνη κραυγης της θυγατρος του λαου μου απο γης μακρας. Δεν ειναι ο Κυριος εν Σιων; ο βασιλευς αυτης δεν ειναι εν αυτη; Δια τι με παρωργισαν με τα γλυπτα αυτων, με ματαιοτητας ξενας;20Παρηλθεν ο θερισμος, ετελειωσε το θερος, και ημεις δεν εσωθημεν.21Δια το συντριμμα της θυγατρος του λαου μου επληγωθην, ειμαι εις πενθος, εκπληξις με κατελαβε.22Δεν ειναι βαλσαμον εν Γαλααδ; δεν ειναι εκει ιατρος; δια τι λοιπον η θυγατηρ του λαου μου δεν ανελαβε την υγειαν αυτης;

In Jer. 5:3, we saw that Israel no longer even felt the corrective blows with which the LORD had had to inflict them. Here we see His responsible people healing their own hurts "slightly" and pretending to enjoy the peace which God could not give them (v. 11; Jer. 6:14). Yet the balm in Gilead (grace) was available for them as was the faithful Physician who knew how to administer it (v. 22; cf Matthew 9:12). There is a lesson here for the believer whom God disciplines. If we accept from the Lord's hand the trials which are necessary for us, let us also allow Him to bind up the wounds Himself which He has permitted (Job 5:18). Let us not seek to heal them superficially by our own resources.

The prophet adds in v. 12: "they were not at all ashamed" – that is the peculiar characteristic of a hardened conscience (Zeph. 3:5). Complete indifference as to the evil they had committed characterises this poor people.

V. 20 can perhaps be stressed in this beginning of the month of September, when the harvests are nearing completion, when summer has ended. There is a favourable time for being saved: it is today. Soon the Lord is going to gather in the ripe fruits of the great harvest of souls. Then the summer will have ended. What a terrible awakening for those who will have to say, "We are not saved"!

Ιερεμίας 9:1-9, 17-26
1Ειθε να ητο η κεφαλη μου υδατα και οι οφθαλμοι μου πηγη δακρυων, δια να κλαιω ημεραν και νυκτα τους πεφονευμενους της θυγατρος του λαου μου.2Ειθε να ειχον εν τη ερημω καταλυμα οδοιπορων, δια να εγκαταλειψω τον λαον μου και να απελθω απ' αυτων· διοτι παντες ειναι μοιχοι, αθροισμα απιστων.3Ενετειναν και την γλωσσαν αυτων ως τοξον ψευδους· και ισχυσαν επι της γης, ουχι υπερ της αληθειας· διοτι προχωρουσιν απο κακιας εις κακιαν και εμε δεν γνωριζουσι, λεγει Κυριος.4Φυλαττεσθε εκαστος απο του πλησιον αυτου και επ' ουδενα αδελφον μη πεποιθατε· διοτι πας αδελφος θελει παντοτε υποσκελιζει και πας πλησιον θελει περιπατει εν δολιοτητι.5Και θελουσιν απατα εκαστος τον πλησιον αυτου και δεν θελουσι λαλει την αληθειαν· εδιδαξαν την γλωσσαν αυτων να λαλη ψευδη, αποκαμνουσι πραττοντες ανομιαν.6Η κατοικια σου ειναι εν μεσω δολιοτητος· εν τη δολιοτητι αρνουνται να με γνωρισωσι, λεγει Κυριος.7Δια τουτο ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Ιδου, θελω βαλει αυτους εν χωνευτηριω και θελω δοκιμασει αυτους· διοτι πως θελω καμει ενεκεν της θυγατρος του λαου μου;8Η γλωσσα αυτων ειναι βελος εξακοντιζομενον· λαλει δολια· εκαστος λαλει ειρηνικα δια του στοματος αυτου προς τον πλησιον αυτου, πλην εν τη καρδια αυτου στηνει ενεδραν κατ' αυτου.9Δεν θελω επισκεφθη αυτους δια ταυτα; λεγει Κυριος· η ψυχη μου δεν θελει εκδικηθη εναντιον εθνους, τοιουτου;
17Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων. Συλλογισθητε και καλεσατε τας θρηνουσας να ελθωσι· και αποστειλατε δια τας σοφας να ελθωσι·18και ας σπευσωσι και ας αναλαβωσιν οδυρμον περι ημων και ας καταβιβασωσιν οι οφθαλμοι ημων δακρυα και τα βλεφαρα ημων ας ρευσωσιν υδατα.19Διοτι φωνη θρηνου ηκουσθη απο Σιων, Πως απωλεσθημεν· κατησχυνθημεν σφοδρα, διοτι εγκατελιπομεν την γην, διοτι αι κατοικιαι ημων εξερριψαν ημας.20Ακουσατε λοιπον, γυναικες, τον λογον του Κυριου, και ας δεχθη το ωτιον σας τον λογον του στοματος αυτου, και διδαξατε τας θυγατερας σας οδυρμον και εκαστη την πλησιον αυτης θρηνον.21Διοτι θανατος ανεβη δια των θυριδων ημων, εισηλθεν εις τα παλατια ημων, δια να εκκοψη τα νηπια απο των οδων τους νεους απο των πλατειων.22Ειπε, Ουτω λεγει Κυριος· Και τα πτωματα των ανθρωπων θελουσι ριφθη ως κοπρια επι προσωπον αγρου και ως δραγμα οπισω θεριστου, και δεν θελει υπαρχει ο συναγων.
23Ουτω λεγει Κυριος· Ας μη καυχαται ο σοφος εις την σοφιαν αυτου, και ας μη καυχαται ο δυνατος εις την δυναμιν αυτου, ας μη καυχαται ο πλουσιος εις τον πλουτον αυτου·24αλλ' ο καυχωμενος ας καυχαται εις τουτο, οτι εννοει και γνωριζει εμε, οτι εγω ειμαι ο Κυριος, ο ποιων ελεος, κρισιν και δικαιοσυνην επι της γης· επειδη εις ταυτα ευαρεστουμαι, λεγει Κυριος.25Ιδου, ερχονται ημεραι, λεγει Κυριος, και θελω καμει επισκεψιν επι παντας τους περιτετμημενους μετα των απεριτμητων·26επι την Αιγυπτον και επι τον Ιουδαν και επι τον Εδωμ και επι τους υιους Αμμων και επι τον Μωαβ και επι παντας τους περικειροντας την κομην, τους κατοικουντας εν τη ερημω· διοτι παντα τα εθνη ειναι απεριτμητα και πας ο οικος Ισραηλ απεριτμητος την καρδιαν.

Just as in Jeremiah's time, the people of God have many among them in our day who are "hurt" (Jer. 8:21). If we know of such, let us bring them to the great Physician, who has power to heal them (Jer. 8:22).

Ch. 9 expresses the unspeakable anguish of the prophet. Having to address the people severely does not prevent him from being extremely pained by what he has to say. He certainly grieves when reflecting on the condition of Israel and on the punishment which hangs over them, but he grieves especially because of the dishonour brought to the LORD's name. If we loved the Lord Jesus more, we should feel a greater degree of sadness when we see the ingratitude and indifference which so often is man's response to His love.

Let us meditate on the important vv. 23, 24 (quoted in 1 Corinthians 1:31). It is in the nature of each one of us to be proud of what we can do and to boast about what we possess. The sportsman will make much of his agility, his strength and his records; the good pupil of his academic successes; the motorist of his car, more powerful than his neighbour's. Well, the only thing in which God allows us to glorify is in knowing Him (Ps. 20:7; 2 Cor. 10:17). Do we appreciate to the full our relationship with the Lord Jesus? Or are we sometimes ashamed of it?

Ιερεμίας 10:1-25
1Ακουσατε τον λογον, τον οποιον ο Κυριος λαλει προς εσας, οικος Ισραηλ.2Ουτω λεγει Κυριος· Μη μανθανετε την οδον των εθνων και εις τα σημεια του ουρανου μη πτοεισθε, διοτι τα εθνη πτοουνται εις αυτα.3Διοτι τα νομιμα των λαων ειναι ματαια, διοτι κοπτουσι ξυλον εκ του δασους, εργον χειρων τεκτονος με τον πελεκυν.4Καλλωπιζουσιν αυτο με αργυρον και χρυσον· στερεονουσιν αυτο με καρφια και με σφυρας, δια να μη κινηται.5Ειναι ορθια ως φοινιξ, αλλα δεν λαλουσιν· εχουσι χρειαν να βασταζωνται, διοτι δεν δυνανται να περιπατησωσι. Μη φοβεισθε αυτα· διοτι δεν δυνανται να κακοποιησωσιν, ουδε ειναι δυνατον εις αυτα να αγαθοποιησωσι.6Δεν υπαρχει ομοιος σου, Κυριε· εισαι μεγας και μεγα το ονομα σου εν δυναμει.7Τις δεν ηθελε σε φοβεισθαι, Βασιλευ των εθνων; διοτι εις σε ανηκει τουτο, διοτι μεταξυ παντων των σοφων των εθνων και εν πασι τοις βασιλειοις αυτων δεν υπαρχει ομοιος σου.8Αλλ' ειναι πανταπασι κτηνωδεις και αφρονες· διδασκαλια ματαιοτητων ειναι το ξυλον.9Αργυριον κεχυμενον εις πλακας εφερθη απο Θαρσεις και χρυσιον απο Ουφαζ, εργον τεχνιτου και χειρων χρυσοχοου· κυανουν και πορφυρουν ειναι το ενδυμα αυτων· εργον σοφων παντα ταυτα.10Αλλ' ο Κυριος ειναι Θεος αληθινος, ειναι Θεος ζων και βασιλευς αιωνιος· εν τη οργη αυτου η γη θελει σεισθη και τα εθνη δεν θελουσιν ανθεξει εις την αγανακτησιν αυτου.11Ουτω θελετε ειπει προς αυτους· οι θεοι, οιτινες δεν εκαμον τον ουρανον και την γην, θελουσιν αφανισθη απο της γης και υποκατωθεν του ουρανου τουτου.12Αυτος εποιησε την γην δια της δυναμεως αυτου, εστερεωσε την οικουμενην εν τη σοφια αυτου, και εξετεινε τους ουρανους εν τη συνεσει αυτου.13Οταν εκπεμπη την φωνην αυτου, συνισταται πληθος υδατων εν ουρανοις, και αναγει νεφελας απο των ακρων της γης· καμνει αστραπας δια βροχην και εξαγει ανεμον απο των θησαυρων αυτου.14Πας ανθρωπος εμωρανθη υπο της γνωσεως αυτου, πας χωνευτης κατησχυνθη υπο των γλυπτων· διοτι ψευδος ειναι το χωνευτον αυτου και πνοη δεν υπαρχει εν αυτω.15Ματαιοτης ταυτα, εργον πλανης· εν τω καιρω της επισκεψεως αυτων θελουσιν απολεσθη.16Η μερις του Ιακωβ δεν ειναι ως αυτα· διοτι αυτος ειναι ο πλασας τα παντα, και ο Ισραηλ ειναι η ραβδος της κληρονομιας αυτου· Κυριος των δυναμεων το ονομα αυτου.
17Συναξον εκ της γης την περιουσιαν σου, συ, η κατοικουσα εν οχυρωματι.18Διοτι ουτω λεγει Κυριος· Ιδου, εγω θελω εκσφενδονισει τους κατοικους της γης ταυτην την φοραν και θελω στενοχωρησει αυτους, ωστε να ευρωσιν αυτο.19Ουαι εις εμε δια την θραυσιν μου· η πληγη μου ειναι οδυνηρα. αλλ' εγω ειπα, Τωοντι τουτο ειναι πονος μου, και πρεπει να υποφερω αυτον.20Η σκηνη μου ηρημωθη και παντα τα σχοινια μου κατεκοπησαν· οι υιοι μου εχωρισθησαν απ' εμου και δεν υπαρχουσι· δεν υπαρχει πλεον ο εκτεινων την σκηνην μου και σηκονων τα παραπετασματα μου.21Επειδη οι ποιμενες εμωρανθησαν και τον Κυριον δεν εξεζητησαν, δια τουτο δεν θελουσιν ευοδωθη και παντα τα ποιμνια αυτων θελουσι διασκορπισθη.22Ιδου, ηχος θορυβου ερχεται και συγκινησις μεγαλη εκ της γης του βορρα, δια να καταστηση τας πολεις του Ιουδα ερημωσιν, κατοικιαν θωων.23Κυριε, γνωριζω οτι η οδος του ανθρωπου δεν εξαρταται απ' αυτου· του περιπατουντος ανθρωπου δεν ειναι το να κατευθυνη τα διαβηματα αυτου.24Κυριε, παιδευσον με, πλην εν κρισει· μη εν τω θυμω σου, δια να μη με συντελεσης.25Εκχεε τον θυμον σου επι τα εθνη τα μη γνωριζοντα σε, και επι γενεας, αιτινες δεν επικαλουνται το ονομα σου· διοτι κατεφαγον τον Ιακωβ και κατηναλωσαν αυτον και κατεφθειραν αυτον και ηρημωσαν την κατοικιαν αυτου.

If there is an old and a good way for us to enquire about (Jer. 6:16), there is also another which we must guard ourselves from becoming involved in (v. 2): the way of the heathen, in other words the world. All our contacts with the world tend to imprint on us its ways of living and thinking. Clearly we cannot avoid these contacts, and some of us are particularly exposed to them because of our work. Nevertheless, let us not be too curious about or interested in the things that are in the world (Rom. 16:19). The example of Dinah in Genesis 34:1 is a serious warning for us. Let us beware of those people, those books, which are prone to teach us about that dangerous path. We know the end to which this path leads those who follow it (Matt. 7:13). Serving idols was characteristic of the nations in Jeremiah's time (just as in the world of today). God declares His thoughts about that, and causes them to be proclaimed to the nations (v. 11) in their own language (this verse is written in Aramaic in the original).

V. 23 reminds us of a twofold truth: tomorrow is not ours to arrange (James 4:13), and we are not capable of directing our own steps. Jeremiah knew that. Have we all learned it?

Ιερεμίας 11:1-23
1Ο λογος, ο γενομενος προς Ιερεμιαν παρα Κυριου, λεγων,2Ακουσατε τους λογους της διαθηκης ταυτης και λαλησατε προς τους ανδρας Ιουδα και προς τους κατοικους της Ιερουσαλημ·3και ειπε προς αυτους, Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος του Ισραηλ. Επικαταρατος ο ανθρωπος, οστις δεν υπακουει εις τους λογους της διαθηκης ταυτης,4την οποιαν προσεταξα εις τους πατερας υμων, καθ' ην ημεραν εξηγαγον αυτους εκ γης Αιγυπτου, εκ της καμινου της σιδηρας, λεγων, Ακουσατε της φωνης μου και πραττετε αυτα, κατα παντα οσα προσεταξα εις εσας· και θελετε εισθαι λαος μου, και εγω θελω εισθαι Θεος υμων·5δια να εκπληρωσω τον ορκον, τον οποιον ωμοσα προς τους πατερας υμων, να δωσω εις αυτους γην ρεουσαν γαλα και μελι, ως εν τη ημερα ταυτη. Τοτε απεκριθην και ειπα, Αμην, Κυριε.6Και ο Κυριος ειπε προς εμε, Διακηρυξον παντας τους λογους τουτους εν ταις πολεσι του Ιουδα και εν ταις οδοις της Ιερουσαλημ, λεγων, Ακουσατε τους λογους της διαθηκης ταυτης και πραττετε αυτους.7Διοτι ρητως διεμαρτυρηθην προς τους πατερας υμων, καθ' ην ημεραν ανεβιβασα αυτους εκ γης Αιγυπτου μεχρι της σημερον, εγειρομενος πρωι και διαμαρτυρομενος, λεγων, Ακουσατε της φωνης μου.8Αλλα δεν ηκουσαν και δεν εκλιναν το ωτιον αυτων, αλλα περιεπατησαν εκαστος εν ταις ορεξεσι της πονηρας αυτων καρδιας· δια τουτο θελω φερει επ' αυτους παντας τους λογους της διαθηκης ταυτης, την οποιαν προσεταξα να πραττωσι, αλλα δεν επραξαν.9Και ειπε Κυριος προς εμε, Συνωμοσια ευρεθη μεταξυ των ανδρων Ιουδα και μεταξυ των κατοικων της Ιερουσαλημ.10Επεστρεψαν εις τας αδικιας των προπατορων αυτων, οιτινες δεν ηθελησαν να ακουσωσι τους λογους μου· και αυτοι υπηγαν οπισω αλλων θεων, δια να λατρευωσιν αυτους· ο οικος Ισραηλ και ο οικος Ιουδα ηθετησαν την διαθηκην μου, την οποιαν εκαμα προς τους πατερας αυτων.
11Δια τουτο ουτω λεγει Κυριος· Ιδου, θελω φερει επ' αυτους κακον, εκ του οποιου δεν θελουσι δυνηθη να εξελθωσι· και θελουσι βοησει προς εμε και δεν θελω εισακουσει αυτους.12Τοτε αι πολεις του Ιουδα και οι κατοικοι της Ιερουσαλημ θελουσιν υπαγει και θελουσι βοησει προς τους θεους, εις τους οποιους θυμιαζουσι· πλην δεν θελουσι σωσει εαυτους παντελως εν καιρω της ταλαιπωριας αυτων.13Διοτι κατα τον αριθμον των πολεων σου ησαν οι θεοι σου, Ιουδα· και κατα τον αριθμον των οδων της Ιερουσαλημ ανηγειρατε βωμους εις τα αισχρα, βωμους δια να θυμιαζητε εις τον Βααλ.14Δια τουτο συ μη προσευχου υπερ του λαου τουτου και μη υψωνε φωνην η δεησιν υπερ αυτων· διοτι εγω δεν θελω εισακουσει, οταν κραζωσι προς εμε εν καιρω της ταλαιπωριας αυτων.15Τι εχει να καμη η ηγαπημενη μου εν τω οικω μου, αφου επραξεν ασελγειαν με πολλους, και το κρεας το αγιον αφηρεθη απο σου; οταν πραττης το κακον, τοτε ευφραινεσαι.16Ο Κυριος εκαλεσε το ονομα σου, Ελαιαν αειθαλη, ωραιαν, καλλικαρπον· μετ' ηχου θορυβου μεγαλου εξηφθη πυρ επ' αυτην και οι κλαδοι αυτης συνεθλασθησαν.17Διοτι ο Κυριος των δυναμεων, οστις σε εφυτευσεν, επροφερε κακον εναντιον σου, δια την κακιαν του οικου Ισραηλ και του οικου Ιουδα, την οποιαν επραξαν καθ' εαυτων, ωστε να με παροργισωσι θυμιαζοντες εις τον Βααλ.
18Και ο Κυριος εδωκεν εις εμε γνωσιν και εγνωρισα· τοτε εδειξας εις εμε τας πραξεις αυτων.19Αλλ' εγω ημην ως αρνιον ακακον φερομενον εις σφαγην· και δεν ενοησα οτι συνεβουλευθησαν βουλας εναντιον μου, λεγοντες, Ας καταστρεψωμεν το δενδρον μετα του καρπου αυτου και ας εκκοψωμεν αυτον απο της γης των ζωντων, ωστε το ονομα αυτου να μη μνημονευθη πλεον.20Αλλ' ω Κυριε των δυναμεων, ο κρινων δικαιως, ο δοκιμαζων τους νεφρους και την καρδιαν, ας ιδω την εκδικησιν σου επ' αυτους, διοτι προς σε εφανερωσα την δικην μου.21Δια τουτο ουτω λεγει Κυριος περι των ανδρων της Αναθωθ, οιτινες ζητουσι την ζωην σου, λεγοντες, Μη προφητευσης εν τω ονοματι του Κυριου, δια να μη αποθανης υπο τας χειρας ημων·22δια τουτο ουτω λεγει Κυριος των δυναμεων· Ιδου, θελω επισκεφθη αυτους· οι νεοι θελουσιν αποθανει εν μαχαιρα· οι υιοι αυτων αι θυγατερες αυτων θελουσι τελευτησει υπο πεινης·23και δεν θελει μεινει υπολοιπον εξ αυτων· διοτι θελω φερει κακον επι τους ανδρας της Αναθωθ, εν τω ενιαυτω της επισκεψεως αυτων.

During the reign of Josiah, Hilkiah the priest (some maintain that he was the father of Jeremiah: see Jer. 1:1) had re-discovered the book of the law during the work of restoration of the temple (2 Chron. 34:14). This book included Deuteronomy, where all the consequences of failure to observe the covenant were announced in the solemn Deuteronomy 28 (see in particular v. 64). Greatly perturbed, Josiah had taken steps, in the name of the people, to renew their covenant (2 Kings 22:8 . . .; 2 Kings 23:1-3). Now our chapter shows us how this covenant has been broken more than ever! There is no further remedy (2 Chron. 36:16). Henceforth God shuts His ears to their prayers and He commands the prophet not to intercede for the people any more (v. 14; Jer. 7:16).

Jeremiah is the representative of a faithful and persecuted remnant. But in him we see in type the Lamb, full of tenderness, yet the target of those who conspired to destroy him, "the tree with the fruit" in order "that His name may be no more remembered" (v. 19: cf. Gen. 37:18; Luke 10:3). Such was the vain intention of men, and that of Satan who inspired them. But the unchangeable purpose of God is that the lovely name of Jesus will be honoured for ever (Phil. 2:9). And we respond to this every time we break the bread and drink the cup in remembrance of Him (1 Cor. 11:25-26).

Ιερεμίας 12:1-17
1Δικαιος εισαι Κυριε, οταν δικολογωμαι μετα σου· πλην ας διαλεχθω μετα σου περι των κρισεων σου· διατι η οδος των ασεβων ευοδουται; δια τι ευημερουσι παντες οι φερομενοι απιστως;2Εφυτευσας αυτους, μαλιστα ερριζωθησαν· αυξανουσι, μαλιστα καρποφορουσι· συ εισαι πλησιον του στοματος αυτων και μακραν απο των νεφρων αυτων.3Αλλα συ, Κυριε, με γνωριζεις· με ειδες και εδοκιμασας την καρδιαν μου ενωπιον σου· συρε αυτους ως προβατα δια σφαγην και ετοιμασον αυτους δια την ημεραν της σφαγης.4Εως ποτε θελει πενθει η γη, και ο χορτος παντος αγρου θελει ξηραινεσθαι δια την κακιαν των κατοιουντων εν αυτη; Ηφανισθησαν τα κτηνη και τα πτηνα, διοτι ειπον, δεν θελει ιδει τα εσχατα ημων.5Εαν τρεξης μετα των πεζων και σε καμωσι να ατονησης, τοτε πως θελεις αντιπαραταχθη προς τους ιππους; και εαν απεκαμες εν τη γη της ειρηνης, εφ' ην ηλπιζες, τοτε πως θελεις καμει εις το φρυαγμα του Ιορδανου;6Διοτι και οι αδελφοι σου και ο οικος του πατρος σου και αυτοι εφερθησαν απιστως προς σε· ναι, αυτοι εβοησαν οπισθεν σου μεγαλοφωνως· μη πιστευσης αυτους, και αν λαλησωσι καλα προς σε.
7Εγκατελιπον τον οικον μου, αφηκα την κληρονομιαν μου, εδωκα την ηγαπημενην της ψυχης μου εις τας χειρας των εχθρων αυτης.8Η κληρονομια μου εγεινεν εις εμε ως λεων εν δρυμω· εξεπεμψε την φωνην αυτης εναντιον μου· δια τουτο εμισησα αυτην.9Η κληρονομια μου ειναι εις εμε ορνεον αρπακτικον, τα ορνεα κυκλω ειναι εναντιον αυτης· ελθετε, συναχθητε, παντα τα θηρια του αγρου, ελθετε να καταφαγητε αυτην.10Ποιμενες πολλοι διεφθειραν τον αμπελωνα μου, κατεπατησαν την μεριδα μου, κατεστησαν την μεριδα την επιθυμητην μου ερημον αβατον.11Παρεδωκαν αυτην εις ερημωσιν· ερημωθεισα πενθει ενωπιον μου· πασα η γη ηρημωθη, διοτι δεν υπαρχει ο φροντιζων.12Επι πασας τας υψηλας θεσεις της ερημου ηλθον οι λεηλαται· διοτι η μαχαιρα του Κυριου θελει καταφαγει απ' ακρου της γης εως ακρου της γης· εις ουδεμιαν σαρκα δεν θελει εισθαι ειρηνη.13Εσπειραν σιτον αλλα θελουσι θερισει ακανθας· εκοπιασαν αλλα δεν θελουσιν ωφεληθη· και θελετε αισχυνθη δια τα προιοντα σας απο του φλογερου θυμου του Κυριου.
14Ουτω λεγει ο Κυριος κατα παντων των κακων γειτονων μου, οιτινες εγγιζουσι την κληρονομιαν την οποιαν κληροδοτησα εις τον λαον μου τον Ισραηλ· Ιδου, θελω αποσπασει αυτους απο της γης αυτων, και θελω αποσπασει τον οικον Ιουδα εκ μεσου αυτων.15Και αφου αποσπασω αυτους, θελω επιστρεψει και ελεησει αυτους, και θελω επαναφερει εκαστον εις την κληρονομιαν αυτου και εκαστον εις την γην αυτου.16Και εαν μαθωσι καλως τας οδους του λαου μου, να ομνυωσιν εις το ονομα μου, Ζη Κυριος, καθως εδιδαξαν τον λαον μου να ομνυη εις τον Βααλ, τοτε θελουσιν οικοδομηθη εν τω μεσω του λαου μου.17Αλλ' εαν δεν υπακουσωσι, θελω αποσπασει ολοτελως και εξολοθρευσει το εθνος εκεινο, λεγει Κυριος.

Ch. 12 gives us a dialogue between the LORD and Jeremiah. This time it is not a matter of the prophet supplicating on behalf of Israel, but of sorrowful questions which burden his heart, and which he pours out to God in the bitterness of his soul. Men of the village of Anathoth, his fellow citizens, had gone so far as to threaten him with death if he did not shut his mouth (Jer. 11:21). V. 6 (JND trans.) tells us that even Jeremiah's own family had acted treacherously towards him and had cried out loudly against him (cf. Luke 4:24-26). There was reason enough for him to lose his courage. But the LORD understands His servant's trouble (His own people had also betrayed Him). And He explains to him what He is obliged to do: to abandon the polluted temple, to deprive Israel of their inheritance, to deliver them to their enemies (v. 7). We might well imagine how God would feel in taking such decisions. To give us some idea of the depth of His feelings, He uses a most touching expression in speaking of His people: "the dearly beloved of my soul".

The nations acted as bad neighbours; they would suffer the consequences of that. Nevertheless God still had blessings in reserve for Israel, and also for those nations, if only they would learn His ways.

Ιερεμίας 13:1-27
1Ουτως ειπε Κυριος προς εμε· Υπαγε και αποκτησον εις σεαυτον ζωνην λινην και περιβαλε αυτην επι την οσφυν σου και εις υδωρ μη βαλης αυτην.2Απεκτησα λοιπον την ζωνην κατα τον λογον του Κυριου και περιεβαλον επι την οσφυν μου.3Και εγεινε λογος Κυριου προς εμε εκ δευτερου, λεγων,4Λαβε την ζωνην την οποιαν απεκτησας, την επι την οσφυν σου, και σηκωθεις υπαγε εις τον Ευφρατην και κρυψον αυτην εκει εν τη οπη του βραχου.5Υπηγα λοιπον και εκρυψα αυτην πλησιον του Ευφρατου, καθως προσεταξεν εις εμε ο Κυριος.6Και μετα πολλας ημερας ειπε Κυριος προς εμε, Σηκωθεις υπαγε εις τον Ευφρατην και λαβε εκειθεν την ζωνην, την οποιαν προσεταξα εις σε να κρυψης εκει.7Και υπηγα εις τον Ευφρατην και εσκαψα και ελαβον την ζωνην εκ του τοπου οπου εκρυψα αυτην· και ιδου, η ζωνη ητο εφθαρμενη, δεν ητο χρησιμος εις ουδεν.8Τοτε εγεινε λογος Κυριου προς εμε, λεγων,9Ουτω λεγει Κυριος· κατα τουτον τον τροπον θελω φθειρει την υπερηφανιαν του Ιουδα και την μεγαλην υπερηφανιαν της Ιερουσαλημ.10Ο κακος ουτος λαος, οιτινες αρνουνται το να υπακουωσιν εις τους λογους μου, και περιπατουσιν εν ταις ορεξεσι της καρδιας αυτων και υπαγουσιν οπισω αλλων θεων, δια να λατρευωσιν αυτους και να προσκυνωσιν αυτους, θελει εισθαι εξαπαντος ως η ζωνη αυτη, ητις δεν ειναι χρησιμος εις ουδεν.11Διοτι καθως η ζωνη κολλαται εις την οσφυν του ανθρωπου, ουτως εκολλησα εις εμαυτον παντα τον οικον Ισραηλ και παντα τον οικον Ιουδα, λεγει Κυριος· δια να ηναι εις εμε λαος και ονομα και καυχημα και δοξα· αλλα δεν υπηκουσαν.
12Δια τουτο θελεις λαλησει προς αυτους τον λογον τουτον· Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος του Ισραηλ· πας ασκος θελει γεμισθη οινου· και αυτοι θελουσιν ειπει προς σε, Μηπως τωοντι δεν γνωριζομεν οτι πας ασκος θελει γεμισθη οινου;13Τοτε θελεις ειπει προς αυτους, Ουτω λεγει Κυριος· Ιδου, θελω γεμισει παντας τους κατοικους της γης ταυτης και τους βασιλεις τους καθημενους επι τον θρονον του Δαβιδ και τους ιερεις και τους προφητας και παντας τους κατοικους της Ιερουσαλημ, απο μεθυσμου.14Και θελω συντριψει αυτους μετ' αλληλων, και τους πατερας και τους υιους ομου, λεγει Κυριος· δεν θελω σπλαγχνισθη ουδε φεισθη ουδε ελεησει, αλλα θελω εξολοθρευσει αυτους.15Ακουσατε και ακροασθητε· μη επαιρεσθε· διοτι ο Κυριος ελαλησε.16Δοτε δοξαν εις Κυριον τον Θεον υμων, πριν φερη σκοτος και πριν οι ποδες σας προσκοψωσιν επι τα σκοτεινα ορη, και ενω προσμενετε φως, μετατρεψη αυτο εις σκιαν θανατου και καταστηση αυτο πυκνον σκοτος.17Αλλ' εαν δεν ακουσητε τουτο, η ψυχη μου θελει κλαυσει κρυφιως δια την υπερηφανιαν υμων, και ο οφθαλμος μου θελει κλαυσει πικρα και καταρρευσει δακρυα, διοτι το ποιμνιον του Κυριου φερεται εις αιχμαλωσιαν.18Ειπατε προς τον βασιλεα και προς την βασιλισσαν, Ταπεινωθητε, καθησατε· διοτι θελει καταβιβασθη απο των κεφαλων υμων ο στεφανος της δοξης υμων.19Αι πολεις του νοτου θελουσι κλεισθη και δεν θελει εισθαι ο ανοιγων· ο Ιουδας απας θελει φερθη εις αιχμαλωσιαν, ολοκληρως θελει φερθη αιχμαλωτος.20Υψωσατε τους οφθαλμους υμων και θεωρησατε τους ερχομενους απο βορρα· που ειναι το ποιμνιον το δοθεν εις σε, τα ωραια σου προβατα;21Τι θελεις ειπει, οταν σε επισκεφθη; διοτι συ εδιδαξας αυτους να αρχωσιν επι σου ως ηγεμονες· δεν θελουσι σε συλλαβει πονοι, ως γυναικα τικτουσαν;
22Και εαν ειπης εν τη καρδια σου, Δια τι συνεβησαν εις εμε ταυτα; δια το πληθος της ανομιας σου εσηκωθησαν τα κρασπεδα σου και εγυμνωθησαν αι πτερναι σου.23Δυναται ο Αιθιοψ να αλλαξη το δερμα αυτου η η παρδαλις τα ποικιλματα αυτης; τοτε δυνασθε και σεις να καμητε καλον, οι μαθοντες το κακον.24Δια τουτο θελω σκορπισει αυτους ως αχυρον φερομενον υπο ανεμου της ερημου.25Ουτος ειναι παρ' εμου ο κληρος σου, το μεριδιον το μεμετρημενον εις σε, λεγει Κυριος· διοτι με ελησμονησας και ηλπισας επι το ψευδος.26Δια τουτο και εγω θελω σηκωσει τα κρασπεδα σου επι το προσωπον σου, και θελει φανη η αισχυνη σου.27Ειδον τας μοιχειας σου και τους χρεμετισμους σου, την αισχροτητα της πορνειας σου, τα βδελυγματα σου επι τους λοφους, επι τας πεδιαδας. Ουαι εις σε, Ιερουσαλημ δεν θελεις καθαρισθη; μετα, ποτε ετι;

The LORD gives a sign to Jerusalem: this girdle which Jeremiah must first wear around his loins; then, without ever washing it, he has to go and hide it by the river Euphrates, more than 250 miles away; finally he must go and bring it back, only to find that it is good for nothing. The LORD explains to him the spiritual meaning of all this. The girdle is an adornment; its place is to be near the heart; moreover it formed part of the clothing of the priests (Ex. 28:40; and Jeremiah was one of these). Thus God had firmly attached to Himself this people who were to enhance His glory and serve Him. But pride and the worship of idols had resulted in Jerusalem and Judah becoming just as defiled and useless as this rotten girdle. Like the girdle, they will be carried away to the banks of the Euphrates, to Babylon (v. 19), unless they humble themselves. Those in the highest positions, the king and the queen, are invited to set an example. V. 23 reminds us that sin leaves an indelible stain on man. We cannot rid ourselves of it any more than any man has the power to change the colour of his skin, or a leopard to remove its spots. But by virtue of the blood of Christ, God can take away sins and give a new heart. This is exactly what happened to an Ethiopian whose conversion is related in Acts 8.

Ιερεμίας 14:1-22
1Ο λογος του Κυριου ο γενομενος προς Ιερεμιαν περι της ανομβριας.2Ο Ιουδας πενθει και αι πυλαι αυτου ειναι περιλυποι· κοιτονται κατα γης μελανειμονουσαι· και ανεβη η κραυγη της Ιερουσαλημ.3Και οι μεγιστανες αυτης απεστειλαν τους νεους αυτων δια υδωρ· ηλθον εις τα φρεατα, δεν ευρηκαν υδωρ· επεστρεψαν με τα αγγεια αυτων κενα· ησχυνθησαν και ενετραπησαν και εσκεπασαν τας κεφαλας αυτων.4Επειδη η γη εσχισθη, διοτι δεν ητο βροχη επι της γης, οι γεωργοι ησχυνθησαν, εσκεπασαν τας κεφαλας αυτων.5Και η ελαφος ετι, γεννησασα εν τη πεδιαδι, εγκατελιπε το τεκνον αυτης, επειδη χορτος δεν ητο.6Και οι αγριοι ονοι εσταθησαν επι τους υψηλους τοπους, ερροφουν τον αερα ως θωες· οι οφθαλμοι αυτων εμαρανθησαν, επειδη χορτος δεν ητο.7Κυριε, αν και αι ανομιαι ημων καταμαρτυρωσιν εναντιον ημων, καμε ομως δια το ονομα σου· διοτι αι αποστασιαι ημων επληθυνθησαν· εις σε ημαρτησαμεν.8Ελπις του Ισραηλ, σωτηρ αυτου εν καιρω θλιψεως, δια τι ηθελες εισθαι ως παροικος εν τη γη και ως οδοιπορος εκκλινων εις καταλυμα;9Δια τι ηθελες εισθαι ως ανθρωπος εκστατικος, ως ισχυρος μη δυναμενος να σωση; Αλλα συ, Κυριε, εν μεσω ημων εισαι, και το ονομα σου εκληθη εφ' ημας· μη εγκαταλιπης ημας.
10Ουτω λεγει Κυριος προς τον λαον τουτον· Επειδη ηγαπησαν να πλανωνται και δεν εκρατησαν τους ποδας αυτων, δια τουτο ο Κυριος δεν ηυδοκησεν εις αυτους· τωρα θελει ενθυμηθη την ανομιαν αυτων και επισκεφθη τας αμαρτιας αυτων.11Και ειπε Κυριος προς εμε, Μη προσευχου υπερ του λαου τουτου δια καλον.12Και εαν νηστευσωσι, δεν θελω εισακουσει της κραυγης αυτων· και εαν προσφερωσιν ολοκαυτωματα και προσφοραν, δεν θελω ευδοκησει εις αυτα· αλλα θελω καταναλωσει αυτους εν μαχαιρα και εν πεινη και εν λοιμω.13Και ειπα, Ω, Κυριε Θεε, ιδου, οι προφηται λεγουσι προς αυτους, δεν θελετε ιδει μαχαιραν ουδε θελει εισθαι πεινα εις εσας, αλλα θελω σας δωσει ειρηνην ασφαλη εν τω τοπω τουτω.14Και ειπε Κυριος προς εμε, Ψευδη προφητευουσιν οι προφηται εν τω ονοματι μου· εγω δεν απεστειλα αυτους ουδε προσεταξα εις αυτους ουδε ελαλησα προς αυτους· αυτοι προφητευουσιν εις εσας ορασιν ψευδη και μαντειαν και ματαιοτητα και την δολιοτητα της καρδιας αυτων.15Δια τουτο ουτω λεγει Κυριος περι των προφητων των προφητευοντων εν τω ονοματι μου, ενω εγω δεν απεστειλα, αυτους αλλ' αυτοι λεγουσι, Μαχαιρα και πεινα δεν θελει εισθαι εν τω τοπω τουτω· εν μαχαιρα και εν πεινη θελουσι συντελεσθη οι προφηται εκεινοι.16Ο δε λαος, εις τους οποιους αυτοι προφητευουσι, θελουσιν εισθαι ερριμμενοι εν ταις οδοις της Ιερουσαλημ υπο πεινης και μαχαιρας· και δεν θελει εισθαι ο θαπτων αυτους, τας γυναικας αυτων και τους υιους αυτων και τας θυγατερας αυτων· και θελω εκχεει επ' αυτους την κακιαν αυτων.
17Δια τουτο θελεις ειπει προς αυτους τον λογον τουτον· Ας χυσωσιν οι οφθαλμοι μου δακρυα, νυκτα και ημεραν, και ας μη παυσωσι· διοτι η παρθενος, η θυγατηρ του λαου μου, συνετριφθη συντριμμα μεγα, πληγην οδυνηραν σφοδρα.18Εαν εξελθω εις την πεδιαδα, τοτε ιδου, οι πεφονευμενοι εν μαχαιρα· και εαν εισελθω εις την πολιν, τοτε ιδου, οι νενεκρωμενοι υπο της πεινης, ο δε προφητης ετι και ο ιερευς εμπορευονται επι της γης και δεν αισθανονται.19Απερριψας πανταπασι τον Ιουδαν; απεστραφη την Σιων η ψυχη σου; Δια τι επαταξας ημας, και δεν υπαρχει θεραπεια εις ημας; επροσμενομεν ειρηνην, αλλ' ουδεν αγαθον· και τον καιρον της θεραπειας, και ιδου, ταραχη.20Γνωριζομεν, Κυριε, την ασεβειαν ημων, την ανομιαν των πατερων ημων, οτι ημαρτησαμεν εις σε.21Μη αποστραφης ημας, δια το ονομα σου· μη ατιμασης τον θρονον της δοξης σου· ενθυμηθητι, μη διασκεδασης την διαθηκην σου την προς ημας.22Υπαρχει μεταξυ των ματαιοτητων των εθνων διδους βροχην; η οι ουρανοι διδουσιν υετους; δεν εισαι συ αυτος ο δοτηρ, Κυριε Θεε ημων; δια τουτο θελομεν σε προσμενει· διοτι συ εκαμες παντα ταυτα.

God speaks to Israel, not only through the voice of Jeremiah, but also in sending them times of dearth and famine. The prophet — sadly he is the only one to do so — confesses the sins of his people, and supplicates the LORD for them. In his love for this people, he cannot bring himself not to pray any more for them. He has no valid argument to bring forward in their favour, so he asks: "Do thou it for thy name's sake" (v. 7, 20, 21; Ezek. 20:9; Dan. 9:19). This is indeed the highest possible ground on which to ask God to intervene. There may be much weakness with us. How can we invoke the mighty arm of God? There is only one plea: the name of Jesus. He Himself revealed to us the wonderful power there is available (John 15:16). The Father cannot fail to answer the prayers addressed to Him in the Name He loves. And "if we confess our sins, he is faithful and just" —towards the Lord Jesus our perfect Saviour — "to forgive us our sins, and to cleanse us from all unrighteousness" (1 John 1:9).

Vv. 10-19 speak of the false prophets who reassure the people with lies. They too, along with those who listen to them, will undergo the punishment which they refused to believe was coming (v. 15).

Ιερεμίας 15:1-21
1Και ειπε Κυριος προς εμε, Και αν ο Μωυσης και ο Σαμουηλ ισταντο ενωπιον μου, η ψυχη μου δεν ηθελεν εισθαι υπερ του λαου τουτου· αποδιωξον αυτους απ' εμπροσθεν μου και ας εξελθωσι.2Και εαν ειπωσι προς σε, Που θελομεν εξελθει; τοτε θελεις ειπει προς αυτους, Ουτω λεγει Κυριος· Οσοι ειναι δια τον θανατον, εις θανατον· και οσοι δια την μαχαιραν, εις μαχαιραν· και οσοι δια την πειναν, εις πειναν· και οσοι δια την αιχμαλωσιαν, εις αιχμαλωσιαν.3Και θελω επιφερει επ' αυτους τεσσαρα ειδη, λεγει Κυριος· την μαχαιραν δια σφαγην, και τους κυνας δια σπαραγμον, και τα πετεινα του ουρανου, και τα θηρια της γης, δια να καταφαγωσι και να αφανισωσι.4Και θελω παραδωσει αυτους εις διασποραν εν πασι τοις βασιλειοις της γης· εξ αιτιας του Μανασση, υιου Εζεκιου βασιλεως του Ιουδα, δι' οσα επραξεν εν Ιερουσαλημ.5Διοτι τις θελει σε οικτειρει, Ιερουσαλημ; η τις θελει σε συλλυπηθη; η τις θελει στραφη δια να ερωτηση, Πως εχεις;6Συ με εγκατελιπες, λεγει Κυριος, υπηγες εις τα οπισω· δια τουτο θελω εκτεινει την χειρα μου επι σε και θελω σε αφανισει· απεκαμον ελεων.7Και θελω εκλικμησει αυτους με το λικμητηριον εν ταις πυλαις της γης· θελω ατεκνωσει αυτους, θελω αφανισει τον λαον μου, διοτι δεν επιστρεφουσιν απο των οδων αυτων.8Αι χηραι αυτων επληθυνθησαν ενωπιον μου υπερ την αμμον της θαλασσης· εφερα επ' αυτους, επι τας μητερας των νεων, λεηλατην εν μεσημβρια· επεφερα επ' αυτας εξαιφνης ταραχας και τρομους.9Εκεινη, ητις εγεννησεν επτα, απεκαμε, παρεδωκε το πνευμα· ο ηλιος αυτης εδυσεν, ενω, ητο ετι ημερα· κατησχυνθη και εταραχθη· το δε υπολοιπον αυτων θελω παραδωσει εις την μαχαιραν εμπροσθεν των εχθρων αυτων, λεγει Κυριος.
10Ουαι εις εμε, μητερ μου, διοτι εγεννησας εμε ανδρα εριδος και ανδρα φιλονεικιας μεθ' ολης της γης. Ουτε ετοκισα ουτε με ετοκισαν· και ομως πας τις εξ αυτων με καταραται.11Ο Κυριος λεγει, Βεβαιως το υπολοιπον σου θελει εισθαι καλον· βεβαιως θελω μεσιτευσει υπερ σου προς τον εχθρον εν καιρω συμφορας και εν καιρω θλιψεως.12Ο σιδηρος θελει συντριψει τον σιδηρον του βορρα και τον χαλκον;13Τα υπαρχοντα σου και τους θησαυρους σου θελω παραδωσει εις λεηλασιαν ανευ ανταλλαγματος, και τουτο δια πασας τας αμαρτιας σου και κατα παντα τα ορια σου.14Και θελω σε περασει μετα των εχθρων σου εις τοπον τον οποιον δεν γνωριζεις· διοτι πυρ εξηφθη εν τω θυμω μου, το οποιον θελει εκκαυθη καθ' υμων.
15Συ, Κυριε, γνωριζεις· ενθυμηθητι με και επισκεψαι με και εκδικησον με απο των καταδιωκοντων με· μη με αρπασης εν τη μακροθυμια σου· γνωρισον οτι δια σε υπεφερα ονειδισμον.16Καθως ευρεθησαν οι λογοι σου, κατεφαγον αυτους· και ο λογος σου ητο εν εμοι χαρα και αγαλλιασις της καρδιας μου· διοτι το ονομα σου εκληθη επ' εμε, Κυριε Θεε των δυναμεων.17Δεν εκαθησα εν συνεδριω χλευαστων και συνευφρανθην· εκαθησα μονος εξ αιτιας της χειρος σου· διοτι συ με ενεπλησας αδημονιας.18Δια τι ο πονος μου ειναι παντοτεινος και η πληγη μου ανιατος, μη θελουσα να ιατρευθη; θελεις εισθαι διολου εις εμε ως ψευστης και ως υδατα απατηλα;19Δια τουτο ουτω λεγει Κυριος· Εαν επιστρεψης, τοτε θελω σε αποκαταστησει παλιν, και θελεις ιστασθαι ενωπιον μου· και εαν αποχωρισης το τιμιον απο του αχρειου, θελεις εισθαι ως το στομα μου· αυτοι ας επιστρεψωσι προς σε, αλλα συ με επιστρεψης προς αυτους.20Και θελω σε καμει προς τουτον τον λαον οχυρον χαλκουν τειχος· και θελουσι σε πολεμησει, αλλα δεν θελουσιν υπερισχυσει εναντιον σου, διοτι εγω ειμαι μετα σου δια να σε σωζω και να σε ελευθερονω, λεγει Κυριος.21Και θελω σε ελευθερωσει εκ της χειρος των πονηρων και θελω σε λυτρωσει εκ της χειρος των καταδυναστευοντων.

Once again the LORD warns Jeremiah that He cannot accept his intercession. Even Moses and Samuel, whose lives of prayer and whose love for Israel are well known, could do nothing more in the present conditions of this wretched people (Ps. 99:6). Jeremiah is on the verge of despair (v. 10). He calls God to witness his faithfulness. "Thy words were found, and I did eat them" (v. 16; cf. Ps. 119:103). The book of the law had of course been re-discovered in the temple and the young priest had made it his delight. Children of God, may we, like Jeremiah, be able each day to find in the Bible nourishment for our souls and at the same time joy for our hearts. Paul reminded Timothy that a good minister of Jesus Christ must be nourished in the words of faith and good doctrine (1 Tim. 4:6).

The LORD encourages His faithful but fearful witness who is suffering rebuke for Him (v. 15; Psalm 69:7) and He promises to deliver him. He invites him to separate "the precious from the vile." A disciple of the Lord Jesus must have a tender conscience to discern that which is good and to practise it, to judge evil and to separate himself from it (cf. also 1 Peter 3:10-12). It is only in this way that he will be able to speak as the oracle of God (v. 19).

Ιερεμίας 16:1-21
1Και εγεινε λογος Κυριου προς εμε, λεγων,2Μη λαβης εις σεαυτον γυναικα μηδε να γεινωσιν εις σε υιοι μηδε θυγατερες εν τω τοπω τουτω.3Διοτι ουτω λεγει Κυριος περι των υιων και περι των θυγατερων των γεννωμενων εν τω τοπω τουτω και περι των μητερων αυτων, αιτινες εγεννησαν αυτους, και περι των πατερων αυτων, οιτινες ετεκνοποιησαν αυτους εν τη γη ταυτη·4θελουσιν αποθανει με οδυνηρον θανατον· δεν θελουσι κλαυθη ουδε θελουσι ταφη· θελουσιν εισθαι δια κοπριαν επι το προσωπον της γης, και θελουσιν αφανισθη υπο μαχαιρας και υπο πεινης, και τα πτωματα αυτων θελουσιν εισθαι τροφη εις τα πετεινα του ουρανου και εις τα θηρια της γης.5Διοτι ουτω λεγει Κυριος· Μη εισελθης εις οικον πενθους και μη υπαγης να πενθησης μηδε να συγκλαυσης αυτους· διοτι αφηρεσα την ειρηνην μου απο του λαου τουτου, λεγει Κυριος, το ελεος και τους οικτιρμους.6Και θελουσιν αποθανει μεγαλοι και μικροι εν τη γη ταυτη· δεν θελουσι ταφη ουδε θελουσι κλαυσει αυτους ουδε θελουσι καμει εντομας εις τα σωματα αυτων ουδε θελουσι ξυρισθη δι' αυτους·7ουδε θελουσι διαμοιρασει αρτον εις το πενθος προς παρηγοριαν αυτων δια τον τεθνεωτα, ουδε θελουσι ποτισει αυτους το ποτηριον της παρηγοριας δια τον πατερα αυτων η δια την μητερα αυτων.8Και δεν θελεις εισελθει εις οικον συμποσιου, δια να συγκαθησης μετ' αυτων δια να φαγης και να πιης.9Διοτι ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ Ιδου, εγω θελω παυσει απο του τοπου τουτου, ενωπιον των οφθαλμων υμων και εν ταις ημεραις υμων, την φωνην της χαρας και την φωνην της ευφροσυνης, την φωνην του νυμφιου και την φωνην της νυμφης.
10Και οταν αναγγειλης προς τον λαον τουτον παντας τουτους τους λογους, και ειπωσι προς σε, Δια τι ο Κυριος επροφερεν απαν τουτο το μεγα κακον εναντιον ημων; και τις η ανομια ημων; και τις η αμαρτια ημων, την οποιαν ημαρτησαμεν εις Κυριον τον Θεον ημων;11Τοτε θελεις ειπει προς αυτους, Επειδη με εγκατελιπον οι πατερες υμων, λεγει Κυριος, και υπηγαν οπισω αλλων θεων και ελατρευσαν αυτους και προσεκυνησαν αυτους και εγκατελιπον εμε και τον νομον μου δεν εφυλαξαν·12και επειδη σεις επραξατε χειροτερα παρα τους πατερας υμων, και ιδου, περιπατειτε εκαστος οπισω της ορεξεως της πονηρας αυτου καρδιας, ωστε να μη υπακουητε εις εμε·13δια τουτο θελω απορριψει υμας απο της γης ταυτης, εις την γην, την οποιαν δεν εγνωρισατε, υμεις και οι πατερες υμων· και εκει θελετε λατρευσει αλλους θεους ημεραν και νυκτα· διοτι δεν θελω καμει ελεος προς υμας.
14Δια τουτο ιδου, ερχονται ημεραι, λεγει Κυριος, και δεν θελουσιν ειπει πλεον, Ζη Κυριος, οστις ανηγαγε τους υιους Ισραηλ εκ γης Αιγυπτου,15αλλα, Ζη Κυριος, οστις ανηγαγε τους υιους Ισραηλ εκ της γης του βορρα και εκ παντων των τοπων οπου ειχε διωξει αυτους· και θελω επαναφερει αυτους παλιν εις την γην αυτων, την οποιαν εδωκα εις τους πατερας αυτων.16Ιδου, θελω αποστειλει πολλους αλιεις, λεγει Κυριος, και θελουσιν αλιευσει αυτους· και μετα ταυτα θελω αποστειλει πολλους κυνηγους και θελουσι θηρευσει αυτους απο παντος ορους και απο παντος λοφου και απο των σχισμων των βραχων.17Διοτι οι οφθαλμοι μου ειναι επι πασας τας οδους αυτων· δεν ειναι κεκρυμμεναι απο του προσωπου μου ουδε η ανομια αυτων ειναι κεκρυμμενη απ' εμπροσθεν των οφθαλμων μου.18Και πρωτον θελω ανταποδωσει διπλα την ανομιαν αυτων και την αμαρτιαν αυτων· διοτι εμιαναν την γην μου με τα πτωματα των βδελυγματων αυτων και ενεπλησαν την κληρονομιαν μου απο των μιασματων αυτων.19Κυριε, δυναμις μου και φρουριον μου και καταφυγη μου εν ημερα θλιψεως, τα εθνη θελουσιν ελθει προς σε απο των περατων της γης και θελουσιν ειπει, Βεβαιως οι πατερες ημων εκληρονομησαν ψευδος, ματαιοτητα και τα ανωφελη.20Θελει καμει ανθρωπος εις εαυτον θεους τους μη οντας θεους;21Δια τουτο, ιδου, θελω καμει αυτους ταυτην την φοραν να γνωρισωσι, θελω καμει αυτους να γνωρισωσι την χειρα μου και την δυναμιν μου, και θελουσι γνωρισει οτι το ονομα μου ειναι ο Κυριος.

Because he himself is "precious" in the eyes of the LORD, Jeremiah has been invited to keep himself separate from that which is "vile" (Jer. 15:19), that is, from this evil people. It is impossible to be mixed up with evil and at the same time bear witness against those who practise it. God does not even permit this young man to raise a family in such a place. All this is to show clearly that he cannot have a permanent residence in Jerusalem on the eve of the judgment which threatens that city. Moreover — and this is a word to us all — Jeremiah must as a true Nazarite abstain from all participation in the feasting and merry-making of a condemned people. But that is certainly no great loss for anyone who finds his joys in the Word of his God (Jer. 15:16). The more that the Lord and His word become our delight, the less shall we desire the deceitful pleasures which the world may offer us.

Vv. 10-21 mention the following: the chastisement of the LORD on His people; the motive behind this chastisement; but also the promise of a future restoration (v. 15). The powerful intervention of the LORD by means of "fishers" and "hunters" to bring back the children of Israel will have the effect of causing Him to be recognised also by the Gentile nations (v. 19).

Ιερεμίας 17:1-11
1Η αμαρτια του Ιουδα ειναι γεγραμμενη με γραφιδα σιδηραν, με ονυχα αδαμαντινον, ενεχαραχθη επι της πλακος της καρδιας αυτων και επι των κερατων των θυσιαστηριων υμων·2ωστε οι υιοι αυτων ενθυμουνται τα θυσιαστηρια αυτων και τα αλση αυτων, μετα των πρασινων δενδρων επι τους υψηλους λοφους.3Ω ορος μου εν τη πεδιαδι, θελω δωσει την περιουσιαν σου και παντας τους θησαυρους σου εις διαρπαγην και τους υψηλους σου τοπους κατα παντα τα ορια σου, δια την αμαρτιαν.4Και συ, μαλιστα αυτη συ, θελεις εκβληθη απο της κληρονομιας σου, την οποιαν εδωκα εις σε, και θελω σε καταδουλωσει εις τους εχθρους σου, εν γη την οποιαν δεν εγνωρισας· διοτι πυρ εξηψατε εν τω θυμω μου, το οποιον θελει καιεσθαι εις τον αιωνα.
5Ουτω λεγει Κυριος· Επικαταρατος ο ανθρωπος, οστις ελπιζει επι ανθρωπον και καμνει σαρκα βραχιονα αυτου και του οποιου η καρδια απομακρυνεται απο του Κυριου.6Διοτι θελει εισθαι ως η αγριομυρικη εν ερημω, και δεν θελει ιδει οταν ελθη το αγαθον· αλλα θελει κατοικει τοπους ξηρους εν ερημω, γην αλμυραν και ακατοικητον.7Ευλογημενος ο ανθρωπος ο ελπιζων επι Κυριον και του οποιου ο Κυριος ειναι η ελπις.8Διοτι θελει εισθαι ως δενδρον πεφυτευμενον πλησιον των υδατων, το οποιον εξαπλονει τας ριζας αυτου πλησιον του ποταμου, και δεν θελει ιδει οταν ερχηται το καυμα αλλα το φυλλον αυτου θελει θαλλει· και δεν θελει μεριμνησει εν τω ετει της ανομβριας ουδε θελει παυσει απο του να καμνη καρπον.9Η καρδια ειναι απατηλη υπερ παντα και σφοδρα διεφθαρμενη· τις δυναται να γνωριση αυτην;10Εγω ο Κυριος εξεταζω την καρδιαν, δοκιμαζω τους νεφρους, δια να δωσω εις εκαστον κατα τας οδους αυτου, κατα τον καρπον των εργων αυτου.11Καθως η περδιξ η επωαζουσα και μη νεοσσευουσα, ουτως ο αποκτων πλουτη αδικως θελει αφησει αυτα εις το ημισυ των ημερων αυτου και εις τα εσχατα αυτου θελει εισθαι αφρων.

In order to bring home to a man's conscience his condition as an habitual sinner, God uses different pictures in His Word: the example of the people of Israel and their moral bankruptcy; the gift of the holy law; the perfect life of Christ here below (showing up by contrast the wickedness of man); finally, as here, plain and irrefutable statements. V. 9 affirms that the heart is basically perverse and incorrigible: "deceitful above all things and desperately wicked." This judgment must be engraved deeply in our thinking. We shall thus be kept from putting even the least confidence in these poor hearts — ours no less than those of others — and we shall then spare ourselves many disappointments. Rather let us adopt v. 7: "Blessed is the man that trusteth in the LORD", with the happy outcome of this (cf. v. 8 with Ps. 1:3). His thirst quenched at the inexhaustible spring, such a man fears neither heat nor drought; he scarcely notices them. "Rooted . . . in Him" (Col. 2:7), he has no fear and does not cease to bear fruit for God. He experiences indeed the condition referred to by the Lord Jesus: "He that abideth in me, and I in him, the same bringeth forth much fruit: for without me ye can do nothing" (John 15:5).

Ιερεμίας 17:12-27
12Θρονος δοξης υψωμενος εξ αρχης ειναι ο τοπος του αγιαστηριου ημων.13Κυριε, η ελπις του Ισραηλ, παντες οι εγκαταλειποντες σε θελουσι καταισχυνθη και οι αποσταται εμου θελουσι γραφθη εν τη γη· διοτι εγκατελιπον τον Κυριον, την πηγην των ζωντων υδατων.14Ιασαι με, Κυριε, και θελω ιαθη· σωσον με και θελω σωθη· διοτι συ εισαι το καυχημα μου·15Ιδου, ουτοι λεγουσι προς εμε, Που ο λογος του Κυριου; ας ελθη τωρα.16Αλλ' εγω δεν απεσυρθην απο του να σε ακολουθω ως ποιμην, ουδε επεθυμησα την ημεραν της θλιψεως· συ εξευρεις τουτο· τα εξελθοντα εκ των χειλεων μου ησαν ενωπιον σου.17Μη γεινης εις εμε τρομος· συ εισαι η ελπις μου εν ημερα συμφορας·18Ας καταισχυνθωσιν οι καταδιωκοντες με, εγω δε ας μη καταισχυνθω· ας τρομαξωσιν εκεινοι αλλ' ας μη τρομαξω εγω· φερε επ' αυτους ημεραν συμφορας και συντριψον αυτους διπλουν συντριμμα.
19Ουτως ειπε Κυριος προς εμε· Υπαγε και στηθι εν τη πυλη των υιων του λαου σου, δι' ης εισερχονται οι βασιλεις Ιουδα και δι' ης εξερχονται, και εν πασαις ταις πυλαις της Ιερουσαλημ·20και ειπε προς αυτους, Ακουσατε τον λογον του Κυριου, βασιλεις Ιουδα και, πας ο Ιουδας και παντες οι κατοικοι της Ιερουσαλημ, οι εισερχομενοι δια των πυλων τουτων·21ουτω λεγει Κυριος· Προσεχετε εις εαυτους, και μη βασταζετε φορτιον την ημεραν του σαββατου μηδε εμβιβαζετε δια των πυλων της Ιερουσαλημ·22μηδε εκφερετε φορτιον εκ των οικιων σας την ημεραν του σαββατου και μη καμνετε μηδεμιαν εργασιαν· αλλα αγιαζετε την ημεραν του σαββατου, καθως προσεταξα εις τους πατερας υμων·23δεν υπηκουσαν ομως ουδε εκλιναν το ωτιον αυτων, αλλ' εσκληρυναν τον τραχηλον αυτων δια να μη ακουσωσι και δια να μη δεχθωσι νουθεσιαν.24Αλλ' εαν υπακουσητε εις εμε, λεγει Κυριος, ωστε να μη εμβιβαζητε φορτιον δια των πυλων της πολεως ταυτης την ημεραν του σαββατου, αλλα να αγιαζητε την ημεραν του σαββατου μη καμνοντες εν αυτη μηδεμιαν εργασιαν·25τοτε θελουσιν εισελθει δια των πυλων της πολεως ταυτης βασιλεις και αρχοντες καθημενοι επι του θρονου του Δαβιδ, εποχουμενοι επι αμαξας και ιππους, αυτοι και οι αρχοντες αυτων, οι ανδρες Ιουδα και οι κατοικοι της Ιερουσαλημ· και η πολις αυτη θελει κατοικεισθαι εις τον αιωνα.26Και θελουσιν ελθει εκ των πολεων Ιουδα και εκ των περιξ της Ιερουσαλημ και εκ της γης Βενιαμιν και εκ της πεδινης και εκ των ορεων και εκ του νοτου, φεροντες ολοκαυτωματα και θυσιας και προσφορας εξ αλφιτων και λιβανον, φεροντες ετι και προσφορας ευχαριστηριους εις τον οικον του Κυριου.27Αλλ' εαν δεν μου υπακουσητε, ωστε να αγιαζητε την ημεραν του σαββατου και να μη βασταζητε φορτιον και εμβιβαζητε εις τας πυλας της Ιερουσαλημ την ημεραν του σαββατου, τοτε θελω αναψει πυρ εν ταις πυλαις αυτης και θελει καταφαγει τα παλατια της Ιερουσαλημ και δεν θελει σβεσθη.

Should we try to write our name in sand (v. 13), it will soon become illegible. How many senseless people there are who, without thinking of the future, seek to inscribe for themselves a name on this earth . . . which is going to pass away! Dear friend, it is in the book of life that your name must be written.

Again we find the sad declaration of Jer. 2:13: "they have forsaken the LORD, the fountain of living waters." (v. 13). In John 6:66 many of the disciples of the Lord Jesus go back and walk no more with Him, the One who in the very next chapter will reveal Himself as this fountain of living waters (John 7:37).

The prayer in v. 14 recognises that God alone can change the evil heart of man. "Heal me . . . and I shall be healed; save me, and I shall be saved". In Jer. 31:18 Ephraim will ask in his turn: "Turn thou me, and I shall be turned." "For thou art the LORD my God", the prophet adds. In the work of our salvation everything is to the glory of God.

In the remainder of this chapter the LORD recalls His instructions on the subject of the sabbath. The law had been broken on this point, just as it had been on others (Jer. 7:9). A century later, after the return from Babylon, the faithful Nehemiah will take this teaching of vv. 21, 22 to heart (Neh. 13:15 . . .). He will remind the nobles of Judah that the evil which had come upon the people had been the consequence of the unfaithfulness of their fathers in this matter.

Ιερεμίας 18:1-23
1Ο λογος ο γενομενος προς Ιερεμιαν παρα Κυριου, λεγων,2Σηκωθητι και καταβηθι εις τον οικον του κεραμεως, και εκει θελω σε καμει να ακουσης τους λογους μου.3Τοτε κατεβην εις τον οικον του κεραμεως, και ιδου, ειργαζετο εργον επι τους τροχους.4Και εχαλασθη το αγγειον, το οποιον εκαμνεν εκ πηλου, εν τη χειρι του κεραμεως, και παλιν εκαμεν αυτο αλλο αγγειον, καθως ηρεσεν εις τον κεραμεα να καμη.5Τοτε εγεινε λογος Κυριου προς εμε, λεγων,6Οικος Ισραηλ, δεν δυναμαι να καμω εις εσας, καθως ουτος ο κεραμευς; λεγει Κυριος. Ιδου, ως ο πηλος εν τη χειρι του κεραμεως, ουτω σεις, οικος Ισραηλ, εισθε εν τη χειρι μου.7Εν τη στιγμη, καθ' ην ηθελον λαλησει κατα εθνους η κατα βασιλειας, δια να εκριζωσω και να κατασκαψω και να καταστρεψω,8εαν το εθνος εκεινο, κατα του οποιου ελαλησα, επιστρεψη απο της κακιας αυτου, θελω μετανοησει περι του κακου, το οποιον εβουλευθην να καμω εις αυτο.9Και εν τη στιγμη, καθ' ην ηθελον λαλησει περι εθνους η περι βασιλειας, να οικοδομησω και να φυτευσω,10εαν καμη κακον ενωπιον μου, ωστε να μη υπακουη της φωνης μου, τοτε θελω μετανοησει περι του καλου, με το οποιον ειπα οτι θελω αγαθοποιησει αυτο.
11Και τωρα ειπε προς τους ανδρας Ιουδα και προς τους κατοικους της Ιερουσαλημ, λεγων, Ουτω λεγει Κυριος· Ιδου, εγω ετοιμαζω κακον καθ' υμων και βουλευομαι βουλην καθ' υμων· επιστρεψατε λοιπον εκαστος απο της πονηρας οδου αυτου και διορθωσατε τας οδους υμων και τας πραξεις υμων.12Οι δε ειπον, Εις ματην· διοτι οπισω των διαβουλιων ημων θελομεν περιπατει και εκαστος τας ορεξεις της καρδιας αυτου της πονηρας θελομεν πραττει.13Δια τουτο ουτω λεγει Κυριος· Ερωτησατε τωρα μεταξυ των εθνων, τις ηκουσε τοιαυτα; η παρθενος του Ισραηλ εκαμε φρικτα σφοδρα.14Θελει τις αφησει τον χιονωδη Λιβανον δια τον βραχον της πεδιαδος; η θελουσιν εγκαταλιπει τα δροσερα εκρεοντα υδατα δια τα μακροθεν ερχομενα;15Αλλ' ο λαος μου ελησμονησεν εμε, εθυμιασεν εις την ματαιοτητα και προσεκοψαν εν ταις οδοις αυτων, ταις αιωνιοις τριβοις, δια να περιπατωσιν εν τριβοις οδου μη εξωμαλισμενης·16δια να καταστησωσι την γην αυτων ερημωσιν και χλευασμον αιωνιον· πας ο διαβαινων δι' αυτης θελει μενει εκθαμβος και σειει την κεφαλην αυτου.17Θελω διασκορπισει αυτους εμπροσθεν του εχθρου ως καυστικος ανεμος· θελω δειξει εις αυτους νωτα και ουχι προσωπον εν τη ημερα της συμφορας αυτων.
18Τοτε ειπον, Ελθετε και ας συμβουλευθωμεν βουλας κατα του Ιερεμιου· διοτι νομος δεν θελει χαθη απο ιερεως ουδε βουλη απο σοφου ουδε λογος απο προφητου· ελθετε και ας παταξωμεν αυτον με την γλωσσαν και ας μη προσεξωμεν εις μηδενα των λογων αυτου.19Προσεξον εις εμε, Κυριε, και ακουσον την φωνην των διαφιλονεικουντων με εμε.20Θελει ανταποδοθη κακον αντι καλου; διοτι εσκαψαν λακκον δια την ψυχην μου. Ενθυμηθητι οτι εσταθην ενωπιον σου δια να λαλησω υπερ αυτων αγαθα, δια να αποστρεψω τον θυμον σου απ' αυτων.21Δια τουτο παραδος τους υιους αυτων εις την πειναν και δος αυτους εις χειρας μαχαιρας, και ας γεινωσιν αι γυναικες αυτων ατεκνοι και χηραι· και οι ανδρες αυτων ας θανατωθωσιν· οι νεανισκοι αυτων ας πεσωσι δια μαχαιρας εν τη μαχη.22Ας ακουσθη κραυγη εκ των οικιων αυτων, οταν φερης εξαιφνης επ' αυτους λεηλατας· διοτι εσκαψαν λακκον δια να με πιασωσι και εκρυψαν παγιδας δια τους ποδας μου.23Συ δε, Κυριε, γνωριζεις πασαν την κατ' εμου βουλην αυτων εις το να με θανατωσωσι· μη συγχωρησης την ανομιαν αυτων, και την αμαρτιαν αυτων μη εξαλειψης απ' εμπροσθεν σου· αλλα ας καταστραφωσιν ενωπιον σου· ενεργησον κατ' αυτων εν τω καιρω του θυμου σου.

A new lesson awaits Jeremiah in the house of the potter. The first vessel which he sees made is a picture of the people. Like the girdle in Jer. 13, this vessel has also been spoilt and is clearly good for nothing (v. 4; Jer 13:7). Yes, Israel, and indeed the whole of humanity is found represented here. The divine Workman has been unable to do anything with the first man, whom He made out of clay. "They are together become unprofitable . . ." (Rom. 3:12, 23). Sin has ruined and corrupted the whole of the human race. But on the potter's wheel the work is begun again: a new vessel is fashioned "as seemed good to the potter to make it". This vessel, without any defects, takes our thoughts on to the second Man, in whom God has found His pleasure. In accordance with God's counsels, Christ came to take the place of the fallen race of Adam. But from henceforth He is no longer alone. "If any man be in Christ, he is a new creature" (2 Cor. 5:17). By God's grace, the redeemed can in turn be "a vessel unto honour, sanctified, and meet for the master's use, and prepared unto every good work" (2 Tim. 2:21; read also Eph. 2:10).

The dialogue in vv. 11, 12 confirms the desperate condition of the people and justifies their rejection, just as the marred vessel of the potter was rejected.

Ιερεμίας 19:1-15
1Ουτω λεγει Κυριος· Υπαγε και αποκτησον λαγηνον πηλινην κεραμεως, και φερε τινας εκ των πρεσβυτερων του λαου και εκ των πρεσβυτερων των ιερεων·2και εξελθε εις την φαραγγα του υιου Εννομ, την πλησιον της εισοδου της ανατολικης πυλης, και διακηρυξον εκει τους λογους, τους οποιους θελω λαλησει προς σε.3Και ειπε, Ακουσατε τον λογον του Κυριου, βασιλεις Ιουδα και κατοικοι της Ιερουσαλημ. Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Ιδου, θελω φερει επι τον τοπον τουτον κακα, τα οποια παντος ακουοντος θελουσιν ηχησει τα ωτα αυτου.4Διοτι εγκατελιπον εμε και εβεβηλωσαν τον τοπον τουτον και εθυμιασαν εν αυτω εις αλλους θεους, τους οποιους δεν εγνωρισαν, αυτοι και οι πατερες αυτων και οι βασιλεις Ιουδα, και εγεμισαν τον τοπον τουτον απο αιματος αθωων.5Και ωκοδομησαν τους υψηλους τοπους του Βααλ, δια να καιωσι τους υιους αυτων εν πυρι, ολοκαυτωματα προς τον Βααλ· το οποιον δεν προσεταξα ουδε ελαλησα ουδε ανεβη επι την καρδιαν μου.6Δια τουτο, ιδου, ερχονται ημεραι, λεγει Κυριος, και ο τοπος ουτος δεν θελει καλεισθαι πλεον Τοφεθ ουδε Φαραγξ του υιου Εννομ, αλλ' Η φαραγξ της σφαγης.7Και θελω ματαιωσει την βουλην του Ιουδα και της Ιερουσαλημ εν τω τοπω τουτω· και θελω καμει αυτους να πεσωσι δια μαχαιρας εμπροσθεν των εχθρων αυτων και δια των χειρων των ζητουντων την ζωην αυτων· τα δε πτωματα αυτων θελω δωσει βρωσιν εις τα πετεινα του ουρανου και εις τα θηρια της γης.8Και θελω καταστησει την πολιν ταυτην ερημωσιν και συριγμον· πας ο διαβαινων δι' αυτης θελει μενει εκθαμβος και θελει συριξει δια πασας τας πληγας αυτης.9και θελω καμει αυτους να φαγωσι την σαρκα των υιων αυτων και την σαρκα των θυγατερων αυτων, και θελουσι φαγει εκαστος την σαρκα του φιλου αυτου εν τη πολιορκια και στενοχωρια, με την οποιαν οι εχθροι αυτων και οι ζητουντες την ζωην αυτων θελουσι στενοχωρησει αυτους.
10Τοτε θελεις συντριψει την λαγηνον εμπροσθεν των ανδρων των εξελθοντων μετα σου·11και θελεις ειπει προς αυτους, Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων. Ουτω θελω συντριψει τον λαον τουτον και την πολιν ταυτην, καθως συντριβει τις το αγγειον του κεραμεως, το οποιον δεν δυναται να διορθωθη πλεον· και θελουσι θαπτει αυτους εν Τοφεθ, εωσου να μη υπαρχη τοπος εις ταφην.12Ουτω θελω καμει εις τον τοπον τουτον, λεγει Κυριος, και εις τους κατοικους αυτου, και θελω καμει την πολιν ταυτην ως την Τοφεθ·13και οι οικοι της Ιερουσαλημ και οι οικοι των βασιλεων του Ιουδα θελουσι μιανθη, καθως ο τοπος της Τοφεθ· μετα πασων των οικιων, επι των δωματων των οποιων εθυμιασαν προς απασαν την στρατιαν του ουρανου και εκαμαν σπονδας εις αλλους θεους.14Τοτε ηλθεν ο Ιερεμιας εκ της Τοφεθ, οπου ο Κυριος απεστειλεν αυτον δια να προφητευση· και σταθεις εν τη αυλη του οικου του Κυριου ειπε προς παντα τον λαον,15Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Ιδου, θελω φερει επι την πολιν ταυτην και επι πασας τας κωμας αυτης παντα τα κακα οσα ελαλησα κατ' αυτης· διοτι εσκληρυναν τον τραχηλον αυτων, ωστε να μη ακουσωσι τους λογους μου.

Jeremiah is asked by the LORD to return to the potter's house – not this time to watch him at work, but to buy an earthen bottle for himself. Afterwards, taking with him some of the elders of the people, he has to carry this vessel away into the valley of the son of Hinnom.

It was a sinister place, this valley of Hinnom (from which the word gehenna – hell-fire – comes), also called Tophet (v. 6). Human sacrifices to Baal had been offered there from the time of king Manasseh (2 Chron. 33:6; Jer. 7:31). That is why Josiah destroyed it (2 Kings 23:10). In this place, the scene of such frightful iniquities, the people must listen to the terrible words spoken at the same time that the vessel representing them is dashed to pieces. Jeremiah then returns to the temple and confirms the word of the LORD in the ears of all Jerusalem. Think of the courage he needed to condemn so publicly the conduct of the people and to tell them the irrevocable decision of the LORD concerning them. It may happen at times that we find ourselves isolated in hostile surroundings where we have to bear testimony through our deeds and words. Let us ask the Lord to give us the same boldness.

Ιερεμίας 20:1-18
1Ο δε Πασχωρ, ο υιος του Ιμμηρ ο ιερευς, ο και προισταμενος εν τω οικω του Κυριου, ηκουσε τον Ιερεμιαν προφητευοντα τους λογους τουτους.2Και επαταξεν ο Πασχωρ Ιερεμιαν τον προφητην και εβαλεν αυτον εις το δεσμωτηριον το εν τη ανω πυλη του Βενιαμιν, το εν τω οικω του Κυριου.3Και την επαυριον εξηγαγεν ο Πασχωρ τον Ιερεμιαν εκ του δεσμωτηριου. Και ο Ιερεμιας ειπε προς αυτον, Ο Κυριος δεν εκαλεσε το ονομα σου Πασχωρ, αλλα Μαγορ-μισσαβιβ.4Διοτι ουτω λεγει Κυριος· Ιδου, θελω σε καμει τρομον εις σεαυτον και εις παντας τους φιλους σου· και θελουσι πεσει δια της μαχαιρας των εχθρων αυτων και οι οφθαλμοι σου θελουσιν ιδει τουτο· και θελω δωσει παντα τον Ιουδαν εις την χειρα του βασιλεως της Βαβυλωνος, και θελει φερει αυτους αιχμαλωτους εις την Βαβυλωνα και θελει παταξει αυτους εν μαχαιρα.5Και θελω δωσει πασαν την δυναμιν της πολεως ταυτης και παντας τους κοπους αυτης και παντα τα πολυτιμα αυτης και παντας τους θησαυρους των βασιλεων Ιουδα θελω δωσει εις την χειρα των εχθρων αυτων, και θελουσι λεηλατησει αυτους και λαβει αυτους και φερει αυτους εις την Βαβυλωνα.6Και συ, Πασχωρ, και παντες οι κατοικουντες εν τω οικω σου, θελετε υπαγει εις αιχμαλωσιαν· και θελεις ελθει εις την Βαβυλωνα, και εκει θελεις αποθανει και εκει θελεις ταφη, συ και παντες οι φιλοι σου, εις τους οποιους προεφητευσας ψευδως.
7Κυριε, με εδελεασας και εδελεασθην· υπερισχυσας κατ' εμου και κατισχυσας· εγεινα χλευασμος ολην την ημεραν· παντες με εμπαιζουσι.8Διοτι αφου ηνοιξα στομα, βοω, φωναζω βιαν και αρπαγην· οθεν ο λογος του Κυριου εγεινεν εις εμε προς ονειδισμον και προς χλευασμον ολην την ημεραν.9Και ειπα, Δεν θελω αναφερει περι αυτου ουδε θελω λαλησει πλεον εν τω ονοματι αυτου· ομως ο λογος αυτου ητο εν τη καρδια μου ως καιομενον πυρ περικεκλεισμενον εν τοις οστεοις μου, και απεκαμον χαλινονων εμαυτον και δεν ηδυναμην πλεον.10Διοτι ηκουσα υβριν παρα πολλων· τρομος πανταχοθεν· Κατηγορησατε, λεγουσι, και θελομεν κατηγορησει αυτον. Παντες οι ειρηνευοντες μετ' εμου παρεφυλαττον το προσκομμα μου, λεγοντες, Ισως δελεασθη, και θελομεν υπερισχυσει εναντιον αυτου και εκδικηθη κατ' αυτου.11Αλλ' ο Κυριος ειναι μετ' εμου ως ισχυρος πολεμιστης· δια τουτο οι διωκται μου θελουσι προσκοψει και δεν θελουσιν υπερισχυσει· θελουσι καταισχυνθη σφοδρα· διοτι δεν ενοησαν· η αιωνιος αισχυνη αυτων δεν θελει λησμονηθη.12Αλλα, Κυριε των δυναμεων, ο δοκιμαζων τον δικαιον, ο βλεπων τους νεφρους και την καρδιαν, ας ιδω την εκδικησιν σου επ' αυτους· διοτι εις σε εφανερωσα την κρισιν μου.13Ψαλλετε εις τον Κυριον, αινειτε τον Κυριον· διοτι ηλευθερωσε την ψυχην του πτωχου εκ χειρος πονηρευομενων.
14Επικαταρατος η ημερα, καθ' ην εγεννηθην· η ημερα καθ' ην η μητηρ μου με εγεννησεν, ας μη ηναι ευλογημενη.15Επικαταρατος ο ανθρωπος, οστις ευηγγελισατο προς τον πατερα μου, λεγων, Εγεννηθη εις σε παιδιον αρσεν, ευφραινων αυτον σφοδρα.16Και ας ηναι ο ανθρωπος εκεινος ως αι πολεις, τας οποιας ο Κυριος κατεστρεψε και δεν μετεμεληθη· και ας ακουση κραυγην το πρωι και αλαλαγμον εν μεσημβρια.17Δια τι δεν εθανατωθην εκ μητρας; η η μητηρ μου δεν εγεινε ταφος εις εμε και η μητρα αυτης δεν με εβαστασεν εις αιωνιον συλληψιν;18δια τι εξηλθον εκ της μητρας, δια να βλεπω μοχθον και λυπην και να τελειωσωσιν αι ημεραι μου εν αισχυνη;

Telling the world the truth about their condition immediately attracts their hatred. The prophet has this painful experience. The plots we saw hatched against him in Jer. 11:19; Jer. 18:18 now come to fruition. Jeremiah is beaten and tortured by Pashur. Who was this man? He was one of the foremost of the priests (v. 1), and in addition one of those lying prophets (v. 6; Jer. 14:14) who, unlike Jeremiah, fully enjoyed the people's favour. This man must, in his turn, hear a truthful prophecy pronounced against himself.

Jeremiah reminds us of the exhortation in James 5:10. He is a type of the Lord Jesus. Alone he proclaimed the truth, hated and smitten because of it (and that by one of the priests). An object of "derision" (v. 8) and shame, the word of his God is in him "as a burning fire" (v. 9). He is constrained by the love he bears to the LORD and His people. In spite of that Jeremiah is far from being like the perfect Example! He expresses bitterness and, like Job (Job 3:1), he curses the day he was born. Grace towards his enemies was not to be seen in him.

Reader, may we ask one question? Have you really been apprehended by the Lord? Has He been the stronger and prevailed? (v. 7; cf. Phil. 3:12).

Ιερεμίας 21:1-14
1Ο λογος ο γενομενος προς Ιερεμιαν παρα Κυριου, οτε απεστειλε προς αυτον ο βασιλευς Σεδεκιας τον Πασχωρ υιον του Μελχιου και τον Σοφονιαν υιον του Μαασιου τον ιερεα, λεγων,2Ερωτησον, παρακαλω, τον Κυριον περι ημων· διοτι Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος ηγειρε πολεμον καθ' ημων· ισως ο Κυριος ενεργηση εις ημας κατα παντα τα θαυμασια αυτου, ωστε να απελθη αφ' ημων.3Τοτε ειπε προς αυτους ο Ιερεμιας, Ουτω θελετε ειπει προς τον Σεδεκιαν.4Ουτω λεγει Κυριος, ο Θεος του Ισραηλ· Ιδου, εγω στρεφω εις τα οπισω τα οπλα του πολεμου τα εν ταις χερσιν υμων, με τα οποια σεις πολεμειτε κατα του βασιλεως της Βαβυλωνος και των Χαλδαιων, οιτινες σας πολιορκουσιν εξωθεν των τειχων· και θελω συναξει αυτους εις το μεσον της πολεως ταυτης.5Και εγω θελω πολεμησει εναντιον σας με χειρα εξηπλωμενην και με βραχιονα κραταιον και θυμον και με αγανακτησιν και με οργην μεγαλην.6Και θελω παταξει τους κατοικους της πολεως ταυτης και ανθρωπον και κτηνος· υπο λοιμου μεγαλου θελουσιν αποθανει.7Και μετα ταυτα, λεγει Κυριος, θελω παραδωσει Σεδεκιαν τον βασιλεα του Ιουδα και τους δουλους αυτου και τον λαον και τους εναπολειφθεντας εν τη πολει ταυτη απο του λοιμου, απο της μαχαιρας και απο της πεινης, εις την χειρα του Ναβουχοδονοσορ, βασιλεως της Βαβυλωνος, και εις την χειρα των εχθρων αυτων και εις την χειρα των ζητουντων την ψυχην αυτων· και αυτος θελει παταξει αυτους εν στοματι μαχαιρας· δεν θελει φεισθη αυτους ουδε θελει οικτειρει ουδε θελει σπλαγχνισθη αυτους.
8Και προς τον λαον τουτον θελεις ειπει, Ουτω λεγει Κυριος· Ιδου, εθεσα ενωπιον σας την οδον της ζωης και την οδον του θανατου.9Οστις καθηται εν τη πολει ταυτη, θελει αποθανει υπο μαχαιρας και υπο πεινης και υπο λοιμου· αλλ' οστις εξελθη και προχωρηση προς τους Χαλδαιους οιτινες σας πολιορκουσι, θελει ζησει και η ζωη αυτου θελει εισθαι ως λαφυρον εις αυτον.10Διοτι εστησα το προσωπον μου εναντιον της πολεως ταυτης προς κακον και ουχι προς καλον, λεγει Κυριος· θελει παραδοθη εις την χειρα του βασιλεως της Βαβυλωνος και θελει κατακαυσει αυτην εν πυρι.11Περι δε του οικου του βασιλεως του Ιουδα, ειπε, Ακουσατε τον λογον του Κυριου·12οικος Δαβιδ, ουτω λεγει Κυριος· Κρινετε κρισιν το πρωι και ελευθερονετε τον γεγυμνωμενον εκ της χειρος του δυναστου, μηποτε η οργη μου εξελθη ως πυρ και εκκαυθη, χωρις να υπαρχη ο σβεσων, εξ αιτιας της κακιας των εργων σας.13Ιδου, εγω ειμαι εναντιον εις σε, λεγει Κυριος, την καθημενην εν τη κοιλαδι και εν τω βραχω της πεδιαδος, εναντιον εις εσας τους λεγοντας, Τις θελει καταβη εναντιον ημων, η τις θελει εισελθει εις τας κατοικιας ημων;14Και θελω σας τιμωρησει κατα τον καρπον των εργων σας, λεγει Κυριος· και θελω αναψει πυρ εν τω δασει αυτης και θελει καταφαγει παντα τα περιξ αυτης.

The prophecies of Jeremiah are not recorded in the order in which they were pronounced. The one in this chapter takes us back to the time of the last king of Judah. On being attacked by his formidable neighbour, Nebuchadnezzar, king Zedekiah sent two messengers to the prophet to beg him to inquire of the LORD. In fact, this was the very best thing that he could do. But in reality, he and his people were seeking deliverance without prior repentance, pretending to ignore this indispensable condition. But God does not grant one without the other. After all that Jeremiah had said in the preceding chapters, such a request amounted almost to insolence. Therefore the LORD replies in the severest terms. Not only the king of Babylon, but He Himself will fight against Judah. He will smite men and beasts with a great pestilence, as He did the flocks of the Egyptians in olden times (Ex. 9:1-7). Even so, alongside this way of death, there still remained a way of life for this people . . . but this necessarily involved the confession of their sins and submission to God's will. This way is still open today; is each one of us committed to it?

Ιερεμίας 22:1-12
1Ουτω λεγει Κυριος· Καταβηθι εις τον οικον του βασιλεως του Ιουδα και λαλησον εκει τον λογον τουτον,2και ειπε, Ακουσον τον λογον του Κυριου, βασιλευ του Ιουδα, ο καθημενος επι του θρονου του Δαβιδ, συ και οι δουλοι σου και ο λαος σου, οι εισερχομενοι δια των πυλων τουτων·3Ουτω λεγει Κυριος· Καμνετε κρισιν και δικαιοσυνην και ελευθερονετε τον γεγυμνωμενον εκ της χειρος του δυναστου· και μη αδικειτε μηδε καταδυναστευετε τον ξενον, τον ορφανον και την χηραν και αιμα αθωον μη χυνετε εν τω τοπω τουτω.4Διοτι εαν τωοντι καμνητε τον λογον τουτον, τοτε θελουσιν εισελθει δια των πυλων του οικου τουτου βασιλεις καθημενοι επι του θρονου του Δαβιδ, εποχουμενοι επι αμαξων και ιππων, αυτοι και οι δουλοι αυτων και ο λαος αυτων.5Αλλ' εαν δεν ακουσητε τους λογους τουτους, ομνυω εις εμαυτον, λεγει Κυριος, οτι ο οικος ουτος θελει κατασταθη ερημος.6Διοτι ουτω λεγει Κυριος προς τον οικον του βασιλεως του Ιουδα. Συ εισαι Γαλααδ εις εμε και κορυφη του Λιβανου· αλλα θελω σε καταστησει ερημιαν, πολεις ακατοικητους.7Και θελω ετοιμασει εναντιον σου εξολοθρευτας, εκαστον μετα των οπλων αυτου· και θελουσι κατακοψει τας εκλεκτας κεδρους σου και ριψει εις το πυρ.8Και πολλα εθνη θελουσι διαβη δια της πολεως ταυτης και θελουσιν ειπει εκαστος προς τον πλησιον αυτου, Δια τι ο Κυριος εκαμεν ουτως εις ταυτην την μεγαλην πολιν;9Και θελουσιν αποκριθη, Διοτι εγκατελιπον την διαθηκην Κυριου του Θεου αυτων και προσεκυνησαν αλλους θεους και ελατρευσαν αυτους.
10Μη κλαιετε τον αποθανοντα και μη θρηνειτε αυτον· κλαυσατε πικρως τον εξερχομενον, διοτι δεν θελει επιστρεψει πλεον και ιδει την γην της γεννησεως αυτου.11Διοτι ουτω λεγει Κυριος περι του Σαλλουμ, υιου του Ιωσιου, βασιλεως του Ιουδα, του βασιλευοντος αντι Ιωσιου του πατρος αυτου, οστις εξηλθεν εκ του τοπου τουτου· Δεν θελει επιστρεψει εκει πλεον,12αλλα θελει αποθανει εν τω τοπω οπου εφεραν αυτον αιχμαλωτον, και δεν θελει ιδει πλεον την γην ταυτην.

At the LORD's command, Jeremiah is just as ready to go to the royal palace as to the potter's humble house. His task is again difficult, for he must personally warn and challenge the king of Judah himself. To witness before a superior is a particularly difficult exercise for a young believer. But if he relies on the Lord, he will always be strengthened and blessed in the doing of it (read Acts 26:22).

Earlier on, God had promised David that if his descendants took heed to their ways, to walk before Him in truth with all their hearts, there would not lack a man among them on the throne of Israel (1 Kings 2:4). Alas! neither Shallum (Jehoahaz, see 2 Kings 23:31-32) nor his brothers Jehoiakim and Zedekiah, nor yet Coniah (Jehoiachin) fulfilled this condition. Therefore they were the last four kings of the house of David before the carrying away of the people. In these ch. 21, 22, each of them is condemned by name for his own faults. None of them could say that he was suffering the consequences of the sins of his predecessors (cf. Jer. 31:29). Moreover none could say he had not been warned, for the ministry of the prophet extended throughout each of these reigns (Jer. 21:7; Jer. 22:11, 18, 24).

Ιερεμίας 22:13-30
13Ουαι εις τον οικοδομουντα τον οικον αυτου ουχι εν δικαιοσυνη και τα υπερωα αυτου ουχι εν ευθυτητι, τον μεταχειριζομενον την εργασιαν του πλησιον αυτου αμισθι και μη αποδιδοντα εις αυτον τον μισθον του κοπου αυτου,14τον λεγοντα, Θελω οικοδομησει εις εμαυτον οικον μεγαν και υπερωα ευρυχωρα, και ανοιγοντα εις εαυτον παραθυρα και στεγαζοντα με κεδρον και χρωματιζοντα με μιλτον.15Θελεις βασιλευει, διοτι εγκλειεις σεαυτον εις κεδρον; ο πατηρ σου δεν ετρωγε και επινε, και επειδη εκαμνε κρισιν και δικαιοσυνην, ευημερει;16Εκρινε την κρισιν του πτωχου και του πενητος και τοτε ευημερει· δεν ητο τουτο να με γνωριζη; λεγει Κυριος.17Αλλ' οι οφθαλμοι σου και η καρδια σου δεν ειναι παρα εις την πλεονεξιαν σου και εις το να εκχεης αιμα αθωον και εις την δυναστειαν και εις την βιαν, δια να καμνης ταυτα.18Δια τουτο ουτω λεγει Κυριος περι του Ιωακειμ, υιου του Ιωσιου, βασιλεως του Ιουδα· Δεν θελουσι κλαυσει αυτον, λεγοντες, Ουαι αδελφε μου Ουαι αδελφη δεν θελουσι κλαυσει αυτον, λεγοντες, Ουαι κυριε η, Ουαι δοξα19Θελει ταφη ταφην ονου, συρομενος και ριπτομενος περαν των πυλων της Ιερουσαλημ.
20Αναβηθι εις τον Λιβανον και βοησον και υψωσον την φωνην σου προς την Βασαν και βοησον απο Αβαριμ· διοτι ηφανισθησαν παντες οι ερασται σου.21Ελαλησα προς σε εν τη ευημερια σου, αλλ' ειπας, Δεν θελω ακουσει· ουτος εσταθη ο τροπος σου εκ νεοτητος σου, οτι δεν υπηκουσας εις την φωνην μου.22Ο ανεμος θελει καταβοσκησει παντας τους ποιμενας σου και οι ερασται σου θελουσιν υπαγει εις αιχμαλωσιαν· τοτε, ναι, θελεις αισχυνθη και εντραπη δια πασας τας ασεβειας σου.23Συ ητις κατοικεις εν τω Λιβανω, ητις καμνεις την φωλεαν σου εν ταις κεδροις, ποσον αξιοθρηνητος θελεις εισθαι, οταν ελθωσι λυπαι επι σε, ωδινες ως τικτουσης.24Ζω εγω, λεγει Κυριος, και εαν ο Χονιας, ο υιος του Ιωακειμ, βασιλευς του Ιουδα, ηθελε γεινει σφραγις επι την δεξιαν μου χειρα, και εκειθεν ηθελον σε αποσπασει·25και θελω σε παραδωσει εις την χειρα των ζητουντων την ψυχην σου και εις την χειρα εκεινων, των οποιων το προσωπον φοβεισαι, ναι, εις την χειρα του Ναβουχοδονοσορ βασιλεως της Βαβυλωνος και εις την χειρα των Χαλδαιων.26Και θελω απορριψει σε και την μητερα σου, ητις σε εγεννησεν, εις γην ξενην οπου δεν εγεννηθητε, και εκει θελετε αποθανει.27Εις δε την γην, εις την οποιαν η ψυχη αυτων επιθυμει να επιστρεψωσιν, εκει δεν θελουσιν επιστρεψει.28Ο ανθρωπος ουτος ο Χονιας κατεσταθη ειδωλον καταπεφρονημενον και συντετριμμενον; σκευος, εν ω δεν υπαρχει χαρις; δια τι απεβληθησαν, αυτος και το σπερμα αυτου, και ερριφθησαν εις τοπον, τον οποιον δεν γνωριζουσιν;29Ω γη, γη, γη, ακουε τον λογον του Κυριου.30Ουτω λεγει Κυριος· Γραψατε τον ανθρωπον τουτον ατεκνον, ανθρωπον οστις δεν θελει ευοδοθη εν ταις ημεραις αυτου· διοτι δεν θελει ευοδοθη εκ του σπερματος αυτου ανθρωπος καθημενος επι τον θρονον του Δαβιδ και εξουσιαζων πλεον επι του Ιουδα.

"Hear the word of the LORD, O king of Judah . . . thou, and thy servants, and thy people . . ." (v. 2). But in vain Jeremiah addressed this pressing invitation to Jehoiakim. From his youth, when everything was going well, this man had decided not to listen to the voice of the LORD (according to v. 21 which is applied also to all his people). Notice, too, all the evil fruits which are the result of this when he came to manhood: injustice, lack of uprightness, pride, dishonesty, tyranny and violence (vv. 13, 17 where Jeremiah does not hesitate to charge the king with being a murderer). Yet Jehoiakim had had before him the good example of his father Josiah and the happy results of his faithful way of life! (vv. 15, 16). Children of Christian parents, bear in mind the history of this king!

V. 14 also demands our close attention. The pursuit of luxury by the Christian contradicts his character as a stranger here, and his heavenly calling.

Then we have Coniah (Jehoiachin), a young man of 18, who reigned only three months before being transported to Babylon with his mother (2 Kings 24:8 . . .). In such events as these, God was then addressing the whole world (v. 29). This public chastisement showed that no one could defy His will with impunity.

Ιερεμίας 23:1-15
1Ουαι εις τους ποιμενας τους φθειροντας και διασκορπιζοντας τα προβατα της βοσκης μου, λεγει Κυριος.2Δια τουτο ουτω λεγει Κυριος, ο Θεος του Ισραηλ, κατα των ποιμενων, οιτινες ποιμαινουσι τον λαον μου. Σεις διεσκορπισατε τα προβατα μου και απεδιωξατε αυτα και δεν επεσκεφθητε αυτα· ιδου, εγω θελω επισκεφθη εφ' υμας την κακιαν των εργων υμων, λεγει Κυριος.3Και εγω θελω συναξει το υπολοιπον των προβατων μου εκ παντων των τοπων, οπου εδιωξα αυτα, και θελω επιστρεψει αυτα παλιν εις τας βοσκας αυτων, και θελουσι καρποφορησει και πληθυνθη·4και θελω καταστησει ποιμενας επ' αυτα και θελουσι ποιμαινει αυτα· και δεν θελουσι φοβηθη πλεον ουδε τρομαξει ουδε εκλειψει, λεγει Κυριος.5Ιδου, ερχονται ημεραι, λεγει Κυριος, και θελω ανεγειρει εις τον Δαβιδ βλαστον δικαιον, και βασιλευς θελει βασιλευσει και ευημερησει και εκτελεσει κρισιν και δικαιοσυνην επι της γης.6Εν ταις ημεραις αυτου ο Ιουδας θελει σωθη και ο Ισραηλ θελει κατοικησει εν ασφαλεια· και τουτο ειναι το ονομα αυτου, με το οποιον θελει ονομασθη, Ο Κυριος η δικαιοσυνη ημων.7Δια τουτο, ιδου, ερχονται ημεραι, λεγει Κυριος, και δεν θελουσιν ειπει πλεον, Ζη ο Κυριος, οστις ανηγαγε τους υιους Ισραηλ εκ γης Αιγυπτου·8αλλα, Ζη ο Κυριος, οστις ανηγαγε και οστις εφερε το σπερμα του οικου Ισραηλ εκ της γης του βορρα και εκ παντων των τοπων, οπου ειχα διωξει αυτους· και θελουσι κατοικησει εν τη γη αυτων.
9Ενεκεν των προφητων η καρδια μου συντριβεται εντος μου· σαλευονται παντα τα οστα μου· ειμαι ως ανθρωπος μεθυων και ως ανθρωπος συνεχομενος υπο οινου, εξ αιτιας του Κυριου και εξ αιτιας των λογων της αγιοτητος αυτου.10Διοτι η γη ειναι πληρης μοιχων· διοτι εξ αιτιας του ορκου πενθει η γη· εξηρανθησαν αι βοσκαι της ερημου και η οδος αυτων εγεινε πονηρα και η δυναμις αυτων αδικος.11Διοτι και ο προφητης και ο ιερευς εμολυνθησαν· ναι, εν τω οικω μου ευρηκα τας ασεβειας αυτων, λεγει Κυριος.12Δια τουτο η οδος αυτων θελει εισθαι εις αυτους ως ολισθημα εν τω σκοτει· θελουσιν ωθηθη και πεσει εν αυτη· διοτι θελω φερει κακον επ' αυτους εν τω ενιαυτω της επισκεψεως αυτων, λεγει Κυριος.13Ειδον μεν αφροσυνην εν τοις προφηταις της Σαμαρειας. προεφητευσαν δια του Βααλ και επλανων τον λαον μου τον Ισραηλ.14αλλ' εν τοις προφηταις της Ιερουσαλημ ειδον φρικην· μοιχευουσι και περιπατουσιν εν ψευδει και ενισχυουσι τας χειρας των κακουργων, ωστε ουδεις επιστρεφει απο της κακιας αυτου· παντες ουτοι ειναι εις εμε ως Σοδομα και οι κατοικοι αυτης ως Γομορρα.15Δια τουτο ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων κατα των προφητων· Ιδου, εγω θελω ψωμισει αυτους αψινθιον και θελω ποτισει αυτους υδωρ χολης· διοτι εκ των προφητων της Ιερουσαλημ εξηλθεν ο μολυσμος εις απαντα τον τοπον.

In ch. 21 and 22 the word of the LORD condemned the last kings of Judah. In actual fact all the responsible men of Judah, "both prophet and priest" (v. 11), failed in their mission. Instead of feeding the people and "being examples to the flock" (1 Peter 5:3), they were bad shepherds. Under their deplorable leadership the flock was neglected, destroyed and scattered (cf. Ezek. 34:4-6). Therefore God Himself will undertake the task of re-gathering the remnant of this flock, giving them another Shepherd (John 10:14). The royal family of Israel failed completely. But God will raise up in this same house of David a righteous Branch, a divine King: "The LORD our righteousness" (cf. 1 Cor. 1:30). This expression "the Branch" occurs five times in the prophets concerning the Lord Jesus: here and in Jeremiah 33:15 as the King, the character in which He is presented in the Gospel of Matthew; in Zechariah 3:8 as "my servant" and Zechariah 6:12 as "the man, whose name is The Branch", as Christ is presented in those characters in the Gospels of Mark and Luke respectively. Finally, in Isaiah 4:2: as "the branch of the LORD . . . beautiful and glorious," in whom we recognise the Son of God as presented in the Gospel of John.

Ιερεμίας 23:16-40
16Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Μη ακουετε τους λογους των προφητων των προφητευοντων εις εσας· ουτοι σας καμνουσι ματαιους· λαλουσιν ορασεις απο της καρδιας αυτων, ουχι απο στοματος Κυριου.17Λεγουσι παντοτε προς τους καταφρονουντας με, Ο Κυριος ειπεν, Ειρηνη θελει εισθαι εις εσας· και λεγουσι προς παντα περιπατουντα κατα τας ορεξεις της καρδιας αυτου, Δεν θελει ελθει κακον εφ' υμας·18διοτι τις παρεσταθη εν τη βουλη του Κυριου και ειδε και ηκουσε τον λογον αυτου; τις επροσεξεν εις τον λογον αυτου και ηκουσεν;19Ιδου, ανεμοστροβιλος παρα Κυριου εξηλθε με ορμην, και ανεμοστροβιλος ορμητικος θελει εξορμησει επι την κεφαλην των ασεβων.20Ο θυμος του Κυριου δεν θελει αποστρεψει εωσου εκτελεση και εωσου καμη τους στοχασμους της καρδιας αυτου· εν ταις εσχαταις ημεραις θελετε νοησει τουτο εντελως.21Δεν απεστειλα τους προφητας τουτους και αυτοι ετρεξαν· δεν ελαλησα προς αυτους και αυτοι προεφητευσαν·22αλλ' εαν ηθελον παρασταθη εν τη βουλη μου, τοτε ηθελον καμει τον λαον μου να ακουση τους λογους μου, και ηθελον αποστρεψει αυτους απο της πονηρας οδου αυτων και απο της κακιας των εργων αυτων.23Θεος εγγυθεν ειμαι εγω, λεγει Κυριος, και ουχι Θεος μακροθεν;24Δυναται τις να κρυφθη εν κρυφιοις τοποις και εγω να μη ιδω αυτον; λεγει Κυριος. Δεν πληρω εγω τον ουρανον και την γην; λεγει Κυριος.25Ηκουσα τι λεγουσιν οι προφηται, οι προφητευοντες εν τω ονοματι μου ψευδος, λεγοντες, Ειδον ενυπνιον, ειδον ενυπνιον.26Εως ποτε θελει εισθαι τουτο εν τη καρδια των προφητων των προφητευοντων ψευδος; ναι, προφητευουσι τας απατας της καρδιας αυτων·27οιτινες στοχαζονται να καμωσι τον λαον μου να λησμονηση το ονομα μου, δια των ενυπνιων αυτων τα οποια διηγουνται εκαστος προς τον πλησιον αυτου, καθως ελησμονησαν οι πατερες αυτων το ονομα μου δια τον Βααλ.28Ο προφητης εις τον οποιον ειναι ενυπνιον, ας διηγηθη το ενυπνιον· και εκεινος, εις τον οποιον ειναι ο λογος μου, ας λαληση τον λογον μου εν αληθεια. Τι ειναι το αχυρον προς τον σιτον; λεγει Κυριος.29Δεν ειναι ο λογος μου ως πυρ; λεγει ο Κυριος· και ως σφυρα κατασυντριβουσα τον βραχον;30Δια τουτο, ιδου, εγω ειμαι εναντιον των προφητων, λεγει Κυριος, οιτινες κλεπτουσι τους λογους μου, εκαστος απο του πλησιον αυτου.31Ιδου, εγω ειμαι εναντιον των προφητων, λεγει Κυριος, οιτινες κινουσι τας γλωσσας αυτων και λεγουσιν, Αυτος λεγει.32Ιδου, εγω ειμαι εναντιον των προφητευοντων ενυπνια ψευδη, λεγει Κυριος, οιτινες διηγουνται αυτα και πλανωσι τον λαον μου με τα ψευδη αυτων και με την αφροσυνην αυτων· ενω εγω δεν απεστειλα αυτους ουδε προσεταξα αυτους· δια τουτο ουδολως θελουσιν ωφελησει τον λαον τουτον, λεγει Κυριος.
33Και εαν ο λαος ουτος η ο προφητης η ο ιερευς σε ερωτησωσι, λεγοντες, Τι ειναι το φορτιον του Κυριου; τοτε θελεις ειπει προς αυτους, Τι το φορτιον; θελω βεβαιως σας εγκαταλειψει, λεγει Κυριος.34Τον δε προφητην και τον ιερεα και τον λαον, οστις ειπη, Το φορτιον του Κυριου, εγω βεβαιως θελω παιδευσει τον ανθρωπον εκεινον και τον οικον αυτου.35Ουτω θελετε ειπει, εκαστος προς τον πλησιον αυτου και εκαστος προς τον αδελφον αυτου· Τι απεκριθη ο Κυριος; και, Τι ελαλησεν ο Κυριος;36Και φορτιον Κυριου δεν θελετε αναφερει πλεον· επειδη το φορτιον θελει εισθαι εις εκαστον ο λογος αυτου· διοτι διεστρεψατε τους λογους του Θεου του ζωντος, του Κυριου των δυναμεων, του Θεου ημων.37Ουτω θελεις ειπει προς τον προφητην· Τι σοι απεκριθη ο Κυριος; και, Τι ελαλησεν ο Κυριος;38Αλλ' επειδη λεγετε, Το φορτιον του Κυριου, δια τουτο ουτω λεγει Κυριος· Επειδη λεγετε τον λογον τουτον, Το φορτιον του Κυριου, εγω δε απεστειλα προς εσας, λεγων, δεν θελετε λεγει, Το φορτιον του Κυριου·39δια τουτο, Ιδου, εγω θελω σας λησμονησει παντελως και θελω απορριψει υμας και την πολιν την οποιαν εδωκα εις υμας και εις τους πατερας υμων, απο προσωπου μου·40και θελω φερει εφ' υμας ονειδος αιωνιον, και καταισχυνην αιωνιον, ητις δεν θελει λησμονηθη.

Among the bad shepherds of Israel, the prophets were particularly guilty. They had deluded the people with the foolish notion that, despite their sins, all would go well for them. They were liars. They had run . . . without the LORD having sent them; they had spoken, but not as the oracles of God (vv. 21, 38; 1 Peter 4:11). A great show of religious activity is far from being always the consequence and the proof of a good spiritual condition. For the Christian now, as for the prophet of old, there is only one rule as to running and speaking: to stand first "in the counsel of the LORD" (vv. 18, 22), in other words, in communion with the Lord, in order to understand and do His will.

In v. 23 a question is asked: "Am I a God at hand, saith the LORD, and not a God afar off?" "The Lord is at hand", the apostle can reply (Phil. 4:5). Has each one of us had the experience of this? The Word of God is a fire (v. 29). In the same way that the flame of the furnace is used to burn up the dross in a metal, the Word is used to purify our soul by burning up the impurities which defile and choke it (Prov. 25:4). It is the driving force of the believer, like the fire under the boiler (Jer. 20:9). But it is also, first of all, the hammer, which alone is able to break man's rebellious will.

Ιερεμίας 24:1-10
1Ο Κυριος εδειξεν εις εμε και ιδου, δυο καλαθοι συκων κειμενοι εμπροσθεν του ναου του Κυριου, αφου ηχμαλωτισε Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος Ιεχονιαν τον υιον του Ιωακειμ, βασιλεα του Ιουδα, και τους αρχοντας του Ιουδα και τους ξυλουργους και τους χαλκεις εξ Ιερουσαλημ και εφερεν αυτους εις την Βαβυλωνα.2Ο καλαθος ο εις ειχε συκα καλλιστα, ως τα συκα τα πρωιμα· ο δε καλαθος αλλος συκα κακιστα, τα οποια δια την αχρειοτητα δεν ετρωγοντο.3Και ειπε Κυριος προς εμε, Τι βλεπεις, Ιερεμια; Και ειπα, Συκα· τα συκα τα καλα ειναι καλλιστα, τα δε κακα κακιστα, ωστε δια την αχρειοτητα δεν τρωγονται.4Παλιν εγεινε λογος Κυριου προς εμε λεγων,5Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος του Ισραηλ· Καθως τα καλα ταυτα συκα, ουτω θελω επιμεληθη τους αιχμαλωτισθεντας εκ του Ιουδα, τους οποιους εξαπεστειλα εκ του τοπου τουτου εις την γην των Χαλδαιων δια καλον.6Διοτι θελω επιστηριξει τους οφθαλμους μου επ' αυτους δια καλον, και θελω αποκαταστησει αυτους εν τη γη ταυτη και οικοδομησει αυτους και δεν θελω κατακρηνισει, και θελω φυτευσει αυτους και εν θελω εκριζωσει.7Και θελω δωσει εις αυτους καρδιαν δια να με γνωρισωσιν, οτι εγω ειμαι ο Κυριος· και θελουσιν εισθαι λαος μου και εγω θελω εισθαι Θεος αυτων· διοτι θελουσιν επιτρεψει εις εμε εξ ολης καρδιας αυτων.8Και καθως τα συκα τα κακα, τα οποια δια την αχρειοτητα δεν τρωγονται, ουτω βεβαιως λεγει Κυριος, Ουτω θελω παραδωσει Σεδεκιαν τον βασιλεα του Ιουδα και τους μεγιστανας αυτου και το υπολοιπον της Ιερουσαλημ, το εναπολειφθεν εν τη γη ταυτη, και τους κατοικουντας εν τη γη της Αιγυπτου·9και θελω παραδωσει αυτους εις διασποραν εις παντα τα βασιλεια της γης προς κακον, εις ονειδος και εις παροιμιαν, εις λοιδοριαν και εις καταραν, εν πασι τοις τοποις οπου θελω διωξει αυτους.10Και θελω αποστειλει προς αυτους την μαχαιραν, την πειναν και τον λοιμον, εωσου αφανισθωσιν επανωθεν απο της γης, την οποιαν εδωκα εις αυτους και εις τους πατερας αυτων.

The vision of ch. 24 took place at a time when Nebuchadnezzar had already taken away captive to Babylon one part of Judah with her king Jeconiah (or Coniah; Jer. 22:24). Two baskets of figs appear before the prophet. The first are excellent; the others are terrible and inedible. Contrary to what we might have thought, the bad figs represent the inhabitants of Judah who stay in the land, whilst the excellent ones represent those who have been "taken away". The LORD will cause the latter to prosper and will bring them back at the appointed time. Although distressing, this being torn away from their land and customs is in accordance with God's will and is going to result in their blessing.

Amongst the promises which are made to them, the most precious is certainly that in V. 7; "I will give them an heart to know me." It is through the heart and not by intelligence that man comes to know God.

Notice that there is no third basket. Generally speaking there is no middle position before God. Likewise He sees only living and dead people amongst the men of today, "children of light" and "children of wrath" (Eph. 2:3; Eph. 5:8). On which side are we?

Ιερεμίας 25:1-14
1Ο λογος ο γενομενος προς τον Ιερεμιαν περι παντος του λαου του Ιουδα εν τω τεταρτω ετει του Ιωακειμ υιου του Ιωσιου, βασιλεως τον Ιουδα, το οποιον ητο το πρωτον ετος του Ναβουχοδονοσορ, βασιλεως της Βαβυλωνος·2τον οποιον Ιερεμιας ο προφητης ελαλησε προς παντα τον λαον του Ιουδα και προς παντας τους κατοικους της Ιερουσαλημ, λεγων,3Απο του δεκατου τριτου ετους του Ιωσιου· υιου του Αμων, βασιλεως του Ιουδα, εως της ημερας ταυτης, ητις ειναι το εικοστον τριτον ετος, ο λογος του Κυριου εγεινε προς εμε και ελαλησα προς εσας, εγειρομενος πρωι και λαλων· και δεν ηκουσατε.4Και απεστειλε Κυριος προς εσας παντας τους δουλους αυτου τους προφητας, εγειρομενος πρωι και αποστελλων· και δεν ηκουσατε ουδε εκλινατε το ωτιον σας δια να ακροασθητε.5Οιτινες ειπον, Στραφητε τωρα εκαστος απο της οδου αυτου της πονηρας και απο της κακιας των εργων σας, και κατοικησατε επι της γης, την οποιαν ο Κυριος εδωκεν εις εσας και εις τους πατερας σας εις τον αιωνα του αιωνος·6και μη πορευεσθε οπισω αλλων θεων, δια να λατρευητε και να προσκυνητε αυτους, και μη με παροργιζετε με τα εργα των χειρων σας και δεν θελω σας καμει κακον.7Αλλα δεν μου ηκουσατε, λεγει Κυριος· δια να με παροργισητε με τα εργα των χειρων σας προς κακον σας.
8Δια τουτο ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Επειδη δεν ηκουσατε τους λογους μου,9ιδου, εγω θελω αποστειλει και λαβει πασας τας οικογενειας του βορρα, λεγει Κυριος, και τον Ναβουχοδονοσορ βασιλεα της Βαβυλωνος· τον δουλον μου, και θελω φερει αυτους επι την γην ταυτην και επι τους κατοικους αυτης και επι παντα ταυτα τα εθνη κυκλω, και θελω εξολοθρευσει αυτους και καταστησει αυτους εκπληξιν και ερημωσεις αιωνιους.10Και θελω αφαιρεσει απ' αυτων την φωνην της χαρας και την φωνην της ευφροσυνης, την φωνην του νυμφιου και την φωνην της νυμφης, τον ηχον των μυλοπετρων και το φως του λυχνου.11Και πασα αυτη η γη θελει εισθαι εις ερημωσιν και θαμβος, και τα εθνη ταυτα θελουσι δουλευσει τον βασιλεα της Βαβυλωνος εβδομηκοντα ετη.12Και οταν συμπληρωθωσι τα εβδομηκοντα ετη, θελω ανταποδωσει επι τον βασιλεα της Βαβυλωνος και επι το εθνος εκεινο, λεγει Κυριος, την ανομιαν αυτων, και επι την γην των Χαλδαιων, και θελω καταστησει αυτην ερημωσιν αιωνιον.13Και θελω φερει επι την γην εκεινην παντας τους λογους μου, τους οποιους ελαλησα κατ' αυτης, απαν το γεγραμμενον εν τω βιβλιω τουτω, το οποιον ο Ιερεμιας προεφητευσε κατα παντων των εθνων.14Διοτι εθνη πολλα και βασιλεις μεγαλοι θελουσι καταδουλωσει και αυτους· και θελω ανταποδωσει εις αυτους κατα τας πραξεις αυτων και κατα τα εργα των χειρων αυτων.

Ch. 25 goes back to the reign of Jehoiakim. Jeremiah had already been prophesying for twenty-three years. In his devotion and love for the people, he would rise early in the morning to appeal to them (v. 3). God's patience was soon coming to an end. Each day could be the last. Therefore the man of God felt compelled from the outset of the day to go and deliver his message. Remarkably, the same expression is often used as regards the LORD (here in v. 4). He also rises early to send His servants. Are we ourselves prepared at that early hour in the morning when the jobs are given out? Let us imitate the perfect Servant whose tireless activity began at the outset of the day (John 8:2) or even before that (Mark 1:35).

God, in His grace, sets a time limit on the captivity in Babylon: seventy years. When this time is nearly up, Daniel will read this prophecy and use it to give captive Israel the sign and example of humiliation (Dan. 9:2).

Then, right at the end of the chapter, God enlarges on His declaration in v. 14, showing how He will punish the nations who were not afraid to enslave and oppress His people.

Ιερεμίας 26:1-11
1Εν τη αρχη της βασιλειας του Ιωακειμ υιου του Ιωσιου, βασιλεως του Ιουδα, εγεινεν ο λογος ουτος παρα Κυριου, λεγων,2Ουτω λεγει Κυριος· Στηθι εν τη αυλη του οικου του Κυριου και λαλησον προς πασας τας πολεις του Ιουδα τας ερχομενας δια να προσκυνησωσιν εν τω οικω του Κυριου, παντας τους λογους, τους οποιους προσεταξα εις σε να λαλησης προς αυτους· μη αφαιρεσης λογον.3Ισως θελουσιν ακουσει και επιστρεψει εκαστος απο της οδου αυτου της πονηρας και μετανοησω περι του κακου, το οποιον βουλευομαι να καμω εις αυτους δια την κακιαν των εργων αυτων.4Και θελεις ειπει προς αυτους, Ουτω λεγει Κυριος· Εαν δεν μου ακουσητε, ωστε να περιπατητε εν τω νομω μου, τον οποιον εθεσα εμπροσθεν σας,5να υπακουητε εις τους λογους των δουλων μου των προφητων, τους οποιους απεστειλα προς εσας εγειρομενος πρωι και αποστελλων, πλην σεις δεν ηκουσατε,6τοτε θελω καταστησει τον οικον τουτον ως την Σηλω, και την πολιν ταυτην θελω καταστησει καταραν εις παντα τα εθνη της γης.
7Και ηκουσαν οι ιερεις και οι προφηται και πας ο λαος τον Ιερεμιαν, λαλουντα τους λογους τουτους εν τω οικω του Κυριου.8Και αφου ο Ιερεμιας επαυσε λαλων παντα οσα προσεταξεν εις αυτον ο Κυριος να λαληση προς παντα τον λαον, οι ιερεις και οι προφηται και πας ο λαος συνελαβον αυτον λεγοντες, Θελεις εξαπαντος θανατωθη·9δια τι προεφητευσας εν ονοματι Κυριου λεγων, Ο οικος ουτος θελει εισθαι ως η Σηλω και η πολις αυτη θελει ερημωθη· ωστε να μη ηναι ο κατοικων; Και πας ο λαος συνηχθη κατα του Ιερεμιου εν τω οικω του Κυριου.10Και ακουσαντες οι αρχοντες του Ιουδα τα πραγματα ταυτα, ανεβησαν εκ του οικου του βασιλεως εις τον οικον του Κυριου και εκαθησαν εν τη εισοδω της νεας πυλης του Κυριου.11Τοτε οι ιερεις και οι προφηται ελαλησαν προς τους αρχοντας και προς παντα τον λαον λεγοντες, Κρισις θανατου πρεπει εις τον ανθρωπον τουτον, διοτι προεφητευσε κατα της πολεως ταυτης, ως ηκουσατε με τα ωτα σας.

Once again this chapter takes us back in time, four years earlier than the previous chapter (Jer. 25:1). At God's command, Jeremiah goes this time to the temple to prophesy. This is undoubtedly on the occasion of one of the three great annual feasts, when all Israel went up to Jerusalem. V. 2 suggests this. Whatever the occasion, the speech is aimed at the whole of Judah and not just at her leaders. And not one word was to be missed out (v. 2; cf. Acts 20:27).

How touching v. 3 is! It gives us an insight into God's gracious thoughts. Even though He knew in advance what would happen, He expresses His dearest wish: "If so be they will hearken . . ." (see also Jer. 36:3, 7).

This same "if so be" reflects the Master's hope in the parable: "I will send my beloved son: it may be they will reverence him when they see him" (Luke 20:13). However, they respected neither the Son, nor the prophets who went before Him. Look at the reception given to Jeremiah and thereby to the One who sent him. What blindness! These people who had come to worship in the house of the LORD (v. 2) reject His word, lay hands on His messenger and condemn him to death in that same house!

Ιερεμίας 26:12-24
12Και ελαλησεν ο Ιερεμιας προς παντας τους αρχοντας και προς παντα τον λαον λεγων, Ο Κυριος με απεστειλε δια να προφητευσω κατα του οικου τουτου και κατα της πολεως ταυτης παντας τους λογους τους οποιους ηκουσατε.13Δια τουτο τωρα διορθωσατε τας οδους υμων και τας πραξεις υμων και υπακουσατε εις την φωνην Κυριου του Θεου υμων· και ο Κυριος θελει μετανοησει περι του κακου, το οποιον ελαλησε καθ' υμων.14Εγω δε, ιδου, ειμαι εν ταις χερσιν υμων· καμετε εις εμε, οπως ειναι καλον και οπως αρεστον εις τους οφθαλμους υμων.15Πλην εξευρετε μετα βεβαιοτητος, οτι εαν με θανατωσητε, αιμα αθωον θελετε βεβαιως φερει εφ' υμας και επι την πολιν ταυτην και επι τους κατοικους αυτης· διοτι τη αληθεια ο Κυριος με απεστειλε προς υμας, δια να λαλησω εις τα ωτα υμων παντας τους λογους τουτους.
16Τοτε οι αρχοντες και απας ο λαος ειπον προς τους ιερεις και προς τους προφητας, δεν υπαρχει κρισις θανατου εις τον ανθρωπον τουτον· διοτι εν τω ονοματι Κυριου του Θεου ημων ελαλησε προς ημας.17Τοτε εσηκωθησαν τινες εκ των πρεσβυτερων του τοπου και ελαλησαν προς απασαν την συναγωγην του λαου, λεγοντες,18Ο Μιχαιας ο Μωρασθιτης προεφητευεν εν ταις ημεραις Εζεκιου βασιλεως του Ιουδα και ελαλησε προς παντα τον λαον του Ιουδα λεγων, Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Η Σιων θελει αροτριασθη ως αγρος, και η Ιερουσαλημ θελει γεινει σωροι λιθων και το ορος του οικου ως υψηλοι τοποι δρυμου.19Μηπως ο Εζεκιας ο βασιλευς του Ιουδα και πας ο Ιουδας εθανατωσαν αυτον; δεν εφοβηθη τον Κυριον και παρεκαλεσε το προσωπον του Κυριου, και ο Κυριος μετενοησε περι του κακου, το οποιον ελαλησε κατ' αυτων; Ημεις λοιπον ηθελομεν προξενησει μεγα κακον κατα των ψυχων ημων.20Και προσετι υπηρξεν ανθρωπος προφητευων εν ονοματι Κυριου, Ουριας ο υιος του Σεμαιου απο Κιριαθ-ιαρειμ, και προεφητευσε κατα της πολεως ταυτης και κατα της γης ταυτης κατα παντας τους λογους του Ιερεμιου.21Και οτε ηκουσεν ο βασιλευς Ιωακειμ και παντες οι δυνατοι αυτου και παντες οι αρχοντες τους λογους αυτου, ο βασιλευς εζητει να θανατωση αυτον· ακουσας δε ο Ουριας εφοβηθη και εφυγε και υπηγεν εις την Αιγυπτον.22Και απεστειλεν Ιωακειμ ο βασιλευς ανδρας εις την Αιγυπτον, τον Ελναθαν υιον του Αχβωρ και ανδρας μετ' αυτου εις την Αιγυπτον·23και εξηγαγον τον Ουριαν εκ της Αιγυπτου και εφεραν αυτον προς τον βασιλεα Ιωακειμ, και επαταξεν αυτον εν μαχαιρα και ερριψε το πτωμα αυτου εις τους ταφους του οχλου.24Πλην η χειρ του Αχικαμ υιου του Σαφαν ητο μετα του Ιερεμια, δια να μη παραδωσωσιν αυτον εις την χειρα του λαου ωστε να θανατωσωσιν αυτον.

The LORD's faithful servant is not worried by his death sentence, nor by the presence of all these hostile people who have gathered against him. Yet again he urgently pleads with them to repent. After this he puts himself unfearingly in their hands. Far from being anxious about his own fate, it is once again the people whom he is concerned about and the terrible responsibility which that crime would place on them. In this Jeremiah reminds us of Stephen interceding for those who were stoning him (Acts 7:60) and both of them remind us of the Lord Jesus (Luke 23:28, 34).

The man of God is saved by the intervention of the princes and the elders. They should, however, have gone a step further: fearing and beseeching the LORD, exactly as Hezekiah had done (v. 19). It is not enough just to tell people what to do; you have also to live it out.

Notice how easily the crowd is influenced and swayed. In v. 8 "all the people" had followed the priests in shouting out: "Thou shalt surely die." But then in v. 16 those same people were of the same opinion as the princes saying: "This man is not worthy to die."

The story of Urijah, who was pursued and killed by Jehoiakim, serves to confirm the sad picture which we have been given of this king. He is quick to shed innocent blood (Jer. 22:17).

Ιερεμίας 27:1-11
1Εν τη αρχη της βασιλειας του Ιωακειμ υιου του Ιωσιου, βασιλεως του Ιουδα, εγεινεν ο λογος ουτος προς τον Ιερεμιαν παρα Κυριου, λεγων,2Ουτω λεγει Κυριος προς εμε· Καμε εις σεαυτον δεσμα και ζυγους και επιθες αυτα επι τον τραχηλον σου·3και πεμψον αυτα προς τον βασιλεα του Εδωμ και προς τον βασιλεα του Μωαβ και προς τον βασιλεα των υιων Αμμων και προς τον βασιλεα της Τυρου και προς τον βασιλεα της Σιδωνος, δια χειρος των μηνυτων των ερχομενων εις την Ιερουσαλημ προς τον Σεδεκιαν βασιλεα του Ιουδα·4και προσταξον αυτους να ειπωσι προς τους κυριους αυτων, Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Ουτω θελετε ειπει προς τους κυριους υμων·5Εγω εκαμον την γην, τον ανθρωπον και τα ζωα τα επι προσωπου της γης, δια της δυναμεως μου της μεγαλης και δια του βραχιονος μου του εξηπλωμενου· και εδωκα αυτην εις οντινα ηυδοκησα.6Και τωρα εγω εδωκα παντας τουτους τους τοπους εις την χειρα του Ναβουχοδονοσορ, βασιλεως της Βαβυλωνος, του δουλου μου· και αυτα τα θηρια του αγρου εδωκα εις αυτον δια να υπηρετωσιν αυτον.7Και παντα τα εθνη θελουσι δουλευσει εις αυτον και εις τον υιον αυτου και εις τον υιον του υιου αυτου, εωσου ελθη ο καιρος της γης και αυτου, και εθνη πολλα και βασιλεις μεγαλοι θελουσι καταδουλωσει αυτον.8Και το εθνος και το βασιλειον, το οποιον δεν θελει δουλευσει εις αυτον τον Ναβουχοδονοσορ, τον βασιλεα της Βαβυλωνος, και το οποιον δεν θελει βαλει τον τραχηλον αυτου υπο τον ζυγον του βασιλεως της Βαβυλωνος, το εθνος εκεινο θελω τιμωρησει, λεγει Κυριος, εν μαχαιρα και εν πεινη και εν λοιμω, εωσου εξολοθρευσω αυτο δια χειρος εκεινου.9Και σεις, μη ακουετε τους προφητας σας μητε τους μαντεις σας μητε τους ενυπνιαστας σας μητε τους οιωνοσκοπους σας μητε τους μαγους σας, οιτινες λαλουσι προς εσας, λεγοντες, δεν θελετε δουλευσει εις τον βασιλεα της Βαβυλωνος·10διοτι αυτοι προφητευουσι ψευδος προς εσας, δια να σας απομακρυνωσιν απο της γης σας, και δια να σας διωξω και να απολεσθητε.11το δε εθνος, το οποιον υποβαλη τον τραχηλον αυτου υπο τον ζυγον του βασιλεως της Βαβυλωνος και δουλευση εις αυτον, εκεινο θελω αφησει να μενη ακομη εν τη γη αυτου, λεγει Κυριος· και θελει εργαζεσθαι αυτην και κατοικει εν αυτη.

This chapter and those which follow now take us to the final reign of Zedekiah. He seems to have plotted with his five neighbours, the kings of Edom, Moab, Ammon, Tyrus and Zidon, to fight against Nebuchadnezzar. No doubt the reason for the delegates of these nations meeting in Jerusalem was to get this alliance off the ground (v. 3). Jeremiah is commanded by the LORD to give to each of these diplomats a gift, entirely original and made specially for them, consisting of bonds and yokes which symbolise perfectly the domination of the king of Babylon from which these people were planning to free themselves. We can imagine how these people felt about receiving such a humiliating present.

Even today, pride in different forms is the main factor which governs modern nations (as well as individuals). However, above their ambitious schemes God is in control of the destiny of the world. It is to Him that the Christian turns and not to the political uncertainties of men (Dan. 4:17).

God who has set Israel to one side henceforth hands over universal power to Nebuchadnezzar whom He calls His servant (v. 6).

Ιερεμίας 27:12-22
12Ελαλησα και προς τον Σεδεκιαν βασιλεα του Ιουδα κατα παντας τους λογους τουτους, λεγων, Φερετε τους τραχηλους σας υπο τον ζυγον του βασιλεως της Βαβυλωνος και δουλευσατε εις αυτον και εις τον λαον αυτου, και θελετε ζησει.13Δια τι θελετε να αποθανητε, συ και ο λαος σου, εν μαχαιρα, εν πεινη και εν λοιμω, καθως ο Κυριος ελαλησε κατα του εθνους, το οποιον δεν δουλευση εις τον βασιλεα της Βαβυλωνος;14Δια τουτο, μη ακουετε τους λογους των προφητων, οιτινες λαλουσι προς εσας, λεγοντες· Δεν θελετε δουλευσει εις τον βασιλεα της Βαβυλωνος· διοτι αυτοι προφητευουσιν εις εσας ψευδος.15Διοτι εγω δεν απεστειλα αυτους, λεγει Κυριος, και αυτοι προφητευουσι ψευδως εν τω ονοματι μου· δια να σας διωξω και να απολεσθητε, σεις και οι προφηται οι προφητευοντες προς εσας.16Ελαλησα και προς τους ιερεις και προς παντα τουτον τον λαον λεγων, Ουτω λεγει Κυριος· Μη ακουετε τους λογους των προφητων σας, οιτινες προφητευουσι προς εσας, λεγοντες, Ιδου, τα σκευη του οικου του Κυριου θελουσιν επανακομισθη εντος ολιγου απο της Βαβυλωνος· διοτι αυτοι προφητευουσι ψευδος προς εσας.17Μη ακουετε αυτους· δουλευσατε εις τον βασιλεα της Βαβυλωνος και θελετε ζησει· δια τι η πολις αυτη να ερημωθη;18Εαν δε αυτοι ηναι προφηται και εαν ο λογος του Κυριου ηναι μετ' αυτων, ας ικετευσωσι τωρα τον Κυριον των δυναμεων, ωστε τα σκευη τα εναπολειφθεντα εν τω οικω του Κυριου και τω οικω του βασιλεως του Ιουδα και εν Ιερουσαλημ να μη υπαγωσιν εις την Βαβυλωνα.19Διοτι ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων περι των στυλων και περι της θαλασσης και περι των βασεων και περι του υπολοιπου των σκευων των εναπολειφθεντων εν τη πολει ταυτη,20τα οποια Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος δεν ελαβεν, οτε εφερεν αιχμαλωτον τον Ιεχονιαν, υιον του Ιωακειμ βασιλεως του Ιουδα, απο Ιερουσαλημ εις Βαβυλωνα και παντας τους αρχοντας του Ιουδα και της Ιερουσαλημ·21μαλιστα ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ, περι των σκευων των εναπολειφθεντων εν τω οικω του Κυριου και τω οικω του βασιλεως του Ιουδα και εν Ιερουσαλημ·22αυτα θελουσι μετακομισθη εις την Βαβυλωνα και θελουσιν εισθαι εκει εως της ημερας καθ' ην θελω επισκεφθη αυτα; λεγει Κυριος· τοτε θελω επαναφερει αυτα και αποκαταστησει αυτα εις τον τοπον τουτον.

Jeremiah then speaks first to the king of Judah, then to the priests. Nebuchadnezzar had already taken away in two stages some of the vessels from the temple. Far from returning them, he organises a third and final looting when Zedekiah and the remainder of his people are taken away (2 Chron. 36:7, 10, 18). It may be thought that these objects were held dear in the hearts of the people more out of national pride than as a means of offering worship to the LORD. It is no different today. Many people are very fond of the forms of a so-called Christian religion, whilst caring very little about serving God when observing them.

Jeremiah never stops preaching about submitting to the authority which the LORD has established, in this case that of the king of Babylon. "For there is no power but of God . . . whosoever therefore resisteth the power, resisteth the ordinance of God" (Rom. 13:1-2). Whether it be those in Government, magistrates, parents or bosses (even if they are hard and unfair: 1 Peter 2:18), this message still applies to us today.

The prophecy in this chapter does not end without God announcing that one day He will personally take charge of the vessels of the temple and bring them back. This is accomplished in Ezra 1:7; Ezra 7:19.

Ιερεμίας 28:1-17
1Και εν τω αυτω ετει, εν τη αρχη της βασιλειας του Σεδεκιου βασιλεως του Ιουδα, εν τω τεταρτω ετει, εν τω πεμπτω μηνι, Ανανιας ο υιος του Αζωρ ο προφητης, ο απο Γαβαων, ελαλησε προς εμε εν τω οικω του Κυριου ενωπιον των ιερεων και παντος του λαου, λεγων,2Ουτως ειπεν ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ, λεγων, Συνετριψα τον ζυγον του βασιλεως της Βαβυλωνος.3Εν τω διαστηματι δυο ολοκληρων ετων θελω επαναφερει εις τον τοπον τουτον παντα τα σκευη του οικου του Κυριου, τα οποια Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος ελαβεν εκ του τοπου τουτου και εφερεν αυτα εις την Βαβυλωνα·4και εις τον τοπον τουτον θελω επαναφερει, λεγει Κυριος, Ιεχονιαν τον υιον του Ιωακειμ τον βασιλεα του Ιουδα και παντας τους αιχμαλωτους του Ιουδα, οιτινες εφερθησαν εις την Βαβυλωνα· διοτι θελω συντριψει τον ζυγον του βασιλεως της Βαβυλωνος.5Και ελαλησεν Ιερεμιας ο προφητης προς τον προφητην Ανανιαν ενωπιον των ιερεων και ενωπιον παντος του λαου του παρεστωτος εν τω οικω του Κυριου·6και ειπεν Ιερεμιας ο προφητης, Αμην· ο Κυριος να καμη ουτω ο Κυριος να εκπληρωση τους λογους σου, τους οποιους συ προεφητευσας, να επαναφερη απο της Βαβυλωνος εις τον τοπον τουτον τα σκευη του οικου του Κυριου και παν ο, τι ηχμαλωτισθη7Πλην ακουσον τωρα τον λογον τουτον, τον οποιον εγω λαλω εις τα ωτα σου και εις τα ωτα παντος του λαου·8Οι προφηται, οιτινες εσταθησαν προ εμου και προ σου εκπαλαι, προεφητευσαν και κατα πολλων τοπων και κατα μεγαλων βασιλειων, περι πολεμου και περι κακων και περι λοιμου·9ο προφητης, οστις προφητευει περι ειρηνης, οταν ο λογος του προφητου εκπληρωθη, τοτε θελει γνωρισθη ο προφητης, οτι αληθως απεστειλεν αυτον ο Κυριος.
10Τοτε ο Ανανιας ο προφητης ελαβε τον ζυγον απο του τραχηλου του προφητου Ιερεμιου και συνετριψεν αυτον.11Και ελαλησεν ο Ανανιας ενωπιον παντος του λαου, λεγων, Ουτω λεγει Κυριος· κατα τουτον τον τροπον θελω συντριψει τον ζυγον του Ναβουχοδονοσορ, βασιλεως της Βαβυλωνος, απο του τραχηλου παντων των εθνων εν τω διαστηματι δυο ολοκληρων ετων. Και ο προφητης Ιερεμιας υπηγε την οδον αυτου.12Και εγεινε λογος Κυριου προς Ιερεμιαν, αφου Ανανιας ο προφητης συνετριψε τον ζυγον απο του τραχηλου του προφητου Ιερεμιου, λεγων,13Υπαγε και ειπε προς τον Ανανιαν, λεγων, Ουτω λεγει Κυριος· Συ συνετριψας τους ζυγους τους ξυλινους· αλλ' αντι τουτων θελεις καμει ζυγους σιδηρους.14Διοτι ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Ζυγον σιδηρουν εθεσα επι τον τραχηλον παντων τουτων των εθνων δια να δουλευωσιν εις τον Ναβουχοδονοσορ τον βασιλεα της Βαβυλωνος· και θελουσι δουλευσει εις αυτον· και αυτα τα θηρια του αγρου εδωκα εις αυτον.15Τοτε ειπεν Ιερεμιας ο προφητης προς τον Ανανιαν τον προφητην, Ακουσον τωρα, Ανανια· δεν σε απεστειλεν ο Κυριος· αλλα συ καμνεις τον λαον τουτον να ελπιζη εις ψευδος.16Δια τουτο ουτω λεγει Κυριος· Ιδου, εγω θελω σε απορριψει απο προσωπου της γης· εν τουτω τω ετει θελεις αποθανει, διοτι ελαλησας στασιασμον κατα του Κυριου.17Και απεθανεν Ανανιας ο προφητης εν εκεινω τω ετει, τον εβδομον μηνα.

A new scene unfolds in the temple with the priests and all the people present. Jeremiah is there with one of the yokes which he had made round his neck. As with the girdle in Jeremiah 13 he wears it as a testimony to all Jerusalem. Here the man of God is publicly taken to task by the prophet, Hananiah, whose proud and false words completely contradict what Jeremiah is continually saying. Jeremiah's beautiful reply bears the marks of love, truth and wisdom. It is certainly not with a glad heart that he announces the disasters which are going to befall the people whom he loves. With all his heart he wished that Hananiah could be right (v. 6). But he can not change one word of what the LORD says. He tells them the truth, no matter how distressing it is. Let us admire the wisdom of v. 9. What proves a prophecy to be true, is when it comes to pass. At the right time God would show who was right. Whilst waiting, Jeremiah does not get himself all worked up nor strive to convince them. He leaves them and goes away (cf. John 8:59; John 12:36). That is always the wisest way of putting an end to vain discussion (Prov. 17:14).

The judgment which was announced soon falls on Hananiah (v. 15-17; read Deut. 18:20-22).

Ιερεμίας 29:1-14
1Και ουτοι ειναι οι λογοι της επιστολης, την οποιαν Ιερεμιας ο προφητης εστειλεν απο Ιερουσαλημ προς τους υπολοιπους των πρεσβυτερων της αιχμαλωσιας και προς τους ιερεις και προς τους προφητας και προς παντα τον λαον, τον οποιον ο Ναβουχοδονοσορ εφερεν αιχμαλωτον απο Ιερουσαλημ εις την Βαβυλωνα,2αφου Ιεχονιας ο βασιλευς και η βασιλισσα και οι ευνουχοι, οι αρχοντες του Ιουδα και της Ιερουσαλημ και οι ξυλουργοι και οι χαλκεις εξηλθον απο Ιερουσαλημ,3δια χειρος Ελασα υιου του Σαφαν και του Γεμαριου υιου του Χελκιου, τους οποιους Σεδεκιας ο βασιλευς του Ιουδα απεστειλεν εις την Βαβυλωνα προς Ναβουχοδονοσορ τον βασιλεα της Βαβυλωνος· λεγων,4Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ, προς παντας εκεινους, οιτινες εφερθησαν αιχμαλωτοι, τους οποιους εγω εκαμον να φερθωσιν αιχμαλωτοι απο Ιερουσαλημ εις την Βαβυλωνα·5οικοδομησατε οικους και κατοικησατε· και φυτευσατε κηπους και φαγετε τον καρπον αυτων·6λαβετε γυναικας και γεννησατε υιους και θυγατερας· και λαβετε γυναικας δια τους υιους σας και δοτε τας θυγατερας σας εις ανδρας και ας γεννησωσιν υιους και θυγατερας και πληθυνθητε εκει και μη σμικρυνθητε·7και ζητησατε την ειρηνην της πολεως, οπου εγω σας εκαμον να φερθητε αιχμαλωτοι, και προσευχεσθε υπερ αυτης προς τον Κυριον· διοτι εν τη ειρηνη αυτης θελετε εχει ειρηνην.
8Διοτι ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Ας μη απατωσιν υμας οι προφηται υμων οι εν μεσω υμων και οι μαντεις υμων, και μη ακουετε τα ενυπνια υμων τα οποια υμεις ονειρευεσθε·9διοτι προφητευουσι ψευδως προς υμας επι τω ονοματι μου· εγω δεν απεστειλα αυτους, λεγει Κυριος.10Διοτι ουτω λεγει Κυριος· Οτι αφου πληρωθωσιν εβδομηκοντα ετη εν Βαβυλωνι, θελω επισκεφθη υμας και θελω εκτελεσει προς υμας τον λογον μου τον αγαθον, να επαναφερω υμας εις τον τοπον τουτον.11Διοτι εγω γνωριζω τας βουλας τας οποιας βουλευομαι περι υμων, λεγει Κυριος, βουλας ειρηνης και ουχι κακου, δια να δωσω εις υμας το προσδοκωμενον τελος.12Τοτε θελετε κραξει προς εμε και θελετε υπαγει και προσευχηθη εις εμε και θελω σας εισακουσει.13Και θελετε με ζητησει και ευρει, οταν με εκζητησητε εξ ολης της καρδιας υμων.14Και θελω ευρεθη απο σας, λεγει Κυριος· και θελω αποστρεψει την αιχμαλωσιαν σας και θελω σας συναξει εκ παντων των εθνων και εκ παντων των τοπων οπου σας εδιωξα, λεγει Κυριος· και θελω σας επαναφερει εις τον τοπον, οθεν σας εκαμον να φερθητε αιχμαλωτοι.

Jeremiah has entrusted two messengers with a letter for Babylon. It is addressed to those, from every class of people, who had already been carried away captive under the previous reign. The tone of this letter is totally different from that which the prophet uses when speaking to the people who remain in Jerusalem. To those in captivity he can express on the LORD's behalf "thoughts of peace, and not of evil," words of comfort and encouragement, and moving promises.

Just like Israel in Babylon, the Christian is a stranger on the earth. His citizenship is in heaven (Phil. 3:20). He awaits the fulfilment of the promise which will bring him to his true Homeland. The "good word" of God guarantees him a future and a hope (vv. 10, 11). However, as with these people who have been taken captive, no precise moment is set when this happy experience will occur. The Lord wants us, indeed, to be expecting it at any time. And, until the happy moment of His return, let us remember that we also have duties towards our city or our village (v. 7): to seek the peace (cf. Matt. 5:9), to consider the welfare of souls and to pray for those with whom we live.

Ιερεμίας 29:15-32
15Επειδη ειπετε, Ο Κυριος εσηκωσεν εις ημας προφητας εν Βαβυλωνι,16γνωρισατε, οτι ουτω λεγει Κυριος περι του βασιλεως του καθημενου επι του θρονου Δαβιδ και περι παντος του λαου του κατοικουντος εν τη πολει ταυτη και περι των αδελφων σας, των μη εξελθοντων μεθ' υμων εις αιχμαλωσιαν·17ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Ιδου, θελω αποστειλει επ' αυτους την μαχαιραν, την πειναν και τον λοιμον, και θελω καταστησει αυτους ως τα συκα τα αχρεια, τα οποια δια την αχρειοτητα δεν τρωγονται.18Και θελω καταδιωξει αυτους εν μαχαιρα, εν πεινη και εν λοιμω· και θελω παραδωσει αυτους εις διασποραν εν πασι τοις βασιλειοις της γης, ωστε να ηναι καταρα και θαμβος και συριγμος και ονειδος εν πασι τοις εθνεσιν οπου εδιωξα αυτους·19διοτι δεν ηκουσαν τους λογους μου, λεγει Κυριος, τους οποιους εστειλα προς αυτους δια των δουλων μου των προφητων, εγειρομενος πρωι και αποστελλων· και δεν υπηκουσατε, λεγει Κυριος.20Ακουσατε λοιπον τον λογον του Κυριου, παντες σεις οι αιχμαλωτισθεντες, τους οποιους εξαπεστειλα απο Ιερουσαλημ εις Βαβυλωνα.21Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ, περι του Αχααβ υιου του Κωλαιου και περι του Σεδεκιου υιου του Μαασιου, οιτινες προφητευουσι ψευδη προς εσας εν τω ονοματι μου· Ιδου, θελω παραδωσει αυτους εις την χειρα του Ναβουχοδονοσορ, βασιλεως της Βαβυλωνος, και θελει παταξει αυτους ενωπιον σας.22Και εξ αυτων θελουσι λαβει καταραν εν πασι τοις αιχμαλωτοις του Ιουδα τοις εν Βαβυλωνι, λεγοντες, Ο Κυριος να σε καμη ως τον Σεδεκιαν και ως τον Αχααβ, τους οποιους ο βασιλευς της Βαβυλωνος εψησεν εν πυρι·23διοτι επραξαν αφροσυνην εν Ισραηλ και εμοιχευον τας γυναικας των πλησιον αυτων και ελαλουν λογους ψευδεις εν τω ονοματι μου, τους οποιους δεν προσεταξα εις αυτους· και εγω εξευρω και ειμαι μαρτυς, λεγει Κυριος.
24Και προς Σεμαιαν τον Νεαιλαμιτην θελεις λαλησει, λεγων,25Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ, λεγων, Επειδη συ απεστειλας επιστολας εν τω ονοματι σου προς παντα τον λαον τον εν Ιερουσαλημ και προς τον Σοφονιαν τον υιον του Μαασιου τον ιερεα και προς παντας τους ιερεις, λεγων,26Ο Κυριος σε κατεστησεν ιερεα αντι Ιωδαε του ιερεως, δια να ησθε επισταται εις τον οικον του Κυριου επι παντα ανθρωπον μαινομενον και προφητευοντα, δια να βαλλης αυτον εις φυλακην και εις δεσμα·27τωρα λοιπον δια τι δεν ηλεγξας Ιερεμιαν τον εξ Αναθωθ, οστις προφητευει εις εσας;28επειδη αυτος δια τουτο επεστειλε προς ημας εις την Βαβυλωνα, λεγων, Η αιχμαλωσια αυτη ειναι μακρα· οικοδομησατε οικιας και κατοικησατε· και φυτευσατε κηπους και φαγετε τον καρπον αυτων.29Και Σοφονιας ο ιερευς ανεγνωσε την επιστολην ταυτην εις επηκοον του Ιερεμιου του προφητου.30Και εγεινε λογος Κυριου προς τον Ιερεμιαν, λεγων,31Αποστειλον προς παντας τους αιχμαλωτους, λεγων, Ουτω λεγει Κυριος περι Σεμαια του Νεαιλαμιτου. Επειδη ο Σεμαιας προεφητευσε προς εσας και εγω δεν απεστειλα αυτον και σας εκαμε να ελπιζητε εις ψευδος,32δια τουτο ουτω λεγει Κυριος· Ιδου, θελω επισκεφθη Σεμαιαν τον Νεαιλαμιτην και το σπερμα αυτου· αυτος δεν θελει εχει ανθρωπον κατοικουντα μεταξυ του λαου τουτου, ουδε θελει ιδει το καλον, το οποιον εγω θελω καμει εις τον λαον μου, λεγει Κυριος· διοτι ελαλησε στασιασμον κατα του Κυριου.

The deadly activity of the false prophets was not restricted to Jerusalem and Judah. Even in Babylon, amongst the people in captivity, there were some who were spreading "lying words" (v. 23). In his letter, Jeremiah warns the "captives" to guard against such people and announces the horrible end of two of these evil men, Zedekiah and Ahab. A third man, Shemaiah, had written from Babylon to the people who were still in Jerusalem urging them to rebel against the LORD (v. 32). Moreover, in one of his letters, he had no hesitation in appointing a new priest on whom he was counting to get rid of Jeremiah. But, as the latter writes elsewhere: "Who is he that saith, and it cometh to pass, when the Lord commandeth it not?" (Lam. 3:37). Shemaiah also has to listen to the LORD's sentence against him.

How many times in the inspired epistles are other servants of God compelled to denounce false teachers and evil workers (e.g. Gal. 1:7; Philippians 3:2; 2 Peter 2:1; 1 John 2:18; Jude 3, 4 . . .) Children of God, our safety depends on knowing the voice of the good Shepherd well (John 10:4-5). We will then not run the risk of confusing it with another voice.

Ιερεμίας 30:1-24
1Ο λογος ο γενομενος προς τον Ιερεμιαν παρα Κυριου, λεγων,2Ουτως ειπε Κυριος ο Θεος του Ισραηλ, λεγων, Γραψον εις σεαυτον εν βιβλιω παντας τους λογους, τους οποιους ελαλησα προς σε·3διοτι, ιδου, ερχονται ημεραι, λεγει Κυριος, και θελω επιστρεψει την αιχμαλωσιαν του λαου μου Ισραηλ και Ιουδα, λεγει Κυριος· και θελω επιστρεψει αυτους εις την γην, την οποιαν εδωκα εις τους πατερας αυτων, και θελουσι κυριευσει αυτην.4Και ουτοι ειναι οι λογοι, τους οποιους ελαλησε Κυριος περι του Ισραηλ και περι του Ιουδα.5Διοτι ουτω λεγει Κυριος· Ηκουσαμεν φωνην τρομεραν, φοβον και ουχι ειρηνην.6Ερωτησατε τωρα και ιδετε, εαν αρσεν τικτη· δια τι βλεπω εκαστον ανδρα με τας χειρας αυτου επι την οσφυν αυτου, ως τικτουσαν, και παντα τα προσωπα εστραφησαν εις ωχριασιν;7Ουαι· διοτι μεγαλη ειναι η ημερα εκεινη· ομοια αυτης δεν υπηρξε και ειναι καιρος της στενοχωριας του Ιακωβ· πλην θελει σωθη εξ αυτης.8Και εν τη ημερα εκεινη, λεγει ο Κυριος των δυναμεων, θελω συντριψει τον ζυγον αυτου απο του τραχηλου σου και θελω διασπασει τα δεσμα σου και ξενοι δεν θελουσι πλεον καταδουλωσει αυτον·9αλλα θελουσι δουλευει Κυριον τον Θεον αυτων και Δαβιδ τον βασιλεα αυτων, τον οποιον θελω αναστησει εις αυτους.
10Συ δε μη φοβου, δουλε μου Ιακωβ, λεγει Κυριος· μηδε δειλιασης, Ισραηλ· διοτι, ιδου, θελω σε σωσει απο του μακρυνου τοπου και το σπερμα σου απο της γης της αιχμαλωσιας αυτων· και ο Ιακωβ θελει επιστρεψει και θελει ησυχασει και αναπαυθη και δεν θελει υπαρχει ο εκφοβων.11Διοτι εγω ειμαι μετα σου, λεγει Κυριος, δια να σε σωσω· και αν καμω συντελειαν παντων των εθνων οπου σε διεσκορπισα, εις σε ομως δεν θελω καμει συντελειαν, αλλα θελω σε παιδευσει εν κρισει και δεν θελω ολως σε αθωωσει.12Διοτι ουτω λεγει Κυριος· Το συντριμμα σου ειναι ανιατον, η πληγη σου αλγεινη.13δεν υπαρχει ο κρινων την κρισιν σου, ωστε να ανορθωθης· δεν υπαρχουσι δια σε φαρμακα θεραπευτικα.14Παντες οι αγαπητοι σου σε ελησμονησαν· δεν σε ζητουσι· διοτι σε επληγωσα εν πληγη εχθρου, εν τιμωρια σκληρα, εξ αιτιας του πληθους των ανομιων σου· αι αμαρτιαι σου επληθυνθησαν.15Τι βοας δια το συντριμμα σου; ο πονος σου ειναι ανιατος εξ αιτιας του πληθους των ανομιων σου· αι αμαρτιαι σου επληθυνθησαν· δια τουτο εκαμον ταυτα εις σε.16Δια τουτο παντες οι κατατρωγοντες σε θελουσι καταφαγωθη· και παντες οι εναντιοι σου, παντες ομου θελουσιν υπαγει εις αιχμαλωσιαν· και οι λαφυραγωγουντες σε θελουσι γεινει λαφυρον και παντας τους διαρπαζοντας σε θελω δωσει εις διαρπαγην.17Διοτι θελω αποκαταστησει την υγιειαν εις σε και θελω σε ιατρευσει απο των πληγων σου, λεγει Κυριος· διοτι αυτοι σε ωνομασαν Απερριμμενην, λεγοντες, Αυτη ειναι η Σιων· δεν υπαρχει ο ζητων αυτην.
18Ουτω λεγει Κυριος. Ιδου, εγω θελω επιστρεψει απο της αιχμαλωσιας τας σκηνας του Ιακωβ και θελω οικτειρει τας κατοικιας αυτου· και η πολις θελει οικοδομηθη επι των ερειπιων αυτης, και ο ναος θελει αποκατασταθη κατα την διαταξιν αυτου.19Και εξ αυτων θελει εξερχεσθαι ευχαριστια και φωνη αγαλλομενων· και θελω πολλαπλασιασει αυτους και δεν θελουσιν ολιγοστευσει· και θελω δοξασει αυτους και δεν θελουσι σμικρυνθη.20Και τα τεκνα αυτων θελουσιν εισθαι ως το προτερον, και η συναγωγη αυτων θελει στερεωθη ενωπιον μου, και θελω τιμωρησει παντας τους καταθλιβοντας αυτους.21Και ο αρχων αυτων θελει εισθαι εξ αυτων και ο εξουσιαστης αυτων θελει εξερχεσθαι εκ μεσου αυτων· και θελω καμει αυτον να πλησιαζη και θελει πλησιαζει εις εμε· διοτι τις ειναι ουτος, οστις εγγυαται την καρδιαν αυτου δια να πλησιαζη προς εμε; λεγει Κυριος.22Και θελετε εισθαι λαος μου και εγω θελω εισθαι Θεος υμων.23Ιδου, ανεμοστροβιλος παρα Κυριου εξηλθε με ορμην, ανεμοστροβιλος αφανιζων· θελει εξορμησει επι την κεφαλην των ασεβων.24Ο φλογερος θυμος του Κυριου δεν θελει επιστρεψει, εωσου εκτελεση και εωσου εκπληρωση τας βουλας της καρδιας αυτου· εν ταις εσχαταις ημεραις θελετε νοησει τουτο.

The LORD asks Jeremiah to write down all His words in a book. The generations which follow will be able to refer to it, and we also have that privilege. We no longer have prophets or apostles amongst us to teach us, but God has taken care to preserve His written Word for us, the only source of truth for our souls.

Through the Scriptures Israel will receive promises and consolation in the midst of their worst distress.

In v.11 both the holiness and goodness of God stand out. "I will not leave thee altogether unpunished," He says. The holy God can in no way pass over evil. He owes it to Himself to correct His own. But the God of love does it "in measure", without striking a single blow more than is necessary (see also Jer. 10:24; Jer. 46:28). Jeremiah 31:18-19 show us the effect of this wholesome correction (1 Cor. 11:32). At the same time one senses, in reading vv. 18-22, how much God enjoys the thought of healing and re-establishing His people.

"Who is this that engaged his heart?", the LORD asks (v. 21). What about us? Are we Christians of conformism and habit? Or are our hearts really engaged for the Lord?

Ιερεμίας 31:1-14
1Εν τω αυτω καιρω, λεγει Κυριος, θελω εισθαι ο Θεος πασων των οικογενειων του Ισραηλ και αυτοι θελουσιν εισθαι λαος μου.2Ουτω λεγει Κυριος· Ο λαος ο εναπολειφθεις απο της μαχαιρας ευρηκε χαριν εν τη ερημω· ο Ισραηλ υπηγε να ευρη αναπαυσιν.3Ο Κυριος εφανη παλαιοθεν εις εμε, λεγων, Ναι, σε ηγαπησα αγαπησιν η αιωνιον· δια τουτο σε ειλκυσα με ελεος.4Παλιν θελω σε οικοδομησει και θελεις οικοδομηθη, παρθενε του Ισραηλ· θελεις ευπρεπισθη παλιν με τα τυμπανα σου και θελεις εξερχεσθαι εις τους χορους των αγαλλομενων.5Θελεις φυτευσει παλιν αμπελωνας επι των ορεων της Σαμαρειας· οι φυτευται θελουσι φυτευσει και θελουσι τρωγει τον καρπον.6Διοτι θελει εισθαι ημερα, καθ' ην οι φυλακες επι του ορους Εφραιμ θελουσι φωναζει, Σηκωθητε και ας αναβωμεν εις την Σιων προς Κυριον τον Θεον ημων.7Διοτι ουτω λεγει Κυριος· Ψαλλετε εν αγαλλιασει δια τον Ιακωβ και αλαλαξατε δια την κεφαλην των εθνων· κηρυξατε, αινεσατε και ειπατε, Σωσον, Κυριε, τον λαον σου το υπολοιπον του Ισραηλ.8Ιδου εγω θελω φερει αυτους εκ της γης του βορρα, και θελω συναξει αυτους απο των εσχατων της γης, και μετ' αυτων τον τυφλον και τον χωλον, την εγκυον και την γεννωσαν ομου· συναθροισμα μεγα θελει επιστρεψει ενταυθα.9Μετα κλαυθμου θελουσιν ελθει και μετα δεησεων θελω επαναφερει αυτους· θελω οδηγησει αυτους παρα ποταμους υδατων δι' ευθειας οδου, καθ' ην δεν θελουσι προσκοψει· διοτι ειμαι πατηρ εις τον Ισραηλ και ο Εφραιμ ειναι ο πρωτοτοκος μου.
10Ακουσατε, εθνη, τον λογον του Κυριου, και αναγγειλατε εις τας νησους τας μακραν και ειπατε, Ο διασκορπισας τον Ισραηλ θελει συναξει αυτον και θελει φυλαξει αυτον ως ο βοσκος το ποιμνιον αυτου.11Διοτι ο Κυριος εξηγορασε τον Ιακωβ και ελυτρωσεν αυτον εκ χειρος του δυνατωτερου αυτου.12Και θελουσιν ελθει και ψαλλει επι του υψους της Σιων, και θελουσι συρρευσει εις τα αγαθα του Κυριου, εις σιτον και εις οινον και εις ελαιον και εις τα γεννηματα των προβατων και των βοων, και η ψυχη αυτων θελει εισθαι ως παραδεισος περιποτιζομενος· και παντελως δεν θελουσι λυπηθη πλεον.13Τοτε θελει χαρη η παρθενος εν τω χορω, και οι νεοι και οι γεροντες ομου· και θελω στρεψει το πενθος αυτων εις χαραν και θελω παρηγορησει αυτους και ευφρανει αυτους μετα την θλιψιν αυτων.14Και θελω χορτασει την ψυχην των ιερεων απο παχυτητος, και ο λαος μου θελει χορτασθη απο των αγαθων μου, λεγει Κυριος.

Few portions of the Old Testament express the love of God in a more moving way than these vv. 1-14. Here is an unconditional love, expressed towards those who had nothing lovable about them, its greatness shown by our distance! "The Lord hath appeared to me from afar" (v. 3 JND trans.). Let us consider the road taken by the Son of God to reach us. The love of the eternal God is an everlasting love. It is His very nature (1 John 4:8, 16). And every believer has been made personally the object of this love from eternity.

To the touching cry of Jeremiah 3:4: "My father, thou art the guide of my youth", the LORD can now reply: "I am a father to Israel" (v. 9). He will respond to the tears of His people whom He had formerly ransomed "from the hand of him that was stronger than he" (v. 11) and He will gather them together as a shepherd would his flock.

These verses remind each of us of a blessed truth. God does not only love us when He showers us with visible blessings (as He will do for His people on the earth according to the magnificent declarations of vv. 7-14). In our darkest moments, even when we, by our own failing, have lost the joy of communion with Him, He never stops thinking of us.

Ιερεμίας 31:15-26
15Ουτω λεγει Κυριος· Φωνη ηκουσθη εν Ραμα, θρηνος, κλαυθμος, οδυρμος· η Ραχηλ, κλαιουσα τα τεκνα αυτης, δεν ηθελε να παρηγορηθη δια τα τεκνα αυτης, διοτι δεν υπαρχουσιν.16Ουτω λεγει Κυριος· Παυσον την φωνην σου απο κλαυθμου και τους οφθαλμους σου απο δακρυων· διοτι το εργον σου θελει ανταμειφθη, λεγει Κυριος· και θελουσιν επιστρεψει εκ της γης του εχθρου.17Και ειναι ελπις εις τα εσχατα σου, λεγει Κυριος, και τα τεκνα σου θελουσιν επιστρεψει εις τα ορια αυτων.
18Ηκουσα τωοντι τον Εφραιμ λεγοντα εν οδυρμοις, Με επαιδευσας, και επαιδευθην ως μοσχος αδαμαστος· επιστρεψον με και θελω επιστρεψει· διοτι συ εισαι Κυριος ο Θεος μου·19βεβαιως αφου επεστρεψα, μετενοησα, και αφου εδιδαχθην, εκτυπησα επι τον μηρον μου· ησχυνθην και μαλιστα ηρυθριασα, διοτι εβαστασα το ονειδος της νεοτητος μου.20Ο Εφραιμ ειναι υιος αγαπητος εις εμε; παιδιον φιλτατον; διοτι αφου ελαλησα εναντιον αυτου, παντοτε ενθυμουμαι αυτον, δια τουτο τα σπλαγχνα μου ηχουσι δι' αυτον· θελω βεβαιως σπλαγχνισθη αυτον, λεγει Κυριος.21Στησον σημεια της οδου, καμε εις σεαυτον σωρους υψηλους· προσηλωσον την καρδιαν σου εις την λεωφορον, εις την οδον δι' ης υπηγες· επιστρεψον, παρθενε του Ισραηλ, επιστρεψον εις αυτας τας πολεις σου.22Εως ποτε θελεις περιφερεσθαι, θυγατηρ αποστατρια; διοτι ο Κυριος εποιησε νεον πραγμα εν τη γη· Γυνη θελει περικυκλωσει ανδρα.23Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Ετι θελουσι λεγει τον λογον τουτον εν τη γη του Ιουδα και εν ταις πολεσιν αυτου, οταν επιστρεψω την αιχμαλωσιαν αυτων, Ο Κυριος να σε ευλογηση, κατοικια δικαιοσυνης, ορος αγιοτητος.24Και θελουσι κατοικησει εν αυτη ο Ιουδας και πασαι αι πολεις αυτου ομου, οι γεωργοι και οι εξερχομενοι μετα των ποιμνιων·25διοτι εχορτασα την εκλελυμενην ψυχην και ενεπλησα πασαν τεθλιμμενην ψυχην.26Δια τουτο εξυπνησα και εθεωρησα, και ο υπνος μου εσταθη γλυκυς εις εμε.

The beautiful restoration of Israel announced in the first part of the chapter will be preceded by bitter tears. The afflicted people can be seen in the picture of Rachel, the wife of Jacob, weeping for her lost children. (As is often the case in Scripture, this v. 15 has already happened in part, when the little children were massacred in Bethlehem: Matt. 2:18). But for this people it was a case of godly sorrow, which "worketh repentance to salvation not to be repented of" (2 Cor. 7:10). Vv. 18-20 show us that God clearly hears the expression of such sorrow. Listen to Ephraim telling his story. The divine reproof was a good thing; it led to his conversion, together with true repentance. His awareness of himself covered him with shame and confusion. He condemns his bad and wild youth. Can each of us say the same thing? Let us listen equally then to how God delights to call us: "my dear son, a pleasant child." Our confession immediately meets with a personal and intimate witness of the eternal Love, as well as the resources which go with it: "I have satiated the weary soul, and I have replenished every sorrowful soul" (v. 25).

Ιερεμίας 31:27-40
27Ιδου, ερχονται ημεραι, λεγει Κυριος, και θελω σπειρει τον οικον Ισραηλ και τον οικον Ιουδα με σπερμα ανθρωπου και με σπερμα κτηνους.28Και καθως εγρηγορουν επ' αυτους δια να εκριζονω και να κατασκαπτω και να κατεδαφιζω και να καταστρεφω και να καταθλιβω, ουτω θελω γρηγορησει επ' αυτους δια να ανοικοδομω και να φυτευω, λεγει Κυριος.29Εν ταις ημεραις εκειναις δεν θελουσι λεγει πλεον, Οι πατερες εφαγον ομφακα και οι οδοντες των τεκνων ημωδιασαν·30αλλ' εκαστος θελει αποθνησκει δια την ανομιαν αυτου· πας ανθρωπος, οστις φαγη τον ομφακα, τουτου οι οδοντες θελουσιν αιμωδιασει.31Ιδου, ερχονται ημεραι, λεγει Κυριος, και θελω καμει προς τον οικον Ισραηλ και προς τον οικον Ιουδα διαθηκην νεαν·32ουχι κατα την διαθηκην, την οποιαν εκαμον προς τους πατερας αυτων, καθ' ην ημεραν επιασα αυτους απο της χειρος δια να εξαγαγω αυτους εκ γης Αιγυπτου· διοτι αυτοι παρεβησαν την διαθηκην μου και εγω απεστραφην αυτους, λεγει Κυριος·33αλλ' αυτη θελει εισθαι η διαθηκη, την οποιαν θελω καμει προς τον οικον Ισραηλ· μετα τας ημερας εκεινας, λεγει Κυριος, θελω θεσει τον νομον μου εις τα ενδομυχα αυτων και θελω γραψει αυτον εν ταις καρδιαις αυτων· και θελω εισθαι Θεος αυτων και αυτοι θελουσιν εισθαι λαος μου.34Και δεν θελουσι διδασκει πλεον εκαστος τον πλησιον αυτου και εκαστος τον αδελφον αυτου, λεγων, Γνωρισατε τον Κυριον· διοτι παντες ουτοι θελουσι με γνωριζει απο μικρου αυτων εως μεγαλου αυτων, λεγει Κυριος· διοτι θελω συγχωρησει την ανομιαν αυτων και την αμαρτιαν αυτων δεν θελω ενθυμεισθαι πλεον.
35Ουτω λεγει Κυριος, ο διδους τον ηλιον εις φως της ημερας, τας διαταξεις της σεληνης και των αστερων εις φως της νυκτος, ο ταραττων την θαλασσαν, και τα κυματα αυτης βομβουσι· Κυριος των δυναμεων το ονομα αυτου·36Εαν αι διαταξεις αυται εκλειψωσιν απ' εμπροσθεν μου, λεγει Κυριος, τοτε και το σπερμα του Ισραηλ θελει παυσει απο του να ηναι εθνος ενωπιον μου πασας τας ημερας.37Ουτω λεγει Κυριος· Εαν ο ουρανος ανω δυναται να μετρηθη και τα θεμελια της γης κατω να εξιχνιασθωσι, τοτε και εγω θελω απορριψει παν το σπερμα του Ισραηλ δια παντα οσα επραξαν, λεγει Κυριος.38Ιδου, ερχονται ημεραι, λεγει Κυριος, και η πολις θελει οικοδομηθη εις τον Κυριον απο του πυργου Ανανεηλ εως της πυλης της γωνιας.39Και σχοινιον διαμετρησεως θελει εξελθει ετι απεναντι αυτης επι τον λοφον Γαρηβ και θελει περιελθει εως Γοαθ.40Και πασα η κοιλας των πτωματων και της στακτης και παντες οι αγροι εως του χειμαρρου Κεδρων, εως της γωνιας της πυλης των ιππων προς ανατολας, θελουσιν εισθαι αγιοι εις τον Κυριον· δεν θελει πλεον εκριζωθη ουδε καταστραφη εις τον αιωνα.

Jeremiah does not announce only sad events. He also has good news for the people. "Behold, the days come," he says, when the LORD will re-establish the house of Israel and that of Judah by virtue of a new covenant. The previous one had been broken by the people. They had shown themselves to be incapable of living up to their obligations as laid down in the law. Now God is no longer going to give this law to His own on tables of stone. He will place it within them (so that they will be like the picture of the obedient Servant — Ps. 40:8). He is going to write it straight onto their regenerate hearts (v. 33; 2 Cor. 3:3). In other words they will carry out the will of the LORD out of love and no longer out of fear. Is this not an even greater incentive for the children of God to obey their heavenly Father? Yes, let us allow Him to engrave on each of our hearts the teachings of His word.

"For they shall all know me, from the least of them unto the greatest of them . . ." The Lord wants it to be so in each of our families.

Vv. 31-34 are quoted in Hebrews 8:10-12, finishing with the promise which concerns us as well: "I will forgive their iniquity, and I will remember their sin no more." (cf. Acts 10:43). For the blood of the new covenant is also shed for us (Matt. 26:28).

Ιερεμίας 32:1-15
1Ο λογος ο γενομενος προς τον Ιερεμιαν παρα Κυριου εν τω δεκατω ετει του Σεδεκιου βασιλεως του Ιουδα, το οποιον ητο το δεκατον ογδοον ετος του Ναβουχοδονοσορ.2Και τοτε το στρατευμα του βασιλεως της Βαβυλωνος επολιορκει την Ιερουσαλημ· και ο Ιερεμιας ο προφητης ητο κεκλεισμενος εν τη αυλη της φυλακης, της εν τω οικω του βασιλεως του Ιουδα.3Διοτι Σεδεκιας ο βασιλευς του Ιουδα ειχε κλεισει αυτον, λεγων, Δια τι συ προφητευεις λεγων, Ουτω λεγει Κυριος, Ιδου, εγω θελω παραδωσει την πολιν ταυτην εις την χειρα του βασιλεως της Βαβυλωνος και θελει κυριευσει αυτην·4και Σεδεκιας ο βασιλευς του Ιουδα δεν θελει εκφυγει εκ της χειρος των Χαλδαιων, αλλα θελει βεβαιως παραδοθη εις την χειρα του βασιλεως της Βαβυλωνος και θελει λαλησει μετ' αυτου στομα προς στομα και οι οφθαλμοι αυτου θελουσιν ιδει τους οφθαλμους αυτου·5και θελει φερει τον Σεδεκιαν εις την Βαβυλωνα και εκει θελει εισθαι, εωσου επισκεφθω αυτον, λεγει Κυριος· και εαν πολεμησητε τους Χαλδαιους, δεν θελετε ευδοκιμησει.6Και ειπεν ο Ιερεμιας, Εγεινε λογος Κυριου προς εμε, λεγων,7Ιδου, Αναμεηλ, ο υιος του Σαλλουμ του θειου σου, θελει ελθει προς σε, λεγων, Αγορασον εις σεαυτον τον αγρον μου τον εν Αναθωθ· διοτι εις σε ανηκει το δικαιωμα εξαγορας δια να αγορασης αυτον.8Και ηλθε προς εμε Αναμεηλ, ο υιος του θειου μου, εις την αυλην της φυλακης, κατα τον λογον του Κυριου, και ειπε προς εμε, Αγορασον, παρακαλω, τον αγρον μου τον εν Αναθωθ, τον εν τη γη Βενιαμιν· διοτι εις σε ανηκει το δικαιωμα της κληρονομιας και εις σε η εξαγορα· αγορασον αυτον εις σεαυτον. Τοτε εγνωρισα οτι λογος Κυριου ητο ουτος.9Και ηγορασα παρα του Αναμεηλ, υιου του θειου μου, τον αγρον τον εν Αναθωθ και εζυγισα προς αυτον τα χρηματα, δεκαεπτα σικλους αργυριου.10Και εγραψα το συμφωνητικον και εσφραγισα και εβαλον μαρτυρας και εζυγισα τα χρηματα εν τη πλαστιγγι.11Και ελαβον το συμφωνητικον της αγορας, το εσφραγισμενον κατα τον νομον και την συνηθειαν και το ανοικτον·12και εδωκα το συμφωνητικον της αγορας εις τον Βαρουχ τον υιον του Νηριου υιου του Μαασιου, εμπροσθεν του Αναμεηλ υιου του θειου μου και εμπροσθεν των μαρτυρων των υπογραψαντων το συμφωνητικον της αγορας, εμπροσθεν παντων των Ιουδαιων των καθημενων εν τη αυλη της φυλακης.13Και προσεταξα τον Βαρουχ εμπροσθεν αυτων, λεγων,14Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Λαβε τα συμφωνητικα ταυτα, το συμφωνητικον τουτο της αγορας και το εσφραγισμενον και το συμφωνητικον τουτο το ανοικτον· και θες αυτα εις αγγειον πηλινον, δια να διαμενωσιν ημερας πολλας.15Διοτι ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Οικιαι και αγροι και αμπελοι θελουσιν αποκτηθη παλιν εν ταυτη τη γη.

Ch. 32 opens at some particularly critical events. Jerusalem, under siege from the Babylonian army, is living through her final days of independence. In order to keep Jeremiah quiet, having been accused of undermining the courage of those under siege, the king has gone to the trouble of locking him up in the court of the prison. However, the prophet's captivity does not prevent the word of the LORD from reaching him. Nor does it stop him following the instructions he receives and buying his cousin Hanameel's field via a third party, the faithful Baruch, mentioned here for the first time. At such a moment this act takes on an obvious and public importance. Whilst knowing from the word of the LORD that destruction is imminent and inevitable, Jeremiah in this way shows his faith in the same divine Word, according to which Israel's restoration will just as certainly take place (Jer. 31). The prophet's personal situation seems to have no future (what use is a field to a prisoner?), that of the people is desperate; humanly speaking Jeremiah can expect no help from his compatriots, nor from the Chaldean enemies. However against all hope he believes with hope (see Rom. 4:18). And this field which he buys bears witness of this hope to everybody.

Ιερεμίας 32:16-28, 36-44
16Αφου δε εδωκα το συμφωνητικον, της αγορας εις τον Βαρουχ τον υιον του Νηριου προσηυχηθην εις τον Κυριον, λεγων,17Ω Κυριε Θεε· ιδου, συ εκαμες τον ουρανον και την γην εν τη δυναμει σου τη μεγαλη και εν τω βραχιονι σου τω εξηπλωμενω· δεν ειναι ουδεν πραγμα δυσκολον εις σε.18Καμνεις ελεος εις χιλιαδας και ανταποδιδεις την ανομιαν των πατερων εις τον κολπον των τεκνων αυτων μετ' αυτους· ο Θεος ο μεγας, ο ισχυρος, Κυριος των δυναμεων το ονομα αυτου,19μεγας εν βουλη και δυνατος εν εργοις· διοτι οι οφθαλμοι σου ειναι ανεωγμενοι επι πασας τας οδους των υιων των ανθρωπων, δια να δωσης εις εκαστον κατα τας οδους αυτου και κατα τον καρπον των εργων αυτου·20οστις εκαμες σημεια και τερατα εν τη γη της Αιγυπτου, γνωστα εως της ημερας ταυτης, και εν Ισραηλ και εν ανθρωποις· και εκαμες εις σεαυτον ονομα, ως την ημεραν ταυτην.21και εξηγαγες τον λαον σου τον Ισραηλ εκ γης Αιγυπτου με σημεια και με τερατα και με κραταιαν χειρα και με βραχιονα εξηπλωμενον και με τρομον μεγαν·22και εδωκας εις αυτους την γην ταυτην, την οποιαν ωμοσας προς τους πατερας αυτων να δωσης εις αυτους, γην ρεουσαν γαλα και μελι·23και εισηλθον και εκληρονομησαν αυτην· αλλα δεν υπηκουσαν εις την φωνην σου ουδε περιεπατησαν εν τω νομω σου· δεν εκαμον ουδεν εκ παντων οσα προσεταξας εις αυτους να καμωσι· δια τουτο επεφερες επ' αυτους απαν τουτο το κακον.24Ιδου, τα χαρακωματα εφθασαν εις την πολιν, δια να κυριευσωσιν αυτην· και η πολις εδοθη εις την χειρα των Χαλδαιων των πολεμουντων κατ' αυτης, εξ αιτιας της μαχαιρας και της πεινης και του λοιμου· και ο, τι ελαλησας, εγεινε· και ιδου, βλεπεις·25και συ ειπας προς εμε, Κυριε Θεε, Αγορασον εις σεαυτον τον αγρον δι' αργυριου και παραστησον μαρτυρας· και η πολις εδοθη εις την χειρα των Χαλδαιων.
26Και εγεινε λογος Κυριου προς τον Ιερεμιαν, λεγων,27Ιδου, εγω ειμαι Κυριος ο Θεος πασης σαρκος· ειναι τι πραγμα δυσκολον εις εμε;28δια τουτο ουτω λεγει Κυριος· Ιδου, θελω παραδωσει την πολιν ταυτην εις την χειρα των Χαλδαιων και εις την χειρα του Ναβουχοδονοσορ βασιλεως της Βαβυλωνος, και θελει κυριευσει αυτην·
36Και τωρα δια ταυτα ουτω λεγει Κυριος, ο Θεος του Ισραηλ, περι της πολεως ταυτης, περι ης υμεις λεγετε, Θελει παραδοθη εις την χειρα του βασιλεως της Βαβυλωνος, δια μαχαιρας και δια πεινης και δια λοιμου·37ιδου, θελω συναξει αυτους εκ παντων των τοπων, οπου εδιωξα αυτους εν τη οργη μου και εν τω θυμω μου και εν τη μεγαλη αγανακτησει μου· και θελω επιστρεψει αυτους εις τον τοπον τουτον και θελω κατοικισει αυτους εν ασφαλεια·38και θελουσιν εισθαι λαος μου και εγω θελω εισθαι Θεος αυτων·39και θελω δωσει εις αυτους καρδιαν μιαν και οδον μιαν, δια να με φοβωνται πασας τας ημερας, δια το καλον αυτων και των τεκνων αυτων μετ' αυτους·40και θελω καμει διαθηκην αιωνιον προς αυτους, οτι δεν θελω αποστρεψει απ' οπισω αυτων, δια να αγαθοποιω αυτους· και θελω δωσει τον φοβον μου εις τας καρδιας αυτων, δια να μη αποστατησωσιν απ' εμου·41και θελω ευφραινεσθαι επ' αυτους εις το να αγαθοποιω αυτους, και θελω φυτευσει αυτους εν τη γη ταυτη κατα αληθειαν, εξ ολης μου της καρδιας και εξ ολης μου της ψυχης.42Διοτι ουτω λεγει Κυριος· Καθως επεφερα επι τουτον τον λαον παντα ταυτα τα μεγαλα κακα, ουτω θελω επιφερει επ' αυτους παντα τα αγαθα, τα οποια εγω ελαλησα περι αυτων.43Και θελουσιν αποκτηθη αγροι εν τη γη ταυτη, περι της οποιας σεις λεγετε, Ειναι ερημος χωρις ανθρωπου η κτηνους· παρεδοθη εις την χειρα των Χαλδαιων.44Θελουσιν αγοραζει αγρους δι' αργυριου και υπογραφει συμφωνητικα και σφραγιζει και θελουσι παριστανει μαρτυρας, εν τη γη Βενιαμιν και εν τοις περιξ Ιερουσαλημ και εν ταις πολεσι του Ιουδα και εν ταις πολεσι της ορεινης και εν ταις πολεσι της πεδινης και εν ταις πολεσι του νοτου· διοτι θελω επιστρεψει την αιχμαλωσιαν αυτων, λεγει Κυριος.

To this day, whenever someone buys a piece of land or a house, a certain number of forms have to be completed in the presence of the solicitor. After this the new owner receives an official document proving his right of ownership. Jeremiah is going to keep carefully the documents which state that the field belongs to him (v. 14). By the word of His grace God guarantees His children "an inheritance among all them which are sanctified." (Acts 20:32). And we can assert like Paul: "I am persuaded that he is able to keep that which I have committed unto him against that day." (2 Tim. 1:12).

Moreover, this end to the realm of Judah resembles in many ways the days in the second Epistle to Timothy. Amidst the ruins, Jeremiah, all alone and a prisoner like the apostle, knows whom he has believed. His prayer rises up to the LORD (vv. 16-25). He contrasts the current distress with the earlier blessings. However, he knows the great power of the Lord (v. 17), His goodness (v. 18) and the greatness of His counsel (v. 19; cf. 2 Tim. 1:7). "There is nothing too hard for thee", he can say. God confirms that to him, and to us as well, in His wonderful reply (v. 27; cf. Matt. 19:26).

Ιερεμίας 33:1-18
1Και εγεινε λογος Κυριου προς τον Ιερεμιαν εκ δευτερου, ενω αυτος ητο ετι κεκλεισμενος εν τη αυλη της φυλακης, λεγων,2Ουτω λεγει Κυριος ο κτισας αυτην, Κυριος ο πλασας αυτην δια να στερεωση αυτην· Κυριος το ονομα αυτου·3Κραξον προς εμε και θελω σοι αποκριθη και σοι δειξει μεγαλα και αποκρυφα, τα οποια δεν γνωριζεις.4Διοτι ουτω λεγει Κυριος ο Θεος του Ισραηλ περι των οικιων της πολεως ταυτης και περι των οικιων των βασιλεων του Ιουδα, αιτινες θελουσι καταστραφη απο χαρακωματων και απο μαχαιρας,5των ερχομενων δια να πολεμησωσι προς τους Χαλδαιους και δια να εμπλησωσιν αυτας με τα πτωματα των ανθρωπων, τους οποιους εγω θελω παταξει εν τη οργη μου και εν τω θυμω μου και δια πασας τας κακιας των οποιων εκρυψα το προσωπον μου απο της πολεως ταυτης·6ιδου, εγω θελω φερει εις αυτην υγιειαν και ιασιν και θελω ιατρευσει αυτους, και θελω καμει αυτους να ιδωσιν αφθονιαν ειρηνης και αληθειας.7Και θελω επιστρεψει την αιχμαλωσιαν του Ιουδα και την αιχμαλωσιαν του Ισραηλ, και θελω οικοδομησει αυτους ως το προτερον·8και θελω καθαρισει αυτους απο πασης της ανομιας αυτων, με την οποιαν ημαρτησαν εις εμε· και θελω συγχωρησει πασας τας ανομιας αυτων, με τας οποιας ημαρτησαν εις εμε και με τας οποιας απεστατησαν απ' εμου.9Και η πολις αυτη θελει εισθαι εις εμε ονομα ευφροσυνης, αινεσις και δοξα εμπροσθεν παντων των εθνων της γης, τα οποια θελουσιν ακουσει παντα τα αγαθα, τα οποια εγω καμνω εις αυτους· και θελουσιν εκπλαγη και τρομαξει δια παντα τα αγαθα και δια πασαν την ειρηνην, την οποιαν θελω καμει εις αυτην.
10Ουτω λεγει Κυριος· Παλιν θελει ακουσθη εν τω τοπω τουτω, περι του οποιου σεις λεγετε, Ειναι ερημος, χωρις ανθρωπου και χωρις κτηνους εν ταις πολεσι του Ιουδα και εν ταις πλατειαις της Ιερουσαλημ, αιτινες ειναι ερημοι, χωρις ανθρωπου και χωρις κατοικου και χωρις κτηνους,11η φωνη της χαρας και η φωνη της ευφροσυνης, η φωνη του νυμφιου και η φωνη της νυμφης, φωνη των λεγοντων, Αινειτε τον Κυριον των δυναμεων, διοτι αγαθος ο Κυριος, διοτι το ελεος αυτου μενει εις τον αιωνα· και των προσφεροντων ευχαριστηριους προσφορας εις τον οικον του Κυριου· διοτι θελω επιστρεψει την αιχμαλωσιαν της γης, ως το προτερον, λεγει Κυριος.12Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Παλιν εν τω τοπω τουτω οστις ειναι ερημος, χωρις ανθρωπου και χωρις κτηνους, και εν πασαις ταις πολεσιν αυτου, θελουσιν εισθαι μανδραι ποιμενων δια να αναπαυωσι τα ποιμνια.13Εν ταις πολεσι της ορεινης, εν ταις πολεσι της πεδινης και εν ταις πολεσι του νοτου και εν τη γη Βενιαμιν και εν τοις περιξ της Ιερουσαλημ και εν ταις πολεσι του Ιουδα θελουσι περασει παλιν τα ποιμνια υπο την χειρα του αριθμουντος, λεγει Κυριος.14Ιδου, ερχονται ημεραι, λεγει Κυριος, και θελω εκτελεσει τον αγαθον εκεινον λογον, τον οποιον ελαλησα περι του οικου Ισραηλ και περι του οικου Ιουδα.15Εν ταις ημεραις εκειναις και εν τω καιρω εκεινω θελω αναβλαστησει εις τον Δαβιδ βλαστον δικαιοσυνης, και θελει εκτελεσει κρισιν και δικαιοσυνην εν τη γη.16Εν εκειναις ταις ημεραις ο Ιουδας θελει σωθη και η Ιερουσαλημ θελει κατοικησει εν ασφαλεια· και τουτο ειναι το ονομα, με το οποιον θελει ονομασθη, Ο Κυριος η δικαιοσυνη ημων.
17Διοτι ουτω λεγει Κυριος· Δεν θελει λειψει απο του Δαβιδ ανθρωπος καθημενος επι τον θρονον του οικου Ισραηλ·18ουτε απο των ιερεων των Λευιτων θελει λειψει ανθρωπος ενωπιον μου, δια να προσφερη ολοκαυτωματα και να καιη προσφορας εξ αλφιτων και να καμνη θυσιας πασας τας ημερας.

Once again the LORD speaks to His servant in prison. He has more precious revelations to make to him and urges Jeremiah to pray in order to obtain them (v. 3; Amos 3:7). God is always prepared to instruct us in great and hidden things which we do not know. But He invites us first of all to ask Him for them.

Jeremiah is going to hear about the subject which he holds dearest to his heart: the restoration of his people after the disaster which is to befall them. In certain areas where the soil is poor there are villages which have been totally abandoned as a result of people moving away from the countryside. There are few more dismal sights. How much worse then must the desolation of a city like Jerusalem have been, laid waste and burned after the exile of her inhabitants (v. 10; see Neh. 2:13-14). However, God's promises are explicit: joy and life will once again fill the city. She will be given a new name: "The LORD our righteousness" (v. 16); it reminds us that nobody will ever enter the heavenly city by virtue of his own righteousness. Everything there will be based exclusively on the righteousness of Christ. And the two families by which the relationships of the people with God were maintained, that of the kings and that of the priests, will once again be represented (vv. 17, 18).

Ιερεμίας 34:8-22
8Ο λογος ο γενομενος προς τον Ιερεμιαν παρα Κυριου, αφου ο βασιλευς Σεδεκιας εκαμε συνθηκην μετα παντος του λαου του εν Ιερουσαλημ, δια να κηρυξη εις αυτους αφεσιν·9ωστε να αποπεμψη εκαστος τον δουλον αυτου και εκαστος την δουλην αυτου, Εβραιον η Εβραιαν, ελευθερους, δια να μη εχη μηδεις δουλον Ιουδαιον αδελφον αυτου·10και ηκουσαν παντες οι αρχοντες και πας ο λαος, οι εισελθοντες εις την συνθηκην, του να αποπεμψωσιν εκαστος τον δουλον αυτου και εκαστος την δουλην αυτου ελευθερους, ωστε να μη εχωσι πλεον δουλους αυτους· υπηκουσαν λοιπον και απεπεμψαν·11μετα ταυτα ομως τους δουλους και τας δουλας, τους οποιους απεπεμψαν ελευθερους, εκαμον να επιστρεψωσι, και καθυπεβαλον αυτους να ηναι δουλοι και δουλαι·12και εγεινε λογος Κυριου προς τον Ιερεμιαν παρα Κυριου, λεγων,13Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος του Ισραηλ· Εγω εκαμον διαθηκην προς τους πατερας σας, καθ' ην ημεραν εξηγαγον αυτους εκ γης Αιγυπτου, εξ οικου δουλειας, λεγων,14Εν τω τελει επτα ετων αποπεμψατε εκαστος τον αδελφον αυτου τον Εβραιον, οστις επωληθη εις σε και σε υπηρετησεν εξ ετη· τοτε θελεις αποπεμψει αυτον ελευθερον απο σου· αλλ' οι πατερες σας δεν μου ηκουσαν ουδε εκλιναν το ωτιον αυτων.15Και σεις τωρα ειχετε επιστρεψει και καμει το ευθες ενωπιον μου, κηρυττοντες εκαστος αφεσιν εις τον πλησιον αυτου· και ειχετε καμει συνθηκην ενωπιον μου εν τω οικω, εφ' ον εκληθη το ονομα μου·16αλλ' επεστρεψατε και εμιανατε το ονομα μου, και εκαμετε εκαστος τον δουλον αυτου και εκαστος την δουλην αυτου να επιστρεψωσι, τους οποιους ειχετε αποπεμψει ελευθερους κατα την θελησιν αυτων, και καθυπεβαλετε αυτους δια να ηναι εις εσας δουλοι και δουλαι.17Δια τουτο ουτω λεγει Κυριος· Σεις δεν μου ηκουσατε, να κηρυξητε αφεσιν εκαστος εις τον αδελφον αυτου και εκαστος εις τον πλησιον αυτου· ιδου λοιπον, λεγει Κυριος, εγω κηρυττω αφεσιν εναντιον σας εις την μαχαιραν, εις τον λοιμον και εις την πειναν· και θελω σας παραδωσει εις διασποραν εν πασι τοις βασιλειοις της γης.18Και θελω παραδωσει τους ανθρωπους τους αθετησαντας την διαθηκην μου, οιτινες δεν εξετελεσαν τους λογους της διαθηκης, την οποιαν εκαμον ενωπιον μου, οτε εσχισαν τον μοσχον εις δυο και επερασαν μεταξυ των τμηματων αυτου,19τους αρχοντας του Ιουδα και τους αρχοντας της Ιερουσαλημ, τους ευνουχους και τους ιερεις και παντα τον λαον του τοπου, οιτινες επερασαν μεταξυ των τμηματων του μοσχου·20και θελω παραδωσει αυτους εις την χειρα των εχθρων αυτων και εις την χειρα των ζητουντων την ψυχην αυτων· τα δε πτωματα αυτων θελουσιν εισθαι δια τροφην εις τα πετεινα του ουρανου και εις τα θηρια της γης.21Και Σεδεκιαν τον βασιλεα του Ιουδα και τους αρχοντας αυτου θελω παραδωσει εις την χειρα των εχθρων αυτων και εις την χειρα των ζητουντων την ψυχην αυτων και εις την χειρα του στρατευματος του βασιλεως της Βαβυλωνος, οιτινες ανεχωρησαν απο εσας.22Ιδου, θελω προσταξει, λεγει Κυριος, και θελω επιστρεψει αυτους εις την πολιν ταυτην· και θελουσι πολεμησει κατ' αυτης και κυριευσει αυτην και κατακαυσει αυτην εν πυρι· και θελω καμει ερημωσιν τας πολεις του Ιουδα, ωστε να μη υπαρχη ο κατοικων.

Whilst the siege of Jerusalem is in progress, the LORD entrusts Jeremiah with a personal message for king Zedekiah (vv. 2-6), no doubt the one which is hinted at in Jeremiah 32:3. God promises to spare the king suffering and to grant him a peaceful death. Vv. 8, 9 teach us that this man in fact had good intentions. He even felt a certain kindness towards Jeremiah (Jer. 38:10, 16). However he totally lacked any strength of character. He did not have the energy which faith gave to Nehemiah in a similar situation (see Neh. 5). Having decreed the freedom of all the Hebrew servants, Zedekiah is incapable of enforcing this decision for any length of time. So the LORD recalls the precise instructions of the law on this matter, of which the fathers had already taken no notice. We remember the teaching concerning the servant who, out of love, did not want to go out free, a beautiful type of the Lord Jesus (Ex. 21:2-6).

God uses the evil action of these men to illustrate the punishment which He has in store for them. He is going to act like them, by taking away their freedom which He had previously granted them and making them subject to the king of Babylon (Luke 6:38).

Ιερεμίας 35:1-11
1Ο λογος ο γενομενος προς τον Ιερεμιαν παρα Κυριου εν ταις ημεραις του Ιωακειμ υιου του Ιωσιου, βασιλεως του Ιουδα, λεγων,2Υπαγε προς τον οικον των Ρηχαβιτων και λαλησον προς αυτους και φερε αυτους εις τον οικον του Κυριου, εις εν των δωματιων, και ποτισον αυτους οινον.3Τοτε ελαβον Ιααζανιαν, τον υιον του Ιερεμιου, υιου του Χαβασινια, και τους αδελφους αυτου και παντας τους υιους αυτου και παντα τον οικον των Ρηχαβιτων,4και εφερα αυτους προς τον οικον του Κυριου, εις το δωματιον των υιων του Αναν, υιου του Ιγδαλιου, ανθρωπου του Θεου, το οποιον ητο πλησιον του δωματιου των αρχοντων του επι του δωματιου του Μαασιου υιου του Σαλλουμ, του φυλακος της αυλης·5και εθεσα εμπροσθεν των υιων του οικου των Ρηχαβιτων αγγεια πληρη οινου και ποτηρια, και ειπα προς αυτους, Πιετε οινον.6Και ειπον, Δεν θελομεν πιει οινον· διοτι Ιωναδαβ, ο υιος του Ρηχαβ, ο πατηρ ημων, προσεταξεν εις ημας λεγων, Δεν θελετε πιει οινον, σεις και οι υιοι σας, εις τον αιωνα·7ουδε οικιαν θελετε οικοδομησει ουδε σπερμα θελετε σπειρει ουδε αμπελωνα θελετε φυτευσει ουδε θελετε εχει· αλλ' εν σκηναις θελετε κατοικει πασας τας ημερας σας, δια να ζησητε πολλας ημερας επι της γης, εν η παροικειτε.8Και υπηκουσαμεν εις την φωνην του Ιωναδαβ, υιου του Ρηχαβ, του πατρος ημων, κατα παντα οσα προσεταξεν εις ημας, να μη πιωμεν οινον πασας τας ημερας ημων, ημεις, αι γυναικες ημων, οι υιοι ημων και αι θυγατερες ημων·9μηδε να οικοδομησωμεν οικιας δια να κατοικωμεν· και δεν ειχομεν αμπελωνα η αγρον η σπερμα·10αλλα κατωκησαμεν εν σκηναις και υπηκουσαμεν και επραξαμεν κατα παντα οσα προσεταξεν εις ημας Ιωναδαβ ο πατηρ ημων·11οτε ομως Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος ανεβη εις τον τοπον, ειπομεν, Ελθετε και ας υπαγωμεν εις Ιερουσαλημ, εξ αιτιας του στρατευματος των Χαλδαιων και εξ αιτιας του στρατευματος των Συριων· και κατοικουμεν εν Ιερουσαλημ.

This time Jeremiah has a job to do which turns out to be more encouraging. God has told him to invite the members of the house of the Rechabites into the house of the LORD in order to put them to the test. Will they drink the wine which the prophet pours for them? These men firmly refuse the cups which are given to them and explain why. As true Nazarites they have vowed to abstain from that which speaks of the joys of the world (Num. 6:1-3). Moreover, in accordance with the character of strangers on the earth where they are just passing through (v. 7) they neither sow seed nor build houses but live in tents. All of this behaviour, they maintain, was commanded them by their ancestor, Jonadab, that faithful man who, in 2 Kings 10:15, is shown to us standing firmly for the LORD.

Many of us have had parents or grandparents who have taught us — without our always understanding it — separation from this world where the Christian is a stranger as was his Lord. This separation should be practised more than ever on the eve of His return (Rev. 22:11-12). He does not ask us to abstain from the joys of the world without first having given us, in Himself, a "joy unspeakable and full of glory" (1 Peter 1:8).

Ιερεμίας 35:12-19
12Και εγεινε λογος Κυριου προς τον Ιερεμιαν, λεγων,13Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Υπαγε και ειπε προς τους ανθρωπους του Ιουδα και προς τους κατοικους της Ιερουσαλημ, Δεν θελετε λαβει παιδειαν δια να ακουητε τους λογους μου; λεγει Κυριος.14Οι μεν λογοι του Ιωναδαβ, υιου του Ρηχαβ, οστις προσεταξεν εις τους υιους αυτου να μη πινωσιν οινον, εξετελεσθησαν· και εως της ημερας ταυτης δεν πινουσι, διοτι υπακουουσιν εις την προσταγην του πατρος αυτων· εγω δε ελαλησα προς εσας, εγειρομενος πρωι και λαλων, πλην δεν μου ηκουσατε.15Και απεστειλα προς εσας παντας τους δουλους μου τους προφητας, εγειρομενος πρωι και αποστελλων, λεγων, Επιστρεψατε ηδη εκαστος απο της οδου αυτου της πονηρας και διορθωσατε τας πραξεις υμων και μη υπαγετε οπισω αλλων θεων δια να λατρευητε αυτους, και θελετε κατοικησει εν τη γη, την οποιαν εδωκα εις εσας και εις τους πατερας σας· αλλα δεν εκλινατε το ωτιον σας και δεν μου εισηκουσατε.16Επειδη οι υιοι του Ιωναδαβ υιου του Ρηχαβ εξετελεσαν την προσταγην του πατρος αυτων, την οποιαν προσεταξεν εις αυτους, ο δε λαος ουτος δεν μου εισηκουσε,17δια τουτο ουτω λεγει Κυριος ο Θεος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Ιδου, θελω φερει επι τον Ιουδαν και επι παντας τους κατοικους της Ιερουσαλημ παντα τα κακα, τα οποια ελαλησα κατ' αυτων, διοτι ελαλησα προς αυτους και δεν ηκουσαν, και εκραξα προς αυτους και δεν απεκριθησαν.18Και ειπεν ο Ιερεμιας προς τον οικον των Ρηχαβιτων, Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Επειδη υπηκουσατε εις την προσταγην Ιωναδαβ του πατρος σας και εφυλαξατε πασας τας εντολας αυτου και εκαμετε κατα παντα οσα προσεταξεν εις εσας,19δια τουτο ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· δεν θελει λειψει ανθρωπος απο του Ιωναδαβ υιου του Ρηχαβ παρισταμενος ενωπιον μου εις τον αιωνα.

The sons of Rechab could easily have made the most of the fact that 250 years had passed since the instructions of their ancestor and that it was necessary to "live with the times", or that outward behaviour did not matter in comparison with the condition of the heart. Some people today put forward such excuses in order to widen the road. Oh, no! And God Himself is delighted to acknowledge the fact: "the sons of Jonadab, the son of Rechab have performed the commandment of their father" (v. 16). From one generation to the next, they had held firmly and quietly (but certainly not without shame and suffering) to the godly line of conduct set out by their ancestor. During the most terrible reigns of Ahaz, Manasseh and Amon, they were numbered amongst the hidden faithful whom the LORD knew about, like the seven thousand at the time of Elijah (1 Kings 19:18). We would probably have known nothing about this family if God had not wanted to use it as a public example to all Judah. Yes, the example of the Rechabites shows up the disobedience of the people of Jerusalem . . . in the same way as today the lives of Christians should by their contrast condemn a world which has turned against God and should speak to the world's conscience.

Ιερεμίας 36:1-15
1Και εν τω τεταρτω ετει του Ιωακειμ, υιου του Ιωσιου βασιλεως του Ιουδα, εγεινεν ο λογος ουτος προς τον Ιερεμιαν παρα Κυριου, λεγων,2Λαβε εις σεαυτον τομον βιβλιου και γραψον εν αυτω παντας τους λογους, τους οποιους ελαλησα προς σε κατα του Ισραηλ και κατα του Ιουδα και κατα παντων των εθνων αφ' ης ημερας ελαλησα προς σε, απο των ημερων του Ιωσιου εως της ημερας ταυτης·3ισως ακουση ο οικος Ιουδα παντα τα κακα, τα οποια εγω βουλευομαι να καμω εις αυτους, ωστε να επιστρεψωσιν εκαστος απο της οδου αυτου της πονηρας και να συγχωρησω την ανομιαν αυτων και την αμαρτιαν αυτων.4Και εκαλεσεν ο Ιερεμιας τον Βαρουχ τον υιον του Νηριου, και ο Βαρουχ εγραψεν εκ στοματος του Ιερεμιου παντας τους λογους του Κυριου, τους οποιους ελαλησε προς αυτον, επι τομου βιβλιου.5Και προσεταξεν ο Ιερεμιας τον Βαρουχ, λεγων, Εγω ειμαι υπο φυλαξιν· δεν δυναμαι να εισελθω εις τον οικον του Κυριου·6δια τουτο εισελθε συ και αναγνωσον εν τω τομω, τον οποιον εγραψας εκ στοματος μου τους λογους του Κυριου, εις τα ωτα του λαου εν τω οικω του Κυριου εν ημερα νηστειας· και θελεις προσετι αναγνωσει αυτους εις τα ωτα παντος του Ιουδα, οσοι ερχονται εκ των πολεων αυτων·7ισως η δεησις αυτων φθαση ενωπιον του Κυριου και επιστρεψωσιν εκαστος απο της οδου αυτου της πονηρας· διοτι μεγας ειναι ο θυμος και η οργη, την οποιαν ο Κυριος ελαλησε κατα του λαου τουτου.8Και εκαμεν ο Βαρουχ ο υιος του Νηριου κατα παντα οσα προσεταξεν εις αυτον Ιερεμιας ο προφητης, αναγνωσας εν τω βιβλιω τους λογους του Κυριου εν τω οικω του Κυριου.
9Και εν τω πεμπτω ετει του Ιωακειμ, υιου του Ιωσιου βασιλεως του Ιουδα, εν τω εννατω μηνι, εκηρυξαν νηστειαν ενωπιον του Κυριου πας ο λαος εν Ιερουσαλημ και πας ο λαος ο ερχομενος εκ των πολεων Ιουδα εις Ιερουσαλημ.10Και ανεγνωσεν ο Βαρουχ εν τω βιβλιω τους λογους του Ιερεμιου εν τω οικω του Κυριου, εν τω δωματιω του Γεμαριου, υιου του Σαφαν, του γραμματεως, εν τη αυλη τη ανω, εν τη εισοδω της νεας πυλης του οικου του Κυριου, εις τα ωτα παντος του λαου.11Και ηκουσε Μιχαιας ο υιος του Γεμαριου, υιου του Σαφαν, εκ του βιβλιου παντας τους λογους του Κυριου,12και κατεβη προς τον οικον του βασιλεως, εις το δωματιον του γραμματεως· και ιδου, παντες οι αρχοντες εκαθηντο εκει, Ελισαμα ο γραμματευς και Δελαιας ο υιος του Σεμαιου και Ελναθαν ο υιος του Αχβωρ και Γεμαριας ο υιος του Σαφαν και Σεδεκιας ο υιος του Ανανιου και παντες οι αρχοντες.13Και ανηγγειλε προς αυτους ο Μιχαιας παντας τους λογους τους οποιους ηκουσεν, οτε ο Βαρουχ ανεγινωσκε το βιβλιον εις τα ωτα του λαου.14Και απεστειλαν παντες οι αρχοντες προς τον Βαρουχ Ιουδει τον υιον του Νεθανιου, υιου του Σελεμιου, υιου του Χουσει, λεγοντες, Τον τομον, τον οποιον ανεγνωσας εις τα ωτα του λαου, λαβε αυτον εις την χειρα σου και ελθε. Και ελαβεν ο Βαρουχ ο υιος του Νηριου τον τομον εις την χειρα αυτου και ηλθε προς αυτους.15Και ειπον προς αυτον, Καθησον τωρα και αναγνωσον τωρα εις τα ωτα ημων· και ανεγνωσεν ο Βαρουχ εις τα ωτα αυτων.

We have already come across Baruch, Jeremiah's faithful friend and secretary (Jer. 32:12) . His name means "blessed". Although he belonged to a noble family (his brother, Seraiah, was the king's head chamberlain: Jer. 51:59 JND trans.), this man had chosen the company of the hated, scorned and imprisoned prophet rather than that of the princes to which his birth made him eligible. He makes us think of Onesiphorus, that devoted brother who visited Paul in prison in Rome and about whom Paul could write to Timothy: "He oft refreshed me, and was not ashamed of my chain . . . and in how many things he ministered unto me at Ephesus, thou knowest very well" (2 Tim. 1:16-18). Baruch too is always ready to serve, despite the risks which that involves. Let us admire — and desire to possess — this tremendous eagerness prompted by love for God, for His servant and for His people. In this instance he has to write down the words of God Himself as dictated by Jeremiah, the prisoner (cf. Rom. 16:22); then he has to read them to all Judah on the day of fasting. One listener called Michaiah, who was particularly attentive, rushes to tell the princes and they summon Baruch to give them a private reading of what was on this roll.

Ιερεμίας 36:16-32
16Και ως ηκουσαν παντας τους λογους, εξεπλαγησαν προς αλληλους και ειπον προς τον Βαρουχ, Θελομεν βεβαιως αναγγειλει προς τον βασιλεα παντας τους λογους τουτους.17Και ηρωτησαν τον Βαρουχ, λεγοντες, Ειπε προς ημας τωρα, πως εγραψας παντας τους λογους τουτους εκ του στοματος αυτου;18Και ειπε προς αυτους ο Βαρουχ, Απο του στοματος αυτου προεφερε προς εμε παντας τους λογους τουτους, και εγω εγραφον με μελανην εν τω βιβλιω.19Και ειπον οι αρχοντες προς τον Βαρουχ, Υπαγε, κρυφθητι, συ και ο Ιερεμιας· και ανθρωπος ας μη εξευρη που εισθε.
20Και εισηλθον προς τον βασιλεα εις την αυλην· αφηκαν ομως τον τομον εν τω δωματιω Ελισαμα του γραμματεως και ανηγγειλαν εις τα ωτα του βασιλεως παντας τους λογους.21Και απεστειλεν ο βασιλευς τον Ιουδει να λαβη τον τομον· και ελαβεν εκ του δωματιου Ελισαμα του γραμματεως. Και ανεγνωσεν αυτον ο Ιουδει εις τα ωτα του βασιλεως και εις τα ωτα παντων των αρχοντων των παρεστωτων περι τον βασιλεα.22Ο δε βασιλευς εκαθητο εν τω οικω τω χειμερινω, εν τω εννατω μηνι, και ητο εμπροσθεν αυτου εστια καιουσα.23Και καθως ο Ιουδει ανεγινωσκε τρεις και τεσσαρας σελιδας, εκεινος εκοπτεν αυτο δια του μαχαιριδιου του γραμματεως και ερριπτεν εις το πυρ το επι της εστιας, εωσου κατηναλωθη απας ο τομος εν τω πυρι τω επι της εστιας.24Και δεν ετρομαξαν ουδε διεσχισαν τα ιματια αυτων ο βασιλευς και παντες οι δουλοι αυτου οι ακουσαντες παντας τους λογους τουτους.25Και ενω, μαλιστα ο Ελναθαν και ο Δελαιας και ο Γεμαριας εμεσιτευον προς τον βασιλεα, να μη καυση τον τομον, δεν ηκουσεν αυτους.26Και προσεταξεν ο βασιλευς τον Ιεραμεηλ τον υιον του Αμμελεχ και τον Σεραιαν τον υιον του Αζριηλ και τον Σελεμιαν τον υιον του Αβδιηλ, να πιασωσι τον Βαρουχ τον γραμματεα και τον Ιερεμιαν τον προφητην· πλην ο Κυριος εκρυψεν αυτους.27Και εγεινε λογος Κυριου προς τον Ιερεμιαν, αφου ο βασιλευς κατεκαυσε τον τομον και τους λογους, τους οποιους εγραψεν ο Βαρουχ εκ στοματος του Ιερεμιου, λεγων,28Λαβε παλιν εις σεαυτον αλλον τομον και γραψον επ' αυτω παντας τους προτερους λογους, οιτινες ησαν εν τω πρωτω τομω, τον οποιον κατεκαυσεν Ιωακειμ ο βασιλευς του Ιουδα·29και προς τον Ιωακειμ, τον βασιλεα του Ιουδα, θελεις ειπει, Ουτω λεγει Κυριος· Συ κατεκαυσας τον τομον τουτον, λεγων, Δια τι εγραψας εν αυτω, λεγων, Ο βασιλευς της Βαβυλωνος θελει ελθει εξαπαντος και θελει εξολοθρευσει την γην ταυτην και καμει να εκλειψη απ' αυτης ανθρωπος και κτηνος;30Δια τουτο ουτω λεγει Κυριος περι του Ιωακειμ του βασιλεως του Ιουδα· δεν θελει εχει καθημενον επι του θρονου του Δαβιδ· και το πτωμα αυτου θελει εκριφθη την ημεραν εις το καυμα και την νυκτα εις τον παγετον·31και θελω παιδευσει αυτον και το σπερμα αυτου και τους δουλους αυτου δια την ανομιαν αυτων· και θελω φερει επ' αυτους και επι τους κατοικους της Ιερουσαλημ και επι τους ανθρωπους του Ιουδα παντα τα κακα, τα οποια ελαλησα προς αυτους και δεν ηκουσαν.32Και ελαβεν ο Ιερεμιας αλλον τομον και εδωκεν αυτον εις τον Βαρουχ, τον υιον του Νηριου, τον γραμματεα, και εγραψεν εν αυτω εκ στοματος του Ιερεμιου παντας τους λογους του βιβλιου, το οποιον κατεκαυσεν εν πυρι Ιωακειμ ο βασιλευς του Ιουδα· και ετι προσετεθησαν εις αυτους πολλοι λογοι παρομοιοι.

We left Baruch sitting among the princes of Judah, reading the words of the LORD to them. These men look at each other, frightened. The matter seems to be too serious for them not to speak to the king about it. The latter, when he is made aware of the matter, orders someone to read to him from this dreaded roll. Notice that its contents have not been disclosed to us, either during the time when it was dictated or during the three times when it was read. It seems likely, however, that ch. 25 of our book forms part of it (cf. respectively vv. 1, 29 with Jer. 25:1, 9).

After having listened for a while with growing annoyance, the king takes the roll, cuts it up and throws it into the fire. That was his enraged way of doing away with the judgment. He could neither destroy the roll nor one single word which was written on it (on the contrary, at the LORD's command another roll replaces it, on which are added "many like words"). Rather, by his destructive act, the king brought additional punishment upon his head (vv. 30, 31; Prov. 13:13).

How many people despise the Word of God without necessarily imitating Jehoiakim's reckless gesture! (Ps. 50:17; 1 John 4:6).

Ιερεμίας 37:1-21
1Και εβασιλευσε Σεδεκιας ο βασιλευς, ο υιος του Ιωσιου, αντι Χονιου υιου του Ιωακειμ, τον οποιον Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος κατεστησε βασιλεα εν τη γη Ιουδα.2Και δεν ηκουσεν αυτος και οι δουλοι αυτου και ο λαος του τοπου τους λογους του Κυριου, τους οποιους ελαλησε δια Ιερεμιου του προφητου.3Και απεστειλεν ο βασιλευς Σεδεκιας τον Ιεουχαλ υιον του Σελεμιου και τον Σοφονιαν υιον του Μαασιου, τον ιερεα, προς Ιερεμιαν τον προφητην, λεγων, Δεηθητι, παρακαλω, υπερ ημων προς Κυριον τον Θεον ημων.4Ο δε Ιερεμιας εισηρχετο και εξηρχετο μεταξυ του λαου, και δεν ειχον βαλει αυτον εις φυλακην.5Και εξηλθε το στρατευμα του Φαραω εκ της Αιγυπτου· και οτε οι Χαλδαιοι οι πολιορκουντες την Ιερουσαλημ ηκουσαν την φημην αυτων, ανεχωρησαν απο Ιερουσαλημ.6Και εγεινε λογος Κυριου προς Ιερεμιαν τον προφητην, λεγων,7Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος του Ισραηλ· Ουτω θελετε ειπει προς τον βασιλεα του Ιουδα, οστις απεστειλεν υμας προς εμε δια να με ερωτησητε· Ιδου, το στρατευμα του Φαραω το εξελθον εις βοηθειαν υμων θελει επιστρεψει εις την γην αυτου, την Αιγυπτον·8και οι Χαλδαιοι θελουσιν επαναστρεψει και πολεμησει κατα της πολεως ταυτης και θελουσι κυριευσει αυτην και κατακαυσει αυτην εν πυρι.9Ουτω λεγει Κυριος· Μη πλανασθε, λεγοντες, οι Χαλδαιοι εξαπαντος θελουσιν απελθει αφ' ημων· επειδη δεν θελουσιν απελθει.10Διοτι και αν παταξητε απαν το στρατευμα των Χαλδαιων, το οποιον σας πολεμει, και εναπολειφθωσι πεπληγωμενοι τινες μεταξυ αυτων, ουτοι θελουσι σηκωθη εκαστος εκ της σκηνης αυτου και κατακαυσει την πολιν ταυτην εν πυρι.
11Και οτε το στρατευμα των Χαλδαιων απηλθεν απο Ιερουσαλημ δια τον φοβον του στρατευματος του Φαραω,12τοτε εξηλθεν ο Ιερεμιας εξ Ιερουσαλημ, δια να υπαγη εις την γην Βενιαμιν, ωστε να υπεκφυγη εκειθεν μεταξυ του λαου.13Και οτε αυτος ηλθεν εις την πυλην Βενιαμιν, ο αρχηγος της φρουρας ευρισκετο εκει, του οποιου το ονομα ητο Ιρειας υιος του Σελεμιου, υιου του Ανανιου· και επιασε τον Ιερεμιαν τον προφητην, λεγων, Συ προσφευγεις προς τους Χαλδαιους.14Και ειπεν ο Ιερεμιας, Ψευδος ειναι· εγω δεν προσφευγω προς τους Χαλδαιους. Πλην δεν ηκουσεν αυτον· και επιασεν ο Ιρειας τον Ιερεμιαν και εφερεν αυτον προς τους αρχοντας.15Και ωργισθησαν οι αρχοντες κατα του Ιερεμιου και επαταξαν αυτον και εφυλακισαν αυτον εν τη οικια Ιωναθαν τον γραμματεως, διοτι ταυτην ειχον καμει δεσμωτηριον.16Οτε δε ο Ιερεμιας εισηλθεν εις τον λακκον και εις τας κρυπτας και εκαθησεν ο Ιερεμιας εκει πολλας ημερας,17τοτε απεστειλε Σεδεκιας ο βασιλευς και ελαβεν αυτον, και ηρωτησεν αυτον ο βασιλευς κρυφιως εν τη οικια αυτου και ειπεν, Ειναι λογος παρα Κυριου; Και ο Ιερεμιας ειπεν, ειναι· και ειπεν, εις την χειρα του βασιλεως της Βαβυλωνος θελεις παραδοθη.18Και ειπεν ο Ιερεμιας προς τον βασιλεα Σεδεκιαν, Τι ημαρτησα εις σε η εις τους δουλους σου η εις τον λαον τουτον, και με εβαλετε εις το δεσμωτηριον;19και που ειναι οι προφηται σας οι προφητευσαντες εις εσας, λεγοντες, Ο βασιλευς της Βαβυλωνος δεν θελει ελθει εφ' υμας και επι την γην ταυτην;20δια τουτο ακουσον τωρα, παρακαλω, κυριε μου βασιλευ· ας γεινη δεκτη, παρακαλω, η δεησις μου ενωπιον σου· και μη με επαναστρεψης εις την οικιαν Ιωναθαν του γραμματεως, δια να μη αποθανω εκει.21Τοτε προσεταξεν ο βασιλευς Σεδεκιας και εφυλαττον τον Ιερεμιαν εν τη αυλη της φυλακης, και εδιδον εις αυτον καθ' ημεραν ολιγον αρτον εκ των αρτοπωλειων, εωσου εξελιπεν ολος ο αρτος της πολεως. Και εμεινεν ο Ιερεμιας εν τη αυλη της φυλακης.

Ch. 37 takes us back to the time of Zedekiah. Not as evil as, but weaker than his predecessor, this king also turns a deaf ear to the words of the LORD. That does not stop him, as in Jeremiah 21, from consulting Jeremiah and calling on him for help. Very often we are more inclined to make demands of the Lord than to listen to what He wants to say to us. But if we want Him to answer our prayers let us start by obeying Him! (John 15:7).

Events appear for a moment to contradict what the prophet has declared. Instead of taking Jerusalem, the Chaldeans, under threat from the Egyptian army, have lifted the siege and gone away. The city seems to be safe. The LORD reminds Jeremiah that this is purely a short-term situation! Jeremiah thinks to benefit from this by leaving the condemned city, but he is recognised, brought before the princes and charged with treason. At the time of Jehoiakim, the princes seemed to be more sympathetic than the king (Jer. 36:19). Under Zedekiah it is the opposite. When Jeremiah has been beaten and imprisoned by the princes, the king arranges a secret meeting with him and then improves the conditions of his captivity.

Ιερεμίας 38:1-13
1Και ηκουσαν Σεφατιας ο υιος του Ματθαν και Γεδαλιας ο υιος του Πασχωρ και Ιουχαλ ο υιος του Σελεμιου και Πασχωρ ο υιος του Μαλχιου τους λογους, τους οποιους ο Ιερεμιας ελαλησε προς παντα τον λαον, λεγων,2Ουτω λεγει Κυριος· Οστις καθηται εν τη πολει ταυτη, θελει αποθανει υπο μαχαιρας, υπο πεινης και υπο λοιμου· αλλ' οστις εξελθη προς τους Χαλδαιους, θελει ζησει· και η ζωη αυτου θελει εισθαι ως λαφυρον εις αυτον, και θελει ζησει·3ουτω λεγει Κυριος· Η πολις αυτη θελει εξαπαντος παραδοθη εις την χειρα του στρατευματος του βασιλεως της Βαβυλωνος και θελει κυριευσει αυτην.4Και ειπον οι αρχοντες προς τον βασιλεα, Ας θανατωθη, παρακαλουμεν, ο ανθρωπος ουτος· διοτι εκλυει ουτω τας χειρας των ανδρων των πολεμιστων των εναπολειφθεντων εν τη πολει ταυτη και τας χειρας παντος του λαου, λαλων προς αυτους τοιουτους λογους· διοτι ο ανθρωπος ουτος δεν ζητει το καλον του λαου τουτου αλλα το κακον.5Και ειπε Σεδεκιας ο βασιλευς, Ιδου, εις την χειρα σας ειναι· διοτι ο βασιλευς δεν δυναται ουδεν εναντιον σας.6Τοτε ελαβον τον Ιερεμιαν, και ερριψαν αυτον εις τον λακκον του Μαλχιου υιου του Αμμελεχ τον εν τη αυλη της φυλακης, και κατεβιβασαν τον Ιερεμιαν δια σχοινιων· και εν τω λακκω δεν ητο υδωρ αλλα βορβορος, και εχωθη ο Ιερεμιας εις τον βορβορον.7Και οτε ηκουσεν Αβδε-μελεχ ο Αιθιοψ, εις των ευνουχων, ο εν τη οικια του βασιλεως, οτι εβαλον τον Ιερεμιαν εις τον λακκον, ενω ο βασιλευς εκαθητο εν τη πυλη Βενιαμιν,8εξηλθεν ο Αβδε-μελεχ εκ της οικιας του βασιλεως και ελαλησε προς τον βασιλεα, λεγων,9Κυριε μου βασιλευ, οι ανθρωποι ουτοι επραξαν κακα εις οσα εκαμον εις τον Ιερεμιαν τον προφητην, τον οποιον ερριψαν εις τον λακκον· και αυτος ηθελεν αποθανει υπο πεινης εν τω τοπω οπου ειναι, διοτι δεν ειναι πλεον αρτος εν τη πολει.10Και προσεταξεν ο βασιλευς τον Αβδε-μελεχ τον Αιθιοπα, λεγων, Λαβε εντευθεν τριακοντα ανθρωπους μετα σου και αναβιβασον τον Ιερεμιαν τον προφητην εκ του λακκου, πριν αποθανη.11Και ελαβεν ο Αβδε-μελεχ τους ανθρωπους μεθ' εαυτου, και εισηλθεν εις την οικιαν του βασιλεως υπο το θησαυροφυλακιον, και εκειθεν ελαβε παλαια ρακη και παλαια σεσηποτα αποφορια και κατεβιβασεν αυτα δια σχοινιων εις τον λακκον προς τον Ιερεμιαν.12Και ειπε προς τον Ιερεμιαν Αβδε-μελεχ ο Αιθιοψ, Βαλε τωρα τα παλαια ρακη και τα σεσηποτα αποφορια υπο τας μασχαλας σου, υποκατω των σχοινιων. Και εκαμεν ο Ιερεμιας ουτω.13Και εσυραν τον Ιερεμιαν δια των σχοινιων και ανεβιβασαν αυτον εκ του λακκου· και εμεινεν ο Ιερεμιας εν τη αυλη της φυλακης.

The princes are furious with Jeremiah whom they accuse of having a defeatist attitude. They obtain from the king the authorisation they require to throw him in the pit and leave him there to die. How great is the distress of the man of God in that vile and muddy pit. But he calls upon the LORD and receives this precious reply: "fear not" (read Lam. 3:52-57). Rescue is near. God has prepared an instrument to carry it out: someone who was not even one of the people, a black servant in the court called Ebed-melech (he reminds us of the young man whom God used to rescue Paul: Acts 23:16). Zedekiah can be influenced for good as well as evil and allows himself to be swayed in his decision. We notice the difficult operation of getting Jeremiah out of the dark pit; this serves to underline Ebed-melech's devotion.

Falsely accused, beaten and thrown into that terrible dungeon, Jeremiah here is a type of the Lord Jesus. The end of v. 6 reminds us of Psalm 69:2: "I sink in deep mire, where there is no standing . . ." It is a picture of the suffering and death of Christ. And v. 13 can be compared with the beginning of Psalm 40 concerning His resurrection: "He brought me up also out of an horrible pit, out of the miry clay . . ."

Ιερεμίας 38:14-28
14Και απεστειλε Σεδεκιας ο βασιλευς και εφερε τον Ιερεμιαν τον προφητην προς εαυτον, εις την τριτην εισοδον την εν τω οικω του Κυριου· και ειπεν ο βασιλευς προς τον Ιερεμιαν, Θελω να σε ερωτησω εν πραγμα· μη κρυψης απ' εμου μηδεν.15Και ειπεν ο Ιερεμιας προς τον Σεδεκιαν, Εαν φανερωσω τουτο προς σε, δεν θελεις τωοντι με θανατωσει; και εαν σε συμβουλευσω, δεν θελεις με ακουσει;16Και ωμοσε κρυφιως Σεδεκιας ο βασιλευς προς τον Ιερεμιαν, λεγων, Ζη Κυριος, οστις εκαμεν εις ημας την ψυχην ταυτην, δεν θελω σε θανατωσει ουδε θελω σε δωσει εις την χειρα των ανθρωπων τουτων, οιτινες ζητουσι την ψυχην σου.17Και ειπεν ο Ιερεμιας προς τον Σεδεκιαν, Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Εαν τωοντι εξελθης προς τους αρχοντας του βασιλεως της Βαβυλωνος, τοτε η ψυχη σου θελει ζησει και η πολις αυτη δεν θελει κατακαυθη εν πυρι, και θελεις ζησει συ και ο οικος σου.18αλλ' εαν δεν εξελθης προς τους αρχοντας του βασιλεως της Βαβυλωνος, τοτε η πολις αυτη θελει παραδοθη εις την χειρα των Χαλδαιων και θελουσι κατακαυσει αυτην εν πυρι και συ δεν θελεις εκφυγει εκ της χειρος αυτων.19Και ειπε Σεδεκιας ο βασιλευς προς τον Ιερεμιαν, Εγω φοβουμαι τους Ιουδαιους, οιτινες κατεφυγον προς τους Χαλδαιους, μηποτε με παραδωσωσιν εις την χειρα αυτων και με εμπαιξωσι.20Και ειπεν ο Ιερεμιας, δεν θελουσι σε παραδωσει. Υπακουσον, παρακαλω, εις την φωνην του Κυριου, την οποιαν εγω λαλω προς σε· και θελει εισθαι καλον εις σε και η ψυχη σου θελει ζησει.21Εαν ομως συ δεν εξελθης, ουτος ειναι ο λογος, τον οποιον ο Κυριος εδειξεν εις εμε.22Και ιδου, πασαι αι γυναικες αι εναπολειφθεισαι εν τη οικια του βασιλεως του Ιουδα θελουσιν αχθη προς τους αρχοντας του βασιλεως της Βαβυλωνος, και αυται θελουσι λεγει, Οι ανδρες οι ειρηνικοι σου σε εδελεασαν και υπερισχυσαν εναντιον σου· εβυθισθησαν οι ποδες σου εις τον βορβορον και αυτοι εσυρθησαν οπισω·23και πασαι αι γυναικες σου και τα τεκνα σου θελουσιν αχθη προς τους Χαλδαιους· και συ δεν θελεις εκφυγει εκ της χειρος αυτων, αλλα θελεις πιασθη υπο της χειρος του βασιλεως της Βαβυλωνος· και θελεις καμει την πολιν ταυτην να κατακαυθη εν πυρι.24Και ειπεν ο Σεδεκιας προς τον Ιερεμιαν, Ας μη μαθη μηδεις περι των λογων τουτων και δεν θελεις αποθανει.25Και εαν οι αρχοντες ακουσωσιν οτι ωμιλησα μετα σου και ελθωσι προς σε και σοι ειπωσιν, Αναγγειλον προς ημας τωρα τι ελαλησας προς τον βασιλεα, μη κρυψης αυτο αφ' ημων και δεν θελομεν σε θανατωσει· και τι ο βασιλευς ελαλησε προς σε·26τοτε θελεις ειπει προς αυτους, Εγω υπεβαλον την δεησιν μου ενωπιον του βασιλεως, δια να μη με επαναστρεψη εις την οικιαν του Ιωναθαν, ωστε να αποθανω εκει.27Ηλθον δε παντες οι αρχοντες προς τον Ιερεμιαν και ηρωτησαν αυτον· και ανηγγειλε προς αυτους κατα παντας τους λογους εκεινους, τους οποιους προσεταξεν ο βασιλευς. Και αυτοι επαυσαν να ομιλωσι μετ' αυτου, διοτι δεν ηκουσθη το πραγμα.28Και εμεινεν ο Ιερεμιας εν τη αυλη της φυλακης, εως της ημερας καθ' ην εκυριευθη η Ιερουσαλημ· και ητο εκει, οτε η Ιερουσαλημ εκυριευθη.

Poor Zedekiah, tormented by worries and uncertainty, meets Jeremiah again in secret. Jeremiah urges him to go out "assuredly" to the Chaldean princes and surrender. He warns Zedekiah of what to expect if he does not do so: he is threatened with having his feet "sunk in the mire" (v. 22). No doubt the prophet says that whilst reflecting on his own recent experience! But what a difference there is between the two men! Whilst knowing the will of God, Zedekiah is powerless to carry it out because he is governed by the fear of men: fear of the Chaldeans, fear of the princes (vv. 5, 25), fear of the Jews who have already been taken captive (v. 19; see Prov. 29:25). The only fear that appears to be missing from his thoughts is the true fear of God. Indeed what a contrast with the confidence which faith gives to Jeremiah. This meeting makes us think of the scene in Acts 26 where we see Paul, the prisoner, appearing before king Agrippa. He can speak "freely" with him (v. 26) and ends by saying "I would to God that thou wert altogether such as I am, except these bonds" (v. 29). May God help us to be like Paul and Jeremiah, always full of courage before men because the Lord is with us (Heb. 13:6).

Ιερεμίας 39:1-18
1Εν τω εννατω ετει του Σεδεκιου βασιλεως του Ιουδα, τον δεκατον μηνα, ηλθε Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος και απαν το στρατευμα αυτου κατα της Ιερουσαλημ και επολιορκουν αυτην.2Εν δε τω ενδεκατω ετει του Σεδεκιου, τον τεταρτον μηνα, την εννατην του μηνος, επορθηθη η πολις.3Και παντες οι αρχοντες του βασιλεως της Βαβυλωνος εισηλθον και εκαθησαν εν τη μεσαια πυλη, Νεργαλ-σαρεσερ, Σαμγαρ-νεβω, Σαρσεχειμ, Ραβ-σαρεις, Νεργαλ-σαρεσερ, Ραβ-μαγ και παντες οι λοιποι αρχοντες του βασιλεως της Βαβυλωνος.4Και ως ειδεν αυτους Σεδεκιας ο βασιλευς του Ιουδα και παντες οι ανδρες του πολεμου, εφυγον και εξηλθον την νυκτα εκ της πολεως δια της οδου του κηπου του βασιλεως, δια της πυλης της μεταξυ των δυο τειχων· και εξηλθε δια της οδου της πεδιαδος.5Το δε στρατευμα των Χαλδαιων κατεδιωξεν οπισω αυτων, και εφθασαν τον Σεδεκιαν εις τας πεδιαδας της Ιεριχω· και συνελαβον αυτον και ανηγαγον αυτον προς τον Ναβουχοδονοσορ βασιλεα της Βαβυλωνος εις Ριβλα, εν γη Αιμαθ, και επροφερε καταδικην επ' αυτον.6Και εσφαξεν ο βασιλευς της Βαβυλωνος τους υιους του Σεδεκιου εν Ριβλα ενωπιον αυτου, και παντας τους αρχοντας του Ιουδα εσφαξεν ο βασιλευς της Βαβυλωνος.7Και τους οφθαλμους του Σεδεκιου εξετυφλωσε και εδεσεν αυτον με δυο χαλκινας αλυσεις, δια να φερη αυτον εις την Βαβυλωνα.8Και την οικιαν του βασιλεως και τας οικιας του λαου κατεκαυσαν οι Χαλδαιοι εν πυρι, και τα τειχη της Ιερουσαλημ κατηδαφισαν.9Το δε υπολοιπον του λαου το εναπολειφθεν εν τη πολει και τους προσφυγοντας, οιτινες προσεφυγον εις αυτον, και το υπολοιπον του λαου το εναπολειφθεν εφερεν αιχμαλωτον εις Βαβυλωνα Νεβουζαραδαν ο αρχισωματοφυλαξ.10Εκ δε του λαου τους πτωχους τους μη εχοντας μηδεν αφηκεν ο Νεβουζαραδαν ο αρχισωματοφυλαξ εν τη γη του Ιουδα και εδωκεν εις αυτους αμπελωνας και αγρους εν τω καιρω εκεινω.
11Και εδωκε διαταγην Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος περι του Ιερεμιου εις τον Νεβουζαραδαν τον αρχισωματοφυλακα, λεγων,12Λαβε αυτον και επιμεληθητι αυτου και μη καμης εις αυτον κακον· αλλ' οπως λαληση προς σε, ουτω καμε εις αυτον.13Και απεστειλεν ο Νεβουζαραδαν ο αρχισωματοφυλαξ και ο Νεβουσαζβαν, ο Ραβ-σαρεις και ο Νεργαλ-σαρεσερ, ο Ραβ-μαγ και παντες οι αρχοντες του βασιλεως της Βαβυλωνος,14απεστειλαν και ελαβον τον Ιερεμιαν εκ της αυλης της φυλακης και παρεδωκαν αυτον εις τον Γεδαλιαν, υιον του Αχικαμ υιου του Σαφαν, δια να φερη αυτον εις τον οικον αυτου· και κατωκησε μεταξυ του λαου.15Και εγεινε λογος Κυριου προς τον Ιερεμιαν, ενω ητο κεκλεισμενος εν τη αυλη της φυλακης, λεγων,16Υπαγε και λαλησον προς Αβδε-μελεχ τον Αιθιοπα, λεγων, Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Ιδου, εγω θελω φερει τους λογους μου επι την πολιν ταυτην δια κακον και ουχι δια καλον· και θελουσιν εκτελεσθη ενωπιον σου την ημεραν εκεινην.17Θελω ομως σε σωσει εν τη ημερα εκεινη, λεγει Κυριος, και δεν θελεις παραδοθη εις την χειρα των ανθρωπων, των οποιων συ φοβεισαι το προσωπον,18διοτι εξαπαντος θελω σε σωσει και δεν θελεις πεσει δια μαχαιρας, αλλ' η ζωη σου θελει εισθαι ως λαφυρον εις σε, επειδη πεποιθας επ' εμε, λεγει Κυριος.

Here we have the tragic taking of Jerusalem! Zedekiah and his soldiers escape through the garden. But too late! They are overtaken, chained up and brought to the king of Babylon. Eleven years earlier, this king of Babylon had himself set Zedekiah on the throne of Judah and had made him take an oath of loyalty swearing by God (2 Chron. 36:13; Ezek. 17:18-20). By revolting with Egyptian support (Jer. 37:7), Zedekiah had broken his word and shown to the enemies of Israel how little he valued the name of the LORD, to which Nebuchadnezzar had, in contrast, attached great worth. Hence the cruel punishment which the king suffered for being a coward and not keeping his word.

A personal word is addressed to Ebed-melech in vv. 15-18. God knows his fears (v. 17) – just as He knows all our worries – and He does not condemn them. But whereas Zedekiah's fears had led him to rely on men to escape from other men, the fear which Ebed-melech experienced made him fall back on the LORD. "Thou hast put thy trust in me", the LORD says. This good testimony gives this humble foreign slave access to the promises of grace found in Jer. 17:7-8 (cf. Ps. 37:3, 39-40; Ruth 2:12).

Ιερεμίας 40:1-10
1Ο λογος ο γενομενος προς Ιερεμιαν παρα Κυριου, αφου Νεβουζαραδαν ο αρχισωματοφυλαξ εξαπεστειλεν αυτον απο Ραμα, οτε ειχε λαβει αυτον δεδεμενον με χειροδεσμα μεταξυ παντων των μετοικισθεντων απο Ιερουσαλημ και Ιουδα, οιτινες εφεροντο αιχμαλωτοι εις την Βαβυλωνα.2Και επιασεν ο αρχισωματοφυλαξ τον Ιερεμιαν και ειπε προς αυτον, Κυριος ο Θεος σου ελαλησε τα κακα ταυτα επι τον τοπον τουτον.3Και επεφερεν αυτα ο Κυριος και εκαμε καθως ειπεν· επειδη ημαρτησατε εις τον Κυριον και δεν υπηκουσατε εις την φωνην αυτου, δια τουτο εγεινεν εις εσας το πραγμα τουτο.4Και τωρα ιδου, σε ελυσα σημερον εκ των χειροδεσμων των επι των χειρων σου· εαν φαινηται εις σε καλον να ελθης μετ' εμου εις την Βαβυλωνα, ελθε, και εγω θελω σε περιποιηθη· αλλ' εαν φαινηται εις σε κακον να ελθης μετ' εμου εις την Βαβυλωνα, μεινον· ιδου, πας ο τοπος ειναι εμπροσθεν σου· οπου σοι φαινεται καλον και αρεστον να υπαγης, εκει υπαγε.5Και επειδη δεν εστρεφετο, Επιστρεψον λοιπον, ειπε, προς τον Γεδαλιαν, υιον του Αχικαμ υιου του Σαφαν, τον οποιον ο βασιλευς της Βαβυλωνος κατεστησεν επι τας πολεις του Ιουδα, και κατοικησον μετ' αυτου μεταξυ του λαου· η υπαγε οπου σοι φαινεται αρεστον να υπαγης. Και εδωκεν εις αυτον ο αρχισωματοφυλαξ ζωοτροφιας και δωρα και εξαπεστειλεν αυτον.6Και υπηγεν ο Ιερεμιας προς Γεδαλιαν τον υιον του Αχικαμ εις Μισπα και κατωκησε μετ' αυτου μεταξυ του λαου του εναπολειφθεντος εν τη γη.
7Ακουσαντες δε παντες οι αρχηγοι των στρατευματων των εν τω αγρω, αυτοι και οι ανδρες αυτων, οτι ο βασιλευς της Βαβυλωνος κατεστησε Γεδαλιαν τον υιον του Αχικαμ επι την γην και ετι ενεπιστευθη εις αυτον ανδρας και γυναικας και παιδια και εκ των πτωχων της γης, εκ των μη μετοικισθεντων εις την Βαβυλωνα,8ηλθον προς τον Γεδαλιαν εις Μισπα και Ισμαηλ ο υιος του Νεθανιου και Ιωαναν και Ιωναθαν οι υιοι του Καρηα και Σεραιας ο υιος του Τανουμεθ και οι υιοι του Ιωφη του Νετωφαθιτου και Ιεζανιας υιος Μααχαθιτου τινος, αυτοι και οι ανδρες αυτων.9Και ωμοσε προς αυτους Γεδαλιας ο υιος του Αχικαμ υιου του Σαφαν και προς τους ανδρας αυτων, λεγων, Μη φοβεισθε να ησθε δουλοι των Χαλδαιων· κατοικησατε εν τη γη και δουλευετε εις τον βασιλεα της Βαβυλωνος και θελει εισθαι καλον εις εσας.10Εγω δε, ιδου, θελω κατοικησει εν Μισπα, δια να παρισταμαι ενωπιον των Χαλδαιων, οιτινες θελουσιν ελθει προς ημας· και σεις συναξατε οινον και οπωρικα και ελαιον και βαλετε αυτα εις τα αγγεια σας και κατοικησατε εν ταις πολεσιν υμων, τας οποιας κρατειτε.

What has become of Jeremiah during all these events? He remained in the courtyard of the prison "until the day that Jerusalem was taken" (Jer. 38:28). He was then chained up with all the other captives and, until they reached Ramah, was one of those in the dismal procession being deported into exile. However, Nebuzar-adan, the captain of the guard in charge of the prisoners, received favourable instructions concerning Jeremiah from the king of Babylon himself. Not only is no harm to come to him, but the prophet is allowed to determine his own future for himself. Will he go to Babylon where the "good figs" from Jeremiah 24 are, those taken captive whom the LORD has promised to protect and prosper? Or will he stay with these poor people of the land who are left in Judah? Despite the freedom which he has been given, the prophet refuses to choose for himself (v. 5), thus giving us a new lesson in dependence. It is not a question of his well-being, rather the desire to be in the place where God wants to put him to serve Him. Without any special sign from above, he lets the captain of the guard choose for him and recognises the LORD's will in the advice which he gets.

Ιερεμίας 40:11-16; Ιερεμίας 41:1-10
11Παρομοιως παντες οι Ιουδαιοι οι εν Μωαβ και οι μεταξυ των υιων Αμμων και οι εν Εδωμ και οι εν πασι τοις τοποις, οτε ηκουσαν οτι ο βασιλευς της Βαβυλωνος αφηκεν υπολοιπον εις τον Ιουδαν και οτι κατεστησεν επ' αυτους Γεδαλιαν τον υιον του Αχικαμ υιου του Σαφαν,12τοτε επεστρεψαν παντες οι Ιουδαιοι εκ παντων των τοπων οπου ησαν διεσπαρμενοι και ηλθον εις την γην του Ιουδα, προς τον Γεδαλιαν εις Μισπα, και εσυναξαν οινον και οπωρικα πολλα σφοδρα.13Ο δε Ιωαναν ο υιος του Καρηα και παντες οι αρχηγοι των στρατευματων των εν τω αγρω ηλθον προς τον Γεδαλιαν εις Μισπα,14και ειπον προς αυτον, Εξευρεις τωοντι οτι ο Βααλεις ο βασιλευς των υιων Αμμων απεστειλε τον Ισμαηλ τον υιον του Νεθανιου δια να σε φονευση; Αλλ' ο Γεδαλιας ο υιος του Αχικαμ δεν επιστευσεν εις αυτους.15Τοτε Ιωαναν ο υιος του Καρηα ελαλησε κρυφιως προς τον Γεδαλιαν εν Μισπα, λεγων, Ας υπαγω τωρα και ας παταξω τον Ισμαηλ τον υιον του Νεθανιου και ουδεις θελει μαθει αυτο· δια τι να σε φονευση και ουτω παντες οι Ιουδαιοι, οι συνηγμενοι περι σε, να διασκορπισθωσι και το υπολοιπον του Ιουδα να απολεσθη;16Αλλ' ο Γεδαλιας ο υιος του Αχικαμ ειπε προς Ιωαναν τον υιον του Καρηα, Μη καμης το πραγμα τουτο, διοτι ψευδη λεγεις περι του Ισμαηλ.
1Και εν τω εβδομω μηνι ο Ισμαηλ ο υιος του Νεθανιου, υιου του Ελισαμα, εκ του βασιλικου σπερματος και εκ των αρχοντων του βασιλεως, και δεκα ανδρες μετ' αυτου, ηλθον προς τον Γεδαλιαν τον υιον του Αχικαμ εις Μισπα· και συνεφαγον εκει αρτον εν Μισπα.2Και εσηκωθη Ισμαηλ ο υιος του Νεθανιου και οι δεκα ανδρες οι οντες μετ' αυτου και επαταξαν τον Γεδαλιαν τον υιον του Αχικαμ υιου του Σαφαν δια ρομφαιας και εθανατωσαν αυτον, τον οποιον ο βασιλευς της Βαβυλωνος ειχε καταστησει επι την γην.3Και παντας τους Ιουδαιους τους οντας μετ' αυτου, μετα του Γεδαλιου εν Μισπα, και τους Χαλδαιους τους ευρεθεντας εκει, ανδρας πολεμιστας, επαταξεν ο Ισμαηλ.4Και την δευτεραν ημεραν, αφου εθανατωσε τον Γεδαλιαν, και ουδεις ειχε μαθει αυτο,5τοτε τινες απο Συχεμ, απο Σηλω και απο Σαμαρειας, ογδοηκοντα ανδρες, εξυρισμενοι τους πωγωνας και διεσχισμενοι τα ιματια και με εντομας εις το σωμα, ηρχοντο μετα προσφορας και λιβανιου εν τη χειρι αυτων, δια να φερωσιν εις τον οικον του Κυριου.6Και εξηλθεν Ισμαηλ ο υιος του Νεθανιου εις απαντησιν αυτων εκ Μισπα, κλαιων ενω επορευετο· και οτε απηντησεν αυτους, ειπε προς αυτους, Εισελθετε προς Γεδαλιαν τον υιον του Αχικαμ.7Και οτε ηλθον εις το μεσον της πολεως, Ισμαηλ ο υιος του Νεθανιου εσφαξεν αυτους και ερριψεν εις το μεσον του λακκου, αυτος και οι ανδρες οι μετ' αυτου.8Δεκα ομως ανδρες ευρεθησαν μεταξυ αυτων και ειπον προς τον Ισμαηλ, Μη μας θανατωσης, διοτι εχομεν θησαυρους εν τω αγρω, σιτον και κριθην και ελαιον και μελι. Ουτως εκρατηθη και δεν εθανατωσεν αυτους μεταξυ των αδελφων αυτων.9Ο δε λακκος, εις τον οποιον ο Ισμαηλ ερριψε παντα τα πτωματα των ανδρων, τους οποιους επαταξεν εξ αιτιας του Γεδαλιου, ητο εκεινος, τον οποιον ο βασιλευς Ασα ειχε καμει υπο φοβου του Βαασα βασιλεως του Ισραηλ· τουτον ο Ισμαηλ ο υιος του Νεθανιου εγεμισεν απο των θανατωθεντων.10Και ηχμαλωτισεν ο Ισμαηλ απαν το υπολοιπον του λαου το εν Μισπα, τας θυγατερας του βασιλεως και παντα τον λαον τον εναπολειφθεντα εν Μισπα, τον οποιον Νεβουζαραδαν ο αρχισωματοφυλαξ ειχεν εμπιστευθη εις τον Γεδαλιαν τον υιον του Αχικαμ· και ηχμαλωτισεν αυτα ο Ισμαηλ ο υιος του Νεθανιου και ανεχωρησε, δια να περαση προς τους υιους Αμμων.

With the destruction of Jerusalem and the capture of her last king, Nebuchadnezzar has suppressed any possibility of revolt in the kingdom of Judah. He has, however, left a certain number of the poorest inhabitants so that the country is not allowed to go to waste and has placed in charge of them Gedaliah, a governor who is popular with everybody. During this time we see the LORD graciously watching over these people, who have escaped captivity, by giving them good harvests (v. 12; cf. Prov. 30:25).

Sadly this favourable period does not last. God, who knows their hearts, allows further tragic events to show the people their condition. One of Israel's old enemies, who was thought to have been wiped out, reappears — the king of the Ammonites (v. 14). He is still very much alive and his evil plans have not altered; the weakness of the people now gives him the chance to show this. Just so does Satan, our great adversary act. He never gives up and is always seeking to take advantage of the things which weaken our resistance (tiredness, laziness, carelessness . . .).

With the help of Baalis, Ishmael, no doubt jealous of Gedaliah's power, organises a cowardly plot to assassinate him and the Jews who are with him at Mizpah.

Ιερεμίας 41:11-18; Ιερεμίας 42:1-6
11Και οτε ηκουσεν Ιωαναν ο υιος του Καρηα και παντες οι αρχηγοι των στρατευματων οι μετ' αυτου παντα τα κακα, τα οποια εκαμεν Ισμαηλ ο υιος του Νεθανιου,12ελαβον παντας τους ανδρας και υπηγαν να πολεμησωσι με τον Ισμαηλ τον υιον του Νεθανιου· και ευρηκαν αυτον πλησιον των πολλων υδατων των εν Γαβαων.13Και ως ειδε πας ο λαος ο μετα του Ισμαηλ Ιωαναν τον υιον του Καρηα και παντας τους αρχηγους των στρατευματων των μετ' αυτου, εχαρησαν.14Και εστραφησαν πας ο λαος, τον οποιον ο Ισμαηλ ηχμαλωτισεν απο Μισπα, και επεστρεψαν και υπηγαν μετα του Ιωαναν υιου του Καρηα.15Αλλ' ο Ισμαηλ ο υιος του Νεθανιου εξεφυγεν απο του Ιωαναν μετα οκτω ανδρων και υπηγε προς τους υιους Αμμων.16Και ελαβεν ο Ιωαναν ο υιος του Καρηα και παντες οι αρχηγοι των στρατευματων οι μετ' αυτου, απαν το υπολοιπον του λαου, το οποιον ηλευθερωσεν απο του Ισμαηλ υιου του Νεθανιου, απο Μισπα, αφου επαταξε Γεδαλιαν τον υιον του Αχικαμ, τους δυνατους ανδρας του πολεμου και τας γυναικας και τα παιδια και τους ευνουχους, τους οποιους ηχμαλωτισεν απο Γαβαων,17και υπηγαν και κατωκησαν εν τη κατοικια του Χιμαμ, τη πλησιον της Βηθλεεμ, δια να υπαγωσι να εισελθωσιν εις την Αιγυπτον,18εξ αιτιας των Χαλδαιων· διοτι εφοβηθησαν απο αυτους, επειδη ο Ισμαηλ ο υιος του Νεθανιου επαταξε τον Γεδαλιαν τον υιον του Αχικαμ, τον οποιον ο βασιλευς της Βαβυλωνος κατεστησεν επι την γην.
1Και προσηλθον παντες οι αρχηγοι των στρατευματων και Ιωαναν ο υιος του Καρηα και Ιεζανιας ο υιος του Ωσαιου και πας ο λαος απο μικρου εως μεγαλου,2και ειπον προς Ιερεμιαν τον προφητην, Ας γεινη δεκτη, παρακαλουμεν, η δεησις ημων ενωπιον σου, και δεηθητι υπερ ημων προς Κυριον τον Θεον σου περι παντων τουτων των εναπολειφθεντων· διοτι εμειναμεν ολιγοι εκ πολλων, καθως οι οφθαλμοι σου βλεπουσιν ημας3δια να φανερωση εις ημας Κυριος ο Θεος σου την οδον εις την οποιαν πρεπει να περιπατησωμεν και το πραγμα το οποιον πρεπει να καμωμεν.4Και ειπε προς αυτους Ιερεμιας ο προφητης, Ηκουσα· ιδου, θελω δεηθη προς Κυριον τον Θεον υμων κατα τους λογους υμων, και οποιονδηποτε λογον ο Κυριος αποκριθη περι υμων, θελω αναγγειλει προς υμας· δεν θελω κρυψει ουδεν αφ' υμων.5Και αυτοι ειπον προς τον Ιερεμιαν, Ο Κυριος ας ηναι αληθης και πιστος μαρτυς μεταξυ ημων, οτι βεβαιως θελομεν καμει κατα παντας τους λογους, καθ' ους Κυριος ο Θεος σου σε αποστειλη προς ημας·6ειτε καλον και ειτε κακον, θελομεν υπακουσει εις την φωνην Κυριου του Θεου ημων, προς τον οποιον ημεις σε αποστελλομεν, δια να γεινη καλον εις ημας, οταν υπακουσωμεν εις την φωνην Κυριου του Θεου ημων.

The news of the terrible massacre at Mizpah has reached Johanan. He quickly proceeds to head off Ishmael's army and, when they meet, all the people whom Ishmael was taking to captivity to Ammon rush to change sides. Ishmael himself, realising that he is up against a more powerful opponent, escapes with eight men and finds shelter with Baalis, his protector. For their part, Johanan and the people he had rescued stay at the inn at Chimham near Bethlehem (perhaps the same one where, later on, no place would be found for the Son of God – Luke 2:7).

However, these poor people are by no means out of danger yet. The murder of the governor chosen by the king of Babylon leaves the Jews to face the wrath of the latter when he finds out about it. Nebuchadnezzar, who has been pushed to the limit by the repeated rebellions of the people of Judah, will certainly intervene with the utmost severity, the innocent ones paying the price for the guilty this time. In their fear and perplexity, Johanan and his companions turn in apparent humility to Jeremiah whom we find here amongst them again. He is the bearer of the Word of God which is, and let us repeat it, the only source of light for us as it is for this people (Ps. 119:105).

Ιερεμίας 42:7-22
7Και μετα δεκα ημερας εγεινε λογος Κυριου προς τον Ιερεμιαν.8Και εκαλεσε τον Ιωαναν τον υιον του Καρηα και παντας τους αρχηγους των στρατευματων τους μετ' αυτου και παντα τον λαον, απο μικρου εως μεγαλου,9και ειπε προς αυτους, Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος του Ισραηλ, προς τον οποιον με απεστειλατε δια να υποβαλω την δεησιν υμων ενωπιον αυτου·10Εαν εξακολουθητε να κατοικητε εν τη γη ταυτη, τοτε θελω σας οικοδομησει και δεν θελω σας κατακρημνισει, και θελω σας φυτευσει και δεν θελω σας εκριζωσει, διοτι μετενοησα δια το κακον το οποιον εκαμα εις εσας.11Μη φοβηθητε απο του βασιλεως της Βαβυλωνος, απο του οποιου τωρα φοβεισθε· μη φοβηθητε απ' αυτου, λεγει Κυριος, διοτι εγω ειμαι μεθ' υμων, δια να σωσω υμας και να ελευθερωσω υμας εκ της χειρος αυτου.12Και θελω δωσει οικτιρμους εις υμας, δια να οικτειρη υμας και να επιστρεψη υμας εις την γην υμων.13Αλλ' εαν σεις λεγητε, δεν θελομεν κατοικησει εν τη γη ταυτη, μη υπακουοντες εις την φωνην Κυριου του Θεου υμων,14λεγοντες, Ουχι· αλλα θελομεν εισελθει εις την γην της Αιγυπτου, οπου δεν θελομεν βλεπει πολεμον, και ηχον σαλπιγγος δεν θελομεν ακουει, και απο αρτον δεν θελομεν πεινασει, και εκει θελομεν κατοικησει·15δια τουτο, ακουσατε τωρα τον λογον του Κυριου, σεις οι υπολοιποι του Ιουδα· ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Εαν σεις προσηλωσητε το προσωπον σας εις το να εισελθητε εις την Αιγυπτον και υπαγητε να παροικησητε εκει,16τοτε η μαχαιρα, την οποιαν σεις φοβεισθε, θελει σας φθασει εκει εν τη γη της Αιγυπτου· και η πεινα, απο της οποιας σεις τρομαζετε, θελει εισθαι προσκεκολλημενη οπισω σας εκει εν τη Αιγυπτω, και εκει θελετε αποθανει·17και παντες οι ανδρες οι προσηλωσαντες το προσωπον αυτων εις το να υπαγωσιν εις την Αιγυπτον δια να παροικησωσιν εκει, θελουσιν αποθανει εν μαχαιρα, εν πεινη και εν λοιμω· και ουδεις εξ αυτων θελει μεινει η εκφυγει απο του κακου, το οποιον εγω θελω φερει επ' αυτους.18Διοτι ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Καθως ο θυμος μου και η οργη μου εξεχυθησαν επι τους κατοικους της Ιερουσαλημ, ουτως η οργη μου θελει εκχυθη εφ' υμας, οταν εισελθητε εις την Αιγυπτον· και θελετε εισθαι εις βδελυγμα και εις θαμβος και εις καταραν και εις ονειδος· και δεν θελετε ιδει πλεον τον τοπον τουτον.19Ο Κυριος ειπε περι υμων, ω υπολοιποι του Ιουδα, Μη υπαγητε εις την Αιγυπτον· γνωρισατε καλως οτι σημερον διεμαρτυρηθην εναντιον σας.20Διοτι σεις εδολιευθητε εν ταις ψυχαις υμων, οτε με απεστειλατε προς Κυριον τον Θεον υμων, λεγοντες, Δεηθητι υπερ ημων προς Κυριον τον Θεον ημων· και κατα παντα οσα λαληση Κυριος ο Θεος ημων, ουτως απαγγειλον προς ημας και θελομεν καμει.21Και απηγγειλα σημερον προς εσας· και δεν υπηκουσατε εις την φωνην Κυριου του Θεου υμων ουδε εις παντα, δια τα οποια με απεστειλε προς εσας.22Τωρα λοιπον εξευρετε βεβαιως, οτι θελετε αποθανει εν μαχαιρα, εν πεινη και εν λοιμω, εν τω τοπω οπου επιθυμειτε να υπαγητε δια να παροικησητε εκει.

Threatened with reprisals from the king of Babylon, Johanan and his companions turned to Jeremiah for guidance. Let us consider the Lord Jesus whose image we have already seen so often reflected in this prophet. He is always with us: may we never fail to bring our problems and fears to Him.

Ten days pass by. The prophet is not quick to reply, as he himself is waiting to have God's mind revealed to him.

Why does the Lord often take so long to answer our prayers? He wants to test our trust in Him. Faith is always patient. Time alone will tell whether our prayer was a prayer of faith, or whether on the contrary, being tired of waiting, we have ended up looking for a solution to our problem ourselves.

The question asked was the following: Are we to go down into Egypt or stay in the land? From the mouth of Jeremiah the LORD makes known His gracious but decisive reply: "Stay in the land! You will be blessed there. The king of Babylon will look kindly and mercifully on you. It would be your ruin to go to Egypt."

Fellow believers, whatever the road which opens out before us, let us beware of setting out along it before knowing the Lord's will.

Ιερεμίας 43:1-13
1Και οτε επαυσεν ο Ιερεμιας λαλων προς παντα τον λαον παντας τους λογους Κυριου του Θεου αυτων, δια τους οποιους Κυριος ο Θεος αυτων απεστειλεν αυτον προς αυτους, παντας τους λογους τουτους,2τοτε ελαλησεν Αζαριας ο υιος του Ωσαιου και Ιωαναν ο υιος του Καρηα και παντες οι υπερηφανοι ανδρες, λεγοντες προς τον Ιερεμιαν· Ψευδεσαι· Κυριος ο Θεος ημων δεν σε απεστειλε να ειπης, Μη υπαγητε εις την Αιγυπτον δια να παροικησητε εκει·3αλλ' ο Βαρουχ ο υιος του Νηριου σε διεγειρει εναντιον ημων, δια να μας παραδωσης εις την χειρα των Χαλδαιων, να μας θανατωσωσι και να μας φερωσιν αιχμαλωτους εις την Βαβυλωνα.4Και δεν υπηκουσεν Ιωαναν ο υιος του Καρηα και παντες οι αρχηγοι των στρατευματων και πας ο λαος εις την φωνην του Κυριου, να κατοικησωσιν εν γη Ιουδα·5αλλ' ο Ιωαναν ο υιος του Καρηα και παντες οι αρχηγοι των στρατευματων ελαβον παντας τους υπολοιπους του Ιουδα, τους επιστρεψαντας εκ παντων των εθνων, οπου ειχον διασπαρη, δια να κατοικησωσιν εν γη Ιουδα,6τους ανδρας και τας γυναικας και τα παιδια και τας θυγατερας του βασιλεως και παντα ανθρωπον, τον οποιον Νεβουζαραδαν ο αρχισωματοφυλαξ ειχεν αφησει μετα του Γεδαλιου υιου του Αχικαμ υιου του Σαφαν, και τον Ιερεμιαν τον προφητην και τον Βαρουχ τον υιον του Νηριου·7και εισηλθον εις την γην της Αιγυπτου· διοτι δεν υπηκουσαν εις την φωνην του Κυριου· και ηλθον εως Ταφνης.
8Και εγεινε λογος Κυριου προς τον Ιερεμιαν εν Ταφνης, λεγων,9Λαβε εις την χειρα σου λιθους μεγαλους και κρυψον αυτους εμπροσθεν των οφθαλμων των ανδρων των Ιουδαιων εν αργιλλω εν τη κεραμεικη καμινω τη προς την εισοδον της οικιας του Φαραω, εν Ταφνης·10και ειπε προς αυτους, Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Ιδου, θελω εξαποστειλει και λαβει τον Ναβουχοδονοσορ τον βασιλεα της Βαβυλωνος, τον δουλον μου, και θελω θεσει τον θρονον αυτου επανω των λιθων τουτων, τους οποιους εκρυψα· και θελει απλωσει την βασιλικην αυτου σκηνην επανω αυτων.11Και θελει ελθει και παταξει την γην της Αιγυπτου και παραδωσει τους μεν δια θανατον, εις θανατον, τους δε δια αιχμαλωσιαν, εις αιχμαλωσιαν, τους δε δια ρομφαιαν, εις ρομφαιαν.12Και θελω αναψει πυρ εν ταις οικιαις των θεων της Αιγυπτου, και τας μεν θελει κατακαυσει τους δε θελει φερει εις αιχμαλωσιαν· και θελει ενδυθη την γην της Αιγυπτου, καθως ο ποιμην ενδυεται το ιματιον αυτου, και θελει εξελθει εκειθεν εν ειρηνη.13Και θελει συντριψει τα ειδωλα του οικου του ηλιου, του εν τη γη της Αιγυπτου· και τους οικους των θεων των Αιγυπτιων θελει κατακαυσει εν πυρι.

In turning to Jeremiah the people had solemnly undertaken to listen to the voice of the LORD "whether it be good, or whether it be evil" (Jer. 42:6). The reply could not have been clearer: they were not to leave. But that order did not fit in with the secret intentions of Johann and his companions. Their hearts had been led astray (Jer. 42:20), and they were determined to go into Egypt. Jeremiah 41:17 shows us that they had already planned this upon arrival at Chimham, even before consulting Jeremiah. Is it not mocking God to ask Him what His will is, knowing full well beforehand what you intend to do? Sadly such dishonesty happens more often than we think and we all need to be wary of our deceitful hearts (Jer. 17:9).

Yet again Jeremiah suffers unfairly. He is accused by these "proud men" of lying and seeking to have the people enslaved and killed. This man, on the contrary, shows the extent of his love by again accompanying the people on their disastrous journey.

They planned to go into hiding but that is precisely where Nebuchadnezzar will catch up with them (v. 11). Steps taken through lack of faith often bring us face to face with the problem we wanted to avoid.

Ιερεμίας 44:1-10
1Ο λογος ο γενομενος προς τον Ιερεμιαν περι παντων των Ιουδαιων των κατοικουντων εν τη γη της Αιγυπτου, των κατοικουντων εν Μιγδωλ και εν Ταφνης και εν Νωφ και εν τη γη Παθρως, λεγων,2Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· σεις ειδετε παντα τα κακα τα οποια επεφερα επι την Ιερουσαλημ και επι πασας τας πολεις του Ιουδα, και ιδου, αυται ερημοι την σημερον και δεν υπαρχει ο κατοικων εν αυταις,3εξ αιτιας της κακιας αυτων, την οποιαν επραξαν δια να με παροργισωσιν, υπαγοντες να θυμιαζωσι και να λατρευωσιν αλλους θεους, τους οποιους δεν εγνωρισαν αυτοι, σεις, ουδε οι πατερες σας.4Και απεστειλα προς εσας παντας τους δουλους μου τους προφητας, εγειρομενος πρωι και αποστελλων, λεγων, Μη πραττετε το βδελυρον τουτο πραγμα, το οποιον μισω.5Αλλα δεν ηκουσαν ουδε εκλιναν το ωτιον αυτων δια να επιστρεψωσιν απο της κακιας αυτων, ωστε να μη θυμιαζωσιν εις αλλους θεους.6Δια τουτο εξεχυθη η οργη μου και ο θυμος μου και εξεκαυθη εν ταις πολεσι του Ιουδα και εν ταις πλατειαις της Ιερουσαλημ· και εγειναν ερημοι, αβατοι, ως την ημεραν ταυτην.7Και τωρα ουτω λεγει Κυριος ο Θεος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Δια τι σεις πραττετε το μεγα τουτο κακον εναντιον των ψυχων σας, ωστε να αφανισητε αφ' υμων ανδρα και γυναικα, νηπιον και θηλαζον, εκ μεσου του Ιουδα, δια να μη μεινη εις εσας υπολοιπον·8παροργιζοντες με δια των εργων των χειρων σας, θυμιαζοντες εις αλλους θεους εν τη γη της Αιγυπτου, οπου ηλθετε να παροικησητε εκει, ωστε να αφανισητε εαυτους και να γεινητε καταρα και ονειδος μεταξυ παντων των εθνων της γης.9Μηπως ελησμονησατε τας κακιας των πατερων σας και τας κακιας των βασιλεων του Ιουδα και τας κακιας των γυναικων αυτων και τας κακιας σας και τας κακιας των γυναικων σας, τας οποιας επραξαν εν τη γη του Ιουδα και εν ταις πλατειαις της Ιερουσαλημ;10Δεν εταπεινωθησαν εως της ημερας ταυτης ουδε εφοβηθησαν ουδε περιεπατησαν εν τω νομω μου και εν τοις διαταγμασι μου, τα οποια εθεσα ενωπιον σας και ενωπιον των πατερων σας.

The LORD. had already asked at the beginning of this book, "What hast thou to do in the way of Egypt, to drink the waters of Sihor?" (Jer. 2:18). He knew very well why he did not want this journey into Egypt (cf. Deut. 17:16). Judah's terrible idolatry, particularly since the time of her king Manasseh, had been the reason for the judgments which had just befallen her. Now Egypt herself was also devoted to idols (even if they did have different names) and the people were running the risk of being even more corrupted there. This certainly proved to be the case! We can be sure that in closing a door to us, God wants to protect us from the dangers which He knows about, even if, at the time, we do not understand His reasons. By relying and acting on our own wisdom we can only greatly harm ourselves.

"Wherefore commit ye this great evil against your souls?" the LORD asks the people here. May we not forget that it is our souls which we damage when we do not carry out the Lord's will (Prov. 8:36; Hab. 2:10).

In spite of all the painful lessons they received, this stiff-necked people, the Jews, still had not humbled themselves; their pride was not broken (v. 10; Jer. 43:2).

Ιερεμίας 44:11-23
11Δια τουτο ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Ιδου, εγω θελω στησει το προσωπον μου εναντιον υμων εις κακον, και δια να εξολοθρευσω παντα τον Ιουδαν.12Και θελω λαβει τους υπολοιπους του Ιουδα, οιτινες εστησαν το προσωπον αυτων εις το να υπαγωσιν εις την γην της Αιγυπτου, δια να παροικησωσιν εκει, και θελουσι καταναλωθη παντες εν τη γη της Αιγυπτου· θελουσι πεσει εν μαχαιρα, θελουσι καταναλωθη εν πεινη· απο μικρου εως μεγαλου εν μαχαιρα και εν πεινη θελουσιν αποθανει· και θελουσιν εισθαι εις βδελυγμα, εις θαμβος και εις καταραν και εις ονειδος.13Διοτι θελω επισκεφθη τους κατοικουντας εν τη γη της Αιγυπτου, ως επεσκεφθην την Ιερουσαλημ, εν μαχαιρα, εν πεινη και εν λοιμω.14Και ουδεις εκ των υπολοιπων του Ιουδα, των απελθοντων εις την γην της Αιγυπτου δια να παροικησωσιν εκει, θελει εκφυγει η διασωθη, δια να επιστρεψη εις την γην του Ιουδα, εις την οποιαν αυτοι εχουσι προσηλωμενην την ψυχην αυτων, δια να επιστρεψωσι να κατοικησωσιν εκει· διοτι δεν θελουσιν επιστρεψει, ειμη οι διασεσωσμενοι.
15Και παντες οι ανδρες οι γνωριζοντες οτι αι γυναικες αυτων εθυμιαζον εις αλλους θεους, και πασαι αι γυναικες αι παρεστωσαι, συναξις μεγαλη, και πας ο λαος οι κατοικουντες εν τη γη της Αιγυπτου, εν Παθρως, απεκριθησαν προς τον Ιερεμιαν, λεγοντες,16Περι του λογου, τον οποιον ελαλησας προς ημας εν ονοματι Κυριου, δεν θελομεν σου ακουσει·17αλλα θελομεν εξαπαντος καμνει παν πραγμα εξερχομενον εκ του στοματος ημων, δια να θυμιαζωμεν εις την βασιλισσαν του ουρανου και να καμνωμεν σπονδας εις αυτην, καθως εκαμνομεν, ημεις και οι πατερες ημων, οι βασιλεις ημων και οι αρχοντες ημων, εν ταις πολεσι του Ιουδα και εν ταις πλατειαις της Ιερουσαλημ· και εχορταινομεν αρτον και διεκειμεθα καλως και κακον δεν εβλεπομεν.18Αλλ' αφ' οτου επαυσαμεν θυμιαζοντες εις την βασιλισσαν του ουρανου και καμνοντες σπονδας εις αυτην, ωστε εστερηθημεν παντων και κατηναλωθημεν εν μαχαιρα και εν πεινη.19Και οτε ημεις εθυμιαζομεν εις την βασιλισσαν του ουρανου και εκαμνομεν σπονδας εις αυτην, μηπως ανευ των ανδρων ημων εκαμνομεν εις αυτην πεμματα δια να προσκυνωμεν αυτην και εκαμνομεν εις αυτην σπονδας;
20Και ειπεν ο Ιερεμιας προς παντα τον λαον, προς ανδρας τε και γυναικας και προς παντα τον λαον, τους αποκριθεντας προς αυτον ουτω, λεγων,21Μηπως το θυμιαμα, το οποιον εθυμιαζετε εν ταις πολεσι του Ιουδα και εν ταις πλατειαις της Ιερουσαλημ, σεις και οι πατερες σας, οι βασιλεις σας και οι αρχοντες σας και ο λαος του τοπου, δεν ενεθυμηθη αυτο ο Κυριος και δεν ανεβη εις την καρδιαν αυτου;22Ωστε ο Κυριος δεν ηδυνηθη πλεον να υποφερη, εξ αιτιας της κακιας των εργων σας, εξ αιτιας των βδελυγματων, τα οποια επραττετε· οθεν η γη σας κατεσταθη ερημωσις και θαμβος και καταρα, ανευ κατοικου, ως την ημεραν ταυτην.23Επειδη εθυμιαζετε και επειδη ημαρτανετε εις τον Κυριον και δεν υπηκουσατε εις την φωνην του Κυριου ουδε περιεπατησατε εν τω νομω αυτου και εν τοις διαταγμασιν αυτου και εν τοις μαρτυριοις αυτου, δια τουτο συνεβη εις εσας το κακον τουτο, ως την ημεραν ταυτην.

The people deliberately choose to serve idols, as their fathers did, and they are not ashamed to say so. It is open rebellion against the LORD. How far downhill the people have gone, morally speaking, since Joshua 24 when Israel, having gone up out of Egypt into Canaan, was following their leader's example and made the promise: "God forbid that we should forsake the LORD, to serve other gods . . . we will also serve the LORD; for he is our God" (Joshua 24:16, 18). Moreover, with a faith entirely corrupt, these Jews blame their present misery on the fact that they had stopped revering "the queen of heaven" (cf. Jer. 7:18). Even though the LORD had warned them about the sword, plague and famine which awaited them in Egypt, the moment when these evils arise they use them as an excuse to start offering their sacrifices to these idols again! How many people reason in the same way: God has not given me what I wanted! Never mind that – I will go over to the world (of which Egypt is always a picture) – it will give me what I want.

Wretched human heart! These verses teach us that it can be blinded both by proud unbelief and by the most evil superstition (2 Cor. 4:4).

Ιερεμίας 44:24-30; Ιερεμίας 45:1-5
24Και ειπεν ο Ιερεμιας προς παντα τον λαον και προς πασας τας γυναικας, Ακουσατε τον λογον του Κυριου, πας ο Ιουδας, ο εν τη γη της Αιγυπτου·25ουτως ελαλησεν ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ, λεγων, Σεις και αι γυναικες σας και ελαλησατε δια του στοματος σας και εξετελεσατε δια της χειρος σας, λεγοντες, Θελομεν εξαπαντος εκπληρωσει τας ευχας ημων, τας οποιας ηυχηθημεν, να θυμιαζωμεν εις την βασιλισσαν του ουρανου και να καμνωμεν σπονδας εις αυτην· εξαπαντος λοιπον θελετε εκπληρωσει τας ευχας σας και εξαπαντος θελετε εκτελεσει τας ευχας σας.26Δια τουτο ακουσατε τον λογον του Κυριου, πας ο Ιουδας, οι κατοικουντες εν τη γη της Αιγυπτου· Ιδου, ωμοσα εις το ονομα μου το μεγα, λεγει Κυριος, οτι το ονομα μου δεν θελει ονομασθη πλεον εν τω στοματι ουδενος ανδρος του Ιουδα, καθ' ολην την γην της Αιγυπτου, ωστε να λεγη, Ζη Κυριος ο Θεος.27Ιδου, εγω θελω επαγρυπνει επ' αυτους εις κακον και ουχι εις καλον· και παντες οι ανδρες του Ιουδα οι εν τη γη της Αιγυπτου θελουσι καταναλωθη εν μαχαιρα και εν πεινη, εωσου εκλειψωσιν.28Οι δε διασεσωσμενοι απο της μαχαιρας, ολιγοι τον αριθμον, θελουσιν επιστρεψει εκ γης Αιγυπτου εις γην Ιουδα· και παντες οι υπολοιποι του Ιουδα, οι απελθοντες εις την γην της Αιγυπτου δια να παροικησωσιν εκει, θελουσι γνωρισει τινος λογος θελει πληρωθη, ο εμος, η αυτων.29Και τουτο θελει εισθαι σημειον εις σας, λεγει Κυριος, οτι εγω θελω σας τιμωρησει εν τω τοπω τουτω, δια να γνωρισητε οτι οι λογοι μου θελουσιν εξαπαντος πληρωθη εναντιον σας εις κακον·30ουτω λεγει Κυριος· Ιδου, εγω θελω παραδωσει τον Φαραω-ουαφρη, βασιλεα της Αιγυπτου, εις την χειρα των εχθρων αυτου και εις την χειρα των ζητουντων την ψυχην αυτου, καθως παρεδωκα τον Σεδεκιαν βασιλεα του Ιουδα εις την χειρα του Ναβουχοδονοσορ βασιλεως της Βαβυλωνος, του εχθρου αυτου και ζητουντος την ψυχην αυτου.
1Ο λογος, τον οποιον Ιερεμιας ο προφητης ελαλησε προς τον Βαρουχ, τον υιον του Νηριου, οτε εγραψε τους λογους τουτους εν βιβλιω εκ στοματος του Ιερεμιου, εν τω τεταρτω ετει του Ιωακειμ υιου του Ιωσιου, βασιλεως του Ιουδα, λεγων,2Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος του Ισραηλ περι σου, Βαρουχ·3Ειπας, Ουαι εις εμε τωρα διοτι ο Κυριος επροσθεσε πονον επι την θλιψιν μου· απεκαμον εν τω στεναγμω μου και αναπαυσιν δεν ευρισκω.4Ουτω θελεις ειπει προς αυτον· Ουτω λεγει ο Κυριος· Ιδου, εκεινο το οποιον ωκοδομησα, εγω θελω κατεδαφισει· και εκεινο το οποιον εφυτευσα, εγω θελω εκριζωσει, και συμπασαν την γην αυτην.5Και συ ζητεις εις σεαυτον μεγαλα; μη ζητης· διοτι, ιδου, εγω θελω φερει κακα επι πασαν σαρκα, λεγει Κυριος, αλλα την ζωην σου θελω δωσει εις σε ως λαφυρον, εν πασι τοις τοποις οπου υπαγης.

Jeremiah has recalled some of the abominable sins of the people. He has taken note of the outrageous response of this company of rebels. Now he draws his conclusions. They are terrifying! With the exception of a very small number, this people will perish in Egypt from the disasters which await them (and against which "the queen of heaven" will certainly not be able to protect them). That is final.

However, in this time of general ruin, it is comforting to note that "the Lord knoweth them that are his" (2 Tim. 2:19). An entire short chapter is devoted to Baruch. The LORD has a personal word for him which both shows him where he is going wrong and consoles him. This man has been – along with Jeremiah, whom he has never left – the object of slander and public accusation (Jer. 43:3). However, what mattered was what God thought about him (2 Tim. 2:15). Baruch, who came from a noble family, had perhaps hoped to play a part, such as taking over the leadership of a humiliated and restored people. However, he had become disheartened (v. 3; Prov. 24:10). But the LORD urges him: "Seekest thou great things for thyself? Seek them not" (v. 5). In our case too, the Lord does not expect great things . . . apart from one thing which is very great in His eyes: faithfulness (cf. Rev. 3:8).

Ιερεμίας 46:1-19
1Ο λογος του Κυριου ο γενομενος προς τον Ιερεμιαν τον προφητην κατα των εθνων.2κατα της Αιγυπτου, κατα της δυναμεως του Φαραω-νεχαω βασιλεως της Αιγυπτου, ητις ητο παρα τον ποταμον Ευφρατην εν Χαρκεμις, την οποιαν επαταξε Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος εν τω τεταρτω ετει του Ιωακειμ, υιου του Ιωσιου, βασιλεως του Ιουδα.3Αναλαβετε ασπιδα και θυρεον και προσελθετε εις πολεμον.4Ζευξατε τους ιππους και αναβητε, ιππεις, και παρασταθητε με περικεφαλαιας· στιλβωσατε τας λογχας, ενδυθητε τους θωρακας.5Δια τι ειδον αυτους επτοημενους, τρεπομενους εις τα οπισω; οι δε ισχυροι αυτων συνετριβησαν και εφυγον μετα σπουδης, χωρις να βλεπωσιν εις τα οπισω· τρομος πανταχοθεν, λεγει Κυριος.6Ο ταχυς ας μη εκφυγη, και ο ισχυρος ας μη διασωθη· θελουσι προσκοψει και θελουσι πεσει προς βορραν, παρα τον ποταμον Ευφρατην.7Τις ουτος, ο αναβαινων ως πλημμυρα, του οποιου τα υδατα κυλινδουνται ως ποταμοι;8Η Αιγυπτος αναβαινει ως πλημμυρα και τα υδατα αυτης κυλινδουνται ως ποταμοι· και λεγει, Θελω αναβη· θελω σκεπασει την γην· θελω αφανισει την πολιν και τους κατοικουντας εν αυτη.9Αναβαινετε, ιπποι, και μαινεσθε, αμαξαι· και ας εξελθωσιν οι ισχυροι, οι Αιθιοπες και οι Λιβυες οι κρατουντες την ασπιδα και οι Λυδιοι οι κρατουντες και εντεινοντες τοξον.10Διοτι αυτη η ημερα ειναι εις Κυριον τον Θεον των δυναμεων, ημερα εκδικησεως, δια να εκδικηθη τους εχθρους αυτου· και η μαχαιρα θελει καταφαγει αυτους και θελει χορτασθη και μεθυσθη απο του αιματος αυτων· διοτι Κυριος ο Θεος των δυναμεων εχει θυσιαν εν τη γη του βορρα, παρα τον ποταμον Ευφρατην.11Αναβα εις Γαλααδ και λαβε βαλσαμον, παρθενε, θυγατηρ της Αιγυπτου· ματαιως θελεις πληθυνει τα ιατρικα· θεραπεια δεν υπαρχει δια σε.
12Τα εθνη ηκουσαν την αισχυνην σου, και η κραυγη σου ενεπλησε την γην· διοτι ισχυρος προσεκρουσεν επ' ισχυρον, επι το αυτο επεσον αμφοτεροι.13Ο λογος, τον οποιον ελαλησεν ο Κυριος προς Ιερεμιαν τον προφητην, περι της ελευσεως του Ναβουχοδονοσορ βασιλεως της Βαβυλωνος, δια να παταξη την γην της Αιγυπτου·14Αναγγειλατε εν Αιγυπτω και κηρυξατε εν Μιγδωλ και κηρυξατε εν Νωφ και εν Ταφνης· ειπατε, Παρασταθητι και ετοιμασθητι· διοτι η μαχαιρα κατεφαγε τους περι σε.15Δια τι εστρωθησαν κατα γης οι ανδρειοι σου; δεν στεκουσι, διοτι ο Κυριος απεσπρωξεν αυτους.16Επληθυνε τους προσκρουοντας, μαλιστα επιπτεν ο εις επι τον αλλον· και ελεγον, Σηκωθητι και ας επαναστρεψωμεν εις τον λαον ημων και εις την γην της γεννησεως ημων απο προσωπου της εξολοθρευτικης μαχαιρας.17Εβοησαν εκει, Φαραω, ο βασιλευς της Αιγυπτου, απωλεσθη, επερασε τον διωρισμενον καιρον.18Ζω εγω, λεγει ο Βασιλευς, του οποιου το ονομα ειναι ο Κυριος των δυναμεων, Εξαπαντος καθως το Θαβωρ ειναι μεταξυ των ορεων και καθως ο Καρμηλος πλησιον της θαλασσης, ουτω θελει ελθει εκεινος.19Θυγατηρ, η κατοικουσα εν Αιγυπτω, παρασκευασθητι εις αιχμαλωσιαν· διοτι η Νωφ θελει αφανισθη και ερημωθη, ωστε να μη υπαρχη ο κατοικων.

Like Isaiah from ch. 13 onwards in his book, Jeremiah is now led to prophesy about the nations. The first one is Egypt, where the people thought they would find refuge. Terrible judgments are about to fall on this type of the idolatrous world. We remember the words of the New Testament concerning this world which passes away (1 John 2:17) and the fashion of this world which passes away (1 Cor. 7:31).

The king of Egypt is made the object of an ironic and harsh comparison: "Pharaoh . . . is but a noise" (v. 17). A noise can frighten for a moment, but is there anything shorter-lasting and more useless? How many great, and not so great, personalities of this world are nothing more than a passing "noise"! This week's newspapers devote columns to them; in a month or a year they will have sunk into oblivion.

One other sad word is added about this Pharaoh: like his distant ancestor in Exodus who had hardened his heart, this man has "let the time appointed go by" (v. 17 JND trans. cf. John 12:35). Dear young readers, that is a very serious thought. The time to be converted, the time to serve the Lord down here, the time also to respond to the invitation in Luke 22:19 —do not let these times pass you by!

Ιερεμίας 46:20-28; Ιερεμίας 47:1-7
20Η Αιγυπτος ειναι ως δαμαλις ωραιοτατη, πλην ο ολεθρος ερχεται· ερχεται απο βορρα.21Και αυτοι οι μισθωτοι αυτης ειναι εν μεσω αυτης ως μοσχοι παχεις· διοτι και αυτοι εστραφησαν, εφυγον ομου· δεν εσταθησαν, επειδη η ημερα της συμφορας αυτων ηλθεν επ' αυτους, ο καιρος της επισκεψεως αυτων.22Η φωνη αυτης θελει εξελθει ως οφεως· διοτι θελουσι κινηθη εν δυναμει και θελουσιν επελθει επ' αυτην με πελεκεις, ως ξυλοκοποι.23Θελουσι κατακοψει το δασος αυτης, λεγει Κυριος, αν και ηναι αμετρητον· διοτι ειναι κατα το πληθος υπερ την ακριδα και αναριθμητοι.24Θελει καταισχυνθη η θυγατηρ της Αιγυπτου· θελει παραδοθη εις την χειρα του λαου του βορρα.25Ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ, λεγει, Ιδου, θελω τιμωρησει το πληθος της Νω και τον Φαραω και την Αιγυπτον και τους θεους αυτης και τους βασιλεις αυτης, τον Φαραω αυτον και τους επ' αυτον θαρρουντας·26και θελω παραδωσει αυτους εις την χειρα των ζητουντων την ψυχην αυτων και εις την χειρα του Ναβουχοδονοσορ βασιλεως της Βαβυλωνος και εις την χειρα των δουλων αυτου· και μετα ταυτα θελει κατοικηθη, καθως εις τας προτερον ημερας, λεγει Κυριος.27Συ δε μη φοβηθης, δουλε μου Ιακωβ, μηδε δειλιασης, Ισραηλ· διοτι ιδου, θελω σε σωσει απο του μακρυνου τοπου και το σπερμα σου απο της γης της αιχμαλωσιας αυτων· και ο Ιακωβ θελει επιστρεψει και θελει ησυχασει και αναπαυθη και δεν θελει υπαρχει ο εκφοβων.28Μη φοβηθης συ, δουλε μου Ιακωβ, λεγει Κυριος· διοτι εγω ειμαι μετα σου· διοτι και αν καμω συντελειαν παντων των εθνων οπου σε εξωσα, εις σε ομως δεν θελω καμει συντελειαν, αλλα θελω σε παιδευσει εν κρισει και δεν θελω ολως σε αθωωσει.
1Ο λογος του Κυριου, ο γενομενος προς Ιερεμιαν τον προφητην, κατα των Φιλισταιων, πριν παταξη την Γαζαν ο Φαραω.2Ουτω λεγει Κυριος· Ιδου, υδατα αναβαινουσιν απο βορρα, και θελουσιν εισθαι χειμαρρος πλημμυρων, και θελουσι πλημμυρησει την γην και το πληρωμα αυτης, την πολιν και τους κατοικουντας εν αυτη· τοτε οι ανθρωποι θελουσιν αναβοησει και παντες οι κατοικοι της γης θελουσιν ολολυξει.3Υπο του κροτου των πατηματων των οπλων των ρωμαλεων αυτου ιππων, υπο του σεισμου των αμαξων αυτου, υπο του ηχου των τροχων αυτου, οι πατερες δεν θελουσι στραφη προς τα τεκνα δια την ατονιαν των χειρων,4εξ αιτιας της ημερας της επερχομενης δια να απολεση παντας τους Φιλισταιους, να εκκοψη απο της Τυρου και της Σιδωνος παντα εναπολειφθεντα βοηθον· διοτι ο Κυριος θελει αφανισει τους Φιλισταιους, το υπολοιπον της νησου Καφθορ.5Φαλακρωμα ηλθεν επι την Γαζαν· η Ασκαλων απωλεσθη μετα του υπολοιπου της κοιλαδος αυτων. Εως ποτε θελεις καμνει εντομας εις σεαυτην;6Ω μαχαιρα του Κυριου, εως ποτε δεν θελεις ησυχασει; εισελθε εις την θηκην σου, αναπαυθητι και ησυχασον.7Πως να ησυχασης; διοτι ο Κυριος εδωκεν εις αυτην παραγγελιαν κατα της Ασκαλωνος και κατα της παραθαλασσιου· εκει διωρισεν αυτην.

During these judgments against the nations the LORD is careful to insert a word designed to reassure Israel's future remnant. In the same way, when the world's future looks black, the child of God is invited not to fear and to remember his hope (2 Thess. 2:16,17).

In Jeremiah 47 the Philistines are condemned. We know that these traditional enemies of Israel lived within her frontiers, in contrast with the other nations (Moab, Ammon, Edom . . .) which are dealt with in the following chapters. Even though this people at times was subject to Israel, particularly during the reign of David (2 Sam. 8:1), Israel, even in the times of her most powerful kings, never managed to take the cities from her (Gaza, Ashkelon . . .), which were part of her territory. With their origins in Egypt (Mizraim: Gen. 10:6, 13-14) the Philistines speak to us of "professing Christians", unconverted people of this world who take their place in the blessed land without having the right to do so. They claim the privileges of being Christians without possessing the life which gives access to them; they pretend to be children of God, whilst being the enemies of His people and of the truth. We should treat them for what they really are and not grant them any concession.

Ιερεμίας 48:1-27
1Κατα του Μωαβ. Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Ουαι εις την Νεβω· διοτι απωλεσθη· η Κιριαθαιμ κατησχυνθη, εκυριευθη· η Μισγαβ κατησχυνθη και ετρομαξε.2δεν θελει εισθαι πλεον καυχημα εις τον Μωαβ· εν Εσεβων κακον εβουλευθησαν εναντιον αυτης· Ελθετε και ας εξαλειψωμεν αυτην απο του να ηναι εθνος· και συ, Μαδμεν, θελεις κατεδαφισθη· μαχαιρα θελει σε καταδιωξει.3Φωνη κραυγης απο Οροναιμ, λεηλασια και συντριμμα μεγα.4Ο Μωαβ συνετριβη· τα παιδια αυτου εξεπεμψαν κραυγην.5Διοτι εις την αναβασιν της Λουειθ θελει υψωθη κλαυθμος επι κλαυθμον, επειδη εις την καταβασιν του Οροναιμ ηκουσαν οι εχθροι κραυγην συντριμματος.6Φυγετε, σωσατε την ζωην σας, και γενεσθε ως αγριομυρικη εν τη ερημω.7Διοτι, επειδη ηλπισας επι τα οχυρωματα σου και επι τους θησαυρους σου, και συ αυτος θελεις πιασθη· και ο Χεμως θελει εξελθει εις αιχμαλωσιαν, οι ιερεις αυτου και οι αρχοντες αυτου ομου.8Και θελει ελθει επι πασαν πολιν ο εξολοθρευτης, και πολις δεν θελει εκφυγει· η κοιλας οτι θελει απολεσθη και η πεδινη θελει αφανισθη, καθως ειπε Κυριος.9Δοτε πτερυγας εις τον Μωαβ, δια να πεταξη και να εκφυγη· διοτι αι πολεις αυτου θελουσιν ερημωθη, χωρις να υπαρχη ο κατοικων εν αυταις.10Επικαταρατος ο ποιων το εργον του Κυριου αμελως· και επικαταρατος ο αποσυρων την μαχαιραν αυτου απο αιματος.11Ο Μωαβ εσταθη αταραχος εκ νεοτητος αυτου και ανεπαυετο επι την τρυγιαν αυτου και δεν εξεκενωθη απο αγγειον εις αγγειον ουδε υπηγεν εις αιχμαλωσιαν· δια τουτο η γευσις αυτου εμεινεν εις αυτον, και η οσμη αυτου δεν μετεβληθη.12Δια τουτο, ιδου, ερχονται ημεραι, λεγει Κυριος, και θελω αποστειλει επ' αυτον μετατοπιστας και θελουσι μετατοπισει αυτον· και θελουσιν εκκενωσει τα αγγεια αυτου και συντριψει τους πιθους αυτου.13Και ο Μωαβ θελει αισχυνθη δια τον Χεμως, καθως ησχυνθη ο οικος Ισραηλ δια την Βαιθηλ την ελπιδα αυτων.
14Πως λεγετε, Ημεις ειμεθα ισχυροι και ανδρες δυνατοι εις πολεμον;15Ο Μωαβ ελεηλατηθη, και επυρποληθησαν αι πολεις αυτου, και οι εκλεκτοι νεοι αυτου κατεβησαν εις σφαγην, λεγει ο Βασιλευς, του οποιου το ονομα ειναι ο Κυριος των δυναμεων.16Η συμφορα του Μωαβ πλησιαζει να ελθη, και η θλιψις αυτου σπευδει σφοδρα.17Παντες οι κυκλω αυτου, θρηνησατε αυτον· και παντες οι γνωριζοντες το ονομα αυτου, ειπατε, Πως συνετριβη η δυνατη ραβδος, η ενδοξος βακτηρια.18Θυγατηρ, η κατοικουσα εν Δαιβων, καταβα απο της δοξης και καθησον εν ανυδρω· διοτι ο λεηλατης του Μωαβ αναβαινει επι σε και θελει αφανισει τα οχυρωματα σου.19Η κατοικουσα εν Αροηρ, στηθι πλησιον της οδου και παρατηρησον· ερωτησον τον φευγοντα και την διασωζομενην και ειπε, Τι εγεινεν;20Ο Μωαβ κατησχυνθη· διοτι συνετριβη· ολολυξον και βοησον. αναγγειλατε εις Αρνων οτι ο Μωαβ ελεηλατηθη,21και κρισις ηλθεν επι την γην της πεδινης, επι Ωλων και επι Ιαασα και επι Μηφααθ,22και επι Δαιβων και επι Νεβω και επι Βαιθ-δεβλαθαιμ,23και επι Κιριαθαιμ και επι Βαιθ-γαμουλ και επι Βαιθ-μεων,24και επι Κεριωθ και επι Βοσορρα και επι πασας τας πολεις της γης Μωαβ, τας μακραν και τας εγγυς.25Το κερας του Μωαβ συνεθλασθη και ο βραχιων αυτου συνετριβη, λεγει Κυριος.26Μεθυσατε αυτον· διοτι εμεγαλυνθη κατα του Κυριου· και ο Μωαβ θελει κυλισθη εις τον εμετον αυτου και θελει εισθαι εις γελωτα και αυτος.27Διοτι μηπως ο Ισραηλ δεν εσταθη γελως εις σε; μηπως ευρεθη μεταξυ κλεπτων; διοτι οσακις ομιλεις περι αυτου, σκιρτας υπο χαρας.

After the short chapter devoted to the Philistines the LORD has a lot to say on the other hand about Moab. This people had trusted in their works, in their treasures (v. 7), in their god, Chemosh (v. 13), and in their men of war (v. 14). Now not only would these things on which they depended never save them, they were also the reason why judgment fell upon them (v. 7).

Moab had missed out on something vital. No matter how amazing it may seem, it was afflictions. New wine must first of all be decanted from one vessel to another so that it becomes clear, "cleaned out", all the dregs having settled, little by little. But Moab had never undergone such treatment. He had been "at ease from his youth" (v. 11; Zech. 1:15); he had never learnt to get to know himself through difficult circumstances so as to lose his original unpleasant taste (this is the result which the LORD sought to produce in Israel by sending her into captivity). Yes, the Lord knows what He is doing when he shakes us up and drags us out of our easygoing ways (Ps. 119:67). These unpleasant "decantings" are designed to make us lose each time a bit more of our own will, a little of our pretentiousness, a little of our self-confidence.

Ιερεμίας 49:1-22
1Περι των υιων Αμμων. Ουτω λεγει Κυριος· Μηπως δεν εχει υιους ο Ισραηλ; δεν εχει κληρονομον; δια τι ο Μαλχομ εκληρονομησε την Γαδ και ο λαος αυτου κατοικει εν ταις πολεσιν εκεινου;2Δια τουτο, ιδου, ερχονται ημεραι, λεγει Κυριος, και θελω καμει να ακουσθη εν Ραββα των υιων Αμμων θορυβος πολεμου· και θελει εισθαι σωρος ερειπιων και αι κωμαι αυτης θελουσι κατακαυθη εν πυρι· τοτε ο Ισραηλ θελει κληρονομησει τους κληρονομησαντας αυτον, λεγει Κυριος.3Ολολυξον, Εσεβων, διοτι η Γαι ελεηλατηθη· βοησατε, αι κωμαι της Ραββα, περιζωσθητε σακκους· θρηνησατε και περιδραμετε δια των φραγμων· διοτι ο Μαλχομ θελει υπαγει εις αιχμαλωσιαν, οι ιερεις αυτου και οι αρχοντες αυτου ομου.4Δια τι καυχασαι εις τας κοιλαδας; η κοιλας σου διερρευσε, θυγατηρ αποστατρια, ητις ηλπιζες επι τους θησαυρους σου, λεγουσα, Τις θελει ελθει εναντιον μου;5Ιδου, εγω φερω φοβον επι σε, λεγει Κυριος ο Θεος των δυναμεων, απο παντων των περιοικων σου· και θελετε διασκορπισθη εκαστος κατα προσωπον αυτου· και δεν θελει υπαρχει ο συναξων τον πλανωμενον.6Και μετα ταυτα θελω επιστρεψει την αιχμαλωσιαν των υιων Αμμων, λεγει Κυριος.
7Περι του Εδωμ. Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· δεν ειναι πλεον σοφια εν Θαιμαν; εχαθη η βουλη απο των συνετων; εφυγεν η σοφια αυτων;8Φυγετε, στραφητε, καμετε τοπους βαθεις δια κατοικιαν, κατοικοι της Δαιδαν· διοτι θελω φερει επ' αυτον τον ολεθρον του Ησαυ, τον καιρον της επισκεψεως αυτου.9Εαν ηρχοντο προς σε τρυγηται, δεν ηθελον αφησει επιφυλλιδας; εαν κλεπται δια νυκτος, ηθελον αρπασει το αρκουν εις αυτους.10Αλλ' εγω εγυμνωσα τον Ησαυ, ανεκαλυψα τους κρυψωνας αυτου, και δεν θελει δυνηθη να κρυφθη· ελεηλατηθη το σπερμα αυτου και οι αδελφοι αυτου και οι γειτονες αυτου, και αυτος δεν υπαρχει.11Αφες τα ορφανα σου· εγω θελω ζωογονησει αυτα· και αι χηραι σου ας ελπιζωσιν επ' εμε.12Διοτι ουτω λεγει Κυριος· Ιδου, εκεινοι εις τους οποιους δεν προσηκε να πιωσιν απο του ποτηριου, τωοντι επιον· και συ θελεις μεινει ολως ατιμωρητος; δεν θελεις μεινει ατιμωρητος αλλ' εξαπαντος θελεις πιει.13Διοτι ωμοσα εις εμαυτον, λεγει Κυριος, οτι η Βοσορρα θελει εισθαι εις θαμβος, εις ονειδος, εις ερημωσιν και εις καταραν· και πασαι αι πολεις αυτης θελουσιν εισθαι ερημοι εις τον αιωνα.14Ηκουσα αγγελιαν παρα Κυριου και μηνυτης απεσταλη προς τα εθνη, λεγων, Συναχθητε και ελθετε εναντιον αυτης και σηκωθητε εις πολεμον.15Διοτι ιδου, θελω σε καμει μικρον μεταξυ των εθνων, ευκαταφρονητον μεταξυ των ανθρωπων.16Η τρομεροτης σου σε ηπατησε και η υπερηφανια της καρδιας σου, συ ο κατοικων εν τοις κοιλωμασι των κρημνων, ο κατεχων το υψος των βουνων· και αν υψωσης την φωλεαν σου ως ο αετος, και εκειθεν θελω σε καταβιβασει, λεγει Κυριος.17Και ο Εδωμ θελει εισθαι εις θαμβος· πας ο διαβαινων δι' αυτου θελει εκθαμβηθη και θελει συριξει επι πασαις ταις πληγαις αυτου.18Καθως κατεστραφησαν τα Σοδομα και τα Γομορρα και τα πλησιοχωρα αυτων, λεγει Κυριος, ουτως ανθρωπος δεν θελει κατοικησει εκει ουδε υιος ανθρωπου θελει παροικησει εκει.19Ιδου, θελει αναβη ως λεων απο του φρυαγματος του Ιορδανου εναντιον της κατοικιας του δυνατου· αλλ' εγω ταχεως θελω εκδιωξει τουτον απ' αυτης· και οστις ειναι ο εκλεκτος μου, τουτον θελω καταστησει επ' αυτην· διοτι τις ομοιος μου; και τις θελει αντισταθη εις εμε; και τις ο ποιμην εκεινος, οστις θελει σταθη κατα προσωπον μου;20Δια τουτο ακουσατε την βουλην του Κυριου, την οποιαν εβουλευθη κατα του Εδωμ, και τους λογισμους αυτου, τους οποιους ελογισθη κατα των κατοικων της Θαιμαν· Εξαπαντος και τα ελαχιστα του ποιμνιου θελουσι κατασυρει αυτους· εξαπαντος η κατοικια αυτων θελει ερημωθη μετ' αυτων.21Απο του ηχου της αλωσεως αυτων εσεισθη η γη· ο ηχος της φωνης αυτης ηκουσθη εν τη Ερυθρα θαλασση.22Ιδου, θελει αναβη και πεταξει ως αετος, και θελει απλωσει τας πτερυγας αυτου επι Βοσορραν· και εν τη ημερα εκεινη η καρδια των ισχυρων του Εδωμ θελει εισθαι ως καρδια γυναικος κοιλοπονουσης.

The sons of Ammon had, in a cowardly fashion, profited from the ten tribes being taken away captive, by taking possession of the territory of Gad on the other side of the Jordan. By a just recompense, having unduly "inherited" from Israel, they were to become Israel's inheritance (v. 2). Yesterday we saw Moab, the mocker, becoming in his turn an object of derision (Jer. 48:26-27), and it is remarkable to note that the judgments which God sends are often in accordance with the offence committed against somebody else. Such lessons, if we know how to accept them, allow us to understand more clearly the full significance of Matthew 7:2, 12, encouraging us not to do to others what we would not like done to ourselves.

Edom is epitomised here by her extreme arrogance. Living like an eagle in the steep and rugged rocks of mount Seir (v. 16), this people reckoned they were impregnable. But God knew and will again know where to find them to make them come down from there, reducing their den to a perpetual waste (v. 13; Obad. 4). In contrast with Moab and Ammon the LORD, in closing, makes no promise to Edom to restore her captives. "There shall not be any remaining of the house of Esau" (Obad. 18; cf. Jer. 48:47; Jer. 49:6).

Ιερεμίας 49:23-39
23Περι της Δαμασκου. Κατησχυνθη η Αιμαθ και η Αρφαδ· διοτι ηκουσαν κακην αγγελιαν· ανελυθησαν· ταραχη ειναι εν τη θαλασση· δεν δυναται να ησυχαση.24Η Δαμασκος παρελυθη, εστραφη εις φυγην, και τρομος κατελαβεν αυτην· αγωνια και πονοι εκυριευσαν αυτην ως τικτουσης.25Πως δεν εναπελειφθη η πολις η ευκλεης, η πολις της ευφροσυνης μου.26Δια τουτο οι νεοι αυτης θελουσι πεσει εν ταις πλατειαις αυτης, και παντες οι ανδρες οι πολεμισται θελουσιν απολεσθη κατ' εκεινην την ημεραν, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.27Και θελω αναψει πυρ εν τω τειχει της Δαμασκου και θελει καταφαγει τα παλατια του Βεν-αδαδ.
28Περι της Κηδαρ, και περι των βασιλειων της Ασωρ, τα οποια επαταξε Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος. Ουτω λεγει Κυριος· Σηκωθητε, αναβητε προς την Κηδαρ και λεηλατησατε τους υιους της ανατολης.29Θελουσι κυριευσει τας σκηνας αυτων και τα ποιμνια αυτων· θελουσι λαβει εις εαυτους τα παραπετασματα αυτων και πασαν την αποσκευην αυτων και τας καμηλους αυτων· και θελουσι βοησει προς αυτους, Τρομος πανταχοθεν.30Φυγετε, υπαγετε μακραν, καμετε τοπους βαθεις δια κατοικιαν, κατοικοι της Ασωρ, λεγει Κυριος· διοτι Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος εβουλευθη βουλην εναντιον σας και ελογισθη λογισμους εναντιον σας.31Σηκωθητε, αναβητε εις το ησυχον εθνος το κατοικουν εν ασφαλεια, λεγει Κυριος· οιτινες δεν εχουσι πυλας ουδε μοχλους αλλα κατοικουσι μονοι·32και αι καμηλοι αυτων θελουσιν εισθαι λεηλασια και το πληθος των κτηνων αυτων λαφυρον· και θελω διασκορπισει αυτους εις παντας τους ανεμους, προς τους κατοικουντας εν τοις απωτατοις μερεσι· και θελω επιφερει τον ολεθρον αυτων εκ παντων των περατων αυτων, λεγει Κυριος.33Και η Ασωρ θελει εισθαι κατοικια θωων, ερημος εις τον αιωνα· δεν θελει κατοικει εκει ανθρωπος και δεν θελει παροικει εν αυτη υιος ανθρωπου.
34Ο λογος του Κυριου, ο γενομενος προς Ιερεμιαν τον προφητην, κατα της Ελαμ εν τη αρχη της βασιλειας του Σεδεκιου βασιλεως του Ιουδα, λεγων,35Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Ιδου, θελω συντριψει το τοξον της Ελαμ, την αρχην της δυναμεως αυτων.36Και θελω φερει επι την Ελαμ τους τεσσαρας ανεμους εκ των τεσσαρων ακρων του ουρανου, και θελω διασκορπισει αυτους εις παντας τουτους τους ανεμους· και δεν θελει εισθαι εθνος, οπου οι δεδιωγμενοι της Ελαμ δεν θελουσιν ελθει.37Διοτι θελω κατατρομαξει την Ελαμ εμπροσθεν των εχθρων αυτων και εμπροσθεν των ζητουντων την ψυχην αυτων· και θελω επιφερει κακον επ' αυτους, τον θυμον της οργης μου, λεγει Κυριος· και θελω αποστειλει την μαχαιραν οπισω αυτων, εωσου αναλωσω αυτους.38Και θελω στησει τον θρονον μου εν Ελαμ, και θελω εξολοθρευσει εκειθεν βασιλεα και μεγιστανας, λεγει Κυριος.39Πλην εν ταις εσχαταις ημεραις θελω επιστρεψει την αιχμαλωσιαν της Ελαμ, λεγει Κυριος.

After Edom it is the turn of Damascus, together with Hamath and Arpad, the main cities in Syria; then of Kedar and Hazor where nomadic tribes lived. Finally Elam (Persia) is sentenced, a nation far removed from Israel, whereas all the others were her neighbours.

God is righteous. He has measured exactly the punishment for each of these nations and sets it in proportion to the privileges received (Rom. 2:6; Dan. 4:35). In Jeremiah 2:10-11 the LORD had contrasted Israel with Kedar, an ignorant tribe, but one which at least remained faithful to her false gods, whereas His people had turned away from the true God. How much more guilty Israel was, having been instructed by the law. Let us remember – particularly if we have Christian parents – this serious verse: "For unto whomsoever much is given, of him shall be much required" (Luke 12:48).

All of these nations were to fall, like Judah, to the power of Nebuchadnezzar (v. 30) and become further provinces in the Babylonian empire. It was therefore useless and foolish for the Jews to turn to their neighbours for refuge and safety (Ps. 60:11). How could these nations come to Israel's aid when they could not even save themselves?

Ιερεμίας 50:1-16
1Ο λογος, τον οποιον ελαλησε Κυριος κατα της Βαβυλωνος, κατα της γης των Χαλδαιων, δια Ιερεμιου του προφητου.2Αναγγειλατε εν τοις εθνεσι και κηρυξατε και υψωσατε σημαιαν· κηρυξατε, μη κρυψητε· ειπατε, Εκυριευθη η Βαβυλων, κατησχυνθη ο Βηλ, συνετριβη ο Μερωδαχ· κατησχυνθησαν τα ειδωλα αυτης, συνετριβησαν τα βδελυγματα αυτης.3Διοτι απο βορρα αναβαινει εθνος εναντιον αυτης, το οποιον θελει καταστησει την γην αυτης ερημον, και δεν θελει υπαρχει ο κατοικων εν αυτη· απο ανθρωπου εως κτηνους θελουσι μετατοπισθη, θελουσι φυγει.4Εν ταις ημεραις εκειναις και εν τω καιρω εκεινω, λεγει Κυριος, θελουσιν ελθει οι υιοι Ισραηλ, αυτοι και οι υιοι Ιουδα ομου, βαδιζοντες και κλαιοντες· θελουσιν υπαγει και ζητησει Κυριον τον Θεον αυτων.5Θελουσιν ερωτησει περι της οδου της Σιων με τα προσωπα αυτων προς εκει, λεγοντες, Ελθετε και ας ενωθωμεν μετα του Κυριου εν διαθηκη αιωνιω, ητις δεν θελει λησμονηθη.6Ο λαος μου εγεινε προβατα απολωλοτα· οι ποιμενες αυτων παρετρεψαν αυτους, περιεπλανησαν αυτους εις τα ορη· υπηγαν απο ορους εις βουνον, ελησμονησαν την μανδραν αυτων.7Παντες οι ευρισκοντες αυτους κατετρωγον αυτους, και οι εχθροι αυτων ειπον, Δεν πταιομεν, διοτι ημαρτησαν εις Κυριον, την κατοικιαν της δικαιοσυνης· ναι, εις Κυριον, την ελπιδα των πατερων αυτων.8Φυγετε εκ μεσου της Βαβυλωνος και εξελθετε εκ της γης των Χαλδαιων και γεινετε ως κριοι εμπροσθεν ποιμνιων.
9Διοτι ιδου, εγω θελω εγειρει και αναβιβασει επι Βαβυλωνα συναγωγην εθνων μεγαλων εκ γης βορρα, και θελουσι παραταχθη εναντιον αυτης· εκειθεν θελει αλωθη· τα βελη αυτων θελουσιν εισθαι ως εμπειρου ισχυρου· δεν θελουσιν επιστρεψει κενα.10Και η Χαλδαια θελει εισθαι λαφυρον· παντες οι λεηλατουντες αυτην θελουσι χορτασθη, λεγει Κυριος.11Επειδη ηυφραινεσθε και εκαυχαθε, φθορεις της κληρονομιας μου, επειδη εσκιρτατε ως δαμαλις επι χλοης και εχρεμετιζετε ως ρωμαλεοι ιπποι,12η μητηρ σας κατησχυνθη σφοδρα· η γεννητρια σας ενετραπη· ιδου, αυτη θελει εισθαι η εσχατη των εθνων, ερημος, γη ξηρα και αβατος.13Εξ αιτιας της οργης του Κυριου δεν θελει κατοικηθη, αλλα θελει ερημωθη απασα· πας ο διαβαινων δια της Βαβυλωνος θελει εκθαμβηθη και συριξει επι πασαις ταις πληγαις αυτης.14Παραταχθητε εναντιον της Βαβυλωνος κυκλω· παντες οι εντεινοντες τοξον, τοξευσατε κατ' αυτης, μη φειδεσθε βελων· διοτι ημαρτησεν εις Κυριον.15Αλαλαξατε επ' αυτη κυκλω· παρεδωκεν εαυτην· επεσαν τα θεμελια αυτης, κατηδαφισθησαν τα τειχη αυτης· διοτι τουτο ειναι η εκδικησις του Κυριου· εκδικηθητε αυτην· καθως αυτη εκαμε, καμετε εις αυτην.16Εκκοψατε απο Βαβυλωνος τον σπειροντα και τον κρατουντα δρεπανον εν καιρω θερισμου· απο προσωπου της εξολοθρευτικης μαχαιρας θελουσιν επιστρεψει εκαστος εις τον λαον αυτου, και θελουσι φυγει εκαστος εις την γην αυτου.

Babylon, the cradle of worldliness and corruption, is the last of the nations to hear the judgment of the LORD. Because Jeremiah preached that the people should surrender to Nebuchadnezzar, he had been accused of supporting the Chaldeans and betraying his own people. Now, these two long prophetic chapters show us what God had taught him about Babylon. Furthermore he had already declared that if the LORD used Babylon to discipline Judah, the moment would come when, in turn, the great city would be "visited" in judgment and reduced to perpetual desolation (Jer. 25:12-14). Bel, Merodach (the god Marduk) and all her other idols were going to disappear in disgrace along with those who served them, whilst Israel and Judah would no longer be "forsaken of their God, the LORD of hosts" (Jer. 51:5). These judgments which were about to fall on Babylon would play a part in finally opening the eyes and the hearts of the people in captivity. Vv. 4, 5 show us the tears and humiliation which will accompany their return to the LORD, a prelude to their total and final deliverance. The present world is full of vain idols which will soon pass away with it. Being instructed as we are by the Word of God, may we keep ourselves from them (1 John 5:21).

Ιερεμίας 50:17-32
17Ο Ισραηλ ειναι προβατον πλανωμενον· λεοντες εκυνηγησαν αυτο· πρωτος ο βασιλευς της Ασσυριας κατεφαγεν αυτον· και υστερον ουτος ο Ναβουχοδονοσορ, ο βασιλευς της Βαβυλωνος, κατεσυντριψε τα οστα αυτου.18Δια τουτο ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ· Ιδου, εγω θελω τιμωρησει τον βασιλεα της Βαβυλωνος και την γην αυτου, καθως ετιμωρησα τον βασιλεα της Ασσυριας.19Και θελω αποκαταστησει τον Ισραηλ εν τη κατοικια αυτου, και θελει βοσκεσθαι τον Καρμηλον και την Βασαν, και η ψυχη αυτου θελει χορτασθη επι το ορος Εφραιμ και Γαλααδ.20Εν ταις ημεραις εκειναις και εν τω καιρω εκεινω, λεγει Κυριος, η ανομια του Ισραηλ θελει ζητηθη και δεν θελει υπαρχει, και αι αμαρτιαι του Ιουδα και δεν θελουσιν ευρεθη· διοτι θελω συγχωρησει οσους αφησω υπολοιπον.
21Αναβα επι την γην των καταδυναστων, επ' αυτην και επι τους κατοικους της Φεκωδ· αφανισον και εξολοθρευσον κατοπιν αυτων, λεγει Κυριος, και καμε κατα παντα οσα προσεταξα εις σε.22Φωνη πολεμου εν τη γη και συντριμμα μεγα.23Πως συνεθλασθη και συνετριβη η σφυρα πασης της γης· πως εγεινεν η Βαβυλων εις θαμβος μεταξυ των εθνων.24Εστησα παγιδα εις σε, μαλιστα και επιασθης, Βαβυλων, και συ δεν εγνωρισας· ευρεθης μαλιστα και συνεληφθης, διοτι εις τον Κυριον αντεσταθης.25Ο Κυριος ηνοιξε την οπλοθηκην αυτου και εξηγαγε το οπλα της οργης αυτου· διοτι το εργον τουτο εχει Κυριος ο Θεος των δυναμεων εν τη γη των Χαλδαιων.26Ελθετε επ' αυτην απο των περατων· ανοιξατε τας αποθηκας αυτης· καταστησατε αυτην ως σωρους και εξολοθρευσατε αυτην· ας μη μεινη εξ αυτης υπολοιπον.27Σφαξατε παντας τους μοσχους αυτης· ας καταβωσιν εις σφαγην· ουαι εις αυτους· διοτι ηλθεν η ημερα αυτων, ο καιρος της επισκεψεως αυτων.28Φωνη φευγοντων και διασωζομενων απο της γης Βαβυλωνος, δια να αναγγειλη εν Σιων την εκδικησιν Κυριου του Θεου ημων, την εκδικησιν του ναου αυτου.29Συγκαλεσατε τους τοξοτας επι Βαβυλωνα· παντες οι εντεινοντες τοξον, στρατοπεδευσατε κατ' αυτης κυκλω· μηδεις εξ αυτης ας μη διασωθη· ανταποδοτε εις αυτην κατα το εργον αυτης· κατα παντα οσα εκαμε, καμετε εις αυτην· διοτι υπερηφανευθη κατα του Κυριου, κατα του Αγιου του Ισραηλ.30Δια τουτο οι νεοι αυτης θελουσι πεσει εν ταις πλατειαις αυτης, και παντες οι ανδρες αυτης οι πολεμισται θελουσιν απολεσθη κατ' εκεινην την ημεραν, λεγει Κυριος.31Ιδου, εγω ειμαι εναντιον σου, ω επηρμενη, λεγει Κυριος ο Θεος των δυναμεων· διοτι ηλθεν η ημερα σου, ο καιρος της επισκεψεως σου.32Και ο επηρμενος θελει προσκοψει και πεσει, και δεν θελει υπαρχει ο αναστησων αυτον· και θελω αναψει πυρ εν ταις πολεσιν αυτου και ο θελει καταφαγει παντα τα περιξ αυτου.

Israel's punishment at the hands of the Chaldeans was certainly in line with God's will. But the eagerness and cruelty of the Chaldeans in carrying out this punishment was to justify the "vengeance" of which Babylon was then to be made the object. Not only that, by attacking Israel, Babylon was also fighting against the LORD (v. 24; Zech. 2:8). In particular the destruction and ransacking of the temple was a personal insult to the One who had placed His glory there. For that reason Babylon's punishment is called "the vengeance of his temple" (v. 28; Jer. 51:11).

Let us notice how many times these gloomy chapters are at the same time filled with encouragement for those amongst the people who were faithful to God. The LORD, "their Redeemer, is strong;" He takes up Israel's cause, His "scattered sheep", to save them from the mouths of the lions which are devouring them (vv. 17, 34). "In that time", His forgiveness will have wiped away all their sins: "the iniquity of Israel shall be sought for, and there shall be none; and the sins of Judah, and they shall not be found" (v. 20; cf. Num. 23:21).

Ιερεμίας 51:27-46
27Υψωσατε σημαιαν επι την γην, σαλπισατε σαλπιγγα εν τοις εθνεσιν, ετοιμασατε εθνη κατ' αυτης, παραγγειλατε κατ' αυτης, εις τα βασιλεια του Αραρατ, του Μιννι και του Ασχεναζ· καταστησατε επ' αυτην αρχηγους· αναβιβασατε ιππους ως ακριδας ορθοτριχας.28Ετοιμασατε κατ' αυτης εθνη, τους βασιλεις των Μηδων, τους στρατηγους αυτης και παντας τους αρχοντας αυτης και πασαν την γην της επικρατειας αυτης.29Και η γη θελει σεισθη και στεναξει· διοτι η βουλη του Κυριου θελει εκτελεσθη κατα της Βαβυλωνος, δια να καταστηση την γην της Βαβυλωνος ερημον, ανευ κατοικου.30Οι ισχυροι της Βαβυλωνος εξελιπον απο του να πολεμωσιν, εμειναν εν τοις οχυρωμασιν· η δυναμις αυτων εξελιπεν· εγειναν ως γυναικες· εκαυσαν τας κατοικιας αυτης· οι μοχλοι αυτης συνετριβησαν.31Ταχυδρομος θελει δραμει εις απαντησιν ταχυδρομου και μηνυτης εις απαντησιν μηνυτου, δια να αναγγειλωσι προς τον βασιλεα της Βαβυλωνος οτι η πολις αυτου ηλωθη απο των ακρων αυτης,32και οτι αι διαβασεις επιασθησαν, και κατεκαυσαν εν πυρι τους καλαμωνας, και οι ανδρες του πολεμου κατετρομαξαν.33Διοτι ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ. Η θυγατηρ της Βαβυλωνος ειναι ως αλωνιον, καιρος ειναι να καταπατηθη· ετι ολιγον και θελει ελθει ο καιρος του θερισμου αυτης.34Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος με κατεφαγε, με συνετριψε, με κατεστησεν αγγειον αχρηστον, με κατεπιεν ως δρακων, ενεπλησε την κοιλιαν αυτου απο των τρυφερων μου, με εξωσεν.35Η εις εμε και εις την σαρκα μου αδικια ας ελθη επι την Βαβυλωνα, θελει ειπει η κατοικουσα την Σιων· και το αιμα μου επι τους κατοικους της Χαλδαιας, θελει ειπει η Ιερουσαλημ.36Δια τουτο ουτω λεγει Κυριος· Ιδου, εγω θελω διαδικασει την δικην σου και θελω εκδικησει την εκδικησιν σου, και θελω καταστησει την θαλασσαν αυτης ξηραν και θελω ξηρανει την πηγην αυτης.37Και η Βαβυλων θελει εισθαι εις σωρους, κατοικητηριον θωων, θαμβος και συριγμος, ανευ κατοικου.38Θελουσι βρυχασθαι ομου ως λεοντες, θελουσιν ωρυεσθαι ως σκυμνοι λεοντων.39Θελω καμει αυτους να θερμανθωσιν εν τοις συμποσιοις αυτων, και θελω μεθυσει αυτους, δια να ευθυμησωσι και να υπνωσωσιν υπνον αιωνιον και να μη εξυπνησωσι, λεγει Κυριος.40Θελω καταβιβασει αυτους ως αρνια εις σφαγην, ως κριους μετα τραγων.41Πως ηλωθη η Σησαχ και εθηρευθη το καυχημα πασης της γης· πως εγεινεν Βαβυλων θαμβος εν τοις εθνεσιν.42Η θαλασσα ανεβη επι την Βαβυλωνα· κατεκαλυφθη υπο του πληθους των κυματων αυτης.43Αι πολεις αυτης κατεσταθησαν θαμβος, γη ανυδρος και αβατος γη, εν η δεν κατοικει ουδεις ανθρωπος ουδε υιος ανθρωπου διερχεται δι' αυτης.44Και θελω τιμωρησει τον Βηλ εν Βαβυλωνι και εκβαλει εκ του στοματος αυτου οσα κατεπιε· και τα εθνη δεν θελουσι συναχθη πλεον προς αυτον, και αυτο το τειχος της Βαβυλωνος θελει πεσει.45Λαε μου, εξελθετε εκ μεσου αυτης και σωσατε εκαστος την ψυχην αυτου απο της οργης του θυμου του Κυριου·46μηποτε η καρδια σας χαυνωθη και φοβηθητε υπο της αγγελιας ητις θελει ακουσθη εν τη γη· θελει δε ελθει αγγελια το εν ετος, και μετα τουτο η αγγελια το αλλο ετος, και καταδυναστεια εν τη γη, εξουσιαστης εναντιον εξουσιαστου.

Many of the expressions found in these chapters are used again in Revelation about the future Babylon. There it is no longer a city, but a huge religious system, a Satanic counterfeit of the Church of Christ which will reach the height of its power after the latter has been taken up. As her evil doings are revealed, the divine call is heard many times: "My people, go ye out of the midst of her" (v. 45; Jer. 50:8; Jer. 51:6; Zech. 2:7; Rev. 18:4). In effect, to remain in Babylon after God has condemned her, amounts on the one hand to sharing in her sins and on the other hand to risk sharing in her judgment. A similar order is given today by the Lord to all His own who are still scattered amongst the different factions of professing Christianity: "Let everyone that nameth the name of Christ depart from iniquity" (2 Tim. 2:19). However, whilst being aware of this iniquity round about them, some believers reckon that, despite everything, they should remain in an environment which they know to be bad; they hope to use their good influence to improve the situation. This is just cherishing an illusion and at the same time considering themselves to be wiser than the One who urges them to leave it (2 Cor. 6:14-18).

Ιερεμίας 51:47-64
47Δια τουτο, ιδου, ερχονται ημεραι και θελω καμει εκδικησιν επι τα γλυπτα της Βαβυλωνος· και πασα η γη αυτης θελει καταισχυνθη και παντες οι τετραυματισμενοι αυτης θελουσι πεσει εν τω μεσω αυτης.48Τοτε οι ουρανοι και η γη και παντα τα εν αυτοις θελουσιν αλαλαξει επι Βαβυλωνα· διοτι οι εξολοθρευται θελουσιν ελθει επ' αυτην απο βορρα, λεγει Κυριος.49Καθως η Βαβυλων εκαμε τους τετραυματισμενους του Ισραηλ να πεσωσιν, ουτω και εν Βαβυλωνι θελουσι πεσει οι τετραυματισμενοι πασης της γης.50Οι εκφυγοντες την μαχαιραν, υπαγετε, μη στεκεσθε· ενθυμηθητε τον Κυριον μακροθεν, και Ιερουσαλημ ας αναβη επι την καρδιαν σας.51Κατησχυνθημεν, διοτι ηκουσαμεν ονειδισμον· αισχυνη κατεκαλυψε το προσωπον ημων· διοτι εισηλθον ξενοι εις το αγιαστηριον του οικου του Κυριου.52Δια τουτο, ιδου, ερχονται ημεραι, λεγει Κυριος, και θελω καμει εκδικησιν επι τα γλυπτα αυτης· και καθ' ολην την γην αυτης οι τετραυματισμενοι θελουσιν οιμωζει.53Και αν η Βαβυλων αναβη εως του ουρανου και αν οχυρωση το υψος της δυναμεως αυτης, θελουσιν ελθει παρ' εμου εξολοθρευται επ' αυτην, λεγει Κυριος.54Φωνη κραυγης ερχεται απο Βαβυλωνος και συντριμμος μεγας εκ γης Χαλδαιων,55διοτι ο Κυριος εξωλοθρευσε την Βαβυλωνα και ηφανισεν εξ αυτης την μεγαλην φωνην· τα δε κυματα εκεινων ηχουσιν· ο θορυβος της φωνης αυτων εξακουεται ως υδατων πολλων·56διοτι ο εξολοθρευτης ηλθεν επ' αυτην, επι την Βαβυλωνα, και οι δυνατοι αυτης συνεληφθησαν, τα τοξα αυτων συνετριβησαν· επειδη Κυριος ο Θεος των ανταποδοσεων θελει εξαπαντος καμει ανταποδοσιν.57Και θελω μεθυσει τους ηγεμονας αυτης και τους σοφους αυτης, τους στρατηγους αυτης και τους αρχοντας αυτης και τους δυνατους αυτης· και θελουσι κοιμηθη υπνον αιωνιον και δεν θελουσιν εξυπνησει, λεγει ο Βασιλευς, του οποιου το ονομα ειναι ο Κυριος των δυναμεων.58Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· τα πλατεα τειχη της Βαβυλωνος θελουσιν ολοτελως κατασκαφη, και αι πυλαι αυτης αι υψηλαι θελουσι κατακαη εν πυρι, και οσα οι λαοι εκοπιασαν θελουσιν εισθαι εις ματην, και οσα τα εθνη εμοχθησαν θελουσιν εισθαι δια το πυρ.
59Ο λογος, τον οποιον Ιερεμιας ο προφητης προσεταξεν εις τον Σεραιαν τον υιον του Νηριου υιου του Μαασιου, οτε επορευετο μετα του Σεδεκιου βασιλεως του Ιουδα εις Βαβυλωνα, κατα το τεταρτον ετος της βασιλειας αυτου· ητο δε ο Σεραιας κοιτωναρχης.60Εγραψε δε ο Ιερεμιας εν ενι βιβλιω παντα τα κακα, τα οποια εμελλον να ελθωσιν επι την Βαβυλωνα, παντας τους λογους τουτους τους γεγραμμενους κατα της Βαβυλωνος.61Και ειπεν ο Ιερεμιας προς τον Σεραιαν, Οταν ελθης εις την Βαβυλωνα και ιδης και αναγνωσης παντας τους λογους τουτους,62τοτε θελεις ειπει, Κυριε, συ ελαλησας κατα του τοπου τουτου, δια να εξολοθρευσης αυτον, ωστε να μη υπαρχη ο κατοικων εν αυτω, απο ανθρωπου εως κτηνους, αλλα να ηναι ερημωσις αιωνια.63Και αφου τελειωσης αναγινωσκων το βιβλιον τουτο, θελεις δεσει επ' αυτο λιθον και ριψει αυτο εις το μεσον του Ευφρατου·64και θελεις ειπει, Ουτω θελει βυθισθη η Βαβυλων, και δεν θελει σηκωθη εκ των κακων, τα οποια εγω θελω φερει επ' αυτην· και οι Βαβυλωνιοι θελουσιν εξασθενησει. Μεχρι τουτου ειναι οι λογοι του Ιερεμιου.

"Remember the LORD afar off, and let Jerusalem come into your mind" (v. 50). The faithful remnant were not asked to leave the corrupt environment of Babylon without knowing where to go. In order to take that courageous step the people had to be attracted away by deep affections (Ps. 137:5-6). Similarly today, the believer is invited to go forth from the religious camp of Christian profession "unto Him", to the Lord Jesus, who is present in the midst of the "two or three" who are gathered in His name (Heb. 13:13).

When He has finished the accounts of all His judgments, the LORD signs them with a fearful name: "The LORD God of recompenses" (v. 56). However, one amazing fact is that these words of judgment against Babylon come before the account of the destruction of the temple in ch. 52. The downfall of the Babylonian idols has to be announced before the destruction of the temple has taken place (vv. 47, 52). In this way nobody could think that these idols are really more powerful than the God of Israel. Seven years before the capture of Jerusalem all these words were to be written in a book. And this book, after it was read, was to be thrown into the midst of the Euphrates by Seraiah, Baruch's brother, as a sign that Babylon would be swallowed up.

Ιερεμίας 52:1-16
1Ενος και εικοσι ετων ηλικιας ητο ο Σεδεκιας οτε εβασιλευσε, και εβασιλευσεν ενδεκα ετη εν Ιερουσαλημ· το δε ονομα της μητρος αυτου ητο Αμουταλ, θυγατηρ του Ιερεμιου απο Λιβνα.2Και επραξε πονηρα ενωπιον του Κυριου, κατα παντα οσα επραξεν ο Ιωαχειμ.3Διοτι απο του θυμου του Κυριου του γενομενου κατα Ιερουσαλημ και Ιουδα, εωσου απερριψεν αυτους απο προσωπου αυτου, ο Σεδεκιας απεστατησε κατα του βασιλεως της Βαβυλωνος.4Και εν τω ενατω ετει της βασιλειας αυτου, τον δεκατον μηνα, την δεκατην του μηνος, ηλθε Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος, αυτος και απαν το στρατευμα αυτου, επι την Ιερουσαλημ, και εστρατοπεδευσαν εναντιον αυτης και ωκοδομησαν περιτειχισμα κατ' αυτης κυκλω.5Και η πολις επολιορκειτο μεχρι του ενδεκατου ετους του βασιλεως Σεδεκιου.6Εν τω τεταρτω μηνι, την ενατην του μηνος, η πεινα εκραταιωθη εν τη πολει και δεν υπηρχεν αρτος δια τον λαον του τοπου.7Και εξεπορθηθη η πολις και παντες οι ανδρες του πολεμου εφυγον και εξηλθον εκ της πολεως την νυκτα, δια της οδου της πυλης της μεταξυ των δυο τειχων, της πλησιον του βασιλικου κηπου· οι δε Χαλδαιοι ησαν πλησιον της πολεως κυκλω, και υπηγον κατα την οδον της πεδιαδος.8Το δε στρατευμα των Χαλδαιων κατεδιωξεν οπισω του βασιλεως και εφθασαν τον Σεδεκιαν εις τας πεδιαδας της Ιεριχω· και απαν το στρατευμα αυτου διεσκορπισθη απο πλησιον αυτου.9Και αυνελαβον τον βασιλεα και ανηγαγον αυτον προς τον βασιλεα της Βαβυλωνος εις Ριβλα εν τη γη Αιμαθ και επροφερε καταδικην επ' αυτον.10Και εσφαξεν ο βασιλευς της Βαβυλωνος τους υιους του Σεδεκιου εμπροσθεν των οφθαλμων αυτου· εσφαξεν οτι και παντας τους αρχοντας Ιουδα εν Ριβλα.11Και τους οφθαλμους του Σεδεκιου εξετυφλωσε, και εδεσεν αυτον με δυο χαλκινας αλυσεις· και εφερεν αυτον ο βασιλευς της Βαβυλωνος εις Βαβυλωνα και εβαλεν αυτον εις οικον φυλακης εως της ημερας του θανατου αυτου.
12Εν δε τω πεμπτω μηνι, τη δεκατη του μηνος, του δεκατου εννατου ετους του Ναβουχοδονοσορ βασιλεως της Βαβυλωνος ηλθεν επι Ιερουσαλημ Νεβουζαραδαν ο αρχισωματοφυλαξ, ο παρισταμενος ενωπιον του βασιλεως της Βαβυλωνος,13και κατεκαυσε τον οικον του Κυριου και τον οικον του βασιλεως, και παντας τους οικους της Ιερουσαλημ και παντα μεγαν οικον κατεκαυσεν εν πυρι.14Και απαν το στρατευμα των Χαλδαιων, το μετα του αρχισωματοφυλακος, κατεκρημνισαν παντα τα τειχη της Ιερουσαλημ κυκλω.15Και εκ των πτωχων του λαου και το υπολοιπον του λαου το εναπολειφθεν εν τη πολει και τους φυγοντας, οιτινες προσεφυγον προς τον βασιλεα της Βαβυλωνος, και το εναπολειφθεν του πληθους, μετωκισε Νεβουζαραδαν ο αρχισωματοφυλαξ.16Εκ των πτωχων ομως της γης αφηκε Νεβουζαραδαν ο αρχισωματοφυλαξ δια αμπελουργους και δια γεωργους.

This ch. 52 is not part of "the words of Jeremiah" (Jer. 51:64). Just as in Jeremiah 39, it reveals the events which put paid to the kingdom of Judah, and it closely follows 2 Kings 25.

The judgment hour has arrived; it strikes both Jerusalem and her temple (vv. 17-23), both her king and her inhabitants. The city is captured. Zedekiah and his army try and flee to escape the net which is closing in on them. But it is God they are dealing with and not the Chaldeans. Having been brought before Nebuchadnezzar at Riblah, the wretched king of Judah has his eyes put out, a punishment reserved for low-class criminals, and bound by a brass chain he is led off into exile. Right to the end of his miserable life, the atrocious spectacle of his sons being butchered will remain with him as the last thing he saw. One month later the captain of the guard returns to Jerusalem to burn and systematically dismantle the rebel city and sort out the population. V. 15 mentions some of the deserters. Some however had listened to Jeremiah.

These things are written (and repeated) not for their historical interest; rather for the instruction of our souls, to serve as a warning to us (1 Cor. 10:11). "Ye therefore, beloved, seeing ye know these things before, beware . . ." (2 Peter 3:17-18).

Ιερεμίας 52:17-34
17Και τους στυλους τους χαλκινους τους εν τω οικω του Κυριου και τας βασεις και την χαλκινην θαλασσαν την εν τω οικω του Κυριου κατεκοψαν οι Χαλδαιοι, και μετεκομισαν ολον τον χαλκον αυτων εις την Βαβυλωνα.18Ελαβον δε και τους λεβητας και τα πτυαρια και τα λυχνοψαλιδα και τας λεκανας και τα θυμιατηρια και παντα τα σκευη τα χαλκινα, δια των οποιων εκαμνον την υπηρεσιαν.19Ελαβε προσετι ο αρχισωματοφυλαξ και τους κρατηρας και τα πυροδοχεια, και τας λεκανας και τους λεβητας και τας λυχνιας και τα θυμιατηρια και τας φιαλας, οσα ησαν χρυσα και οσα αργυρα·20τους δυο στυλους, την μιαν θαλασσαν και τους δωδεκα χαλκινους μοσχους τους αντι βασεων, τα οποια εκαμεν ο βασιλευς Σολομων δια τον οικον του Κυριου· ο χαλκος παντων τουτων των σκευων ητο αζυγιστος.21Περι δε των στυλων, το υψος του ενος στυλου ητο δεκαοκτω πηχων, και ζωνη πηχων δωδεκα περιεκυκλονεν αυτον, και το παχος αυτου δακτυλων τεσσαρων· ητο κενος.22Και το κιονοκρανον το επ' αυτου χαλκινον· το δε υψος του ενος κιονοκρανου πεντε πηχων και το δικτυωτον και τα ροδια επι του κιονοκρανου κυκλω, τα παντα χαλκινα· τα αυτα ειχε και ο δευτερος στυλος μετα των ροδιων.23Και ησαν ενενηκοντα εξ ροδια κρεμαμενα· παντα τα ροδια τα επι του δικτυωτου ησαν εκατον κυκλω.
24Και ελαβεν ο αρχισωματοφυλαξ Σεραιαν τον πρωτον ιερεα και Σοφονιαν τον δευτερον ιερεα και τους τρεις θυρωρους·25και εκ της πολεως ελαβεν ενα ευνουχον, οστις ητο επιστατης επι των ανδρων των πολεμιστων, και επτα ανδρας εκ των παρισταμενων εμπροσθεν του βασιλεως, τους ευρεθεντας εν τη πολει, και τον γραμματεα τον αρχοντα των στρατευματων, οστις εκαμνε την στρατολογιαν του λαου της γης, και εξηκοντα ανδρας εκ του λαου της γης, τους ευρεθεντας εν μεσω της πολεως.26Και λαβων αυτους Νεβουζαραδαν ο αρχισωματοφυλαξ εφερεν αυτους προς τον βασιλεα της Βαβυλωνος εις Ριβλα.27Και επαταξεν αυτους ο βασιλευς της Βαβυλωνος και εθανατωσεν αυτους εν Ριβλα, εν τη γη Αιμαθ. Ουτω μετωκισθη ο Ιουδας απο της γης αυτου.28Ουτος ειναι ο λαος, τον οποιον μετωκισεν ο Ναβουχοδονοσορ, εν τω εβδομω ετει, τρεις χιλιαδας και εικοσιτρεις Ιουδαιους·29εν τω δεκατω ογδοω ετει του Ναβουχοδονοσορ μετωκισεν αυτος απο Ιερουσαλημ οκτακοσιας τριακοντα δυο ψυχας·30εν τω εικοστω τριτω ετει του Ναβουχοδονοσορ μετωκισε Νεβουζαραδαν ο αρχισωματοφυλαξ εκ των Ιουδαιων επτακοσιας τεσσαρακοντα πεντε ψυχας· πασαι αι ψυχαι τεσσαρες χιλιαδες και εξακοσιαι.
31Εν δε τω τριακοστω εβδομω ετει της μετοικεσιας του Ιωακειμ βασιλεως του Ιουδα, τον δωδεκατον μηνα, την εικοστην πεμπτην του μηνος, Ευειλ-μερωδαχ ο βασιλευς της Βαβυλωνος, κατα το ετος καθ' ο εβασιλευσεν, ανυψωσε την κεφαλην του Ιωακειμ βασιλεως του Ιουδα και εξηγαγεν αυτον εκ του οικου της φυλακης,32και ελαλησεν ευμενως μετ' αυτου και εθεσε τον θρονον αυτου επανωθεν του θρονου των βασιλεων των μετ' αυτου εν Βαβυλωνι.33Και ηλλαξε τα ιματια της φυλακης αυτου· και ετρωγεν αρτον παντοτε μετ' αυτου πασας τας ημερας της ζωης αυτου.34Και το σιτηρεσιον αυτου ητο παντοτεινον σιτηρεσιον διδομενον εις αυτον παρα του βασιλεως της Βαβυλωνος, ημερησιος χορηγια μεχρι της ημερας του θανατου αυτου, πασας τας ημερας της ζωης αυτου.

Reading of the ransacking of the house of the LORD and thinking of the Chaldeans breaking up and carrying away its beautiful and mighty pillars, we are filled with sadness when we think of what has become of Israel's testimony to the nations. But how can this compare with the LORD's feelings at the destruction of the house on which He had placed His name and at the downfall of Jerusalem! (1 Kings 9:6-9). In contrast, what value there is in the promises of the Lord to the overcomer at Philadelphia! "Him that overcometh will I make a pillar in the temple of my God, and I will write upon him the name of my God and the name of the . . . new Jerusalem . . . and my new name" (Rev. 3:12). Dear friends, as we finish reading this book of Jeremiah, let us ask the Lord to make us an overcomer, namely to keep His Word and not to deny His name, until His return.

God does not allow the book to close on a sad note. The grace shown to Jehoiachin by Nebuchadnezzar's successor (vv. 31-34) is a testimony to the care which the LORD never ceases to show to the feeble remnant of His people.

Θρήνοι 1:1-11
1Πως εκαθησε μονη η πολις η πεπληθυμμενη λαων. Κατεστη ως χηρα η πεπληθυμμενη εν εθνεσιν, η αρχουσα εν ταις επαρχιαις· εγεινεν υποτελης.2Ακαταπαυστως κλαιει την νυκτα και τα δακρυα αυτης καταρρεουσιν επι τας σιαγονας αυτης· εκ παντων των αγαπωντων αυτην δεν υπαρχει ο παρηγορων αυτην· παντες οι φιλοι αυτης εφερθησαν προς αυτην απιστως· εχθροι εγειναν εις αυτην.3Ηχμαλωτισθη ο Ιουδας υπο θλιψεως και υπο βαρειας δουλειας· καθηται εν τοις εθνεσι· δεν ευρισκει αναπαυσιν· παντες οι διωκται αυτου κατελαβον αυτον εν μεσω των στενων.4Αι οδοι της Σιων πενθουσι, διοτι ουδεις ερχεται εις τας εορτας· πασαι αι πυλαι αυτης ειναι ερημοι οι ιερεις αυτης αναστεναζουσιν· αι παρθενοι αυτης ειναι περιλυποι και αυτη πληρης πικριας.5Οι εναντιοι αυτης εγειναν κεφαλη, οι εχθροι αυτης ευημερουσι· διοτι ο Κυριος κατεθλιψεν αυτην δια το πληθος των ανομιων αυτης· τα νηπια αυτης επορευθησαν εις αιχμαλωσιαν εμπροσθεν του εχθρου.6Και εφυγεν απο της θυγατρος Σιων πασα η δοξα αυτης· οι αρχοντες αυτης εγειναν ως ελαφοι μη ευρισκουσαι βοσκην, και εβαδιζον χωρις δυναμεως εμπροσθεν του διωκοντος.7Ενεθυμηθη η Ιερουσαλημ εν ταις ημεραις της θλιψεως αυτης και της εξωσεως αυτης παντα τα επιθυμητα αυτης, τα οποια ειχεν απο χρονων αρχαιων, οτε επεσεν ο λαος αυτης εις την χειρα του εχθρου και δεν υπηρχεν ο βοηθων αυτην· ειδον αυτην οι εχθροι, εγελασαν επι τη καταπαυσει αυτης.8Αμαρτιαν ημαρτησεν η Ιερουσαλημ· δια τουτο εγεινεν ως ακαθαρτος· παντες οι δοξαζοντες αυτην κατεφρονησαν αυτην, διοτι ειδον την ασχημοσυνην αυτης· αυτη δε ανεστεναζε και απεστραφη εις τα οπισω.9Η ακαθαρσια αυτης ητο εις τα κρασπεδα αυτης· δεν ενεθυμηθη τα τελη αυτης· οθεν εταπεινωθη εξαισιως· δεν υπηρχεν ο παρηγορων αυτην. Ιδε, Κυριε, την θλιψιν μου, διοτι εμεγαλυνθη ο εχθρος.10Ο εχθρος εξηπλωσε την χειρα αυτου επι παντα τα επιθυμητα αυτης· διοτι αυτη ειδε τα εθνη εισερχομενα εις το αγιαστηριον αυτης, τα οποια προσεταξας να μη εισελθωσιν εις την συναγωγην σου.11Πας ο λαος αυτης καταστεναζει, ζητων αρτον· εδωκαν τα επιθυμητα αυτων αντι τροφης, δια να επανελθη η ψυχη αυτων. Ιδε, Κυριε, και επιβλεψον· διοτι εγεινα εξουθενημενη.

The Lamentations of Jeremiah express the suffering of the prophet in the face of the events mentioned in the last chapter of his book, namely the capture and destruction of Jerusalem by Nebuchadnezzar's army. However, as with all prophecy, the full significance of all this extends far beyond the attendant circumstances, and the Holy Spirit takes us in these chapters right up to the time of the "great tribulation" through which Israel will have to pass.

It is touching to see Jeremiah taking the leading role in Jerusalem's humiliation and identifying himself with the people who are under God's judgment, even though he himself was innocent. The disaster which he had never ceased to proclaim, and which the people had not wanted to believe, has now come to pass. Anyone else would certainly have said: "I warned you! If only you had listened to me!" God's servant does not try to get one up in that way. Quite the opposite! Jerusalem, who can no longer find anyone to help her (v. 7; Isa. 51:18-19) nor anyone to comfort her (vv. 2, 9, 17, 21) in the day of her distress, has now in Jeremiah (a type of Christ) the most faithful of friends and the most ardent of intercessors (Prov. 17:17).

Θρήνοι 1:12-22
12Ω, προς υμας, παντες οι διαβαινοντες την οδον· επιβλεψατε και ιδετε, αν ηναι πονος κατα τον πονον μου, οστις εγεινεν εις εμε, με τον οποιον με εθλιψεν ο Κυριος εν τη ημερα της οργης του θυμου αυτου.13Εξαπεστειλεν εξ υψους πυρ επι τα οστα μου και κατεκρατησεν αυτα· ηπλωσε δικτυον εις τους ποδας μου· με εστρεψεν εις τα οπισω· με κατεστησεν ηφανισμενην, ολην την ημεραν οδυνωμενην.14Ο ζυγος των ασεβηματων μου συνεσφιγχθη δια της χειρος αυτου· περιεπλεχθησαν, ανεβησαν επι τον τραχηλον μου, κατελυσε την δυναμιν μου· ο Κυριος με παρεδωκεν εις χειρας, εξ ων δεν δυναμαι να εγερθω.15Ο Κυριος κατεστρωσε παντας τους δυνατους μου εν τω μεσω μου· εκαλεσεν επ' εμε ωρισμενον καιρον δια να συντριψη τους εκλεκτους μου· ο Κυριος επατησεν εν ληνω την παρθενον, την θυγατερα Ιουδα.16Δια ταυτα εγω θρηνω· οι οφθαλμοι μου, οι οφθαλμοι μου καταρρεουσιν υδατα· διοτι απεμακρυνθη απ' εμου ο παρηγορητης ο αναζωοποιων την ψυχην μου· οι υιοι μου ηφανισθησαν, διοτι υπερισχυσεν ο εχθρος.17Η Σιων εκτεινει τας χειρας αυτης, δεν υπαρχει ο παρηγορων αυτην· ο Κυριος προσεταξε περι του Ιακωβ· οι εχθροι αυτου περιεκυκλωσαν αυτον· η Ιερουσαλημ εγεινε μεταξυ αυτων ως ακαθαρτος.18Δικαιος ειναι ο Κυριος διοτι απεστατησα απο του λογου αυτου. Ακουσατε, παρακαλω, παντες οι λαοι, και ιδετε τον πονον μου· αι παρθενοι μου και οι νεανισκοι μου επορευθησαν εις αιχμαλωσιαν.19Εκαλεσα τους αγαπωντας με, αλλ' αυτοι με ηπατησαν· οι ιερεις μου και οι πρεσβυτεροι μου εξεπνευσαν εν τη πολει, διοτι εζητησαν τροφην υπερ εαυτων δια να επανελθη η ψυχη αυτων.20Ιδε, Κυριε, διοτι θλιβομαι· τα εντοσθια μου ταραττονται, η καρδια μου αναστρεφεται εντος μου, διοτι μεγαλως απεστατησα· εξωθεν ητεκνωσεν η μαχαιρα· εν τω οικω ο θανατος.21Ηκουσαν, διοτι στεναζω· δεν υπαρχει ο παρηγορων με· παντες οι εχθροι μου ηκουσαν την συμφοραν μου· εχαρησαν οτι συ εκαμες τουτο · οταν φερης την ημεραν, την οποιαν εκαλεσας, αυτοι θελουσι γεινει ως εγω.22Ας ελθη ενωπιον σου πασα η κακια αυτων· και καμε εις αυτους ως εκαμες εις εμε δια παντα τα αμαρτηματα μου· διοτι πολλοι ειναι οι στεναγμοι μου και η καρδια μου εξελιπε.

"Is it nothing to you, all ye that pass by," cries Jerusalem in the midst of her distress (v. 12). How many times we pass by without bothering to consider the suffering of others! (v. 21). How many precious occasions we have missed to express a little sympathy! Let us ask the Lord to give us more responsive hearts, so that we can better understand the problems of those around us and bring them real comfort from God.

We can but think of the cross in the presence of this unequalled suffering inflicted by the wrath of God (v. 12). But Christ did "nothing amiss" whereas Jeremiah speaks for Jerusalem who, like the thief, recognises that she has fully deserved what she received (v. 18; Luke 23:41). We can also see the crowd of those "that passed by" before the crucified Saviour (Matt. 27:39). Amongst these passers by – and today there are still those who would pass by the cross – were some that were hostile, some mockers, but above all people who did not care. This question is meant for them. Dear friend, the Lord Jesus suffered for your salvation. Don't you care about it? Does it mean nothing to you?

Θρήνοι 2:1-10
1Πως περιεκαλυψεν ο Κυριος με νεφος την θυγατερα Σιων εν τη οργη αυτου, κατερριψεν απο του ουρανου εις την γην την δοξαν του Ισραηλ, και δεν ενεθυμηθη εν τη ημερα της οργης αυτου το υποποδιον των ποδων αυτου2Ο Κυριος κατεποντισε πασας τας κατοικιας του Ιακωβ και δεν εφεισθη· κατεστρεψεν εν τω θυμω αυτου τα οχυρωματα της θυγατρος Ιουδα· κατηδαφισεν αυτα· εβεβηλωσε το βασιλειον και τους αρχοντας αυτου.3Συνεθλασεν εν τη εξαψει του θυμου αυτου παν το κερας του Ισραηλ· εστρεψεν οπισω την δεξιαν αυτου απ' εμπροσθεν του εχθρου· και εξηφθη κατα του Ιακωβ ως πυρ φλογερον, κατατρωγον τα περιξ.4Ενετεινε το τοξον αυτου ως εχθρος, εστησε την δεξιαν αυτου ως υπεναντιος, και εφονευσε παν το αρεστον εις τους οφθαλμους εν τη σκηνη της θυγατρος Σιων· εξεχεεν ως πυρ τον θυμον αυτου.5Ο Κυριος εγεινεν ως εχθρος, κατεποντισε τον Ισραηλ· κατεποντισε παντα τα παλατια αυτου· ηφανισε τα οχυρωματα αυτου· και επληθυνεν εις την θυγατερα Ιουδα το πενθος και την θλιψιν.6Και εξεσπασε την σκηνην αυτου ως καλυβην κηπου· κατηφανισε τον τοπον των συναξεων αυτου· ο Κυριος εκαμε να λησμονηθη εν Σιων η εορτη και το σαββατον, και εν τη αγανακτησει της οργης αυτου απερριψε βασιλεα και ιερεα.7Ο Κυριος απεβαλε το θυσιαστηριον αυτου, εβδελυχθη το αγιαστηριον αυτου· συνεκλεισεν εν τη χειρι των εχθρων τα τειχη των παλατιων αυτης· ηλαλαξαν εν τω οικω του Κυριου ως εν ημερα εορτης.8Ο Κυριος εβουλευθη να αφανιση το τειχος της θυγατρος Σιων· εξετεινε την σταθμην, δεν απεστρεψε την χειρα αυτου απο του να καταποντιζη, και εκαμε να πενθηση το περιτειχισμα και το τειχος· τα παντα ητονησαν ομου.9Αι πυλαι αυτης ενεπηχθησαν εις την γην· ηφανισε και κατεσυντριψε τους μοχλους αυτης· ο βασιλευς αυτης και οι αρχοντες αυτης ειναι εν τοις εθνεσι· νομος δεν υπαρχει· ουδε οι προφηται αυτης ευρισκουσιν ορασιν παρα Κυριου.
10Οι πρεσβυτεροι της θυγατρος Σιων, καθηνται κατα γης, σιωπωντες· ανεβιβασαν χωμα επι την κεφαλην αυτων, εζωσθησαν σακκους· αι παρθενοι της Ιερουσαλημ κατεβιβασαν τας κεφαλας αυτων προς την γην.

In ch. 1 the enemies of Jerusalem were held responsible for all her troubles. From now on, all that has happened is seen as the work of the Lord and of Him alone. May we also learn to recognise the One who disciplines us, sometimes to punish us, but always to bless us in the end. Instead of being stopped in our Christian life by the means which God uses to achieve this: worries about health and money, annoying things which crop up at work . . . instead of seeking merely to be relieved of them as soon as possible, let us humble ourselves under the mighty hand of God and cast all our cares on Him, for He cares about us (1 Peter 5:6-7).

Jerusalem makes a full inventory of the disaster which has befallen her. Her king, her priests and her prophets have either been taken captive or massacred, her solemn forms of worship have been abolished, her walls ruined. Nothing has been spared, not even the most sacred things: the altar and the sanctuary have been defiled (1:10) and wrecked, and the precious objects taken away to Babylon right down to the ark itself, "His footstool" (v. 1; Ps. 132:7), along with the law which was contained in it! (v. 9; 1 Kings 8:9). It disappears for ever, proof that God was breaking off the relations with His guilty people, which had been based on it.

Θρήνοι 2:11-22
11Οι οφθαλμοι μου εμαρανθησαν υπο των δακρυων, τα εντοσθια μου ταραττονται, η χολη μου εξεχυθη εις την γην, δια τον συντριμμον της θυγατρος του λαου μου, επειδη τα νηπια και τα θηλαζοντα ελιποψυχουν εν ταις πλατειαις της πολεως.12Ειπον προς τας μητερας αυτων, Που ειναι σιτος και οινος; Οποτε ελιποθυμουν εν ταις πλατειαις της πολεως ως ο τραυματιας, οποτε η ψυχη αυτων εξεχεετο εις τον κολπον των μητερων αυτων.13Τινα να λαβω μαρτυρα εις σε; με τι να σε συγκρινω, θυγατηρ της Ιερουσαλημ; Με ποιον να σε εξομοιωσω δια να σε παρηγορησω, παρθενε, θυγατηρ Σιων; Διοτι ο συντριμμος σου ειναι μεγας ως η θαλασσα· τις δυναται να σε ιατρευση;14Οι προφηται σου ειδον περι σου ματαια και αφροσυνην, και δεν εφανερωσαν την ανομιαν σου, δια να αποστρεψωσι την αιχμαλωσιαν σου· αλλ' ειδον περι σου φορτια ματαια και προξενα εξωσεως.15Παντες οι διαβαινοντες την οδον εκροτησαν επι σε χειρας· εσυριξαν και εσεισαν τας κεφαλας αυτων εις την θυγατερα της Ιερουσαλημ, λεγοντες, Αυτη ειναι η πολις, περι της οποιας ελεγετο, Η εντελεια της ωραιοτητος, η χαρα πασης της γης;16Παντες οι εχθροι σου ηνοιξαν επι σε το στομα αυτων· εσυριξαν και ετριξαν τους οδοντας λεγοντες, Κατεπιομεν αυτην· αυτη τωοντι ειναι η ημερα, την οποιαν περιεμενομεν· ευρομεν, ειδομεν.17Ο Κυριος εκαμεν ο, τι εβουλευθη· εξεπληρωσε τον λογον αυτου, τον οποιον διωρισεν απο ημερων αρχαιων· Κατεστρεψε και δεν εφεισθη, και ευφρανεν επι σε τον εχθρον· υψωσε το κερας των εναντιων σου.18Η καρδια αυτων εβοησε προς τον Κυριον, Τειχος της θυγατρος Σιων, καταβιβαζε ως χειμαρρον δακρυα ημεραν και νυκτα· μη δωσης παυσιν εις σεαυτον· ας μη σιωπηση η κορη των οφθαλμων σου.19Σηκωθητι, βοησον την νυκτα, οταν αρχιζωσιν αι φυλακαι· εκχεον την καρδιαν σου ως υδωρ εμπροσθεν του προσωπου του Κυριου· υψωσον προς αυτον τας χειρας σου, δια την ζωην των νηπιων σου, τα οποια λιποθυμουσιν απο της πεινης επι των ακρων πασων των οδων.20Ιδε, Κυριε, και επιβλεψον, εις τινα ποτε εκαμες ουτω; Να φαγωσιν αι γυναικες τον καρπον της κοιλιας αυτων, τα νηπια εν τοις σπαργανοις αυτων; Να φονευθωσιν εν τω αγιαστηριω του Κυριου ιερευς και προφητης;21Το παιδιον και ο γερων κοιτονται κατα γης εν ταις οδοις· αι παρθενοι μου και οι νεανισκοι μου επεσον εν μαχαιρα· εφονευσας εν τη ημερα της οργης σου, κατεσφαξας, δεν εφεισθης.22Προσεκαλεσας πανταχοθεν, ως εν ημερα πανηγυρεως, τους τρομους μου, και ουδεις εσωθη ουδε υπελειφθη εν τη ημερα της οργης του Κυριου· εκεινους, τους οποιους εσπαργανωσα και ηυξησα, ο εχθρος μου συνετελεσεν αυτους.

How great is the prophet's desolation at the picture portrayed in the previous verses. He cannot stop his tears from flowing in the presence of the ruin which is "great like the sea" (v. 13). The Lord Jesus also wept over Jerusalem, as He knew in advance what the consequences of His rejection would be for the guilty city (Luke 19:41 . . .).

If the kings, the princes, the priests, the false prophets (v. 14) and the majority of the people deserved these blows which befell them, there are also many others who suffer without being directly responsible. Babies die of hunger; old people and young children collapse in the streets from lack of food (vv. 11, 19, 21). However, Jeremiah does not ask for any reason why. He puts himself "in the breach" (Ps. 106:23) on the behalf of the people whom he loves.

Vv. 15, 16 again present to us those who "pass by". But here it is not only a matter of indifference, as in Lam. 1:12. This time they wag their heads, gnash their teeth, stare shamelessly, hurl insults and scorn. The Lord Jesus, the holy Victim, during those hours of His crucifixion, experienced all these expressions of man's wickedness (Ps. 22:7-8; Ps. 35:21).

Θρήνοι 3:1-24
1Εγω ειμαι ο ανθρωπος, οστις ειδον θλιψιν απο της ραβδου του θυμου αυτου.2Με ωδηγησε και εφερεν εις σκοτος και ουχι εις φως.3Ναι, κατ' εμου εστραφη· κατ' εμου εστρεψε την χειρα αυτου ολην την ημεραν.4Επαλαιωσε την σαρκα μου και το δερμα μου· συνετριψε τα οστα μου.5Ωικοδομησε κατ' εμου και με περιεκυκλωσε χολην και μοχθον.6Με εκαθισεν εν σκοτεινοις ως νεκρους αιωνιους.7Με περιεφραξε, δια να μη εξελθω· εβαρυνε τας αλυσεις μου.8Ετι και οταν κραζω και αναβοω, αποκλειει την προσευχην μου.9Περιεφραξε με πελεκητους λιθους τας οδους μου, εστρεβλωσε τας τριβους μου.10Εγεινεν εις εμε αρκτος ενεδρευουσα, λεων εν αποκρυφοις.11Παρετρεψε τας οδους μου και με κατεσπαραξε, με κατεστηαεν ηφανισμενην.12Ενετεινε το τοξον αυτου και με εστησεν ως σκοπον εις βελος.13Ενεπηξεν εις τα νεφρα μου τα βελη της φαρετρας αυτου.14Εγεινα γελως εις παντα τον λαον μου, ασμα αυτων ολην την ημεραν.15Με εχορτασε πικριαν· με εμεθυσεν αψινθιον.16Και συνετριψε τους οδοντας μου με χαλικας· με εκαλυψε με σποδον.17Και απεσπρωξα, απο ειρηνης την ψυχην μου· ελησμονησα το αγαθον.18Και ειπα, Απωλεσθη η δυναμις μου και η ελπις μου υπο του Κυριου.19Ενθυμηθητι την θλιψιν μου και την εξωσιν μου, το αψινθιον και την χολην.20Η ψυχη μου ενθυμειται ταυτα ακαταπαυστως και ειναι τεταπεινωμενη εν εμοι.
21Τουτο ανακαλω εις την καρδιαν μου, οθεν εχω ελπιδα·22Ελεος του Κυριου ειναι, οτι δεν συνετελεσθημεν, επειδη δεν εξελιπον οι οικτιρμοι αυτου.23Ανανεονονται εν ταις πρωιαις· μεγαλη ειναι η πιστοτης σου.24Ο Κυριος ειναι η μερις μου, ειπεν η ψυχη μου· δια τουτο θελω ελπιζει επ' αυτον.

With ch. 3 we reach the heart of this little book and at the same time the depths of the prophet's distress. Although he is innocent, Jeremiah personally takes the iniquities of his people upon himself, so that the punishment is seen as also falling on him alone: "I am the man that hath seen affliction by the rod of his wrath . . ." (v. 1). He thus represents the Lord Jesus accomplishing atonement for our sins. The sufferings endured on the cross for man, which vv. 14, 30 remind us of (cf. Ps. 69:12; Isa. 50:6 respectively) were followed during the three hours of darkness by the sufferings which God inflicted upon Him when He dealt with Him as with sin itself. These terrible expressions of His wrath were all to be suffered by the Saviour (cf. v. 8; Ps. 22:2). And yet His faith and hope did not falter for a moment; in contrast, Jeremiah's deserted him (v. 18).

However, from v. 21 onwards, the afflicted one looks for help from the very One who was afflicting him. Now his obedient and trusting faith leads him to find the marvellous compassion of the LORD, which are "new every morning" (v. 23).

Θρήνοι 3:25-51
25Αγαθος ο Κυριος εις τους προσμενοντας αυτον, εις την ψυχην την εκζητουσαν αυτον.26Καλον ειναι και να ελπιζη τις και να εφησυχαζη εις την σωτηριαν του Κυριου.27Καλον εις τον ανθρωπον να βασταζη ζυγον εν τη νεοτητι αυτου.28Θελει καθησθαι κατα μονας και σιωπα, επειδη ο Θεος επεβαλε φορτιον επ' αυτον.29Θελει βαλει το στομα αυτου εις το χωμα, ισως ηναι ελπις.30Θελει δωσει την σιαγονα εις τον ραπιζοντα αυτον· θελει χορτασθη απο ονειδισμου.31Διοτι ο Κυριος δεν απορριπτει εις τον αιωνα·32Αλλ' εαν και θλιψη, θελει ομως και οικτειρησει κατα το πληθος του ελεους αυτου.33Διοτι δεν θλιβει εκ καρδιας αυτου ουδε καταθλιβει τους υιους των ανθρωπων.34Το να καταπατη τις υπο τους ποδας αυτου παντας τους δεσμιους της γης.35Το να διαστρεφη κρισιν ανθρωπου κατεναντι του προσωπου του Υψιστου·36Το να αδικη ανθρωπον εν τη δικη αυτου· ο Κυριος δεν βλεπει ταυτα.
37Τις λεγει τι και γινεται, χωρις να προσταξη αυτο ο Κυριος;38Εκ του στοματος του Υψιστου δεν εξερχονται τα κακα και τα αγαθα;39Δια τι ηθελε γογγυσει ανθρωπος ζων, ανθρωπος, δια την ποινην της αμαρτιας αυτου;40Ας ερευνησωμεν τας οδους ημων και ας εξετασωμεν και ας επιστρεψωμεν εις τον Κυριον.41Ας υψωσωμεν τας καρδιας ημων και τας χειρας προς τον Θεον τον εν τοις ουρανοις, λεγοντες,
42Ημαρτησαμεν και απεστατησαμεν· συ δεν μας συνεχωρησας.43Περιεκαλυψας με θυμον και κατεδιωξας ημας· εφονευσας, δεν εφεισθης.44Εκαλυψας σεαυτον με νεφος, δια να μη διαβαινη η προσευχη ημων.45Μας εκαμες σκυβαλον και βδελυγμα εν μεσω των λαων.46Παντες οι εχθροι ημων ηνοιξαν το στομα αυτων εφ' ημας.47Φοβος και λακκος ηλθον εφ' ημας, ερημωσις και συντριμμος.48Ρυακας υδατων καταβιβαζει ο οφθαλμος μου δια τον συντριμμον της θυγατρος του λαου μου.49Ο οφθαλμος μου σταλαζει και δεν σιωπα, διοτι δεν εχει ανεσιν,50Εωσου ο Κυριος διακυψη και ιδη εξ ουρανου.51Ο οφθαλμος μου καταθλιβει την ψυχην μου, εκ πασων των θυγατερων της πολεως μου.

In order that testing might never lead us to doubt God's love, the prophet is now quick to add that "he doth not afflict willingly nor grieve the children of men" (v. 33). This is especially true of those who are His redeemed! 1 Peter 1:6 confirms that He only does it "for a season" and only "if need be". Now testing is often necessary to break our own will when we have allowed it to develop. That is why it is good for a man "to bear the yoke in his youth" (v. 27). Working hard at being obedient when one is still a child and learning to do as one is told in the family home is a way of preparing oneself to accept the authority of the Lord for all one's life.

For us also, testing is often an opportunity to examine ourselves: "Let us search and try our ways . . ." (v. 40). We will thus be able to acknowledge with the author of Psalm 119: "It is good for me that I have been afflicted" (v. 71).

"Thou hast made us as the off-scouring and refuse in the midst of the people" (v. 45). Paul uses the same comparison, but not to complain about it (1 Cor. 4:13). The service of the evangelist and the love of the saints allowed him freely to accept that situation.

Θρήνοι 3:52-66; Θρήνοι 4:1-6
52Οι εχθρευομενοι με αναιτιως με εκυνηγησαν ακαταπαυστως ως στρουθιον.53Εκοψαν την ζωην μου εν τω λακκω και ερριψαν λιθον επ' εμε.54Τα υδατα επλημμυρησαν υπερανω της κεφαλης μου· ειπα, Απερριφθην.
55Επεκαλεσθην το ονομα σου, Κυριε, εκ λακκου κατωτατου.56Ηκουσας την φωνην μου· μη κλεισης το ωτιον σου εις τον στεναγμον μου, εις την κραυγην μου.57Επλησιασας καθ' ην ημεραν σε επεκαλεσθην· ειπας, Μη φοβου.58Εδικασας, Κυριε, την δικην της ψυχης μου· ελυτρωσας την ζωην μου.59Ειδες, Κυριε, το προς εμε αδικον· κρινον την κρισιν μου.60Ειδες πασας τας εκδικησεις αυτων, παντας τους διαλογισμους αυτων κατ' εμου.61Ηκουσας, Κυριε, τον ονειδισμον αυτων, παντας τους διαλογισμους αυτων κατ' εμου·62Τους λογους των επανισταμενων επ' εμε και τας μελετας αυτων κατ' εμου ολην την ημεραν.63Ιδε, οταν καθηνται και οταν σηκονωνται· εγω ειμαι το ασμα αυτων.64Καμε, Κυριε, εις αυτους ανταποδοσιν κατα τα εργα των χειρων αυτων.65Δος εις αυτους πωρωσιν καρδιας, την καταραν· σου επ' αυτους.66Καταδιωξον εν οργη και αφανισον αυτους υποκατωθεν των ουρανων του Κυριου.
1Πως ημαυρωθη το χρυσιον, ηλλοιωθη το χρυσιον το καθαρωτατον, οι λιθοι του αγιαστηριου διεσπαρησαν εις τα ακρα πασων των οδων.2Οι ενδοξοι υιοι της Σιων, οι εκτιμωμενοι ως το καθαρον χρυσιον, πως ελογισθησαν ως αγγεια πηλινα, εργον χειρος κεραμεως.3Ετι και τα κητη προσφερουσι μαστους και θηλαζουσι τα τεκνα αυτων· η δε θυγατηρ του λαου μου εσκληρυνθη ως αι στρουθοκαμηλοι εν ερημω.4Η γλωσσα του θηλαζοντος εκολληθη εις τον ουρανισκον αυτου υπο της διψης· τα παιδια εζητησαν αρτον και δεν υπαρχει ο κοπτων εις αυτα.5Οι τρωγοντες φαγητα τρυφερα κοιτονται εν ταις οδοις ηφανισμενοι· οι ανατεθραμμενοι εν πορφυρα ενηγκαλισθησαν την κοπριαν.6Και η ποινη της ανομιας της θυγατρος του λαου μου εγεινε μεγαλητερα παρα την ποινην της αμαρτιας των Σοδομων, τα οποια κατεστραφησαν ως εν ριπη, και δεν ενηργησαν επ' αυτων χειρες.

We remember the terrible pit into which Jeremiah was thrown by those who were his "enemies . . . without cause". It inspired the verses from v. 52 onwards and it illustrates the terrors of death into which the Saviour, for His part, actually entered (Jonah 2:3).

However, vv. 55-58 could be the experience of anyone groaning under the burden of their sins and coming to a realisation of what the Lord has done for them.

Ch. 4 contrasts the present state of Jerusalem with the condition she had been in before. In the times of her prosperity everything looked beautiful. The sons of Zion were "comparable to fine gold". Notice it is only comparable, for when the testing is over, as with the refiner's fire, everything has been consumed, whereas genuine gold remains there inviolate. Yes, it was sadly just a deceptive glitter. Let us remember that; it is always the testing which does away with external appearances and reveals the true state of the heart. The cruelty (v. 3), the absence of all compassion (v. 4), the disgusting selfishness which results in the most abominable acts (v. 10), are now what appear as the bare facts about the inhabitants of Jerusalem. God reveals what was in the depth of their hearts and His judgment fire left nothing of their false devotion.

Θρήνοι 4:7-22
7Οι Ναζηραιοι αυτης ησαν καθαρωτεροι χιονος, λευκοτεροι γαλακτος, ερυθροτεροι την οψιν υπερ τους πολυτιμους λιθους, στιλπνοι ως ο σαπφειρος·8Η οψις αυτων κατημαυρωθη υπερ την ασβολην· δεν εγνωριζοντο εν ταις οδοις· το δερμα αυτων εκολληθη επι των οστεων αυτων· εξηρανθη, εγεινεν ως ξυλον.9Ευτυχεστεροι εσταθησαν οι θανατωθεντες υπο της ρομφαιας, παρα οι θανατωθεντες υπο της πεινης· διοτι ουτοι κατατηκονται, τετραυματισμενοι δι' ελλειψιν γεννηματων του αγρου.10Αι χειρες των ευσπλαγχνων γυναικων εψησαν τα τεκνα αυτων· εγειναν εις αυτας τροφη εν τω συντριμμω της θυγατρος του λαου μου.11Ο Κυριος συνετελεσε τον θυμον αυτου, εξεχεε την φλογα της οργης αυτου, και εξηψε πυρ εν Σιων, το οποιον κατεφαγε τα θεμελια αυτης.12Δεν επιστευον οι βασιλεις της γης και παντες οι κατοικουντες την οικουμενην, οτι ηθελεν εισελθει εχθρος και πολεμιος εις τας πυλας της Ιερουσαλημ.
13Τουτο εγεινε δια τας αμαρτιας των προφητων αυτης και τας ανομιας των ιερεων αυτης, οιτινες εχυνον το αιμα των δικαιων εν μεσω αυτης.14Περιεπλανηθησαν ως τυφλοι εν ταις οδοις, εμολυνθησαν εν τω αιματι, ωστε οι ανθρωποι δεν ηδυναντο να εγγισωσι τα ενδυματα αυτων.15Αποστητε, ακαθαρτοι, εκραζον προς αυτους· αποστητε, αποστητε, μη εγγισητε· ενω εφευγον και περιεπλανωντο, ελεγετο μεταξυ των εθνων, Δεν θελουσι παροικει πλεον μεθ' ημων.16Το προσωπον του Κυριου διεμερισεν αυτους, δεν θελει πλεον επιβλεπει επ' αυτους· προσωπον ιερεων δεν εσεβασθησαν, γεροντας δεν ηλεησαν.17Ενω ετι υπηρχομεν, οι οφθαλμοι ημων απεκαμον, προσμενοντες την ματαιαν βοηθειαν ημων· απεβλεψαμεν κεχηνοτες προς εθνος μη δυναμενον να σωζη.18Παραμονευουσι τα ιχνη ημων, δια να μη περιπατωμεν εν ταις πλατειαις ημων· επλησιασε το τελος ημων, αι ημεραι ημων επληρωθησαν, διοτι ηλθε το τελος ημων.19Οι καταδιωκοντες ημας εγειναν ελαφροτεροι των αετων του ουρανου· εκυνηγησαν ημας επι τα ορη, ενηδρευσαν ημας εν τη ερημω.20Η πνοη των μυκτηρων ημων, ο χριστος του Κυριου, επιασθη εν ταις παγισιν αυτων, υπο την σκιαν του οποιου, ελεγομεν, θελομεν ζη μεταξυ των εθνων.
21Χαιρε και ευφραινου, θυγατηρ Εδωμ, η κατοικουσα εν γη Ουζ· ετι και προς σε θελει περασει το ποτηριον· θελεις μεθυσθη και θελεις γυμνωθη.22Ετελειωσεν η ποινη της ανομιας σου, θυγατηρ Σιων· δεν θελει σε φερει πλεον εις αιχμαλωσιαν· θελει επισκεφθη την ανομιαν σου, θυγατηρ Εδωμ· θελει αποκαλυψει τα αμαρτηματα σου.

The corruption in Israel even reached the Nazarites, in other words those who (like Christians today) should stand out as different by the purity of their behaviour and their complete separation to God. They represent the very depth of degradation. "They are not known in the streets" (v. 8). There is no longer anything which distinguishes them from all the other wretched inhabitants of Jerusalem! Let us ask ourselves to what extent our behaviour in the world makes us recognized as truly being set apart for the Lord.

And what about those who were responsible for looking after the people, namely the prophets and the priests. They had shed the blood of the just! (v. 13). Jeremiah's experience confirmed that (Jer. 26:8).

"Our end is near . . . our end is come", say the afflicted of the people (v. 18) after having waited uselessly for "vain help" and having realised that nobody could save them (v. 17). Now, this is the moment when God declares: "The punishment of thine iniquity is accomplished" (v. 22; cf. Isaiah 40:1-2). It will be Edom's turn now to undergo punishment. It is always so. When it has become clear that nothing can come to our aid and that we are at the end of our own strength, the moment has arrived for God sovereignly to intervene and save us.

Θρήνοι 5:1-22
1Ενθυμηθητι, Κυριε, τι εγεινεν εις ημας· επιβλεψον, και ιδε τον ονειδισμον ημων.2Η κληρονομια ημων μετεστραφη εις αλλοτριους, αι οικιαι ημων εις ξενους.3Εγειναμεν ορφανοι ανευ πατρος, αι μητερες ημων ως χηραι.4Με αργυριον επιομεν το υδωρ ημων· τα ξυλα ημων επωληθησαν εις ημας.5Επι τον τραχηλον ημων ειναι διωγμος· εμοχθησαμεν, αναπαυσιν δεν εχομεν.6Ηπλωσαμεν χειρα προς τους Αιγυπτιους, προς τους Ασσυριους, δια να χορτασθωμεν αρτον.7Οι πατερες ημων ημαρτησαν, εκεινοι δεν υπαρχουσι· και ημεις φερομεν τας ανομιας αυτων.8Δουλοι εξουσιαζουσιν εφ' ημας· δεν υπαρχει ο λυτρονων εκ της χειρος αυτων.9Φερομεν τον αρτον ημων μετα κινδυνου της ζωης ημων, απ' εμπροσθεν της ρομφαιας της ερημου.10Το δερμα ημων ημαυρωθη ως κλιβανος, απο της καυσεως της πεινης.11Εταπεινωσαν τας γυναικας εν Σιων, τας παρθενους εν ταις πολεσιν Ιουδα.12Οι αρχοντες εκρεμασθησαν υπο των χειρων αυτων· τα προσωπα των πρεσβυτερων δεν ετιμηθησαν.13Οι νεοι υπεβληθησαν εις το αλεσμα, και τα παιδια επεσον υπο τα ξυλα.14Οι πρεσβυτεροι επαυσαν απο των πυλων, οι νεοι απο των ασματων αυτων.15Επαυσεν η χαρα της καρδιας ημων, ο χορος ημων εστραφη εις πενθος.16Ο στεφανος της κεφαλης ημων επεσεν· ουαι δε εις ημας, διοτι ημαρτησαμεν.
17Δια τουτο εξελιπεν η καρδια ημων, δια ταυτα εσκοτοδινιασαν οι οφθαλμοι ημων.18Δια την ερημωσιν του ορους Σιων, αι αλωπεκες περιπατουσιν εν αυτω.19Συ, Κυριε, κατοικεις εις τον αιωνα· ο θρονος σου διαμενει εις γενεαν και γενεαν.20Δια τι θελεις μας λησμονησει δια παντος; θελεις μας εγκαταλειψει εις μακροτητα ημερων;21Επιστρεψον ημας, Κυριε, προς σε και θελομεν επιστραφη. Ανανεωσον τας ημερας ημων ως το προτερον.22Διατι απερριψας ημας ολοτελως, ωργισθης εναντιον ημων εως σφοδρα;

In a final complaint the "remnant" of the people paint a sad and humiliating description of their condition, hiding nothing. Not only their fathers (v. 7) but they themselves have sinned and are paying the penalty (v. 16). It is to this point that both the unconverted and the believer who has let some fault get the better of him need to come. We all know from experience this painful work of God in our conscience, to which our pride is so often an obstacle! However, in contrast to the people in this chapter (v. 22), from the moment when we confess our sins we know that God has already forgiven us through the work of Christ.

Nevertheless, these verses, as others throughout the book, present specially before us the idea of collective sin. We can think of the evil which has also invaded the Church like leaven, worldliness and the ruin that has resulted from it and whose moral effects are as deplorable as the picture in this chapter. Indeed, if we are concerned about the glory of the Lord we cannot remain unconcerned at such a sad state of affairs. May we be given truly humbled hearts but also hearts which have faith in God who, Himself, never changes (v. 19).

Κατά Μάρκον 1:1-13
1Αρχη του ευαγγελιου του Ιησου Χριστου, Υιου του Θεου.2Καθως ειναι γεγραμμενον εν τοις προφηταις· Ιδου, εγω αποστελλω τον αγγελον μου προ προσωπου σου, οστις θελει κατασκευασει την οδον σου εμπροσθεν σου·3Φωνη βοωντος εν τη ερημω, ετοιμασατε την οδον του Κυριου, ευθειας καμετε τας τριβους αυτου.4Ητο ο Ιωαννης βαπτιζων εν τη ερημω και κηρυττων βαπτισμα μετανοιας εις αφεσιν αμαρτιων.5Και εξηρχοντο προς αυτον ολος ο τοπος της Ιουδαιας και οι Ιεροσολυμιται, και εβαπτιζοντο παντες εν τω Ιορδανη ποταμω υπ' αυτου, εξομολογουμενοι τας αμαρτιας αυτων.6Ητο δε ο Ιωαννης ενδεδυμενος τριχας καμηλου και εχων ζωνην δερματινην περι την οσφυν αυτου, και τρωγων ακριδας και μελι αγριον.7Και εκηρυττε, λεγων· Ερχεται ο ισχυροτερος μου οπισω μου, του οποιου δεν ειμαι αξιος σκυψας να λυσω το λωριον των υποδηματων αυτου.8Εγω μεν σας εβαπτισα εν υδατι, αυτος δε θελει σας βαπτισει εν Πνευματι Αγιω.
9Και εν εκειναις ταις ημεραις ηλθεν ο Ιησους απο Ναζαρετ της Γαλιλαιας και εβαπτισθη υπο Ιωαννου εις τον Ιορδανην.10Και ευθυς ενω ανεβαινεν απο του υδατος, ειδε τους ουρανους σχιζομενους και το Πνευμα καταβαινον ως περιστεραν επ' αυτον·11και φωνη εγεινεν εκ των ουρανων· Συ εισαι ο Υιος μου ο αγαπητος, εις τον οποιον ευηρεστηθην.12Και ευθυς το Πνευμα εκβαλλει αυτον εις την ερημον·13και ητο εκει εν τη ερημω ημερας τεσσαρακοντα πειραζομενος υπο του Σατανα, και ητο μετα των θηριων, και οι αγγελοι υπηρετουν αυτον.

Το Ευαγγέλιο του Ευαγγέλιο του Μάρκου είναι αυτό του τέλειουΥπηρέτη. Εδώ δεν βρίσκουμε κάποια αφήγηση σχετικήμε την γέννηση του Κυρίου Ιησού, ούτε με την γενεαλογία Του. Αυτό συμβαίνειγιατί τα μοναδικά πράγματα που καθορίζουν την αξία ενός υπηρέτη είναι ταπροσόντα υπακοής, πιστότητας και ετοιμότητάς του να υπηρετεί. Ωστόσο αποτις πρώτες λέξεις μας περιγράφεται ως ο Υιός του Θεού, έτσι ώστε ο αναγνώστης να μην παραπλανηθεί σχετικά με το Πρόσωπο του οποίουεξιστορείται η υπηρεσία. Πρόκειται για κάποιον που έγινε Δούλος με την θέλησή Του. Ενώ ήταν Θεός, ο Κύριος Ιησούς πήρε ο Ιδιος το σχήμα του υπηρέτη (ή δούλου– Φιλιπ. 2:6, 7).

Αφού προηγήθηκε η μαρτυρία του Ιωάννη, ο Κύριος ξεκινάει αμέσως τηνυπηρεσία Του και αυτό το πρώτο κεφάλαιο χαρακτηρίζεται απο τη λέξη “ευθύς” (αναφέρεται 11 φορές). Ο Κύριος Ιησούς υποτάσσεται στο βάπτισμα. Παρ’ όλο πουείναι “όσιος, άκακος, αμίαντος” (Εβρ. 7:26), παίρνει θέση ανάμεσα σε μετανοημένουςαμαρτωλούς. Ομως, για να μην Τον συγχέουν μ’ αυτούς, ο Θεός κάνει μια σοβαρήδήλωση απο τον ουρανό σχετική με τον “άγιο υπηρέτη Του, Ιησού” (Πραξ. 4:27,30), μια δήλωση που έρχεται πριν την υπηρεσία Του. Δεν λέει: “Σύ είσαι ο Υιός μου ο αγαπητός εις τον οποίον θαευαρεστηθώ”, αλλά “εις τον οποίον ευηρεστήθην”.

Επειτα ο Κύριος Ιησούς οδηγείται απο το Πνεύμα στην έρημο για να δέσειεκεί τον Εχθρό που μας κρατούσε στη δουλεία (3:27). Παντού όπου μπορεί ναείχαμε οδηγηθεί εξ’ αιτίας της πλάνης της αμαρτίας, η αγάπη και η υπακοήοδήγησαν τον Κύριο Ιησού να μας ελευθερώσει.

Κατά Μάρκον 1:14-28
14Αφου δε παρεδοθη ο Ιωαννης, ηλθεν ο Ιησους εις την Γαλιλαιαν κηρυττων το ευαγγελιον της βασιλειας του Θεου15και λεγων οτι επληρωθη ο καιρος και επλησιασεν η βασιλεια του Θεου· μετανοειτε και πιστευετε εις το ευαγγελιον.16Περιπατων δε παρα την θαλασσαν της Γαλιλαιας, ειδε τον Σιμωνα και Ανδρεαν τον αδελφον αυτου, ριπτοντας δικτυον εις την θαλασσαν· διοτι ησαν αλιεις·17και ειπε προς αυτους ο Ιησους· Ελθετε οπισω μου, και θελω σας καμει να γεινητε αλιεις ανθρωπων.18Και ευθυς αφησαντες τα δικτυα αυτων, ηκολουθησαν αυτον.19Και προχωρησας εκειθεν ολιγον, ειδεν Ιακωβον τον του Ζεβεδαιου και Ιωαννην τον αδελφον αυτου, και αυτους εν τω πλοιω επισκευαζοντας τα δικτυα,20και ευθυς εκαλεσεν αυτους. Και αφησαντες τον πατερα αυτων Ζεβεδαιον εν τω πλοιω μετα των μισθωτων, υπηγον οπισω αυτου.21Και εισερχονται εις Καπερναουμ· και ευθυς εν τω σαββατω εισελθων ο Ιησους εις την συναγωγην εδιδασκε.22Και εξεπληττοντο δια την διδαχην αυτου· διοτι εδιδασκεν αυτους ως εχων εξουσιαν, και ουχι ως οι γραμματεις.
23Και ητο εν τη συναγωγη αυτων ανθρωπος εχων πνευμα ακαθαρτον, και ανεκραξε,24λεγων· Φευ, τι ειναι μεταξυ ημων και σου, Ιησου Ναζαρηνε; ηλθες να μας απολεσης; σε γνωριζω τις εισαι, ο Αγιος του Θεου.25Και επετιμησεν αυτο ο Ιησους, λεγων· Σιωπα και εξελθε εξ αυτου.26Και το πνευμα το ακαθαρτον, αφου εσπαραξεν αυτον και εκραξε μετα φωνης μεγαλης, εξηλθεν εξ αυτου.27Και παντες εξεπλαγησαν, ωστε συνεζητουν προς αλληλους, λεγοντες· Τι ειναι τουτο; τις αυτη η νεα διδαχη, διοτι μετα εξουσιας προσταζει και τα ακαθαρτα πνευματα, και υπακουουσιν εις αυτον;28Εξηλθε δε η φημη αυτου ευθυς εις ολην την περιχωρον της Γαλιλαιας.

Απο τη στιγμή που εμφανίστηκε ο Κύριος Ιησούς, η υπηρεσία του Ιωάννητου Βαπτιστή τελείωσε.

Η βασιλεία του Θεού είναι πλησίον, ο Βασιλιάς βρίσκεταιμεταξύ του λαού Του προσωπικά. Ετσι κάνει μια διακήρυξη που συνοψίζεται σεδύο εντολές, και που ισχύουν ακόμα και σήμερα, “Μετανοείτε και πιστεύετεστο ευαγγέλιο”. Ο Κύριος διαβάζει στην καρδιάτου καθενός την απάντηση σ’ αυτή την επείγουσα πρόσκληση. Επειτα, σ’ αυτούς που Τον άκουσαν και Τον δέχτηκαν,απευθύνει μια άλλη προσωπική πρόσκληση, μια κλήση να Τον υπηρετήσουν καιακολουθήσουν. “Ελθετε οπίσω μου”, λέει στους τέσσερις μαθητές των οποίωνγνώριζε τις πιό βαθειές σκέψεις. “Και ευθύς . . . ηκολούθησαν αυτόν”. Αυτοίλοιπόν Τον ακολούθησαν αμέσως, κι ας τονίσουμε οτι αυτή η κλήση ήταν ουσιώδης.Ο άνθρωπος δεν μπορεί να πεί απο δική του πρωτοβουλία, στο Θεό, “σου προσφέρω τον εαυτό μου”. Είναι ο Κύριος ο Οποίος γνωρίζει τα πάντα που αποφασίζει, “θα σε πάρω στην υπηρεσία μου”.

Στην Καπερναούμ, ο Κύριος Ιησούς θεραπεύει έναν άνδρα που είχε πνεύμαακάθαρτο και που βρίσκεται μέσα στη συναγωγή, χαρακτηριστική απόδειξη της τρομερής κατάπτωσης στην οποία είχε περιέλθει ο Ισραήλ.Απο την αρχή της υπηρεσίας του Κυρίου η δύναμή Του είναι σε σύγκρουση μετη δύναμη του Σατανά – την οποία μπορεί να μην την αναγνωρίζουμε αμέσως –αλλά που έχει τα αποτελέσματά της τόσο στα σώματά μας όσο και στις ψυχέςμας.

Κατά Μάρκον 1:29-45
29Και ευθυς εξελθοντες εκ της συναγωγης, ηλθον εις την οικιαν Σιμωνος και Ανδρεου μετα του Ιακωβου και Ιωαννου.30Η δε πενθερα του Σιμωνος ητο κατακοιτος πασχουσα πυρετον. Και ευθυς ελαλησαν προς αυτον περι αυτης.31Και πλησιασας ηγειρεν αυτην πιασας την χειρα αυτης, και αφηκεν αυτην ο πυρετος ευθυς, και υπηρετει αυτους.32Αφου δε εγεινεν εσπερα, οτε εδυσεν ο ηλιος, εφεραν προς αυτον παντας τους πασχοντας και τους δαιμονιζομενους·33και η πολις ολη ητο συνηγμενη εμπροσθεν της θυρας·34και εθεραπευσε πολλους πασχοντας διαφορους αρρωστιας, και δαιμονια πολλα εξεβαλε, και δεν αφινε τα δαιμονια να λαλωσιν, επειδη εγνωριζον αυτον.35Και το πρωι ενω ητο ορθρος βαθυς, σηκωθεις εξηλθε· και υπηγεν εις ερημον τοπον και εκει προσηυχετο.36Και εδραμον κατοπιν αυτου ο Σιμων και οι μετ' αυτου,37και ευροντες αυτον λεγουσι προς αυτον οτι παντες σε ζητουσι.38Και λεγει προς αυτους· Ας υπαγωμεν εις τας πλησιον κωμοπολεις, δια να κηρυξω και εκει· επειδη δια τουτο εξηλθον.39Και εκηρυττεν εν ταις συναγωγαις αυτων εις ολην την Γαλιλαιαν και εξεβαλλε τα δαιμονια.
40Και ερχεται προς αυτον λεπρος παρακαλων αυτον και γονυπετων εμπροσθεν αυτου και λεγων προς αυτον οτι, εαν θελης, δυνασαι να με καθαρισης.41Ο δε Ιησους σπλαγχνισθεις, εξετεινε την χειρα και ηγγισεν αυτον και λεγει προς αυτον· Θελω, καθαρισθητι.42Και ως ειπε τουτο, ευθυς εφυγεν απ' αυτου η λεπρα, και εκαθαρισθη.43Και προσταξας αυτον εντονως, ευθυς απεπεμψεν αυτον44και λεγει προς αυτον· Προσεχε μη ειπης προς μηδενα μηδεν, αλλ' υπαγε, δειξον σεαυτον εις τον ιερεα και προσφερε περι του καθαρισμου σου οσα προσεταξεν ο Μωυσης δια μαρτυριαν εις αυτους.45Αλλ' εκεινος εξελθων ηρχισε να κηρυττη πολλα και να διαφημιζη τον λογον, ωστε πλεον δεν ηδυνατο αυτος να εισελθη φανερα εις πολιν, αλλ' ητο εξω εν ερημοις τοποις· και ηρχοντο προς αυτον πανταχοθεν.

Μετά τη συναγωγή της Καπερναούμ, το σπίτι του Ανδρέα και του Σίμωναγίνεται η σκηνή ενός θαύματος της χάρης. Ο Κύριος Ιησούς είναι πάντοτε έτοιμοςνα έρθει στα σπίτια μας και να μας χαρίσει την ελευθερία Του. Ας είμαστεσαν τους μαθητές, ας λέμε σ’ Εκείνον κάθε τί που στενοχωρεί τις καρδιές μας (εδ. 30). Μόλις θεραπεύτηκε η πεθεράτου Σίμωνα, σπεύδει να υπηρετήσει τον Κύριο και τους δικούς Του. Μήπως δεν είχε μπροστά στα μάτια της το πιο μεγάλοΠαράδειγμα της μεγαλύτερης υπηρεσίας;

Το απόγευμα πέρασε, αλλά για έναν τέτοιο Υπηρέτη η μέρα δεν έχει τελειώσει.Φέρνουν σ’ Αυτόν αυτούς που πάσχουν και τους δαιμονιζόμενους, και ακούραστα ανακουφίζει τους πόνους τους και τους θεραπεύει. Ποιό ήταν το μυστικό αυτήςτης θαυμαστής δραστηριότητας; Απο πού ο Κύριος Ιησούς αντλούσε μια τέτοιαδύναμη που διαρκώς ανανεωνόταν; Το εδ. 35 μας λέει οτι οφείλετο στην κοινωνία με το Θεό Του. Δείτε πώς αυτός ο τέλειος Ανθρωπος αρχίζει τη μέρα Του (πρβλ. Ησαίας 50:4).Οταν όμως Του αναφέρουν για την δημοτικότητά Του, αφήνει τα πλήθη που είναιμόνο περίεργα να βλέπουν τα θαύματά Του, και φεύγει για να κηρύξει το Ευαγγέλιοαλλού.

Στην συνέχεια ο Κύριος Ιησούς θεραπεύει ένα λεπρό, και του λέει ακριβώςπώς μπορεί να κάνει τη μαρτυρία του, μια μαρτυρία σύμφωνα με τον Λόγο (εδ. 44, Λευιτικό 14). Δυστυχώς αυτός ο άνδρας ενεργεί σύμφωνα με τις δικέςτου σκέψεις και αυτό κρύβει το έργο του Θεού σ’ αυτή την πόλη.

Κατά Μάρκον 2:1-17
1Και μεθ' ημερας παλιν εισηλθεν εις Καπερναουμ και ηκουσθη οτι ειναι εις οικον.2Και ευθυς συνηχθησαν πολλοι, ωστε δεν εχωρουν πλεον αυτους ουδε τα προθυρα· και εκηρυττεν εις αυτους τον λογον.3Και ερχονται προς αυτον φεροντες παραλυτικον, βασταζομενον υπο τεσσαρων·4και μη δυναμενοι να πλησιασωσιν εις αυτον εξ αιτιας του οχλου, εχαλασαν την στεγην οπου ητο, και διατρυπησαντες καταβιβαζουσι τον κραββατον, εφ' ου κατεκειτο ο παραλυτικος.5Ιδων δε ο Ιησους την πιστιν αυτων, λεγει προς τον παραλυτικον· Τεκνον, συγκεχωρημεναι ειναι εις σε αι αμαρτιαι σου.6Ησαν δε τινες των γραμματεων εκει καθημενοι και διαλογιζομενοι εν ταις καρδιαις αυτων·7Δια τι ουτος λαλει τοιαυτας βλασφημιας; τις δυναται να συγχωρη αμαρτιας ειμη εις, ο Θεος;8Και ευθυς νοησας ο Ιησους δια του πνευματος αυτου οτι ουτω διαλογιζονται καθ' εαυτους, ειπε προς αυτους· Δια τι διαλογιζεσθε ταυτα εν ταις καρδιαις σας;9τι ειναι ευκολωτερον, να ειπω προς τον παραλυτικον, Συγκεχωρημεναι ειναι αι αμαρτιαι σου, η να ειπω, Σηκωθητι και επαρε τον κραββατον σου και περιπατει;10αλλα δια να γνωρισητε οτι εξουσιαν εχει ο Υιος του ανθρωπου επι της γης να συγχωρη αμαρτιας λεγει προς τον παραλυτικον·11Προς σε λεγω, Σηκωθητι και επαρε τον κραββατον σου και υπαγε εις τον οικον σου.12Και ηγερθη ευθυς και σηκωσας τον κραββατον, εξηλθεν ενωπιον παντων, ωστε εξεπληττοντο παντες και εδοξαζον τον Θεον, λεγοντες οτι ουδεποτε ειδομεν τοιαυτα.
13Και εξηλθε παλιν παρα την θαλασσαν· και πας ο οχλος ηρχετο προς αυτον, και εδιδασκεν αυτους.14Και διαβαινων ειδε Λευιν τον του Αλφαιου καθημενον εις το τελωνιον, και λεγει προς αυτον· Ακολουθει με. Και σηκωθεις ηκολουθησεν αυτον.15Και ενω εκαθητο εις την τραπεζαν εν τη οικια αυτου, συνεκαθηντο και πολλοι τελωναι και αμαρτωλοι μετα του Ιησου και των μαθητων αυτου· διοτι ησαν πολλοι, και ηκολουθησαν αυτον.16Οι δε γραμματεις και Φαρισαιοι, ιδοντες αυτον τρωγοντα μετα των τελωνων και αμαρτωλων, ελεγον προς τους μαθητας αυτου· Δια τι μετα των τελωνων και αμαρτωλων τρωγει και πινει;17Και ακουσας ο Ιησους, λεγει προς αυτους· Δεν εχουσι χρειαν ιατρου οι υγιαινοντες, αλλ' οι πασχοντες· δεν ηλθον δια να καλεσω δικαιους αλλα αμαρτωλους εις μετανοιαν.

Στο σπίτι στην Καπερναούμ ο Κύριος Ιησούς γίνεται ο Ιδιος γνωστόςσύμφωνα με τον Ψαλμό 103:3 σαν ο Μό-νος που συγχωρεί όλες τις ανομίες και που θεραπεύει ό-λες τις ασθένειες. Στην περίπτωση του παραλυτικού, εκπληρώνει και τα δύο μέρη αυτού του εδαφίουσαν μια μαρτυρία για τον καθένα. Ναί, Αυτός που συγχωρεί αμαρτίες – ένα πνευματικό έργο – και που δίνει υλικές αποδείξεις αυτού θεραπεύοντας και την ασθένεια, μπορεί να είναι μόνο ο Κύριος,ο Θεός του Ισραήλ.

Οι τελώνες εισέπρατταν τους φόρους για λογαριασμό των Ρωμαίων. Αυτότους έκανε πλούσιους (γιατί κάποιο ποσοστό κρατούσαν οι ίδιοι) αλλά, τηνίδια ώρα εισέπρατταν την περιφρόνηση των συμπατριωτών τους. Ο Κύριος όμως καλώντας τον Λευί και αποδεχόμενος τηνπρόσκλησή του για δείπνο, μας φανερώνει οτι δεν περιφρονεί και δεν απορρίπτεικανέναν. Αντιθέτως, ήρθε για φανερούς αμαρτωλούς, που δεν μπορούσαν να κρύψουντην κατάστασή τους (1 Τιμ. 1:15). Ετσι κάθεται μαζί τους στο τραπέζι, καιγίνεται Φίλος τους. Απο τον καιρό της πτώσης ο άνθρωπος φοβάται το Θεό και φεύγει απ’ την παρουσίαΤου εξ’ αιτίας της κακής του συνείδησης. Προτού σώσει το δημιούργημά Του,το πρώτο χρέος του Θεού ήταν να πλησιάσει τον άνθρωπο και να κερδίσει την εμπιστοσύνη του. Αυτό είναι που έκανε ο Κύριος Ιησούς, ταπεινώνοντας τον Εαυτό Του, μέχρι νασυναντήσει τον άθλιο άνθρωπο για να τον κάνει να καταλάβει οτι ο Θεός τον αγαπάει.

Κατά Μάρκον 2:18-28
18Οι μαθηται δε του Ιωαννου και οι των Φαρισαιων ενηστευον. Και ερχονται και λεγουσι προς αυτον· Δια τι οι μαθηται του Ιωαννου και οι των Φαρισαιων νηστευουσιν, οι δε μαθηται σου δεν νηστευουσι;19Και ειπε προς αυτους ο Ιησους· Μηπως δυνανται οι υιοι του νυμφωνος, ενοσω ο νυμφιος ειναι μετ' αυτων, να νηστευωσιν; οσον καιρον εχουσι τον νυμφιον μεθ' εαυτων, δεν δυνανται να νηστευωσι·20θελουσιν ομως ελθει ημεραι, οταν αφαιρεθη απ' αυτων ο νυμφιος, και τοτε θελουσι νηστευσει εν εκειναις ταις ημεραις.21Και ουδεις ραπτει επιρραμμα αγναφου πανιου επι ιματιον παλαιον· ει δε μη, το αναπληρωμα αυτου το νεον αφαιρει απο του παλαιου, και γινεται σχισμα χειροτερον.22Και ουδεις βαλλει οινον νεον εις ασκους παλαιους· ει δε μη, ο οινος ο νεος διασχιζει τους ασκους, και ο οινος εκχεεται και οι ασκοι φθειρονται· αλλα πρεπει οινος νεος να βαλληται εις ασκους νεους.23Και οτε διεβαινεν εν σαββατω δια των σπαρτων, οι μαθηται αυτου, ενω ωδευον, ηρχισαν να ανασπωσι τα ασταχυα.24Και οι Φαρισαιοι ελεγον προς αυτον· Ιδου, δια τι πραττουσιν εν τοις σαββασιν εκεινο, το οποιον δεν συγχωρειται;25Και αυτος ελεγε προς αυτους· Ποτε δεν ανεγνωσατε τι επραξεν ο Δαβιδ, οτε ελαβε χρειαν και επεινασεν αυτος και οι μετ' αυτου;26πως εισηλθεν εις τον οικον του Θεου επι Αβιαθαρ του αρχιερεως, και εφαγε τους αρτους της προθεσεως, τους οποιους δεν ειναι συγκεχωρημενον ειμη εις τους ιερεις να φαγωσι, και εδωκε και εις τους οντας μετ' αυτου;27Και ελεγε προς αυτους· το σαββατον εγεινε δια τον ανθρωπον, ουχι ο ανθρωπος δια το σαββατον·28ωστε ο Υιος του ανθρωπου κυριος ειναι και του σαββατου.

Αν η χαρακτηριστική λέξη για τον τέλειο Υπηρέτη είναι “ευθύς”, αυτήγια τους άπιστους Ιουδαίους είναι “γιατί;” ή “πώς;” (εδ. 7, 16, 18, 24).Οταν ρωτήθηκε σχετικά με την νηστεία, ο Κύριος Ιησούς εξήγησε, οτι πρόκειται για μια ένδειξη θλίψης, που συνεπώς δεν ήταν κατάλληλη ενώ Εκείνος εξακολουθούσε να είναι μαζί τους.Η έλευσή Του ήταν μια αιτία για μεγάλη χαρά σε όλους τους ανθρώπους (Λουκά 2:10). Επειτα χρησιμοποιεί αυτή την ευκαιρίαγια ν’ αντιπαραβάλλει τους κανόνες και τις παραδόσεις του Ιουδαϊσμού με τοΕυαγγέλιο της ελεύθερης χάρης, που ήρθε να τους προσφέρει. Είναι λυπηρό ναδιαπιστώνουμε οτι ο άνθρωπος προτιμάει τις θρησκευτικές τελετουργίες αντίτης χάρης του Θεού αφού αυτές του επιτρέπουν να παρουσιάζει μια καλή υπόληψηστα μάτια των άλλων, ενώ συνεχίζει να ζεί όπως επιθυμεί. Αντιθέτως, το εδ.22 μας λέει οτι ο Χριστιανός είναι κάποιος εντελώς ανανεω-μένος. Αν έχειαλλάξει η καρδιά του, αν είναι γεμάτος χαρά, θα πρέπει απαραίτητα και η εξωτερικήτου εμφάνιση να είναι αλλαγμένη.

Οι Φαρισαίοι κατηγορούν τους μαθητές επειδή αποσπούν τα στάχυα την ημέρατου Σαββάτου. Ο άνθρωπος πάντα διαστρέφειαυτό που του έδωσε ο Θεός. Το Σάββατο ήταν μια παραχώρηση απο το Θεό προς τον λαό Ισραήλ ο οποίος το χρησιμοποίησε σαν έναν ζυγό για ν’αυξήσει την ηθική του δουλεία (Πραξ. 15:10).

Κατά Μάρκον 3:1-19
1Και εισηλθε παλιν εις την συναγωγην· και ητο εκει ανθρωπος εχων εξηραμμενην την χειρα.2Και παρετηρουν αυτον αν εν τω σαββατω θελη θεραπευσει αυτον, δια να κατηγορησωσιν αυτον.3Και λεγει προς τον ανθρωπον τον εχοντα εξηραμμενην την χειρα· Σηκωθητι εις το μεσον.4Και λεγει προς αυτους· Ειναι συγκεχωρημενον εν σαββατω να αγαθοποιηση τις η να κακοποιηση; να σωση ψυχην η να θανατωση; οι δε εσιωπων.5Και περιβλεψας αυτους μετ' οργης, λυπουμενος δια την πωρωσιν της καρδιας αυτων, λεγει προς τον ανθρωπον· Εκτεινον την χειρα σου. Και εξετεινε, και αποκατεσταθη η χειρ αυτου υγιης ως η αλλη.6Και εξελθοντες οι Φαρισαιοι συνεβουλευθησαν ευθυς μετα των Ηρωδιανων κατ' αυτου, δια να απολεσωσιν αυτον.7Και ο Ιησους ανεχωρησε μετα των μαθητων αυτου προς την θαλασσαν· και ηκολουθησαν αυτον πολυ πληθος απο της Γαλιλαιας και απο της Ιουδαιας8και απο Ιεροσολυμων και απο της Ιδουμαιας και απο περαν του Ιορδανου και οι περι Τυρον και Σιδωνα, πληθος πολυ, ακουσαντες οσα επραττεν, ηλθον προς αυτον.9Και ειπε προς τους μαθητας αυτου να μενη πλησιον αυτου εν πλοιαριον εξ αιτιας του οχλου, δια να μη συνθλιβωσιν αυτον·10διοτι εθεραπευσε πολλους, ωστε επιπτον επ' αυτον δια να εγγισωσιν αυτον οσοι ειχον αρρωστιας·11και τα πνευματα τα ακαθαρτα, οτε εθεωρουν αυτον, προσεπιπτον εις αυτον και εκραζον, λεγοντα οτι συ εισαι ο Υιος του Θεου.12Και πολλα επετιμα αυτα δια να μη φανερωσωσιν αυτον.
13Και αναβαινει εις το ορος και προσκαλει οσους αυτος ηθελε, και υπηγον προς αυτον.14Και εξελεξε δωδεκα, δια να ηναι μετ' αυτου και δια να αποστελλη αυτους να κηρυττωσι15και να εχωσιν εξουσιαν να θεραπευωσι τας νοσους και να εκβαλλωσι τα δαιμονια·16Σιμωνα, τον οποιον επωνομασε Πετρον,17και Ιακωβον τον του Ζεβεδαιου και Ιωαννην τον αδελφον του Ιακωβου· και επωνομασεν αυτους Βοανεργες, το οποιον σημαινει Υιοι βροντης·18και Ανδρεαν και Φιλιππον και Βαρθολομαιον και Ματθαιον και Θωμαν και Ιακωβον τον του Αλφαιου και Θαδδαιον και Σιμωνα τον Κανανιτην19και Ιουδαν τον Ισκαριωτην, οστις και παρεδωκεν αυτον.

Μια δεύτερη θεραπεία πραγματοποιείται στη συναγωγή της Καπερναούμκαι πάλι την ημέρα του Σαββάτου (1:21). Ο Κύριος ζητάει απ’ αυτόν τον άρρωστο,του οποίου το χέρι είναι ξεραμένο, να κάνει ακριβώς αυτό το πράγμα που είναι ανίκανος να κάνει. Καθώς αυτός αρχίζει να υπακούει, δείνει την απόδειξητης πίστης του και μ’ αυτό τον τρόπο επιτρέπει στον Κύριο Ιησού να τον θεραπεύσει.Αλοίμονο, κοιτάξτε την σκληρότητα της καρδιάς αυτών που παρακολουθούν! Αντίνα χαίρονται με τον άνθρωπο που θεραπεύτηκε και να θαυμάσουν τη δύναμη τουΚυρίου, αυτοί οι κακοί άνθρωποι χρησιμοποιούν αυτό το θαύμα σαν μια πρόφασηγια να θανατώσουν τον Κύριο Ιησού. Ομως Εκείνος συνεχίζει την υπηρεσία τηςχάρης Του, και τα πλήθη που αποτελούνται κυρίως απο ξένους της Τύρου καιΣιδώνας (ακόμα και Εδομίτες) συνεχίζουν να συγκεντρώνονται να Τον ακούσουνκαι να ζητήσουν τη θεραπεία Του. Επειτα ξεχωρίζει δώδεκα μαθητές και τουςκαθιερώνει “δια να είναι μετ’ αυτού, και δια να αποστέλη αυτούς” (πρβλ. Ιωαν. 15:16). Για να είναι με τον Κύριο Ιησού:τί μεγάλο προνόμιο και την ίδια ώρα, η βασική προϋπόθεση για να είναι ικανοί αργότερα ν’ αποσταλούν. Πώς μπορούμε να εκπληρώσουμε οποιαδήποτε υπηρεσία αν δεν δεχτούμε πρώτα τις οδηγίεςΤου (Ιερεμίας 23: 21, 22);

Σ’ αυτό το ευαγγέλιο, ο καθένας απο τους δώδεκα κατονομάζεται μόνος,για να μας υπενθυμίσει οτι ένας υπηρέτης πρέπει να περιμένει απ’ ευθείαςκαι προσωπικά απο τον Κύριό του να δεχτεί καθοδήγηση και βοήθεια.

Κατά Μάρκον 3:20-35
20Και ερχονται εις οικον τινα· και συναθροιζεται παλιν οχλος, ωστε αυτοι δεν ηδυναντο μηδε να φαγωσιν αρτον.21Και οτε ηκουσαν οι συγγενεις αυτου, εξηλθον δια να πιασωσιν αυτον· διοτι ελεγον οτι ειναι εξω εαυτου.
22Και οι γραμματεις, οιτινες κατεβησαν απο Ιεροσολυμων, ελεγον οτι εχει Βεελζεβουλ, και οτι δια του αρχοντος των δαιμονιων εκβαλλει τα δαιμονια.23Και προσκαλεσας αυτους, ελεγε προς αυτους δια παραβολων· Πως δυναται Σατανας να εκβαλλη Σαταναν;24και εαν βασιλεια διαιρεθη καθ' εαυτης, η βασιλεια εκεινη δεν δυναται να σταθη·25και εαν οικια διαιρεθη καθ' εαυτης, η οικια εκεινη δεν δυναται να σταθη.26Και αν ο Σατανας εσηκωθη καθ' εαυτου και διηρεθη, δεν δυναται να σταθη, αλλ' εχει τελος.27Ουδεις δυναται να αρπαση τα σκευη του δυνατου, εισελθων εις την οικιαν αυτου, εαν πρωτον δεν δεση τον δυνατον, και τοτε θελει διαρπασει την οικιαν αυτου.28Αληθως σας λεγω οτι παντα τα αμαρτηματα θελουσι συγχωρηθη εις τους υιους των ανθρωπων και αι βλασφημιαι, οσας βλασφημησωσιν·29οστις ομως βλασφημηση εις το Πνευμα το Αγιον, δεν εχει συγχωρησιν εις τον αιωνα, αλλ' ειναι ενοχος αιωνιου καταδικης·30διοτι ελεγον, Πνευμα ακαθαρτον εχει.
31Ερχονται λοιπον οι αδελφοι και η μητηρ αυτου, και σταθεντες εξω απεστειλαν προς αυτον και εκραζον αυτον.32Και εκαθητο οχλος περι αυτον· ειπον δε προς αυτον· Ιδου, η μητηρ σου και οι αδελφοι σου εξω σε ζητουσι.33Και απεκριθη προς αυτους, λεγων· Τις ειναι η μητηρ μου η οι αδελφοι μου;34Και περιβλεψας κυκλω προς τους καθημενους περι αυτον, λεγει· Ιδου η μητηρ μου και οι αδελφοι μου·35διοτι οστις καμη το θελημα του Θεου, ουτος ειναι αδελφος μου και αδελφη μου και μητηρ.

Πάντα έτοιμος ν’ αφήσει τους ανθρώπους να Τον πλησιάσουν, ο Κύριοςεπιτρέπει στο πλήθος να γεμίσει το σπίτι στο οποίο είχε έρθει. Αμέσως αρχίζεινα τους διδάσκει χωρίς να βρίσκει χρόνο ούτε για φαγητό. Εμείς που τόσο λίγοδιατιθέμεθα ν’ ανοίξουμε τις πόρτες μας σε ξένους, ν’ αφήσουμε να μας ενοχλήσουνή ν’ αλλάξουμε κάποιες απ’ τις συνήθειές μας, ας ακολουθούμε αυτό το παράδειγμαακούραστης αφοσίωσης και πλήρους αυταπάρνησης. Ας θυμόμαστε επίσης οτι ακόμακι ένας ανεπιθύμητος επισκέπτης μπορεί να έχει σταλεί σε μας για να του μιλήσουμεγια την σωτηρία της ψυχής του.

Κάποιοι άνθρωποι προβληματίζονται σχετικά με την έννοια του εδ. 29.Φοβούνται μήπως πρόφεραν κάποια φορά κατά λάθος έναν αμαρτωλό λόγο που δενθα μπορούσε να συγχωρεθεί ποτέ. Αυτό οφείλεται στην άγνοια της χάρης τουΘεού. “Το αίμα του Ιησού Χριστού του Υιού του Θεού καθαρίζει ημάς απο πάσης αμαρτίας” (1 Ιωαν. 1:7). Η βλασφημία εναντίον του Αγίου Πνεύματος ήταν η φοβερή αμαρτίατου άπιστου λαού Ισραήλ. Αυτοί οι άνθρωποι απέδωσαν στο Σατανά τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος που βρισκότανστον Κύριο Ιησού. Ηταν εξαιρετικά σοβαρό και εντελώς αντίθετο απο την κοινήλογική (εδ. 26).

Στην τελευταία παράγραφο ο Κύριος δείχνει ξεκάθαρα αυτούς τους οποίουςθεωρεί μέλη της οικογένειάς Του. Το να πράττουμε το θέλημα του Θεού ήταν, και εξακολουθεί να είναι, ν’ ακούμε τον Κύριο Ιησού.

Κατά Μάρκον 4:1-12
1Και παλιν ηρχισε να διδασκη πλησιον της θαλασσης· και συνηχθη προς αυτον οχλος πολυς, ωστε εισελθων εις το πλοιον εκαθητο εις την θαλασσαν· και πας ο οχλος ητο επι της γης πλησιον της θαλασσης.2Και εδιδασκεν αυτους δια παραβολων πολλα, και ελεγε προς αυτους εν τη διδαχη αυτου·3Ακουετε· ιδου, εξηλθεν ο σπειρων δια να σπειρη.4Και ενω εσπειρεν, αλλο μεν επεσε παρα την οδον, και ηλθον τα πετεινα του ουρανου και κατεφαγον αυτο.5Αλλο δε επεσεν επι το πετρωδες, οπου δεν ειχε γην πολλην, και ευθυς ανεφυη, διοτι δεν ειχε βαθος γης,6και οτε ανετειλεν ο ηλιος εκαυματισθη, και επειδη δεν ειχε ριζαν εξηρανθη.7Και αλλο επεσεν εις τας ακανθας, και ανεβησαν αι ακανθαι και συνεπνιξαν αυτο, και καρπον δεν εδωκε·8και αλλο επεσεν εις την γην την καλην και εδιδε καρπον αναβαινοντα και αυξανοντα, και εδωκεν εν τριακοντα και εν εξηκοντα και εν εκατον.9Και ελεγε προς αυτους· Ο εχων ωτα δια να ακουη, ας ακουη.10Οτε δε εμεινε καταμονας, ηρωτησαν αυτον οι περι αυτον μετα των δωδεκα περι της παραβολης.11Και ελεγε προς αυτους· Εις εσας εδοθη να γνωρισητε το μυστηριον της βασιλειας του Θεου· εις εκεινους δε τους εξω δια παραβολων τα παντα γινονται,12δια να βλεπωσι βλεποντες και να μη ιδωσι, και να ακουωσιν ακουοντες και να μη νοησωσι, μηποτε επιστρεψωσι και συγχωρηθωσιν εις αυτους τα αμαρτηματα.

Ο Κύριος Ιησούς βρίσκεται δίπλα στη θάλασσα και διδάσκει τα πλήθη,χρησιμοποιώντας την γλώσσα των παραβολών με εικόνες. Η πρώτη είναι αυτή του Σπορέα. Παρουσιάζει τον Εαυτό του εδώ σαν τον Μόνο που φέρνει τον καλό σπόρο του Ευαγγελίουκαι τον σπείρει στον κόσμο. Παρ’ όλο που γνωρίζει τις καρδιές τους και τοντρόπο με τον οποίο θα δεχτούν – ή δεν θα δεχτούν – την αλήθεια, δίνει στον καθένα την ευκαιρία να έρθει σ’ επαφή με το Λόγο της ζωής. Εσείς Τον έχετε δεχτεί;

Το εδ. 12 δεν πρέπει να μας ανησυχεί – σαν να φοβόταν ο Κύριος βλέπονταςτους ανθρώπους ν’ αναγεννούνται και να είναι υποχρεωμένος παρά τη θέλησήΤου, να συγχωρεί τις αμαρτίες τους! Πρέπει να καταλάβουμε οτι πρόκειται γιατους Ιουδαίους που τίθεται θέμα εδώ. Κατηγόρησαν τον Κύριο οτι έχει δαιμόνιο, απορρίπτονταςέτσι τη μαρτυρία του Αγίου Πνεύματος. Μια τέτοια αμαρτία δεν μπορεί να τουςσυγχωρεθεί και ο Ισραήλ θα σκληρυνθεί και σαν έθνος (3:29, Ρωμ. 11:7, 8,25). Ομως όλοι όσοι επιθυμούν να μιλήσουν στον Κύριο Ιησού “καταμόνας”, μπορούννα βρούν θέση “περί αυτόν” σήμερα, ώστε ν’ ακούσουν την αποκάλυψη των μυστηρίωντης βασιλείας του Θεού (εδ. 10, 11, 34, πρβλ. Παροιμ. 28:5). Ας χρησιμοποιούμεαυτό το μεγάλο προνόμιο, και ιδιαιτέρως ας μην αποστερούμε τους εαυτούς μαςαπο συναθροίσεις που συγκεντρωνόμαστε γύρω απο τον Κύριο για ν’ ακούσουμετο Λόγο Του.

Κατά Μάρκον 4:13-25
13Και λεγει προς αυτους· Δεν εξευρετε την παραβολην ταυτην, και πως θελετε γνωρισει πασας τας παραβολας;14Ο σπειρων τον λογον σπειρει.15Οι δε παρα την οδον ειναι ουτοι, εις τους οποιους σπειρεται ο λογος, και οταν ακουσωσιν, ευθυς ερχεται ο Σατανας, και αφαιρει τον λογον τον εσπαρμενον εν ταις καρδιαις αυτων.16Και ομοιως οι επι τα πετρωδη σπειρομενοι ειναι ουτοι, οιτινες οταν ακουσωσι τον λογον, ευθυς μετα χαρας δεχονται αυτον,17δεν εχουσιν ομως ριζαν εν εαυτοις, αλλ' ειναι προσκαιροι· επειτα οταν γεινη θλιψις η διωγμος δια τον λογον, ευθυς σκανδαλιζονται.18Και οι εις τας ακανθας σπειρομενοι ειναι ουτοι, οιτινες ακουουσι τον λογον,19και αι μεριμναι του αιωνος τουτου και η απατη του πλουτου και αι επιθυμιαι των αλλων πραγματων εισερχομεναι συμπνιγουσι τον λογον, και γινεται ακαρπος.20Και οι εις την γην την καλην σπαρεντες ειναι ουτοι, οιτινες ακουουσι τον λογον και παραδεχονται και καρποφορουσιν εν τριακοντα και εν εξηκοντα και εν εκατον.
21Και ελεγε προς αυτους· Μηπως ο λυχνος ερχεται δια να τεθη υπο τον μοδιον η υπο την κλινην; ουχι δια να τεθη επι τον λυχνοστατην;22διοτι δεν ειναι τι κρυπτον, το οποιον δεν θελει φανερωθη, ουδ' εγεινε τι αποκρυφον, το οποιον δεν θελει ελθει εις το φανερον.23Οστις εχει ωτα δια να ακουη, ας ακουη.24Και ελεγε προς αυτους· Προσεχετε τι ακουετε. Με οποιον μετρον μετρειτε, θελει μετρηθη εις εσας, και θελει γεινει προσθηκη εις εσας τους ακουοντας.25Διοτι οστις εχει, θελει δοθη εις αυτον· και οστις δεν εχει, και εκεινο το οποιον εχει θελει αφαιρεθη απ' αυτου.

Ο Κύριος Ιησούς εξηγεί στους μαθητές Του την παραβολή του σπείροντος.Αυτή είναι το ξεκίνημα όλης της διδασκαλίας Του (εδ. 13). Πραγματικά, για να την καταλάβουμε, θα πρέπειτο Ευαγγέλιο να έχει ριζώσει πρώτα στην καρδιά.

Ακόμα κι αν είμαστε αληθινοί πιστοί, θα πρέπει να προσέχουμε, γιατίκάποιες φορές μοιάζουμε με τα τρία πρώτα είδη της γής επειδή ο Σατανάς δενεπιδιώκει να κλέψει μονάχα την καλή αγγελία της σωτηρίας που σπάρθηκε. Πόσα λόγια μας απηύθηνε ο Θεός και δεν άγγιξαν την καρδιά μας, επειδή οι δεσμοί μας με τον κόσμο την είχαν σκληρύνει σαν την “οδό” (δες 6:52). Η μήπως δεν συμβαίνει συχνά να ενεργήσαμε σύμφωναμε τα συναι-σθήματά μας, μέχρις ότου η ώρα της δοκιμασίας φανέρωσε τη στέρηση εξάρτησης και πίστηςμας (πρβλ. εδ. 17);

Σε αντίθεση με την ξεγνοιασιά, οι μέριμνες είναιεξίσου βλαβερές (Λουκά 21:34). Η “απάτη του πλούτου, και οι επιθυμίες άλλωνπραγμάτων” μπορούν να εμποδίσουν όχι μόνο την πνευματική ζωή του παιδιούτου Θεού αλλά και να στερήσουν τον Κύριο απ’ τον καρπό που ένα τέτοιο πρόσωποθα έφερνε στον καιρό του (Τίτου 3:14). “Προσέχετε τί ακούετε”, συμβουλεύει ο Κύριος Ιησούς (εδ. 24). Στο Λουκά 8:18 διαβάζουμε, “Προσέχετε πώς ακούετε”. Ναί, με ποιό τρόπο δεχόμαστε το θείο Λόγο;

Κατά Μάρκον 4:26-41
26Και ελεγεν· Ουτως ειναι η βασιλεια του Θεου, ως εαν ανθρωπος ριψη τον σπορον επι της γης,27και κοιμαται και σηκονηται νυκτα και ημεραν, και ο σπορος βλαστανη και αυξανη καθως αυτος δεν εξευρει.28Διοτι αφ' εαυτης η γη καρποφορει, πρωτον χορτον, επειτα ασταχυον, επειτα πληρη σιτον εν τω ασταχυω.29Οταν δε ωριμαση ο καρπος, ευθυς αποστελλει το δρεπανον, διοτι ηλθεν ο θερισμος.30Ετι ελεγε· Με τι να ομοιωσωμεν την βασιλειαν του Θεου; η με ποιαν παραβολην να παραβαλωμεν αυτην;31Ειναι ομοια με κοκκον σιναπεως, οστις, οταν σπαρη επι της γης, ειναι μικροτερος παντων των σπερματων των επι της γης·32αφου δε σπαρη, αναβαινει και γινεται μεγαλητερος παντων των λαχανων και καμνει κλαδους μεγαλους, ωστε υπο την σκιαν αυτου δυνανται τα πετεινα του ουρανου να κατασκηνωσι.33Και δια τοιουτων πολλων παραβολων ελαλει προς αυτους τον λογον, καθως ηδυναντο να ακουωσι,34χωρις δε παραβολης δεν ελαλει προς αυτους· κατ ιδιαν ομως εξηγει παντα εις τους μαθητας αυτου.
35Και λεγει προς αυτους εν εκεινη τη ημερα, οτε εγεινεν εσπερα· Ας διελθωμεν εις το περαν.36Και αφησαντες τον οχλον, παραλαμβανουσιν αυτον ως ητο εν τω πλοιω και αλλα δε πλοιαρια ησαν μετ' αυτου.37Και γινεται μεγας ανεμοστροβιλος και τα κυματα εισεβαλλον εις το πλοιον, ωστε αυτο ηδη εγεμιζετο.38Και αυτος ητο επι της πρυμνης κοιμωμενος επι το προσκεφαλαιον· και εξυπνουσιν αυτον και λεγουσι προς αυτον· Διδασκαλε, δεν σε μελει οτι χανομεθα;39Και σηκωθεις επετιμησε τον ανεμον και ειπε προς την θαλασσαν· Σιωπα, ησυχασον. Και επαυσεν ο ανεμος, και εγεινε γαληνη μεγαλη.40Και ειπε προς αυτους· Δια τι εισθε ουτω δειλοι; πως δεν εχετε πιστιν;41Και εφοβηθησαν φοβον μεγαν και ελεγον προς αλληλους· Τις λοιπον ειναι ουτος, οτι και ο ανεμος και η θαλασσα υπακουουσιν εις αυτον;

Η παραβολή των εδαφίων 26-29 που αντιστοιχεί με αυτή του σπόρου στοναγρό του Ματθαίου 13 παρουσιάζει μια λίγο διαφορετική διδασκαλία. Εδώ αναφέρεταιμόνο στο έργο του Θεού, ενώ στο Ματθαίου, ο εχθρός επεμ-βαίνει επίσης εξ’ αιτίας της αμέλειας των ανθρώπωνπου κοιμόντουσαν. Στο εδάφιό μας 27, ο μεγάλος Σπορέας μας παρουσιάζεται σαν να κοιμάται. Στηνπραγματικότητα όμως, κατά την ημέρα όσο και κατά την νύχτα, χωρίς να φαίνεται,αγρυπνεί προσέχοντας τον πολύτιμο σπόρο Του και προσφέροντας την απαραίτητηφροντίδα σ’ αυτόν, ώστε ν’ αυξάνει μέχρι την ώρα του θερισμού. Αγαπητοί Χριστιανοίφίλοι, ίσως μας φαίνεται οτι κάποιες φορές ο Κύριος είναι αδιάφορος με μάς,οτι δεν ακούει τις προσευχές μας, οτι το έργο Του το άφησε. Ομως υψώστε τα μάτια σας, καθώς ο Κύριος προσκαλεί να κάνουν οι μαθητές Του δια πίστεως. Τα χωράφια είναιήδη λευκά προς θερισμόν (Ιωαν. 4:35).

Περνώντας στην απέναντι όχθη, πουαντιστοιχεί με το επικίνδυνο πέρασμα απ’ αυτό τον κόσμο, οι μαθητές δεν είναιμόνοι. Μαζί τους στο πλοίο, έχουν πάρει τον Κύριο “ως ήτο” (εδ. 36). Πόσοι πολλοί άνθρωποι έχουν μια λανθασμένη και μακρυνή εικόνα γιατον Κύριο Ιησού. “Τίς λοιπόν είναι ούτος;” αναρρωτιούνται οι μαθητές. Είναιτο ίδιο Πρόσωπο που συνήγαγε τον άνεμον εν ταις χερσίν αυτού, που εδέσμευσε τα ύδατα εν ιματίω(Παροιμ. 30:4).

Κατά Μάρκον 5:1-20
1Και ηλθον εις το περαν της θαλασσης εις την χωραν των Γαδαρηνων.2Και ως εξηλθεν εκ του πλοιου, ευθυς απηντησεν αυτον εκ των μνημειων ανθρωπος εχων πνευμα ακαθαρτον,3οστις ειχε την κατοικιαν εν τοις μνημειοις, και ουδεις ηδυνατο να δεση αυτον ουδε με αλυσεις,4διοτι πολλακις ειχε δεθη με ποδοδεσμα και με αλυσεις, και διεσπασθησαν υπ' αυτου αι αλυσεις και τα ποδοδεσμα συνετριφθησαν, και ουδεις ισχυε να δαμαση αυτον·5και δια παντος νυκτα και ημεραν ητο εν τοις ορεσι και εν τοις μνημειοις, κραζων και κατακοπτων εαυτον με λιθους.6Ιδων δε τον Ιησουν απο μακροθεν, εδραμε και προσεκυνησεν αυτον,7και κραξας μετα φωνης μεγαλης ειπε· Τι ειναι μεταξυ εμου και σου, Ιησου, Υιε του Θεου του υψιστου; ορκιζω σε εις τον Θεον, μη με βασανισης.8Διοτι ελεγε προς αυτον· Εξελθε απο του ανθρωπου το πνευμα το ακαθαρτον.9Και ηρωτησεν αυτον· Τι ειναι το ονομα σου; Και απεκριθη λεγων· Λεγεων ειναι το ονομα μου, διοτι πολλοι ειμεθα.10Και παρεκαλει αυτον πολλα να μη αποστειλη αυτους εξω της χωρας.11Ητο δε εκει προς τα ορη αγελη μεγαλη χοιρων βοσκομενη.12και παρεκαλεσαν αυτον παντες οι δαιμονες, λεγοντες· Πεμψον ημας εις τους χοιρους, δια να εισελθωμεν εις αυτους.13Και ο Ιησους ευθυς επετρεψεν εις αυτους. Και εξελθοντα τα πνευματα τα ακαθαρτα εισηλθον εις τους χοιρους· και ωρμησεν η αγελη κατα του κρημνου εις την θαλασσαν· ησαν δε εως δυο χιλιαδες· και επνιγοντο εν τη θαλασση.14Οι δε βοσκοντες τους χοιρους εφυγον και ανηγγειλαν εις την πολιν και εις τους αγρους· και εξηλθον δια να ιδωσι τι ειναι το γεγονος.15Και ερχονται προς τον Ιησουν, και θεωρουσι τον δαιμονιζομενον, οστις ειχε τον λεγεωνα, καθημενον και ενδεδυμενον και σωφρονουντα, και εφοβηθησαν.16Και διηγηθησαν προς αυτους οι ιδοντες πως εγεινε το πραγμα εις τον δαιμονιζομενον, και περι των χοιρων.17Και ηρχισαν να παρακαλωσιν αυτον να αναχωρηση απο των οριων αυτων.18Και οτε εισηλθεν εις το πλοιον, παρεκαλει αυτον ο δαιμονισθεις να ηναι μετ' αυτου.19Πλην ο Ιησους δεν αφηκεν αυτον, αλλα λεγει προς αυτον· Υπαγε εις τον οικον σου προς τους οικειους σου και αναγγειλον προς αυτους οσα ο Κυριος σοι εκαμε και σε ηλεησε.20Και ανεχωρησε και ηρχισε να κηρυττη εν τη Δεκαπολει οσα εκαμεν εις αυτον ο Ιησους, και παντες εθαυμαζον.

Ο Κύριος και οι μαθητές Του φθάνουν στη χώρα των Γαδαρηνών. Το πρώτοπρόσωπο που συναντούν εκεί είναι ένας άνδρας κυριευμένος εντελώς απο δαιμόνιατον οποίο έχουν αγριέψει και τον έχουν κάνει απειθάρχητο. Τί τρομερή σκηνή.Σ’ αυτό τον άνθρωπο βλέπουμε την ηθική εικόνα του αμαρτωλού, το παιχνίδιτου Διαβόλου που τον παρασύρει και βασανίζει απο τα βίαια πάθη του, που ζείμε τους νεκρούς (τα μνήματα). Ηταν επικίνδυνος για τους συνανθρώπους του,και μπορούσε μόνο να βλάψει τον εαυτό του. Τί φοβερή κατάσταση – και είναιη δική μας φυσική κατάσταση αυτή!

Θα μπορούσαμε πιθανόν απο φόβο ή τρόμο ν’ απομακρυνθούμε απο ένα τέτοιοδημιούργημα. Ο Κύριος Ιησούς όμως δεν απομακρύνεται απ’ αυτόν. Αντιθέτως,επιθυμεί ν’ ασχοληθεί μ’ αυτό τον δυστυχή άνθρωπο, όχι δένοντάς τον με αλυσίδεςόπως μάταια προσπάθησαν να το κάνουν οι άνθρωποι, αλλά ελευθερώνοντάς τον απο τη δυστυχία και τη σκλαβιά.

Οι κάτοικοι της πόλης σ’ αυτό το θαύμα το μόνο που μπορούσαν να δούνήταν η απώλεια των χοίρων τους! Ετσι Του ζήτησαν να φύγει και ο Κύριος απομακρύνεται,αλλά αφήνει πίσω έναν μάρτυρα – και ποιός είναι αυτός; “Αυτός που ήταν δαιμονιζόμενος”. Δεν είναι αυτή μιασημερινή εικόνα; Απερριμένος απο τον κόσμο, ο Χριστός φυλάει στον κόσμο αυτούςπου έσωσε και τους δίνει την παραγγελία να μιλούν γι’ Αυτόν. Πώς εκπληρώνουμεεμείς αυτή την αποστολή; (Ψαλμ. 66:16).

Κατά Μάρκον 5:21-43
21Και αφου ο Ιησους διεπερασε παλιν εν τω πλοιω εις το περαν, συνηχθη προς αυτον οχλος πολυς, και ητο πλησιον της θαλασσης.22Και ιδου, ερχεται εις των αρχισυναγωγων, ονοματι Ιαειρος, και ιδων αυτον πιπτει προς τους ποδας αυτου23και παρεκαλει αυτον πολλα, λεγων οτι το θυγατριον μου πνεει τα λοισθια· να ελθης και να βαλης τας χειρας σου επ' αυτην, δια να σωθη και θελει ζησει.24Και υπηγε μετ' αυτου· και ηκολουθει αυτον οχλος πολυς, και συνεθλιβον αυτον.25Και γυνη τις, εχουσα ρυσιν αιματος δωδεκα ετη26και πολλα παθουσα υπο πολλων ιατρων και δαπανησασα πασαν την περιουσιαν αυτης και μηδεν ωφεληθεισα, αλλα μαλλον εις το χειρον ελθουσα,27ακουσασα περι του Ιησου, ηλθε μεταξυ του οχλου οπισθεν και ηγγισε το ιματιον αυτου·28διοτι ελεγεν οτι και αν τα ιματια αυτου εγγισω, θελω σωθη.29Και ευθυς εξηρανθη η πηγη του αιματος αυτης, και ησθανθη εν τω σωματι αυτης οτι ιατρευθη απο της μαστιγος.30Και ευθυς ο Ιησους, νοησας εν εαυτω την δυναμιν την εξελθουσαν απ' αυτου, στραφεις εν τω οχλω ελεγε· Τις ηγγισε τα ιματια μου;31Και ελεγον προς αυτον οι μαθηται αυτον· Βλεπεις τον οχλον συνθλιβοντα σε, και λεγεις τις μου ηγγισε;32Και περιεβλεπε δια να ιδη την πραξασαν τουτο.33Η δε γυνη, φοβηθεισα και τρεμουσα, επειδη ηξευρε τι εγεινεν επ' αυτην, ηλθε και προσεπεσεν εις αυτον και ειπε προς αυτον πασαν την αληθειαν.34Ο δε ειπε προς αυτην· Θυγατερ, η πιστις σου σε εσωσεν· υπαγε εις ειρηνην και εσο υγιης απο της μαστιγος σου.
35Ενω αυτος ελαλει ετι, ερχονται απο του αρχισυναγωγου, λεγοντες οτι η θυγατηρ σου απεθανε· τι πλεον ενοχλεις τον Διδασκαλον;36Ο δε Ιησους, ευθυς οτε ηκουσε τον λογον λαλουμενον, λεγει προς τον αρχισυναγωγον· Μη φοβου, μονον πιστευε.37Και δεν αφηκεν ουδενα να ακολουθηση αυτον ειμη τον Πετρον και Ιακωβον και Ιωαννην τον αδελφον Ιακωβου.38Και ερχεται εις τον οικον του αρχισυναγωγου και βλεπει θορυβον, κλαιοντας και αλαλαζοντας πολλα,39και εισελθων λεγει προς αυτους· Τι θορυβεισθε και κλαιετε; το παιδιον δεν απεθανεν, αλλα κοιμαται.40Και κατεγελων αυτου. Ο δε, αφου εξεβαλεν απαντας, παραλαμβανει τον πατερα του παιδιου και την μητερα και τους μεθ' εαυτου και εισερχεται οπου εκειτο το παιδιον,41και πιασας την χειρα του παιδιου, λεγει προς αυτην· Ταλιθα, κουμι· το οποιον μεθερμηνευομενον ειναι, Κορασιον, σοι λεγω, σηκωθητι.42Και ευθυς εσηκωθη το κορασιον και περιεπατει· διοτι ητο ετων δωδεκα. Και εξεπλαγησαν με εκπληξιν μεγαλην.43Και παρηγγειλεν εις αυτους πολλα να μη μαθη μηδεις τουτο και ειπε να δοθη εις αυτην να φαγη.

Ενας άρχων της συναγωγής, ονομαζόμενος Ιάειρος, παρακαλεί τον ΚύριοΙησού να θεραπεύσει την κόρη του. Ενώ όμως ο Κύριος είναι καθ’ οδόν, μιαγυναίκα, την οποία δεν μπόρεσε να βοηθήσει κάποιος γιατρός, προσπαθεί μυστικάνα εκμεταλευθεί τη δύναμή Του. Αγαπητέ φίλε, ίσως έψαξες παντού για να καθαρισθείςαπο τη μόλυνσή σου. Ο Κύριος Ιησούς εξακολουθεί να περνάει δίπλα σου σήμερα.Κάνε όπως έκανε αυτή η φτωχή γυναίκα. Αγγιξε την άκρη του ιματίου Του (πρβλ.6:56)!

Η γυναίκα γνωρίζει οτι σώθηκε και το γνωρίζει επίσης και ο Κύριος.Αλλά ο καθένας πρέπει να το ακούσει, γιατί ο Κύριος Ιησούς επιθυμεί να τηνκάνει να νικήσει τη ντροπή της, να την κάνει γνωστή, και να ομολογήσει δημοσίως“όλη την αλήθεια”. Μ’ αυτό τον τρόπο αποκτά, σε απάντηση στην πίστη της, ένα λόγο χάρης άπειραπιο θαυμαστό απο τη φυσική της θεραπεία: “Θύγατερ η πίστις σου σε έσωσεν· ύπαγε εις ειρήνην” (εδ. 34).

Στο μεταξύ, το σπίτι του Ιάειρου ήταν γεμάτο θρήνους και κραυγές απόγνωσης(βέβαια χωρίς μεγάλη αλήθεια, δες εδ. 40). Ομως με έναν λόγο, ο Κύριος Ιησούςανακουφίζει τον φτωχό πατέρα (εδ. 36) και στρέφει τις σκέψεις αυτού του ανθρώπου (και τις δικές μας) προς το Θεό. “Μή φοβού, μόνο πίστευε”. Στη συνέχεια μ’ έναν άλλο λόγο – τόσο συγκινητικό που το Πνεύμα μας τον έδωσεστην ίδια γλώσσα που χρησιμοποίησε ο Σωτήρας – επαναφέρει το νεαρό κορίτσιπίσω στη ζωή.

Κατά Μάρκον 6:1-13
1Και εξηλθεν εκειθεν και ηλθεν εις την πατριδα αυτου· και ακολουθουσιν αυτον οι μαθηται αυτου.2Και οτε ηλθε το σαββατον, ηρχισε να διδασκη εν τη συναγωγη· και πολλοι ακουοντες εξεπληττοντο και ελεγον· Ποθεν εις τουτον ταυτα; και τις η σοφια η δοθεισα εις αυτον, ωστε και θαυματα τοιαυτα γινονται δια των χειρων αυτου;3δεν ειναι ουτος ο τεκτων, ο υιος της Μαριας, αδελφος δε του Ιακωβου και Ιωση και Ιουδα και Σιμωνος; και δεν ειναι αι αδελφαι αυτου ενταυθα παρ' ημιν; Και εσκανδαλιζοντο εν αυτω.4Ελεγε δε προς αυτους ο Ιησους οτι δεν ειναι προφητης ανευ τιμης ειμη εν τη πατριδι αυτου και μεταξυ των συγγενων και εν τη οικια αυτου.5Και δεν ηδυνατο εκει ουδεν θαυμα να καμη, ειμη οτι επι ολιγους αρρωστους επιθεσας τας χειρας εθεραπευσεν αυτους·6και εθαυμαζε δια την απιστιαν αυτων. Και περιηρχετο τας κωμας κυκλω διδασκων.
7Και προσκαλεσας τους δωδεκα, ηρχισε να αποστελλη αυτους δυο δυο· και εδιδεν εις αυτους εξουσιαν κατα των πνευματων των ακαθαρτων,8και παρηγγειλεν εις αυτους να μη βασταζωσι μηδεν εις την οδον ειμη ραβδον μονον, μη σακκιον, μη αρτον, μη χαλκον εις την ζωνην,9αλλα να ηναι υποδεδεμενοι σανδαλια και να μη ενδυωνται δυο χιτωνας.10Και ελεγε προς αυτους· Οπου εαν εισελθητε εις οικιαν, εκει μενετε εωσου εξελθητε εκειθεν.11Και οσοι δεν σας δεχθωσι μηδε σας ακουσωσιν, εξερχομενοι εκειθεν εκτιναξατε τον κονιορτον τον υποκατω των ποδων σας δια μαρτυριαν εις αυτους. Αληθως σας λεγω, ελαφροτερα θελει εισθαι η τιμωρια εις τα Σοδομα η Γομορρα εν ημερα κρισεως, παρα εις την πολιν εκεινην.12Και εξελθοντες εκηρυττον να μετανοησωσι,13και εξεβαλλον πολλα δαιμονια και ηλειφον πολλους αρρωστους με ελαιον και εθεραπευον.

Για τους κατοίκους της Ναζαρέτ, ο Κύριος Ιησούς ήταν “οξυλουργός”. Επί τριάντα χρόνια είχε κρύψει τηδόξα Του κάτω απ’ την ταπεινή περιβολή ενός χωρικού τεχνίτη. Τέτοια ταπείνωσηδεν μπορεί να κατανοηθεί απο τον φυσικό άνθρωπο που συνηθίζει να κρίνειτα πάντα απο την εξωτερική εμφάνιση.

Αν ήταν δύσκολο να δεχτούν τη μαρτυρίατου Κυρίου “εις την πατρίδα αυτού, και μεταξύ των συγγενών, και εν τη οικία αυτού” πόσοπιο δύσκολο θα είναι για εμάς εκεί που είμαστε γνωστοί . . . με όλα μαςτα λάθη και το θλιβερό παρελθόν μας. Είναι όμως ακριβώς εκεί που οι καρποίτης νέας ζωής θα δίνουν τη μεγαλύτερη μαρτυρία και θα κάνουν πιο δυνατότο κήρυγμα (Φιλιπ. 2:15). Εχοντας κληθεί στο 3:13-19, οι δώδεκα αποστέλονται τώρα να κηρύξουν τη μετάνοια. Ο Κύριος τους παραγγέλλει να μην παίρνουν τίποταστο ταξίδι τους. Η ζωή τους πρέπει να είναι μια ζωή πίστεως. Κάθε στιγμήθα λαμβάνουν αυτό που είναι απαραίτητο και για την υπηρεσία και για τιςανάγκες τους. Αν φροντίσουν για προμήθειες αυτό θα τους αποστερούσε τιςπλούσιες εμπειρίες, και θα τους έκανε να χάσουν απο τα μάτια τους το δεσμό που τους ενώνει με τον απόντα Κύριό τους. Αντιθέτως, τα σανδάλια ήταν απαραίτητα.Δείχνουν αυτό που η Εφεσίους 6:15 ονομάζει “την προετοιμασία του ευαγγελίουτης ειρήνης”. Κάθε πιστός πρέπει να στολίζει το περπάτημά του με αυτά ώστενα βεβαιώνει το μήνυμα της χάρης που μεταφέρει (πρβλ. Ρωμ. 10:15).

Κατά Μάρκον 6:14-29
14Και ηκουσεν ο βασιλευς Ηρωδης· διοτι φανερον εγεινε το ονομα αυτου· και ελεγεν οτι Ιωαννης ο Βαπτιστης ανεστη εκ νεκρων, και δια τουτο ενεργουσιν αι δυναμεις εν αυτω.15Αλλοι ελεγον οτι ο Ηλιας ειναι· αλλοι δε ελεγον οτι προφητης ειναι η ως εις των προφητων.16Ακουσας δε ο Ηρωδης ειπεν οτι ουτος ειναι ο Ιωαννης, τον οποιον εγω απεκεφαλισα· αυτος ανεστη εκ νεκρων.17Διοτι αυτος ο Ηρωδης απεστειλε και επιασε τον Ιωαννην και εδεσεν αυτον εν τη φυλακη δια την Ηρωδιαδα την γυναικα Φιλιππου του αδελφου αυτου, επειδη ειχε λαβει αυτην εις γυναικα.18Διοτι ο Ιωαννης ελεγε προς τον Ηρωδην οτι δεν σοι ειναι συγκεχωρημενον να εχης την γυναικα του αδελφου σου.19Η δε Ηρωδιας εμισει αυτον και ηθελε να θανατωση αυτον, και δεν ηδυνατο.20Διοτι ο Ηρωδης εφοβειτο τον Ιωαννην, γνωριζων αυτον ανδρα δικαιον και αγιον, και διεφυλαττεν αυτον και εκαμνε πολλα ακουων αυτου και ευχαριστως ηκουεν αυτου.21Και οτε ηλθεν αρμοδιος ημερα, καθ' ην ο Ηρωδης εκαμνεν εν τοις γενεθλιοις αυτου δειπνος εις τους μεγιστανας αυτου και εις τους χιλιαρχους και τους πρωτους της Γαλιλαιας,22και εισηλθεν η θυγατηρ αυτης της Ηρωδιαδος και εχορευσε και ηρεσεν εις τον Ηρωδην και τους συγκαθημενους, ειπεν ο βασιλευς προς το κορασιον· Ζητησον με ο, τι αν θελης, και θελω σοι δωσει.23Και ωμοσε προς αυτην οτι θελω σοι δωσει ο, τι με ζητησης, εως του ημισεος της βασιλειας μου.24Η δε εξελθουσα ειπε προς την μητερα αυτης· Τι να ζητησω; Η δε ειπε· Την κεφαλην Ιωαννου του Βαπτιστου.25Και ευθυς εισελθουσα μετα σπουδης εις τον βασιλεα, εζητησε λεγουσα· Θελω να μοι δωσης παραυτα επι πινακι την κεφαλην Ιωαννου του Βαπτιστου.26Και ο βασιλευς, αν και ελυπηθη πολυ, δια τους ορκους ομως και τους συγκαθημενους δεν ηθελησε να απορριψη την αιτησιν αυτης.27Και ευθυς αποστειλας ο βασιλευς δημιον, προσεταξε να φερθη η κεφαλη αυτου. Ο δε απελθων απεκεφαλισεν αυτον εν τη φυλακη28και εφερε την κεφαλην αυτου επι πινακι και εδωκεν αυτην εις το κορασιον, και το κορασιον εδωκεν αυτην εις την μητερα αυτης.29Και ακουσαντες οι μαθηται αυτου, ηλθον και εσηκωσαν το πτωμα αυτου και εθεσαν αυτο εν μνημειω.

Ενας άνθρωπος με κακή συνείδηση ζεί σε μια κατά-σταση φόβου (Παροιμ.28:1). Οταν ο Ηρώδης, που αποκεφάλισε τον Ιωάννη, ακούει τους ανθρώπους ναμιλούν για τον Κύριο Ιησού, τρομάζει με τη σκέψη οτι ο προφήτης θα μπορούσενα είχε αναστηθεί. Αυτό θα σήμαινε οτι ο Ιδιος ο Θεός θα είχε πάρει το μέρος του Ιωάννη. Για τον ίδιο λόγο, οι άνθρωποι θα καταληφθούναπο τρόμο όταν ο Κύριος Ιησούς, ο σταυρωμένος, εμφανιστεί επι των νε-φελώντου ουρανού (Αποκαλ. 6:2, 15-17, 11:10, 11).

Πόσο ευλογημένη η μερίδα του Ιωάννη, του μεγαλύτερου των προφητών,συγκρινόμενη με τον προορισμό του δύστυχου δολοφόνου του! Αυτός ο Ηρώδηςείναι μάλλον άνανδρος παρά σκληρός σαν τον πατέρα του, τον Ηρώδη τον Μέγα. Αδύναμος στον χαρακτήρα,κυριευμένος απ’ τις επιθυμίες του, “έκαμνε πολλά” όταν άκουγε τον Ιωάννη,εκτός απ’ το να ζήσει τη ζωή του σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Κάνονταςπολλά πράγματα, ακόμα και καλά πράγματα, δεν είναι αρκετό για να ευαρεστήσειςτο Θεό. Εδώ όμως “μια αρμόδιος ημέρα” ήρθε, ναί αρμόδιος για το Σατανά καιτις δύο γυναίκες που πρόκειται να χρησι-μοποιήσει. Ενα δείπνο γενεθλίων,το ξελόγιασμα ενός χορού, μια απερίσκεπτη υπόσχεση που δόθηκε και τηρήθηκεαπο αλαζονία . . . εδώ είναι όλα όσα απαιτούνται για να διαπραχθεί ένα απεχθέςέγκλημα, που αργότερα πληρώθηκε με τα πιο φρικτά μαρτύρια του πνεύματος.

Κατά Μάρκον 6:30-44
30Και συναγονται οι αποστολοι προς τον Ιησουν και απηγγειλαν προς αυτον παντα, και οσα επραξαν και οσα εδιδαξαν.31Και ειπε προς αυτους· Ελθετε σεις αυτοι κατ' ιδιαν εις τοπον ερημον και αναπαυεσθε ολιγον· διοτι ησαν πολλοι οι ερχομενοι και οι υπαγοντες, και ουδε να φαγωσιν ηυκαιρουν·32και υπηγον εις ερημον τοπον με το πλοιον κατ' ιδιαν.33Και ειδον αυτους υπαγοντας οι οχλοι, και πολλοι εγνωρισαν αυτον και συνεδραμον εκει πεζοι απο πασων των πολεων και φθασαντες προ αυτων συνηχθησαν πλησιον αυτου.34Εξελθων δε ο Ιησους, ειδε πολυν οχλον και εσπλαγχνισθη δι' αυτους, επειδη ησαν ως προβατα μη εχοντα ποιμενα, και ηρχισε να διδασκη αυτους πολλα.35Και επειδη ειχεν ηδη παρελθει ωρα πολλη, προσελθοντες προς αυτον οι μαθηται αυτου, λεγουσιν οτι ερημος ειναι ο τοπος και παρηλθεν ηδη πολλη ωρα·36απολυσον αυτους, δια να υπαγωσιν εις τους περιξ αγρους και κωμας και αγορασωσιν εις εαυτους αρτους· διοτι δεν εχουσι τι να φαγωσιν.37Ο δε αποκριθεις ειπε προς αυτους· Δοτε σεις εις αυτους να φαγωσι. Και λεγουσι προς αυτον· να υπαγωμεν να αγορασωμεν διακοσιων δηναριων αρτους και να δωσωμεν εις αυτους να φαγωσιν;38Ο δε λεγει προς αυτους· Ποσους αρτους εχετε; υπαγετε και ιδετε. Και αφου ειδον, λεγουσι· Πεντε, και δυο οψαρια.39Και προσεταξεν αυτους να καθισωσι παντας επι του χλωρου χορτου συμποσια συμποσια.40Και εκαθησαν πρασιαι ανα εκατον και ανα πεντηκοντα.41Και λαβων τους πεντε αρτους και τα δυο οψαρια, αναβλεψας εις τον ουρανον ηυλογησε και κατεκοψε τους αρτους και εδιδεν εις τους μαθητας αυτου δια να βαλωσιν εμπροσθεν αυτων, και τα δυο οψαρια εμοιρασεν εις παντας.42Και εφαγον παντες και εχορτασθησαν.43Και εσηκωσαν απο των κλασματων δωδεκα κοφινους πληρεις και απο των οψαριων.44Ησαν δε οι φαγοντες τους αρτους εως πεντακισχιλιοι ανδρες.

Οι απόστολοι που επιστρέφουν στον Κύριο ασχολούνται με αυτάπου έκαναν και ανυπομονούν να Του τα διηγηθούν.Ο Διδάσκαλος γνωρίζει οτι τώρα χρειάζονται λίγη ανάπαυση και προετοίμασε ένα μέρος γι’ αυτούς “κατ’ ιδίαν” μαζί Του. Εμείς που συχνάκαι με ελαφρότητα αναφερόμαστε στην ανάγκη ν’ αναπαυθούμε, ας δούμε μερικέςπροϋποθέσεις υπο τις οποίες οι μαθητές δοκιμάζουν αυτήν την ανάπαυση. 1ον, Αυτή έπεται του έργου του Κυρίου. 2ον, Μιλάμε μόνο για μια μικρή ανάπαυση γιατί ο κόσμος δεν μπορεί να μας προσφέρει ανάπαυση διαρκείας (δες Μιχαίας 2:10).3ον, Αυτή πραγματοποιείται μακριά απο τον κόσμο και όχι μέσα στις αναψυχές που αυτός προσφέρει. 4ον, Την απολαμβάνουμε μαζί με τον Κύριο.

Πρόκειται για μια σύντομη ανάπαυση. Τα πλήθη ήδη συγκεντρώνονται.Ο Κύριος Ιησούς θα θρέψει τις ψυχές τους και έπειτα τα σώματά τους (Ματθ.4:4), αλλά πρώτα δοκιμάζει τους μαθητές Του. Μόλις Του είχαν αναφέρει όλαόσα είχαν πράξει, έτσι τώρα ήταν η στιγμή ν’ αποδείξουν τις ικανότητές τουςαντί ν’ απολύσουν αυτό το πλήθος. “Δότε σείς εις αυτούς να φάγωσι”, τους λέει ο Κύριος, για να τους κάνει να συνειδητοποιήσουνοτι όλη η δύναμη έρχεται απο Εκείνον. Την ίδια ώρα, με τη χάρη Του, τουςκάνει συμμέτοχους σ’ αυτή την πράξη αγαθότητάς Του. Αλλη μια φορά βλέπουμενα λάμπουν μαζί η σοφία, η δύναμη και η αγάπη, τα χαρακτηριστικά του τέλειουΥπηρέτη.

Κατά Μάρκον 6:45-56
45Και ευθυς ηναγκασε τους μαθητας αυτου να εμβωσιν εις το πλοιον και να προυπαγωσιν εις το περαν προς Βηθσαιδαν, εωσου αυτος απολυση τον οχλον·46και απολυσας αυτους, υπηγεν εις το ορος να προσευχηθη.47Και οτε εγεινεν εσπερα, το πλοιον ητο εν τω μεσω της θαλασσης και αυτος μονος επι της γης.48Και ειδεν αυτους βασανιζομενους εις το να κωπηλατωσι· διοτι ητο ο ανεμος εναντιος εις αυτους· και περι την τεταρτην φυλακην της νυκτος ερχεται προς αυτους περιπατων επι της θαλασσης, και ηθελε να περαση αυτους.49Οι δε ιδοντες αυτον περιπατουντα επι της θαλασσης ενομισαν οτι ειναι φαντασμα και ανεκραξαν·50διοτι παντες ειδον αυτον και εταραχθησαν. Και ευθυς ελαλησε μετ' αυτων και λεγει προς αυτους· Θαρσειτε, εγω ειμαι, μη φοβεισθε.51Και ανεβη προς αυτους εις το πλοιον, και επαυσεν ο ανεμος· και εξεπληττοντο καθ' εαυτους λιαν καθ' υπερβολην και εθαυμαζον.52Διοτι δεν ενοησαν εκ των αρτων, επειδη η καρδια αυτων ητο πεπωρωμενη.53Και διαπερασαντες ηλθον εις την γην Γεννησαρετ και ελιμενισθησαν.54Και οτε εξηλθον εκ του πλοιου, ευθυς γνωρισαντες αυτον,55εδραμον εις παντα τα περιχωρα εκεινα και ηρχισαν να περιφερωσιν επι των κραββατων τους αρρωστους, οπου ηκουον οτι ειναι εκει.56Και οπου εισηρχετο εις κωμας η πολεις η αγρους, εθετον εις τας αγορας τους ασθενεις και παρεκαλουν αυτον να εγγισωσι καν το κρασπεδον του ιματιου αυτου· και οσοι ηγγιζον αυτον, εθεραπευοντο.

Οταν διέσχισαν για πρώτη φορά τη λίμνη (4:35-41) ο Κύριος ήταν μαζί μετους μαθητές, παρ’ όλο που κοιμόταν στο πλοίο. Εδώ η πίστη των δώδεκα δοκιμάζεταιακόμα περισσότερο γιατί ο Διδάσκαλος δενείναι μαζί τους. Είχε ανέβει στο όρος για ναπροσευχηθεί, ενώ αυτοί, μόνοι μέσα στη νύχτα, αγωνίζονται ενάντια στον άνεμοκαι τα κύμματα. Εχουν χάσει απο τα μάτια τους τον Κύριο Ιησού, αλλά Αυτός(σημείωσε τη λεπτομέρεια) τους βλέπει στην φουρτουνιασμένη θάλασσα (εδ. 48). Προς το τέλος της νύχτας, έρχεται σ’αυτούς (Ιώβ 9:8). Πόσο απροετοίμαστοι είναι για να Τον συναντήσουν! Επειταμε ένα λόγο, αναγνωρίζεται απ’ αυτούς και τους επαναβεβαιώνει, “θαρσείτε, εγώ είμαι, μή φοβείσθε” (εδ. 50, Ησαίας 43:2). Πόσοι πολλοί πιστοί, περνώντας κάποια δοκιμασία, στοτέλος της αντοχής τους, άκουσαν την γνωστή φωνή του Κυρίου υπενθυμίζοντάςτους την παρουσία και την αγάπη Του!

Φθάνοντας στην ακτή της Γενησαρέτ για δεύτερη φο-ρά, ο Κύριος Ιησούςγίνεται δεκτός εντελώς διαφορετικά απο την πρώτη φορά. Παρ’ όλο που δεν υπάρχειαναφορά για τον άνθρωπο που ονομαζόταν “Λεγεών”, η εντυπωσιακή υποδοχή πουγίνεται στον Κύριο μπορεί να είναι το αποτέλεσμα μόνο της πιστής μαρτυρίας αυτού του ανθρώπου (5:20). Είθε ο Κύριος να ευλογεί με τον ίδιο τρόπο τη μαρτυρίαμας καθώς περιμένουμε την επιστροφή Του!

Κατά Μάρκον 7:1-16
1Και συναγονται προς αυτον οι Φαρισαιοι και τινες των γραμματεων, ελθοντες απο Ιεροσολυμων·2και ιδοντες τινας των μαθητων αυτου τρωγοντας αρτους με χειρας μεμολυσμενας, τουτεστιν ανιπτους, εμεμφθησαν αυτους·3διοτι οι Φαρισαιοι και παντες οι Ιουδαιοι, εαν δεν νιψωσι μεχρι του αγκωνος τας χειρας, δεν τρωγουσι, κρατουντες την παραδοσιν των πρεσβυτερων·4και επιστρεψαντες απο της αγορας, εαν δεν νιφθωσι, δεν τρωγουσιν· ειναι και αλλα πολλα, τα οποια παρελαβον να φυλαττωσι, πλυματα ποτηριων και ξεστων και σκευων χαλκινων και κλινων·5επειτα ερωτωσιν αυτον οι Φαρισαιοι και οι γραμματεις· Διατι οι μαθηται σου δεν περιπατουσι κατα την παραδοσιν των πρεσβυτερων, αλλα με χειρας ανιπτους τρωγουσι τον αρτον;6Ο δε αποκριθεις ειπε προς αυτους· οτι καλως προεφητευσεν ο Ησαιας περι υμων των υποκριτων, ως ειναι γεγραμμενον· Ουτος ο λαος δια των χειλεων με τιμα, η δε καρδια αυτων μακραν απεχει απ' εμου.7Εις ματην δε με σεβονται, διδασκοντες διδασκαλιας ενταλματα ανθρωπων.8Διοτι αφησαντες την εντολην του Θεου, κρατειτε την παραδοσιν των ανθρωπων, πλυματα ξεστων και ποτηριων, και αλλα παρομοια τοιαυτα πολλα καμνετε.9Και ελεγε προς αυτους· Καλως αθετειτε την εντολην του Θεου, δια να φυλαττητε την παραδοσιν σας.10Διοτι ο Μωυσης ειπε· Τιμα τον πατερα σου και την μητερα σου. και· Ο κακολογων πατερα η μητερα εξαπαντος να θανατονηται·11σεις ομως λεγετε· Εαν ανθρωπος ειπη προς τον πατερα η προς την μητερα, Κορβαν, τουτεστι δωρον, ειναι ο, τι ηθελες ωφεληθη εξ εμου, αρκει,12και δεν αφινετε πλεον αυτον να καμη ουδεν εις τον πατερα αυτου η εις την μητερα αυτου,13ακυρουντες τον λογον του Θεου χαριν της παραδοσεως σας, την οποιαν παρεδωκατε· και καμνετε παρομοια τοιαυτα πολλα.14Και προσκαλεσας παντα τον οχλον, ελεγε προς αυτους· Ακουετε μου παντες και νοειτε.15Δεν ειναι ουδεν εισερχομενον εξωθεν του ανθρωπου εις αυτον, το οποιον δυναται να μολυνη αυτον, αλλα τα εξερχομενα απ' αυτου, εκεινα ειναι τα μολυνοντα τον ανθρωπον.16Ο εχων ωτα δια να ακουη, ας ακουη.

Οι Φαρισαίοι ζηλεύουν την επιτυχία του Κυρίου με τα πλήθη, αλλά δεντολμούν να Του αντισταθούν γιατί φοβούνται τα πλήθη, γι’ αυτό βρίσκουν λάθηπάνω στους μαθητές όπως έχουν ήδη ξανακάνει στο 2:24. Γι’ αυτούς τους υποκριτές,η εξωτερική καθαρότητα ήταν πιο σημαντική αυτής της συνείδησής τους που τους αφορούσε λιγότερο. Ομοίωςκαι η θρησκεία χωρίς τον αγιασμό προσαρμόζεται τέλεια στη φυσική καρδιά. Οι Φαρισαίοι ενδιαφερόντουσαν μόνο γιατην εξασφάλιση της επιδοκιμασίας των ανθρώπων και όχι του Θεού.

Αντιθέτως, ο σκοπός των πιστών είναι πάνω απ’ όλα, να ευαρεστούντον Κύριο (Γαλάτας 1:10). Επειδή Εκείνος βλέπειτην καρδιά, αυτό μας οδηγεί να κάνουμε έναν προσεκτικό εσωτερικό “καθαρισμό”, με άλλα λόγια, να κρίνουμε τις σκέψεις μας, τα αίτια και τις προθέσειςστο φώς του Λόγου ο οποίος αποκαλύπτει και την παραμικρή κηλίδα. Ο Κύριος Ιησούς δείχνει σ’ αυτούςτους Φαρισαίους οτι ακόμα και αυτές οι παραδόσεις τους αναιρούν τις θείες εντολές, και ιδιαίτερα σε μια εμφανή περίπτωση – όπως είναι αυτή του σεβασμού προς τους γονείς. Ας προσέξουμε τον κίνδυνο των παραδόσεων. Για να κάνουμε κάτι “επειδή έτσιγινόταν πάντα” απομακρύνει κάθε εξάσκηση και μπορεί να οδηγήσει σε μιασοβαρή πλάνη. Πρέπει να διερωτόμαστε πάντα: τί λέει γι’ αυτό η Γραφή;

Κατά Μάρκον 7:17-37
17Και οτε εισηλθεν εις οικον απο του οχλου, ηρωτων αυτον οι μαθηται αυτου περι της παραβολης.18Και λεγει προς αυτους· Ουτω και σεις ασυνετοι εισθε; δεν καταλαμβανετε οτι παν το εξωθεν εισερχομενον εις τον ανθρωπον δεν δυναται να μολυνη αυτον;19διοτι δεν εισερχεται εις την καρδιαν αυτου, αλλ' εις την κοιλιαν, και εξερχεται εις τον αφεδρωνα, καθαριζον παντα τα φαγητα.20Ελεγε δε οτι το εξερχομενον εκ του ανθρωπου, εκεινο μολυνει τον ανθρωπον.21Διοτι εσωθεν εκ της καρδιας των ανθρωπων εξερχονται οι διαλογισμοι οι κακοι, μοιχειαι, πορνειαι, φονοι,22κλοπαι, πλεονεξιαι, πονηριαι, δολος, ασελγεια, βλεμμα πονηρον· βλασφημια, υπερηφανια, αφροσυνη·23παντα ταυτα τα πονηρα εσωθεν εξερχονται και μολυνουσι τον ανθρωπον.
24Και σηκωθεις εκειθεν υπηγεν εις τα μεθορια Τυρου και Σιδωνος. Και εισελθων εις την οικιαν, δεν ηθελε να μαθη τουτο μηδεις, δεν ηδυνηθη ομως να κρυφθη.25Διοτι ακουσασα περι αυτου γυνη τις, της οποιας το θυγατριον ειχε πνευμα ακαθαρτον, ηλθε και προσεπεσεν εις τους ποδας αυτου·26ητο δε η γυνη Ελληνις, Συροφοινισσα το γενος· και παρεκαλει αυτον να εκβαλη το δαιμονιον εκ της θυγατρος αυτης.27Ο δε Ιησους ειπε προς αυτην· Αφες πρωτον να χορτασθωσι τα τεκνα· διοτι δεν ειναι καλον να λαβη τις τον αρτον των τεκνων και να ριψη εις τα κυναρια.28Η δε απεκριθη και λεγει προς αυτον· Ναι, Κυριε· αλλα και τα κυναρια υποκατω της τραπεζης τρωγουσιν απο των ψιχιων των παιδιων.29Και ειπε προς αυτην· Δια τουτον τον λογον υπαγε· εξηλθε το δαιμονιον απο της θυγατρος σου.30Και οτε υπηγεν εις τον οικον αυτης, ευρεν οτι το δαιμονιον εξηλθε και την θυγατερα κειμενην επι της κλινης.
31Και παλιν εξελθων εκ των οριων Τυρου και Σιδωνος ηλθε προς την θαλασσαν της Γαλιλαιας ανα μεσον των οριων της Δεκαπολεως.32Και φερουσι προς αυτον κωφον μογιλαλον και παρακαλουσιν αυτον να επιθεση την χειρα επ' αυτον.33Και παραλαβων αυτον κατ' ιδιαν απο του οχλου εβαλε τους δακτυλους αυτου εις τα ωτα αυτου, και πτυσας ηγγισε την γλωσσαν αυτου,34και αναβλεψας εις τον ουρανον, εστεναξε και λεγει προς αυτον· Εφφαθα, τουτεστιν Ανοιχθητι.35Και ευθυς ηνοιχθησαν τα ωτα αυτου και ελυθη ο δεσμος της γλωσσης αυτου, και ελαλει ορθως.36Και παρηγγειλεν εις αυτους να μη ειπωσι τουτο εις μηδενα· πλην οσον αυτος παρηγγελλεν εις αυτους, τοσον περισσοτερον εκεινοι εκηρυττον.37Και εξεπληττοντο καθ' υπερβολην, λεγοντες· Καλως επραξε τα παντα· και τους κωφους καμνει να ακουωσι και τους αλαλους να λαλωσι.

Ο Κύριος γνωρίζει την καρδιά τουανθρώπου πολύ καλά και συνιστά στους μαθητές να προσέχουν γι’ αυτό που μπορείνα εξέλθει απ’ αυτή την καρδιά. Εχουμε κι εμείς την ίδια φυσική καρδιά, αλλά δόξα τω Θεώ,υπάρχει θεραπεία γι’ αυτήν (Ψαλμ. 51:10).

Μετά απο αυτή την διαπίστωση που μόλις έκανε, μπορούμε να φανταστούμετη χαρά που αισθάνθηκε ο Κύριος Ιησούς συναντώντας την Συροφοίνισσα γυναίκα.Με την αυστηρότητα που φαίνεται να χρησιμοποιεί αρχικά, η γυναίκα θα φανερώσειόχι μόνο μια μεγάλη πίστη που τίποτα δεν αποθαρρύνει, αλλ’ ακόμα και μια αληθινή ταπείνωση, γιατί σε αντίθεση με τους υπερήφανους Φαρισαίους, αυτή η γυναίκα δεν αξιώνεικάποιον τίτλο ή κάποια αρετή. Παίρνει την πραγματική της θέση ενώπιον τουΘεού, και αποδέχεται την κρίση που επιβάλεται για την κατάστασή της (Ησαίας57:15).

Μετά απ’ αυτό, ο Κύριος Ιησούς θεραπεύει έναν κωφάλαλο, αφού προηγουμένωςτον έβγαλε μέσ’ απο το πλήθος. Ποιός θα τολμούσε να παρέμβει σ’ αυτή τη συνάντηση του Σωτήραμ’ αυτόν τον φτωχό δύστυχο άνθρωπο; Η αναγέννηση ενός αμαρτωλού απαιτεί,απ’ ευθείας, προσωπική και στενή επαφή με τον Κύριο (δες επίσης 8:23).

Η μελέτη μας τελειώνει με την μαρτυρία του πλήθους προς τον ΚύριοΙησού, “Καλώς έπραξε τα πάντα” (εδ. 37). Ο κάθε πιστός, σκεπτόμενος όλο του το παρελθόν, είναι ικανός να βεβαιώσειαυτό απο την προσωπική του εμπειρία, “Ναί, Κύριε, έπραξες τα πάντα καλώς”.

Κατά Μάρκον 8:1-21
1Εν εκειναις ταις ημεραις, επειδη ητο παμπολυς οχλος και δεν ειχον τι να φαγωσι, προσκαλεσας ο Ιησους τους μαθητας αυτου λεγει προς αυτους·2Σπλαγχνιζομαι δια τον οχλον, οτι τρεις ηδη ημερας μενουσι πλησιον μου και δεν εχουσι τι να φαγωσι·3και εαν απολυσω αυτους νηστεις εις τους οικους αυτων, θελουσιν αποκαμει καθ' οδον· διοτι τινες εξ αυτων ηλθον μακροθεν.4Και απεκριθησαν προς αυτον οι μαθηται αυτου· Ποθεν θελει τις δυνηθη να χορταση τουτους απο αρτων εδω επι της ερημιας;5Και ηρωτησεν αυτους· Ποσους αρτους εχετε; Οι δε ειπον· Επτα.6Και προσεταξε τον οχλον να καθησωσιν επι της γης· και λαβων τους επτα αρτους, αφου ευχαριστησεν, εκοψε και εδιδεν εις τους μαθητας αυτου δια να βαλωσιν εμπροσθεν του οχλου· και εβαλον.7Ειχον και ολιγα οψαρακια· και ευλογησας ειπε να βαλωσι και αυτα.8Εφαγον δε και εχορτασθησαν, και εσηκωσαν περισσευματα κλασματων επτα σπυριδας.9Ησαν δε οι φαγοντες ως τετρακισχιλιοι· και απελυσεν αυτους.
10Και ευθυς εμβας εις το πλοιον μετα των μαθητων αυτου, ηλθεν εις τα μερη Δαλμανουθα.11Και εξηλθον οι Φαρισαιοι και ηρχισαν να καμνωσιν ερωτησεις προς αυτον, και εζητουν παρ' αυτου σημειον απο του ουρανου, πειραζοντες αυτον.12Τοτε αναστεναξας εκ καρδιας αυτου, λεγει· Δια τι η γενεα αυτη σημειον ζητει; αληθως σας λεγω, δεν θελει δοθη εις την γενεαν ταυτην σημειον.13Και αφησας αυτους εισηλθε παλιν εις το πλοιον και απηλθεν εις το περαν.14Ελησμονησαν δε να λαβωσιν αρτους και δεν ειχον μεθ' εαυτων εν τω πλοιω ειμη ενα αρτον.15Και παρηγγελλεν εις αυτους, λεγων· Βλεπετε, προσεχετε απο της ζυμης των Φαρισαιων και της ζυμης του Ηρωδου.16Και διελογιζοντο προς αλληλους, λεγοντες οτι αρτους δεν εχομεν.17Νοησας δε ο Ιησους, λεγει προς αυτους· Τι διαλογιζεσθε οτι δεν εχετε αρτους; ετι δεν νοειτε ουδε καταλαμβανετε; ετι πεπωρωμενην εχετε την καρδιαν σας;18οφθαλμους εχοντες δεν βλεπετε, και ωτα εχοντες δεν ακουετε; και δεν ενθυμεισθε;19οτε εκοψα τους πεντε αρτους εις τους πεντακισχιλιους, ποσους κοφινους πληρεις κλασματων εσηκωσατε; Λεγουσι προς αυτον· δωδεκα.20Και οτε τους επτα εις τους τετρακισχιλιους, ποσας σπυριδας πληρεις κλασματων εσηκωσατε; Οι δε ειπον· Επτα.21Και ελεγε προς αυτους· Πως δεν καταλαμβανετε;

Μπορούμε να έχουμε διάφορα κίνητρα για να κάνουμετο καλό, περισσότερο ή λιγότερο αξιέπαινα. Μπορούμενα επιδιώκουμε την εκτίμηση των άλλων ανθρώπων όπως έκαναν οι Φαρισαίοι, ή να ησυχάζουμε τη συνείδησή μαςεκπληρώνοντας τα κοινωνικά μας καθήκοντα. Και στην Χριστιανωσύνη, πόσα πολλά έργα έχουν αυτά τα κίνητρα! Ομως αυτό πουπαρακινούσε τον Κύριο διαρκώς ήταν το έλεός Του για τα πλήθη, τα οποία έθρεψε για μια δεύτερη φορά με μια πράξη δύναμης (εδ.2, 6:34). Οι καθημερινές μας επαφές με τον κόσμο, τη ζηλοτυπία του, τημόλυνσή του, έχουν τη τάση να μας σκληραίνουν. Εχοντας συνηθί-σει αυτήτην υλική και ηθική φτώχια, και πάνω απ’ όλα, την πνευματική φτώχια, στεκόμαστε πλέον αδιάφοροι. Ομως η καρδιά του Κυρίου Ιησού παρέμενεμε μια θεία ευαισθησία. Η κατάσταση του κωφάλαλου στο 7:34 Τον έκανε ν’ αναστενάξει (ή να βογγήσει) και να κοιτάξει ψηλά στον ουρανό. Στο εδ. 12 είναι η απιστίατων Φαρισαίων που Τον αναγκάζουν ν’ αναστενάξει εκ καρδίας. Και στο τέλος, η σκληροκαρδία των δικών Του μαθητών Τον θλί-βει και πάλι (δεςεπίσης 6:52, 7:18). Τα δύο θαύματα στα οποία είχαν συμμετάσχει δεν ήταναρκετά για να εμπιστευθούν το Διδάσκαλό τους (πρβλ. Ιωαν. 14:8, 9)! Πόσοπολύ υπέφερε ο Κύριος στη διάρκεια της ζωής Του απο τη συμπάθειά Του προςτους ανθρώπους, αλλά και απο την απιστία και αχαριστία των ανθρώπων, ακόμακαι των δικών Του κάποιες φορές.

Κατά Μάρκον 8:22-38
22Και ερχεται εις Βηθσαιδαν. Και φερουσι προς αυτον τυφλον και παρακαλουσιν αυτον να εγγιση αυτον.23Και πιασας την χειρα του τυφλου, εφερεν αυτον εξω της κωμης και πτυσας εις τα ομματα αυτου, επεθεσεν επ' αυτον τας χειρας και ηρωτα αυτον αν βλεπη τι.24Και αναβλεψας ελεγε· Βλεπω τους ανθρωπους, ο, τι ως δενδρα βλεπω περιπατουντας.25Επειτα παλιν επεθεσε τας χειρας επι τους οφθαλμους αυτου και εκαμεν αυτον να αναβλεψη, και αποκατεσταθη η ορασις αυτου, και ειδε καθαρως απαντας.26Και απεστειλεν αυτον εις τον οικον αυτου, λεγων· Μηδε εις την κωμην εισελθης μηδε ειπης τουτο εις τινα εν τη κωμη.
27Και εξηλθεν ο Ιησους και οι μαθηται αυτου εις τας κωμας της Καισαρειας Φιλιππου· και καθ' οδον ηρωτα τους μαθητας αυτου, λεγων προς αυτους· Τινα με λεγουσιν οι ανθρωποι οτι ειμαι;28Οι δε απεκριθησαν· Ιωαννην τον Βαπτιστην, και αλλοι τον Ηλιαν, αλλοι δε ενα των προφητων.29Και αυτος λεγει προς αυτους· Αλλα σεις τινα με λεγετε οτι ειμαι; Και αποκριθεις ο Πετρος, λεγει προς αυτον· Συ εισαι ο Χριστος.30Και παρηγγειλεν αυστηρως εις αυτους να μη λεγωσιν εις μηδενα περι αυτου.31Και ηρχισε να διδασκη αυτους οτι πρεπει ο Υιος του ανθρωπου να παθη πολλα, και να καταφρονηθη απο των πρεσβυτερων και αρχιερεων και γραμματεων, και να θανατωθη, και μετα τρεις ημερας να αναστηθη·32και ελαλει τον λογον παρρησια. Και παραλαβων αυτον ο Πετρος κατ' ιδιαν, ηρχισε να επιτιμα αυτον.33Ο δε επιστραφεις και ιδων τους μαθητας αυτου, επετιμησε τον Πετρον λεγων· Υπαγε οπισω μου, Σατανα· διοτι δεν φρονεις τα του Θεου, αλλα τα των ανθρωπων.34Και προσκαλεσας τον οχλον μετα των μαθητων αυτου, ειπε προς αυτους· Οστις θελει να ελθη οπισω μου, ας απαρνηθη εαυτον και ας σηκωση τον σταυρον αυτου, και ας με ακολουθη.35Διοτι οστις θελει να σωση την ζωην αυτου, θελει απολεσει αυτην· και οστις απολεση την ζωην αυτου ενεκεν εμου και του ευαγγελιου, ουτος θελει σωσει αυτην.36Επειδη τι θελει ωφελησει τον ανθρωπον, εαν κερδηση τον κοσμον ολον και ζημιωθη την ψυχην αυτου;37Η τι θελει δωσει ο ανθρωπος εις ανταλλαγην της ψυχης αυτου;38Διοτι οστις αισχυνθη δι' εμε και δια τους λογους μου εν τη γενεα ταυτη τη μοιχαλιδι και αμαρτωλω, και ο Υιος του ανθρωπου θελει αισχυνθη δι' αυτον, οταν ελθη εν τη δοξη του Πατρος αυτου μετα των αγγελων.

Στη Βηθσαϊδά, αυτή την πόλη της οποίαςτην απιστία ο Κύριος κατέκρινε ιδιαιτέρως (Ματθ. 11:21), εκπληρώνει ένα άλλοθαύμα σ’ έναν φτωχό τυφλό άνθρωπο. Ο Κύριος έπρεπε να τοποθετήσει τα χέριαΤου δύο φορές πάνω του για να τον θεραπεύσει. Ομοια κι εμείς κάποιες φορέςερχόμαστε στο φώς του Θεού βήμα βήμα προοδευτικά (Ψαλμ. 138:8, Φιλιπ. 1:6).

Μετά απ’ αυτό, ο Κύριος Ιησούς ρωτάει τους μαθητές Του για τη γνώμηπου έχουν οι άνθρωποι γι’ Αυτόν. Επειτα τους θέτει μια ευθεία και θεμελιώδηερώτηση, “Αλλά σείς τίνα με λέγετε οτι είμαι;” Ναί, όποια γνώμη κι αν έχουν οι άλλοι για τον ΚύριοΙησού, εγώ πρέπει να έχω μια προσωπική εκτίμηση για Εκείνον. Αυτή όμως είναι το σημείο εκκίνησης για το μονοπάτι που με καλεί να Τον ακολουθήσω: το μονοπάτι της αυταπάρνησης και του σταυρού, όπου πέθανα μαζί Του. Κάποιοιάνθρωποι, ό-ταν δοκιμάζονται, μιλούν για το σταυρό που σηκώνουν και για το“Γολγοθά” που πρέπει ν’ ανεβούν. Ομως ο Κύριος δεν εννοεί εδώ αυτό. Ζητάειαπο τον κάθε πιστό να σηκώσει με τη θέλησή του το φορτίο του ονειδισμού και των παθημάτων που ο κόσμος δεν θ’ αργήσει να τουπροσφέρει αν είναι πιστός (Γαλάτας 6:14). “Ενεκεν εμού”, απο αγάπη σ’ Εμένα διατυπώνει ο Κύριος Ιησούς, γιατί αυτό είναι το μεγάλομυστικό που επιτρέπει στον Χριστιανό να δεχτεί το θάνατο σε σχέση με τονκόσμο και ως προς τον εαυτό του (εδ. 35, Ρωμ. 8:36).

Κατά Μάρκον 9:1-13
1Και ελεγε προς αυτους· Αληθως, σας λεγω οτι ειναι τινες των εδω ισταμενων, οιτινες δεν θελουσι γευθη θανατον, εωσου ιδωσι την βασιλειαν του Θεου ελθουσαν μετα δυναμεως.2Και μεθ' ημερας εξ παραλαμβανει ο Ιησους τον Πετρον και τον Ιακωβον και τον Ιωαννην και αναβιβαζει αυτους εις ορος υψηλον κατ' ιδιαν μονους· και μετεμορφωθη εμπροσθεν αυτων·3και τα ιματια αυτου εγειναν στιλπνα, λευκα λιαν ως χιων, οποια λευκαντης επι της γης δεν δυναται να λευκανη.4Και εφανη εις αυτους ο Ηλιας μετα του Μωυσεως, και ησαν συλλαλουντες μετα του Ιησου.5Και αποκριθεις ο Πετρος λεγει προς τον Ιησουν· Ραββι, καλον ειναι να ημεθα εδω· και ας καμωμεν τρεις σκηνας, δια σε μιαν και δια τον Μωυσην μιαν και δια τον Ηλιαν μιαν.6Διοτι δεν ηξευρε τι να ειπη· επειδη ησαν πεφοβισμενοι.7Και νεφελη επεσκιασεν αυτους, και ηλθε φωνη εκ της νεφελης, λεγουσα· Ουτος ειναι ο Υιος μου ο αγαπητος· αυτου ακουετε.8Και εξαιφνης περιβλεψαντες, δεν ειδον πλεον ουδενα, αλλα τον Ιησουν μονον μεθ' εαυτων.9Ενω δε κατεβαινον απο του ορους, παρηγγειλεν εις αυτους να μη διηγηθωσιν εις μηδενα οσα ειδον, ειμη οταν ο Υιος του ανθρωπου αναστηθη εκ νεκρων.10Και εφυλαξαν τον λογον εν εαυτοις, συζητουντες προς αλληλους τι ειναι το να αναστηθη εκ νεκρων.11Και ηρωτων αυτον λεγοντες, Δια τι λεγουσιν οι γραμματεις οτι πρεπει να ελθη ο Ηλιας πρωτον;12Ο δε αποκριθεις ειπε προς αυτους· Ο Ηλιας μεν ελθων πρωτον αποκαθιστα παντα· και οτι ειναι γεγραμμενον περι του Υιου του ανθρωπου οτι πρεπει να παθη πολλα και να εξουδενωθη·13σας λεγω ομως οτι και ο Ηλιας ηλθε, και επραξαν εις αυτον οσα ηθελησαν, καθως ειναι γεγραμμενον περι αυτου.

Σύμφωνα με την υπόσχεση του εδ. 1, σε τρείς μαθητές θα επιτραπεί μιαόραση σχετική με τη “βασιλεία του Θεού ελθούσα μετά δυνάμεως”. Αυτή η βασιλεία διακηρύσσεται απο τον Βασιλιά τον Ιδιο, τον οποίο αναγνωρίζουνως τον Κύριο Ιησού, το Διδάσκαλό τους, ενδεδυμένο μεγαλοπρέ-πεια και περίλαμπρηδόξα. Αυτός που συχνά σκέπαζε τη δόξα Του και την έκρυβε κάτω απ’ το ταπεινό“σχήμα ενός δούλου”, εδώ την ξεσκεπάζει για μια στιγμή μπροστά στα θαμπωμένα και έκπληκτα μάτιατων μαθητών Του (Ψαλμ. 104:1). Επειτα μια φωνή έρχεται απο τα νέφη, που απευθύνεταικαι σε μάς επίσης: “Ούτος είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, αυτού ακούετε”. Οσο πιο μεγάλο και σημαντικό είναι κάποιο πρόσωπο, τόσο πιο σπουδαία είναιτα λόγια του. Αυτό το πρόσωπο που καλούμαστε τώρα ν’ ακούσουμε δεν είναιάλλο απο τον αγαπητό Υιό του Θεού. Ας προσέχουμε ακόμα περισσότερο στη διδασκαλία Του (Εβραίους 12:25).

Οσο καλά κι αν ήταν στο όρος (εδ. 5) πρέπει να ξανακατέβουν και οΚύριος κάνει τους τρείς μαθητές να καταλάβουν οτι αυτά που είδαν θα εκπληρωθούναργότερα. Ούτε ο Ιωάννης (αντιπροσωπεύτηκε απο τον Ηλία, εδ. 13) ούτε Αυτόςο Ιδιος έγιναν αποδεκτοί. Γι’ αυτό είναι τώρα απαραίτητο γι’ Αυτόν να πάειστο σταυρό και να υποφέρει τόσο πολύ προτού εισέλθει στη δόξα Του.

Κατά Μάρκον 9:14-32
14Και οτε ηλθε προς τους μαθητας, ειδε περι αυτους οχλον πολυν και γραμματεις καμνοντας συζητησεις μετ' αυτων.15Και ευθυς πας ο οχλος ιδων αυτον εγεινεν εκθαμβος και προστρεχοντες ησπαζοντο αυτον.16Και ηρωτησε τους γραμματεις· Τι συζητειτε μετ' αυτων;17Και αποκριθεις εις εκ του οχλου, ειπε· Διδασκαλε, εφερα προς σε τον υιον μου, εχοντα πνευμα αλαλον.18Και οπου πιαση αυτον σπαραττει αυτον, και αφριζει και τριζει τους οδοντας αυτου και ξηραινεται· και ειπον προς τους μαθητας σου να εκβαλωσιν αυτο, αλλα δεν ηδυνηθησαν.19Εκεινος δε αποκριθεις προς αυτον, λεγει· Ω γενεα απιστος, εως ποτε θελω εισθαι μεθ' υμων; εως ποτε θελω υπομενει υμας; φερετε αυτον προς εμε.20Και εφεραν αυτον προς αυτον. Και ως ειδεν αυτον, ευθυς το πνευμα εσπαραξεν αυτον, και πεσων επι της γης εκυλιετο αφριζων.21Και ηρωτησε τον πατερα αυτου· Ποσος καιρος ειναι αφου τουτο εγεινεν εις αυτον; Ο δε ειπε· Παιδιοθεν.22Και πολλακις αυτον και εις πυρ ερριψε και εις υδατα, δια να απολεση αυτον· αλλ' εαν δυνασαι τι, βοηθησον ημας, σπλαγχνισθεις εφ' ημας.23Ο δε Ιησους ειπε προς αυτον· Το εαν δυνασαι να πιστευσης, παντα ειναι δυνατα εις τον πιστευοντα.24Και ευθυς κραξας ο πατηρ του παιδιου μετα δακρυων, ελεγε· Πιστευω, Κυριε· βοηθει εις την απιστιαν μου.25Ιδων δε ο Ιησους οτι επισυντρεχει οχλος, επετιμησε το πνευμα το ακαθαρτον, λεγων προς αυτο· το πνευμα το αλαλον και κωφον, εγω σε προσταζω, Εξελθε απ' αυτου και μη εισελθης πλεον εις αυτον.26Και το πνευμα κραξαν και πολλα σπαραξαν αυτον, εξηλθε, και εγεινεν ως νεκρος, ωστε πολλοι ελεγον οτι απεθανεν.27Ο δε Ιησους πιασας αυτον απο της χειρος ηγειρεν αυτον, και εσηκωθη.28Και οτε εισηλθεν εις οικον, οι μαθηται αυτου ηρωτων αυτον κατιδιαν, Δια τι ημεις δεν ηδυνηθημεν να εκβαλωμεν αυτο;29Και ειπε προς αυτους· Τουτο το γενος δεν δυναται να εξελθη δι' ουδενος αλλου τροπου ειμη δια προσευχης και νηστειας.
30Και εξελθοντες εκειθεν διεβαινον δια της Γαλιλαιας, και δεν ηθελε να μαθη τουτο ουδεις.31Διοτι εδιδασκε τους μαθητας αυτου και ελεγε προς αυτους οτι ο Υιος του ανθρωπου παραδιδεται εις χειρας ανθρωπων, και θελουσι θανατωσει αυτον, και θανατωθεις την τριτην ημεραν θελει αναστηθη.32Εκεινοι ομως δεν ηνοουν τον λογον και εφοβουντο να ερωτησωσιν αυτον.

Αφού κατέβηκε απο το όρος, ο Κύριος συνεχίζει την υπηρεσίααγάπης Του, για την οποία ο απόστολος Πέτρος,είχε το προνόμιο να είναι μάρτυρας, συνοψίζοντάς την στο βιβλίο των Πράξεων.“Ο Ιησούς απο τη Ναζαρέτ”, λέει, “διήλθεν ευεργετών και θεραπεύων πάνταςτους καταδυναστευομένους υπο του διαβόλου· διότι ο Θεός ήτο μετ’ αυτού”(Πραξ. 10:38, 39). Ο Κύριος βρίσκει ένα μεγάλο πλήθος να συζητούν εκθέτονταςεπιχειρήματα. Το αντικείμενο αυτής της σύγχισης είναι ένα φτωχό παιδί πουπαρά τη νεότητά του, υποφέρει απο τρομερά δαιμονικά και νευρικά ξεσπάσματα.Μάταια προσπάθησε ο φτωχός πατέρας του να το φέρει στους μαθητές· αυτοίδεν ήταν ικανοί να εκβάλουν αυτό το πνεύμα. Προτού ο Κύριος Ιησούς ελευθερώσειαυτό το παιδί, σημειώνει το λόγο της αποτυχίας των μαθητών: απιστία·· διότι “πάντα είναι δυνατά εις τον πιστεύοντα”. Επειτα, με δάκρυα, ο άνθρωπος παραδίδεται στον Κύριο. Καταλαβαίνει οτι δενείναι μια δι-κή του προσπάθεια θέλησης που θα του δώσει την πίστη και αναγνωρίζει τον εαυτό του ανίκανο προςτούτο. Απαιτείται η θεία βοήθεια όχι μόνο για την απελευθέρωση αλλά ακόμακαι για να την αιτήσουμε.

Στο εδ. 26 φανερώνεται η δύναμη του δαιμονίου άλλη μια φορά, ώστενα φανεί η νίκη του Κυρίου. Με τρυφερότητα Εκείνος πιάνει το παιδί απο τοχέρι και το σηκώνει.

Κατά Μάρκον 9:33-50
33Και ηλθεν εις Καπερναουμ· και οτε εισηλθεν εις την οικιαν, ηρωτα αυτους· Τι διελογιζεσθε καθ' οδον προς αλληλους;34Οι δε εσιωπων· διοτι καθ' οδον διελεχθησαν προς αλληλους τις ειναι μεγαλητερος.35Και καθησας εκαλεσε τους δωδεκα και λεγει προς αυτους· Οστις θελει να ηναι πρωτος, θελει εισθαι παντων εσχατος και παντων υπηρετης.36Και λαβων παιδιον εστησεν αυτο εν τω μεσω αυτων, και εναγκαλισθεις αυτο ειπε προς αυτους·37Οστις δεχθη εν των τοιουτων παιδιων εις το ονομα μου, εμε δεχεται· και οστις δεχθη εμε, δεν δεχεται εμε, αλλα τον αποστειλαντα με.38Απεκριθη δε προς αυτον ο Ιωαννης, λεγων· Διδασκαλε, ειδομεν τινα εκβαλλοντα δαιμονια εις το ονομα σου, οστις δεν ακολουθει ημας, και ημποδισαμεν αυτον, διοτι δεν ακολουθει ημας.39Ο δε Ιησους ειπε· Μη εμποδιζετε αυτον· διοτι δεν ειναι ουδεις οστις θελει καμει θαυμα εις το ονομα μου και θελει δυνηθη ευθυς να με κακολογηση.40Επειδη οστις δεν ειναι καθ' ημων, ειναι υπερ ημων.
41Διοτι οστις σας ποτιση ποτηριον υδατος εις το ονομα μου, επειδη εισθε του Χριστου, αληθως σας λεγω, δεν θελει χασει τον μισθον αυτου.42Και οστις σκανδαλιση ενα των μικρων των πιστευοντων εις εμε, συμφερει εις αυτον καλητερον να περιτεθη μυλου πετρα περι τον τραχηλον αυτου και να ριφθη εις την θαλασσαν.43Και εαν σε σκανδαλιζη η χειρ σου, αποκοψον αυτην· καλητερον σοι ειναι να εισελθης εις την ζωην κουλλος, παρα εχων τας δυο χειρας να απελθης εις την γεενναν, εις το πυρ το ασβεστον,44οπου ο σκωληξ αυτων δεν τελευτα και το πυρ δεν σβυνεται.45Και εαν ο πους σου σε σκανδαλιζη, αποκοψον αυτον· καλητερον σοι ειναι να εισελθης εις την ζωην χωλος, παρα εχων τους δυο ποδας να ριφθης εις την γεενναν, εις το πυρ το ασβεστον,46οπου ο σκωληξ αυτων δεν τελευτα και το πυρ δεν σβυνεται.47Και εαν ο οφθαλμος σου σε σκανδαλιζη, εκβαλε αυτον· καλητερον σοι ειναι να εισελθης μονοφθαλμος εις την βασιλειαν του Θεου, παρα εχων δυο οφθαλμους να ριφθης εις την γεενναν του πυρος,48οπου ο σκωληξ αυτων δεν τελευτα και το πυρ δεν σβυνεται.49Διοτι πας τις με πυρ θελει αλατισθη, και πασα θυσια με αλας θελει αλατισθη.50Καλον το αλας· αλλ' εαν το αλας γεινη αναλατον, με τι θελετε αρτυσει αυτο; εχετε αλας εν εαυτοις και ειρηνευετε εν αλληλοις.

Φτωχοί μαθητές! Ενώ ο Διδάσκαλός τους, μόλις τους μίλησε για τα παθήματάΤου και τον θάνατό Του, το μόνοπου τους ενδιαφέρει, μέχρι σημείου φιλονεικίας, είναι να γνωρίζουν ποιός μεταξύ τους είναι ο μεγαλύτερος. Με την ερώτησή Του, ο Κύριος τους εξετάζει (εδ. 33)· στη συνέχεια με χάρη καιυπομονή, τους διδάσκει τί είναι η ταπείνωση.

Αυτό το μάθημα συνεχίζεται με κάποιο άλλο. Οι μαθητές σκέφτηκαν οτιοφείλουν να εμποδίσουν κάποιον να εκπληρώνει θαύματα στο όνομα του ΚυρίουΙησού. “Δεν ακολουθεί ημάς” είναι η δικαιολογία του Ιωάννη. Ο Κύριος τουςδείχνει οτι και εδώ επίσης είναι απασχολημένοι με τους εαυτούς τους και όχι με Εκείνον. Ας προσέχουμε να μην συμπεριφερόμαστε με διχαστικό πνεύμα. Πολλοί Χριστιανοί, παρ’ όλο που δεν περπατούν μαζί μας, ακολουθούν τον Κύριο πολύ στενά στο μονοπάτι της αυταπάρνησης και του σταυρού (8:34).

Βρήκαμε στο Ματθαίου αυτό που αντιστοιχεί στα εδ. 42-50 (δες Ματθαίου5:29, 18:8). Ομως, γενικά βλέπουμε οτι στο ευαγγέλιο του Ευαγγέλιο του Μάρκουη διδασκαλία του Κυρίου καταλαμβάνει λίγο χώρο σε σύγκριση με τις δραστηριότητές Του. Για παράδειγμα, εδώ δεν έχουμε την αντίστοιχη επι του όρους ομιλία. Λίγα λόγια, αλλά πολλή αφοσίωση, πραγματικά αυτός είναι ο χαρακτήρας του πιστού Υπηρέτη.

Κατά Μάρκον 10:1-22
1Και σηκωθεις εκειθεν ερχεται εις τα ορια της Ιουδαιας δια του περαν του Ιορδανου, και συνερχονται παλιν οχλοι προς αυτον, και ως εσυνειθιζε, παλιν εδιδασκεν αυτους.2Και προσελθοντες οι Φαρισαιοι, ηρωτησαν αυτον αν συγχωρηται εις ανδρα να χωρισθη την γυναικα αυτου, πειραζοντες αυτον.3Ο δε αποκριθεις ειπε προς αυτους· τι προσεταξεν εις εσας ο Μωυσης;4Οι δε ειπον· Ο Μωυσης συνεχωρησε να γραψη εγγραφον διαζυγιου και να χωρισθη αυτην.5Και αποκριθεις ο Ιησους ειπε προς αυτους· Δια την σκληροκαρδιαν σας εγραψεν εις εσας την εντολην ταυτην·6απ' αρχης ομως της κτισεως αρσεν και θηλυ εποιησεν αυτους ο Θεος·7ενεκεν τουτου θελει αφησει ανθρωπος τον πατερα αυτου και την μητερα, και θελει προσκολληθη εις την γυναικα αυτου,8και θελουσιν εισθαι οι δυο εις σαρκα μιαν. Ωστε δεν ειναι πλεον δυο, αλλα μια σαρξ·9εκεινο λοιπον, το οποιον ο Θεος συνεζευξεν, ανθρωπος ας μη χωριζη.10Και εν τη οικια παλιν οι μαθηται αυτου ηρωτησαν αυτον περι του αυτου,11και λεγει προς αυτους· Οστις χωρισθη την γυναικα αυτου και νυμφευθη αλλην, πραττει μοιχειαν εις αυτην·12και εαν γυνη χωρισθη τον ανδρα αυτης και συζευχθη με αλλον, μοιχευεται.
13Και εφεραν προς αυτον παιδια, δια να εγγιση αυτα· οι δε μαθηται επεπληττον τους φεροντας.14Ιδων δε ο Ιησους ηγανακτησε και ειπε προς αυτους· Αφησατε τα παιδια να ερχωνται προς εμε, και μη εμποδιζετε αυτα· διοτι των τοιουτων ειναι η βασιλεια του Θεου.15Αληθως σας λεγω, Οστις δεν δεχθη την βασιλειαν του Θεου ως παιδιον, δεν θελει εισελθει εις αυτην.16Και εναγκαλισθεις αυτα, εθετε τας χειρας επ' αυτα και ηυλογει αυτα.
17Ενω δε εξηρχετο εις την οδον, εδραμε τις και γονυπετησας εμπροσθεν αυτου, ηρωτα αυτον· Διδασκαλε αγαθε, τι να καμω δια να κληρονομησω ζωην αιωνιον;18Και ο Ιησους ειπε προς αυτον· Τι με λεγεις αγαθον; Ουδεις αγαθος ειμη εις, ο Θεος.19Τας εντολας εξευρεις· Μη μοιχευσης, Μη φονευσης, Μη κλεψης, Μη ψευδομαρτυρησης, Μη αποστερησης, Τιμα τον πατερα σου και την μητερα.20Ο δε αποκριθεις ειπε προς αυτον· Διδασκαλε, ταυτα παντα εφυλαξα εκ νεοτητος μου.21Και ο Ιησους εμβλεψας εις αυτον, ηγαπησεν αυτον και ειπε προς αυτον· Εν σοι λειπει· υπαγε, πωλησον οσα εχεις και δος εις τους πτωχους, και θελεις εχει θησαυρον εν ουρανω, και ελθε, ακολουθει μοι, σηκωσας τον σταυρον.22Εκεινος ομως σκυθρωπασας δια τον λογον, ανεχωρησε λυπουμενος· διοτι ειχε κτηματα πολλα.

Οι Φαρισαίοι προσπαθούν να κάνουν τον Κύριο Ιησού ν’ αντιλογήσει μετον Μωϋσή στο θέμα του διαζυγίου. Ομως Εκείνος τους αποστομώνει αναφερόμενοςστην εποχή πρίν το νόμο, θυμίζοντάς τους την τάξη των πραγμάτων την οποία επέβαλε ο Θεός κατά τη δημιουργία.Ο κόσμος εμόλυνε και έφθειρε όλα όσα θεμελίωσε ο Θεός στη θαυμαστή δημιουργίαΤου, και ιδιαίτερα στο θεσμό του γάμου.

Η σκληρότητα της καρδιάς και η φιλαυτία που οδηγεί τους ανθρώπουςνα καταφρονούν και να διαστρέφουν όλα όσα αναφέρονται στο γάμο, δείχνουνεπίσης την έλλειψη εκτίμησης του ανθρώπου για τα μικρά παιδιά. Ακόμα και οι μαθητές δεν εξαιρούνται απ’ αυτό το πνεύμα. Τα εδ. 13-16 μας φέρνουνκάποιες επιπλέον λεπτομέρειες τις οποίες δεν βρίσκουμε στο ευαγγέλιο τουΜατθαίου και είναι πολύ συγκινητικές· ο Κύριος αρχίζει να είναι πολύ απογοητευμένος με τη στάση των μαθητών. Επειτα παίρνει αυτά τα μικρά στην αγκαλιά Του, όπουβρίσκονται σε μια απόλυτη ασφάλεια. Στο τέλος, τα ευλογεί (πρβλ. 19: 13, 14).

Στο περιστατικό που ακολουθεί, ο Μάρκος είναι ο μόνος που αναφέρειένα πολύ σπουδαίο σημείο: την αγάπη του Κυρίου για τον νέο άνδρα που ήρθε να Τον συναντήσει. Ομως αυτός ο νέος παραμένειασυγκίνητος και απομακρύνεται, ίσως για πάντα, προτιμώντας τα μάταια πλούτητου απο τη συντροφιά, τώρα αλλά και στην αιωνιότητα Εκείνου που τον αγάπησε.

Κατά Μάρκον 10:23-34
23Και περιβλεψας ο Ιησους, λεγει προς τους μαθητας αυτου· Ποσον δυσκολως θελουσιν εισελθει εις την βασιλειαν του Θεου οι εχοντες τα χρηματα.24Οι δε μαθηται εξεπληττοντο δια τους λογους αυτου. Και ο Ιησους παλιν αποκριθεις λεγει προς αυτους· Τεκνα, ποσον δυσκολον ειναι να εισελθωσιν εις την βασιλειαν του Θεου οι εχοντες το θαρρος αυτων εις τα χρηματα.25Ευκολωτερον ειναι καμηλος να περαση δια της τρυπης της βελονης παρα πλουσιος να εισελθη εις την βασιλειαν του Θεου.26Εκεινοι δε σφοδρα εξεπληττοντο, λεγοντες προς εαυτους· Και τις δυναται να σωθη;27Εμβλεψας δε εις αυτους ο Ιησους, λεγει· Παρα ανθρωποις ειναι αδυνατον, αλλ' ουχι παρα τω Θεω· διοτι τα παντα ειναι δυνατα παρα τω Θεω.28Και ηρχισεν ο Πετρος να λεγη προς αυτον· Ιδου, ημεις αφηκαμεν παντα και σε ηκολουθησαμεν.29Αποκριθεις δε ο Ιησους ειπεν· Αληθως σας λεγω, δεν ειναι ουδεις οστις, αφησας οικιαν η αδελφους η αδελφας η πατερα η μητερα η γυναικα η τεκνα η αγρους ενεκεν εμου και του ευαγγελιου,30δεν θελει λαβει εκατονταπλασιονα τωρα εν τω καιρω τουτω, οικιας και αδελφους και αδελφας και μητερας και τεκνα και αγρους μετα διωγμων, και εν τω ερχομενω αιωνι ζωην αιωνιον.31Πολλοι ομως πρωτοι θελουσιν εισθαι εσχατοι και οι εσχατοι πρωτοι.
32Ησαν δε εν τη οδω αναβαινοντες εις Ιεροσολυμα· και ο Ιησους προεπορευετο αυτων, και εθαυμαζον και ακολουθουντες εφοβουντο. Και παραλαβων παλιν τους δωδεκα, ηρχισε να λεγη προς αυτους τα μελλοντα να συμβωσιν εις αυτον,33οτι ιδου, αναβαινομεν εις Ιεροσολυμα και ο Υιος του ανθρωπου θελει παραδοθη εις τους αρχιερεις και εις τους γραμματεις, και θελουσι καταδικασει αυτον εις θανατον και θελουσι παραδωσει αυτον εις τα εθνη,34και θελουσιν εμπαιξει αυτον και μαστιγωσει αυτον και θελουσιν εμπτυσει εις αυτον και θανατωσει αυτον, και την τριτην ημεραν θελει αναστηθη.

Στην Παλαιά Διαθήκη οι ευλογίες ήταν επίγειες και τα πλούτη εθεωρούντομια απόδειξη της επιδοκιμασίας του Θεού (Δευτερ. 8:18). Πόσο έκπληκτοι είναι οι μαθητές! Μόλις είχαν δεί έναν ευκατάστατοάνθρωπο, φαινομενικά ευλογημένο απο το Θεό, αξιαγάπητο, με άμεμπτη συμπεριφορά,και που ήταν διατεθημένος να κάνει πολλά καλά. Και ο Κύριος τον άφησε ναφύγει! Πραγματικά, αν τέτοια πλεονεκτήματα δεν του έδειναν πρόσβαση στη βασιλείατου Θεού, ποιός τότε θα μπορούσε να σωθεί; Στην πραγματικότητα ο Κύριος Ιησούςαποκρίνεται, οτι η σωτηρία είναι πράγμα αδύνατον στον άνθρωπο· μόνο ο Θεός μπορεί να την εκπληρώσει.

Ο Κύριος δεν κατακρίνει εδώ τα πλούτη αλλά “αυτούς που έχουντο θάρρος τους στα χρήματα”. Αλλωστε τονα Τον ακολουθήσουμε αναπόφευκτα σημαίνει οτι διώχνουμε κάποια πράγματα, τα οποία για κάποιους μπορεί να κοστίζουν πολύ (εδ. 29). Ομως αν το κάνουν απο αγάπη για τον Κύριο και το Ευαγγέλιο, θα είναι την ίδια ώρα μια πηγή γι’ ασύγκριτες χαρές, των οποίων η πρώτη θαείναι η γνώση της επιδοκιμασίας του Κυρίου. Ναί, το διεισδυ-τικό βλέματου Κυρίου (εδ. 21, 23, 27) διαβάζει τις καρδιές μας να δεί αν τα κίνητραμε τα οποία ενεργούμε είναι καλά – αν είναι η αληθινή απόκριση στην αγάπηΕκείνου που άφησε τα πάντα για εμάς (δές Ζαχαρίας 7:5).

Σ’ αυτό το κεφάλαιο βρίσκουμε διάφορα χαρακτηριστικά της σαρκός: είναι ελκυστική (εδ.17-22), είναι αυθάδης (εδ. 28), είναι πλήρης φόβου (εδ. 32), είναι ζηλότυπη (εδ. 41), και τέλος είναι φίλαυτη (εδ. 35-40).

Κατά Μάρκον 10:35-52
35Τοτε ερχονται προς αυτον ο Ιακωβος και Ιωαννης, οι υιοι του Ζεβεδαιου, λεγοντες· Διδασκαλε, θελομεν να καμης εις ημας ο, τι ζητησωμεν.36Ο δε ειπε προς αυτους· Τι θελετε να καμω εις εσας;37Οι δε ειπον προς αυτον· Δος εις ημας να καθησωμεν εις εκ δεξιων σου και εις εξ αριστερων σου εν τη δοξη σου.38Ο δε Ιησους ειπε προς αυτους· Δεν εξευρετε τι ζητειτε. Δυνασθε να πιητε το ποτηριον, το οποιον εγω πινω, και να βαπτισθητε το βαπτισμα, το οποιον εγω βαπτιζομαι;39Οι δε ειπον προς αυτον· Δυναμεθα. Ο δε Ιησους ειπε προς αυτους· το μεν ποτηριον, το οποιον εγω πινω, θελετε πιει, και το βαπτισμα το οποιον εγω βαπτιζομαι, θελετε βαπτισθη·40το να καθησητε ομως εκ δεξιων μου και εξ αριστερων μου δεν ειναι εμου να δωσω, αλλ' εις οσους ειναι ητοιμασμενον.41Και ακουσαντες οι δεκα ηρχισαν να αγανακτωσι περι Ιακωβου και Ιωαννου.42Ο δε Ιησους προσκαλεσας αυτους, λεγει προς αυτους· Εξευρετε οτι οι νομιζομενοι αρχοντες των εθνων κατακυριευουσιν αυτα και οι μεγαλοι αυτων κατεξουσιαζουσιν αυτα·43ουτως ομως δεν θελει εισθαι εν υμιν, αλλ' οστις θελει να γεινη μεγας εν υμιν, θελει εισθαι υπηρετης υμων,44και οστις εξ υμων θελει να γεινη πρωτος, θελει εισθαι δουλος παντων·45διοτι ο Υιος του ανθρωπου δεν ηλθε δια να υπηρετηθη, αλλα δια να υπηρετηση και να δωση την ζωην αυτου λυτρον αντι πολλων.
46Και ερχονται εις Ιεριχω. Και ενω εξηρχετο απο της Ιεριχω αυτος και οι μαθηται αυτου και οχλος ικανος, ο υιος του Τιμαιου Βαρτιμαιος ο τυφλος εκαθητο παρα την οδον ζητων.47Και ακουσας οτι ειναι Ιησους ο Ναζωραιος, ηρχισε να κραζη και να λεγη· Υιε του Δαβιδ Ιησου, ελεησον με.48Και επεπληττον αυτον πολλοι δια να σιωπηση· αλλ' εκεινος πολλω μαλλον εκραζεν· Υιε του Δαβιδ, ελεησον με.49Και σταθεις ο Ιησους, ειπε να κραχθη· και κραζουσι τον τυφλον, λεγοντες προς αυτον· Θαρσει, σηκωθητι· σε κραζει.50Και εκεινος απορριψας το ιματιον αυτου, εσηκωθη και ηλθε προς τον Ιησουν.51Και αποκριθεις λεγει προς αυτον ο Ιησους· Τι θελεις να σοι καμω; Και ο τυφλος ειπε προς αυτον· Ραββουνι, να αναβλεψω.52Ο δε Ιησους ειπε προς αυτον· Υπαγε, η πιστις σου σε εσωσε. Και ευθυς ανεβλεψε και ηκολουθει τον Ιησουν εν τη οδω.

Ας σημειώσουμε την πίστη τουΙάκωβου και του Ιωάννη. Γνώριζαν οτι ο Διδάσκαλός τους είναι ο Μεσσίας, οΚληρονόμος της βασιλείας και οτι είχαν μερίδιο εκεί μαζί Του. Ομως η απαίτησήτους προδίδει την άγνοια και την ματαιοδοξία της φυσικής τους καρδιάς. Γεμάτοςχάρη, ο Κύριος καλεί τους μαθητές Του γύρω Του και χρησιμοποιεί αυτή τηνατυχή επέμβαση των δύο αδελφών για τη διδασκαλία τους (και τη δική μας επίσης).Μήπως δεν κα-ταλαβαίνουν οτι έχουν ενώπιόν τους το μεγαλύτερο Υπόδειγμα ταπείνωσης; Αυτός που είχε κάθε δικαίωμα να υπηρετηθεί, με τη θέλησή Του έκανε τον ΕαυτόΤου έναν υπηρέτη για να ελευθερώσει το δημιούργημά Του και να πληρώσει με τη δική Του ζωή το λύτρο που απαιτήθηκε απ’ τον υπέρτατο Κριτή. Το εδ. 45 θα μπορούσε να ονομαστεί το εδάφιο κλειδί του ευαγγελίου· είναι μια περίληψη ολόκληρου του βιβλίου.

Το Πνεύμα μας δείχνει σ’ αυτό το κεφάλαιο τρείς πολύ διαφορετικέςστάσεις: τον άνθρωπο που ο Κύριος προσκαλεί να Τον ακολουθήσει και που απομακρύνεται (εδ. 21, 22), τους μαθητές, που κι αυτοί προσκαλέστηκαν επίσης, και τον ακολούθησαν φοβούμενοι (εδ. 32) και που καυχήθηκαν για το πόσα πράγματα εγκατέλειψαν πίσω τους (εδ.28), και τέλος αυτόν τον φτωχό άνδρα, απο τον οποίο ο Κύριος Ιησούς δεν ζητάειτίποτα όταν τον θερά-πευσε, αλλ’ ο οποίος, χωρίς καμιά κουβέντα, και πετώνταςτο ιμάτιό του, γιατί θα μπορούσε να γίνει εμπόδιο στην πορεία του, Τον ακολούθησε “εν τη οδώ” (εδ. 52).

Ας σημειώσουμε την αστάθεια του πλήθους, που αρχικά επιπλήττει τοντυφλό άνδρα, αλλά λίγο αργότερα του φωνάζει “θάρσει, σηκώθητι”.

Κατά Μάρκον 11:1-14
1Και οτε πλησιαζουσιν εις Ιερουσαλημ εις Βηθφαγη και Βηθανιαν προς το ορος των Ελαιων, αποστελλει δυο των μαθητων αυτου2και λεγει προς αυτους· Υπαγετε εις την κωμην την κατεναντι υμων, και ευθυς εισερχομενοι εις αυτην θελετε ευρει πωλαριον δεδεμενον, επι του οποιου ουδεις ανθρωπος εκαθησε· λυσατε αυτο και φερετε.3Και εαν τις ειπη προς εσας· Δια τι καμνετε τουτο; ειπατε οτι ο Κυριος εχει χρειαν αυτου, και ευθυς θελει αποστειλει αυτο εδω.4Και υπηγον και ευρον το πωλαριον δεδεμενον προς την θυραν εξω επι της διοδου, και λυουσιν αυτο.5Και τινες των εκει ισταμενων ελεγον προς αυτους· Τι καμνετε λυοντες το πωλαριον;6Οι δε ειπον προς αυτους καθως παρηγγειλεν ο Ιησους, και αφηκαν αυτους.7Και εφεραν το πωλαριον προς τον Ιησουν και εβαλον επ' αυτου τα ιματια αυτων, και εκαθησεν επ' αυτου.8Πολλοι δε εστρωσαν τα ιματια αυτων εις την οδον, αλλοι δε εκοπτον κλαδους απο των δενδρων και εστρωνον εις την οδον.9Και οι προπορευομενοι και οι ακολουθουντες εκραζον, λεγοντες· Ωσαννα, ευλογημενος ο ερχομενος εν ονοματι Κυριου.10Ευλογημενη η ερχομενη βασιλεια εν ονοματι Κυριου του πατρος ημων Δαβιδ· Ωσαννα εν τοις υψιστοις.11Και εισηλθεν ο Ιησους εις Ιεροσολυμα και εις το ιερον· και αφου περιεβλεψε παντα, επειδη η ωρα ητο ηδη προς εσπεραν, εξηλθεν εις Βηθανιαν μετα των δωδεκα.
12Και τη επαυριον, αφου εξηλθον απο Βηθανιας, επεινασε·13και ιδων μακροθεν συκην εχουσαν φυλλα, ηλθεν αν τυχον ευρη τι εν αυτη· και ελθων επ' αυτην ουδεν ευρεν ειμη φυλλα· διοτι δεν ητο καιρος συκων.14Και αποκριθεις ο Ιησους ειπε προς αυτην· Μηδεις πλεον εις τον αιωνα να μη φαγη καρπον απο σου. Και ηκουον τουτο οι μαθηται αυτου.

Το μονοπάτι του Κυρίου Ιησού φθάνει στο τέλος του. Εκείνος κάνειτη θριαμβευτική είσοδό Του στην Ιερουσαλήμ και πηγαίνει στο ναό όπου “περιβλέπει τα πάντα” (εδ. 11) σαν να ρώταγε, “βρίσκομαι στον οίκο μου τώρα;” Αυτή η λεπτομέρεια,ιδιαιτέρως στο ευαγγέλιο του Ευαγγέλιο του Μάρκου, μας δείχνει οτι ο Θεόςδεν κάνει ποτέ μια βιαστική κρίση σε μια κατάσταση πραγμάτων προτού την καταδικάσει(πρβλ. Γένεση 18:21). Ποιά όμως πρέπει να ήταν τα συναισθήματα του Κυρίουβλέποντας αυτόν τον οίκο προσευχής σε μια τόσο διεφθαρμένη κατάσταση;

Αφήνει αυτό το μολυσμένο μέρος και αποσύρεται στη Βηθανία μαζί μετους λίγους που Τον αναγνωρίζουν και Τον αγαπούν. Βηθανία σημαίνει “οίκος του Τεθλιμμένου” και επίσης “οίκος των σύκων”. Πόσο συχνά στη Γραφή βλέπουμε τα χαρακτηριστικά αυτής της διπλής έννοιας.Την ίδια ώρα που ο Κύριος Ιησούς αισθάνεται αναγκασμένος να καταραστεί τοάκαρπο δέντρο συκιάς, που αντιπροσωπεύει τον Ισραήλ, στην κατάσταση που το βρήκε, είναι σαν Αυτός,ο Τεθλιμμένος, ο Πτωχός, (Ψαλμ. 40:17) να βρίσκει καρπό για το Θεό στη Βηθανία(“κάλλιστα σύκα”, σύμφωνα με την περιγραφή του Ιερεμία 24:2). Αυτοί είναιμια παρηγοριά στην καρδιά Του, και μια πρόγευση του καρπού του έργου τηςψυχής Του στο σταυρό. Παρά την αφθονία των φύλλων, εικόνα μιας εξωτερικήςθρησκείας, δεν υπήρχαν “σύκα στη συκιά” του Ισραήλ, όπως το διαπιστώνει οίδιος προφήτης (Ιερεμίας 8:13).

Κατά Μάρκον 11:15-33
15Και ερχονται εις Ιεροσολυμα· και εισελθων ο Ιησους εις το ιερον, ηρχισε να εκβαλλη τους πωλουντας και αγοραζοντας εν τω ιερω, και τας τραπεζας των αργυραμοιβων και τα καθισματα των πωλουντων τας περιστερας ανετρεψε,16και δεν αφινε να περαση τις σκευος δια του ιερου,17και εδιδασκε, λεγων προς αυτους· Δεν ειναι γεγραμμενον, οτι Ο οικος μου θελει ονομαζεσθαι οικος προσευχης δια παντα τα εθνη; σεις δε εκαμετε αυτον σπηλαιον ληστων.18Και ηκουσαν οι γραμματεις και οι αρχιερεις και εζητουν πως να απολεσωσιν αυτον· διοτι εφοβουντο αυτον, επειδη πας ο οχλος εξεπληττετο εις την διδαχην αυτου.19Και οτε εγεινεν εσπερα, εξηρχετο εξω της πολεως.20Και το πρωι διαβαινοντες ειδον την συκην εξηραμμενην εκ ριζων.21Και ενθυμηθεις ο Πετρος, λεγει προς αυτον· Ραββι, ιδε, η συκη, την οποιαν κατηρασθης, εξηρανθη.22Και αποκριθεις ο Ιησους, λεγει προς αυτους· Εχετε πιστιν Θεου.23Διοτι αληθως σας λεγω οτι οστις ειπη προς το ορος τουτο, Σηκωθητε και ριφθητι εις την θαλασσαν, και δεν δισταση εν τη καρδια αυτου, αλλα πιστευση οτι εκεινα τα οποια λεγει γινονται, θελει γεινει εις αυτον ο, τι εαν ειπη.24Δια τουτο σας λεγω, Παντα οσα προσευχομενοι ζητειτε, πιστευετε οτι λαμβανετε, και θελει γεινει εις εσας.25Και οταν ιστασθε προσευχομενοι, συγχωρειτε εαν εχητε τι κατα τινος, δια να συγχωρηση εις εσας και ο Πατηρ σας ο εν τοις ουρανοις τα αμαρτηματα σας.26Αλλ' εαν σεις δεν συγχωρητε, ουδε ο Πατηρ σας ο εν τοις ουρανοις θελει συγχωρησει τα αμαρτηματα σας.
27Και ερχονται παλιν εις Ιεροσολυμα· και ενω περιεπατει εν τω ιερω, ερχονται προς αυτον οι αρχιερεις και οι γραμματεις και οι πρεσβυτεροι28και λεγουσι προς αυτον· Εν ποια εξουσια πραττεις ταυτα; και τις σοι εδωκε την εξουσιαν ταυτην, δια να πραττης ταυτα;29Ο δε Ιησους αποκριθεις ειπε προς αυτους· Θελω σας ερωτησει και εγω ενα λογον, και αποκριθητε μοι, και θελω σας ειπει εν ποια εξουσια πραττω ταυτα.30Το βαπτισμα του Ιωαννου εξ ουρανου ητο η εξ ανθρωπων; αποκριθητε μοι.31Και διελογιζοντο καθ' εαυτους, λεγοντες· Εαν ειπωμεν, Εξ ουρανου, θελει ειπει· Δια τι λοιπον δεν επιστευσατε εις αυτον;32Αλλ' εαν ειπωμεν, Εξ ανθρωπων; εφοβουντο τον λαον· διοτι παντες ειχον τον Ιωαννην οτι ητο τωοντι προφητης.33Και αποκριθεντες λεγουσι προς τον Ιησουν· Δεν εξευρομεν. Και ο Ιησους αποκριθεις λεγει προς αυτους· Ουδε εγω λεγω προς υμας εν ποια εξουσια πραττω ταυτα.

Ο Κύριος καθαρίζει το ναό τον οποίο επιθεώρησε την προηγούμενη ημέρα.Ο ζήλος του τέλειου Υπηρέτη για τον Οίκο του Θεού Του Τον “κατατρώγει” (Ιωαν.2:17).

Οταν έρχεται το απόγευμα, αφήνει τη μολυσμένη πόλη αλλά επιστρέφειτην επόμενη μέρα, περνώντας μπροστά απο τη συκιά. Απαντώντας στην παρατήρησητου Πέτρου, ο Κύριος Ιησούς δεν τονίζει τη δική Του εξουσία, αλλά κατευθύνειτις σκέψεις των μαθητών προς το Θεό. Είναι σαν να τους είπε, “Αυτός που μου απάντησε είναι έτοιμος ν’ απαντήσεικαι στις δικές σας προσευχές επίσης και να μετακινήσει κάθε εμπόδιο στηνοδό σας, ακόμα κι αν είναι μεγάλο σαν βουνό”. Το να έχουμε πίστη στο Θεό δεν σημαίνει ν’ αναγκαζόμαστε να πιστέψουμε στην πραγματοποίηση των επιθυμιών μας. Σημαίνει να υπολογίζουμε σε Κάποιον που μας γνωρίζει, που μας έδωσε υποσχέσεις, που είναι πιστός και που μας αγαπάει. Υπάρχει όμως μια κατάσταση στην οποία ο Θεός δεν θα μπορέσει να μας απαντήσει.Αυτή είναι όταν “έχουμε τι κατά τινός”. Αυτό είναι ένα αδιάβατο βουνό στο μονοπάτι της σχέσης μας με το Θεό. Πρέπει ν’ ασχοληθούμε μ’ αυτό αμέσως, ώστε να ξαναβρούμε το δρόμο μας προς Εκείνονκαι προς τους αδελφούς μας, τις “οδούς” της καρδιάς για τις οποίες μιλάειο Ψαλμός 84:5.

Στο εδ. 27 ο Κύριος ξεκινάει την τελευταία του συζήτηση, στη διαδρομήτης οποίας ανατρέπει τους αντιπάλους Του τον έναν μετά τον άλλο.

Κατά Μάρκον 12:1-17
1Και ηρχισε να λεγη προς αυτους δια παραβολων· Ανθρωπος τις εφυτευσεν αμπελωνα και περιεβαλεν εις αυτον φραγμον και εσκαψεν υποληνιον και ωκοδομησε πυργον, και εμισθωσεν αυτον εις γεωργους και απεδημησε.2Και εν τω καιρω των καρπων απεστειλε προς τους γεωργους δουλον, δια να λαβη παρα των γεωργων απο του καρπου του αμπελωνος.3Εκεινοι δε πιασαντες αυτον εδειραν και απεπεμψαν κενον.4Και παλιν απεστειλε προς αυτους αλλον δουλον· και εκεινον λιθοβολησαντες, επληγωσαν την κεφαλην αυτου και απεπεμψαν ητιμωμενον.5Και παλιν απεστειλεν αλλον· και εκεινον εφονευσαν, και πολλους αλλους, τους μεν εδειραν, τους δε εφονευσαν.6Ετι λοιπον εχων ενα υιον, αγαπητον αυτου, απεστειλε και αυτον προς αυτους εσχατον, λεγων οτι θελουσιν εντραπη τον υιον μου.7Εκεινοι δε οι γεωργοι ειπον προς αλληλους οτι ουτος ειναι ο κληρονομος· ελθετε, ας φονευσωμεν αυτον, και θελει εισθαι ημων η κληρονομια.8Και πιασαντες αυτον εφονευσαν και ερριψαν εξω του αμπελωνος.9Τι λοιπον θελει καμει ο κυριος του αμπελωνος; Θελει ελθει και απολεσει τους γεωργους και θελει δωσει τον αμπελωνα εις αλλους.10Ουδε την γραφην ταυτην δεν ανεγνωσατε, Ο λιθος, τον οποιον απεδοκιμασαν οι οικοδομουντες, ουτος εγεινε κεφαλη γωνιας·11παρα Κυριου εγεινεν αυτη και ειναι θαυμαστη εν οφθαλμοις ημων.12Και εζητουν να πιασωσιν αυτον και εφοβηθησαν τον οχλον· επειδη ενοησαν οτι προς αυτους ειπε την παραβολην· και αφησαντες αυτον ανεχωρησαν.
13Και αποστελλουσι προς αυτον τινας των Φαρισαιων και των Ηρωδιανων, δια να παγιδευσωσιν αυτον εις λογον.14Και εκεινοι ελθοντες, λεγουσι προς αυτον· Διδασκαλε, εξευρομεν οτι εισαι αληθης και δεν σε μελει περι ουδενος· διοτι δεν βλεπεις εις προσωπον ανθρωπων, αλλ' επ' αληθειας την οδον του Θεου διδασκεις. Ειναι συγκεχωρημενον να δωσωμεν δασμον εις τον Καισαρα, η ουχι; να δωσωμεν η να μη δωσωμεν;15Ο δε γνωρισας την υποκρισιν αυτων, ειπε προς αυτους· τι με πειραζετε; φερετε μοι δηναριον δια να ιδω.16Και εκεινοι εφεραν. Και λεγει προς αυτους· Τινος ειναι η εικων αυτη και η επιγραφη; οι δε ειπον προς αυτον· Του Καισαρος.17Και αποκριθεις ο Ιησους ειπε προς αυτους· Αποδοτε τα του Καισαρος εις τον Καισαρα και τα του Θεου εις τον Θεον. Και εθαυμασαν δι' αυτον.

Οι άρχοντες του λαού υποχρεώνονται ν’ αναγνωρίσουντους εαυτούς τους στη θλιβερή παραβολήτων κακών γεωργών. Σημειώστε πώς περιγράφεται (μόνο στο Ευαγγέλιο του Μάρκου) το τελευταίο πρόσωποπου στέλνεται απο τον Κύριό του - “Εχων έναν υιόν αγαπητόν αυτού” (εδ. 6). Αυτή η φράση μας θυμίζει το λόγο του Κυρίου προς τον Αβραάμ, “Λάβετώρα τον Υιόν σου, τον μονογενή . . . τον οποίον ηγάπησας (Γεν. 22:2), και εκφράζει έτσι μ’ έναν πολύ συγκινητικό τρόπο την αγάπη τουΠατρός για τον Αγαπητό Του Υιό Τον οποίο θυσίασε για εμάς!

Ετσι ξεσκεπασμένοι, οι Φαρισαίοι και οι Ηρωδιανοί προσπαθούν ν’ αντεπιτεθούν.Με υποκριτικά κολακευτικά λόγια, δίνοντας μαρτυρία για τον Κύριο Ιησού χωρίςνα το καταλάβουν (“είσαι αληθής” . . . επ’ αληθείας την οδόν του Θεού διδάσκεις(εδ. 14)), προσπαθούν να Τον αιφνιδιάσουν μ’ ένα πολύ επιδέξιο ερώτημα. Αναπαντούσε “Ναί”, θ’ αποκλειόταν ως ο Μεσσίας· αν απαντούσε “Οχι”, θα καταδικαζόταν απο τους Ρωμαίους. Τους απάντησε μ’ έναν τρόπο που δεν περίμεναν,απευθυνόμενος στη συνείδησή τους. Τί θεία και θαυμαστή σοφία! Εν τούτοις πόσο πολύ ο Σωτήρας, στον οποίο τα πάνταήταν αλήθεια και αγάπη, υπέφερε απο αυτή την ανειλικρίνεια, αυτήν την κακία,ναί, απο αυτή την διαρκή “αντιλογία των αμαρτωλών εναντίον Του” (Εβραίους12:3, δες επίσης Ιεζεκιήλ 13:22).

Κατά Μάρκον 12:18-34
18Και ερχονται προς αυτον Σαδδουκαιοι, οιτινες λεγουσιν οτι δεν ειναι αναστασις, και ηρωτησαν αυτον, λεγοντες·19Διδασκαλε, ο Μωυσης μας εγραψεν οτι εαν αποθανη τινος ο αδελφος και αφηση γυναικα και τεκνα δεν αφηση, να λαβη ο αδελφος αυτου την γυναικα αυτου και να εξαναστηση σπερμα εις τον αδελφον αυτου.20Ησαν λοιπον επτα αδελφοι. Και ο πρωτος ελαβε γυναικα, και αποθνησκων δεν αφηκε σπερμα·21και ελαβεν αυτην ο δευτερος και απεθανε, και ουδε αυτος αφηκε σπερμα· και ο τριτος ωσαυτως.22Και ελαβον αυτην οι επτα, και δεν αφηκαν σπερμα. Τελευταια παντων απεθανε και η γυνη.23Εν τη αναστασει λοιπον, οταν αναστηθωσι, τινος αυτων θελει εισθαι γυνη; διοτι και οι επτα ελαβον αυτην γυναικα.24Και αποκριθεις ο Ιησους, ειπε προς αυτους· Δεν πλανασθε δια τουτο, μη γνωριζοντες τας γραφας μηδε την δυναμιν του Θεου;25Διοτι οταν αναστηθωσιν εκ νεκρων ουτε νυμφευουσιν ουτε νυμφευονται, αλλ' ειναι ως αγγελοι οι εν τοις ουρανοις.26Περι δε των νεκρων οτι ανιστανται, δεν ανεγνωσατε εν τη βιβλω του Μωυσεως, πως ειπε προς αυτον ο Θεος επι της βατου, λεγων, Εγω ειμαι ο Θεος του Αβρααμ και ο Θεος του Ισαακ και ο Θεος του Ιακωβ;27Δεν ειναι ο Θεος νεκρων, αλλα Θεος ζωντων· σεις λοιπον πλανασθε πολυ.
28Και προσελθων εις των γραμματεων, οστις ηκουσεν αυτους συζητουντας, γνωριζων οτι καλως απεκριθη προς αυτους, ηρωτησεν αυτον· Ποια εντολη ειναι πρωτη πασων;29Ο δε Ιησους απεκριθη προς αυτον οτι πρωτη πασων των εντολων ειναι· Ακουε Ισραηλ, Κυριος ο Θεος ημων ειναι εις Κυριος·30και θελεις αγαπα Κυριον τον Θεον σου εξ ολης της καρδιας σου, και εξ ολης της ψυχης σου, και εξ ολης της διανοιας σου, και εξ ολης της δυναμεως σου· αυτη ειναι η πρωτη εντολη.31Και δευτερα ομοια, αυτη· Θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον. Μεγαλητερα τουτων αλλη εντολη δεν ειναι.32Και ειπε προς αυτον ο γραμματευς· Καλως, Διδασκαλε, αληθως ειπας οτι ειναι εις Θεος, και δεν ειναι αλλος εκτος αυτου·33και το να αγαπα τις αυτον εξ ολης της καρδιας και εξ ολης της συνεσεως και εξ ολης της ψυχης και εξ ολης της δυναμεως, και το να αγαπα τον πλησιον ως εαυτον, ειναι πλειοτερον παντων των ολοκαυτωματων και των θυσιων.34Και ο Ιησους, ιδων αυτον οτι φρονιμως απεκριθη, ειπε προς αυτον· Δεν εισαι μακραν απο της βασιλειας του Θεου. Και ουδεις πλεον ετολμα να ερωτηση αυτον.

Με τη σειρά τους, οι Σαδουκαίοι προσπαθούνν’ αναμετρηθούν με τη σοφία του Κυρίου Ιησού. Στην πραγματικότητα δεν πίστευανστην ανάσταση (δες Πράξεις 23:8), αλλά ο Κύριος στο εδ. 26 τους απαντάει στις θεωρίες τους,και τους αποστομώνει μέσω του Λόγου. Η ανάσταση βεβαιώνεται εδώ δύο φορές: απο τις Γραφές και απο τη δύναμη του Θεού που έφερε τον Χριστό πίσω στη ζωή (εδ. 24). Ωστόσο πιθανόν να μην υπάρχει άλληαλήθεια που να έχει εναντιωθεί περισσότερο στην απιστία των ανθρώπων (δεςΠράξεις 26:8). Αλλά όπως αποδεικνύει ο Παύλος στην 1 Κορινθ. 15, πρόκειταιεδώ για ένα απο τα στοιχειώδη θεμέλια του Χριστιανισμού· βλάπτοντας αυτήντην αλήθεια όλη η πίστη μας καταρρέει.

Αντίθετα με τους προηγούμενους διαφωνούντες, ο γραμματέας είναι τίμιοςκαι με νοημωσύνη καθώς ρωτάει τον Κύριο για το θέμα της μεγαλύτερης εντολής. Αγάπη, αποκρίνεται ο Κύριος Ιησούς· αυτή είναι η πρώτη εντολή, αγάπη για το Θεό καιγια τον πλησίον σου· αυτή είναι και η εκπλήρωση του νόμου (Ρωμαίους 13:10,Γαλάτας 5:14). Αγαπητοί φίλοι, δεν θα έπρεπε εμείς να αγαπάμε περισσότεροαπ’ το λαό Ισραήλ, εμείς που κάποτε είμαστε μακράν απ’ ότι αυτοί (μεταξύ των εθνών που ήταν ξένοι προς τις υποσχέσεις) και που ήρθαμε πλησίον σε μια σχέση παιδιών με το Θεό της αγάπης; (Εφεσίους 2:13).

Κατά Μάρκον 12:35-44
35Και αποκριθεις ο Ιησους, ελεγε διδασκων εν τω ιερω· Πως λεγουσιν οι γραμματεις οτι ο Χριστος ειναι υιος του Δαβιδ;36Διοτι αυτος ο Δαβιδ ειπε δια του Πνευματος του Αγιου· Ειπεν ο Κυριος προς τον Κυριον μου, Καθου εκ δεξιων μου, εωσου θεσω τους εχθρους σου υποποδιον των ποδων σου.37Αυτος λοιπον ο Δαβιδ λεγει αυτον Κυριον· και ποθεν ειναι υιος αυτου; Και ο πολυς οχλος ηκουεν αυτον ευχαριστως.38Και ελεγε προς αυτους εν τη διδαχη αυτου· Προσεχετε απο των γραμματεων, οιτινες θελουσι να περιπατωσιν εστολισμενοι και αγαπωσι τους ασπασμους εν ταις αγοραις39και πρωτοκαθεδριας εν ταις συναγωγαις και τους πρωτους τοπους εν τοις δειπνοις.40Οιτινες κατατρωγουσι τας οικιας των χηρων, και τουτο επι προφασει οτι καμνουσι μακρας προσευχας· ουτοι θελουσι λαβει μεγαλητεραν καταδικην.
41Και καθησας ο Ιησους απεναντι του γαζοφυλακιου, εθεωρει πως ο οχλος εβαλλε χαλκον εις το γαζοφυλακιον. Και πολλοι πλουσιοι εβαλλον πολλα·42και ελθουσα μια χηρα πτωχη εβαλε δυο λεπτα, τουτεστιν, ενα κοδραντην.43Και προσκαλεσας τους μαθητας αυτου, λεγει προς αυτους· Αληθως σας λεγω οτι η χηρα αυτη η πτωχη εβαλε περισσοτερον παντων, οσοι εβαλον εις το γαζοφυλακιον·44διοτι παντες εκ του περισσευοντος εις αυτους εβαλον· αυτη ομως εκ του υστερηματος αυτης εβαλε παντα οσα ειχεν, ολην την περιουσιαν αυτης.

Τώρα επιστρέφοντας ο Κύριος θέτει ένα πρόβλημα με τη σειρά Του στουςεπικριτές Του. Πώς είναι δυνατόν ο Χριστός να είναι ταυτόχρονα ο Υιός και ο Κύριος του Δαυίδ; (δες επίσης Ψαλμ. 89 εδ. 3, 4, 23, 36). Δεν γνωρίζουν πώς να το εξηγήσουναυτό και η υπερηφάνειά τους, τους εμποδίζει να ρωτήσουν για την απάντηση. . . απο τον Ιδιο τον Χριστό. Διότι εξαιτίας της απόρριψής Του, θα καταλάμβανεο Υιός του Δαυίδ την ουράνια θέση που Του αποδίδεται στον Ψαλμό 110.

Για να κάνει τους ανθρώπους να προσέχουν αυτούς τους ανάξιους άρχοντες,ο Κύριος περιγράφει μια θλιβερή εικόνα των γραμματέων που ήταν ματαιόδοξοι,ζηλόφθονες και υποκριτές. Αλοίμονο, αυτά τα γνωρίσματα κάποιες φορές χαρακτήρισανκαι την ιερωσύνη εκτός του Ισραήλ (1 Τιμ. 6:5).

Το εδ. 41 μας δείχνει οτι ο Κύριος Ιησούς κάθεται δίπλα στο γαζοφυλάκιοτου ναού. Με το διεισδυτικό Του βλέμα, το οποίο ήδη έχουμε δεί επάνω στον καθένα και στα πάντα, παρατηρεί όχι πόσο πολύ (το μόνο που ενδιαφέρει τους ανθρώπους) αλλά πώς προσφέρει ο καθένας. Ετσι έρχεται κι αυτή η φτωχή χήρα με την συγκινητική τηςπροσφορά: τα δύο λεπτά που της έμεναν για να ζήσει. Ο Κύριος κινείται μεσυμπάθεια και καλεί τους μαθητές, λέ-γοντάς τους αυτό που μόλις είδε. Αυτήη ιδιαίτερη προσφορά - “πάντα όσα είχεν” - απέδειξε όχι μόνο την αγάπη αυτής της γυναίκας για τον Κύριο και τον οίκο Του, αλλά και την πλήρη εμπιστοσύνη της στο Θεό για να εκπληρώ-σει κάθε της ανάγκη (πρβλ. 1 Βασιλ. 17:13).

Κατά Μάρκον 13:1-13
1Και ενω εξηρχετο εκ του ιερου, λεγει προς αυτον εις των μαθητων αυτου· Διδασκαλε, ιδε οποιοι λιθοι και οποιαι οικοδομαι.2Και ο Ιησους αποκριθεις ειπε προς αυτον· Βλεπεις ταυτας τας μεγαλας οικοδομας; δεν θελει αφεθη λιθος επι λιθον, οστις να μη κατακρημνισθη.3Και ενω εκαθητο εις το ορος των Ελαιων κατεναντι του ιερου, ηρωτων αυτον κατ' ιδιαν ο Πετρος και Ιακωβος και Ιωαννης και Ανδρεας.4Ειπε προς ημας ποτε θελουσι γεινει ταυτα, και τι το σημειον οταν ταυτα παντα μελλωσι να συντελεσθωσιν;
5Ο δε Ιησους αποκριθεις προς αυτους, ηρχισε να λεγη· Βλεπετε μη σας πλανηση τις.6Διοτι πολλοι θελουσιν ελθει εν τω ονοματι μου, λεγοντες οτι εγω ειμαι, και πολλους θελουσι πλανησει.7Οταν δε ακουσητε πολεμους και φημας πολεμων, μη ταραττεσθε· διοτι πρεπει να γεινωσι ταυτα, αλλα δεν ειναι ετι το τελος.8Διοτι θελει εγερθη εθνος επι εθνος και βασιλεια επι βασιλειαν, και θελουσι γεινει σεισμοι κατα τοπους και θελουσι γεινει πειναι και ταραχαι. Ταυτα ειναι αρχαι ωδινων.9Σεις δε προσεχετε εις εαυτους. Διοτι θελουσι σας παραδωσει εις συνεδρια, και εις συναγωγας θελετε δαρθη, και ενωπιον ηγεμονων και βασιλεων θελετε σταθη ενεκεν εμου προς μαρτυριαν εις αυτους·10και πρεπει πρωτον να κηρυχθη το ευαγγελιον εις παντα τα εθνη.11Οταν δε σας φερωσι δια να σας παραδωσωσι, μη προμεριμνατε τι θελετε λαλησει, μηδε μελετατε, αλλ' ο, τι δοθη εις εσας εν εκεινη τη ωρα, τουτο λαλειτε· διοτι δεν εισθε σεις οι λαλουντες, αλλα το Πνευμα το Αγιον.12Θελει δε παραδωσει αδελφος αδελφον εις θανατον και πατηρ τεκνον, και θελουσιν επαναστη τεκνα επι γονεις και θελουσι θανατωσει αυτους.13Και θελετε εισθαι μισουμενοι υπο παντων δια το ονομα μου· ο δε υπομεινας εως τελους, ουτος θελει σωθη.

Οι μαθητές είναι εντυπωσιασμένοι απο το μεγαλείο και την εξωτερική ομορφιάτων οικοδομών του ναού. Ομως ο Κύριος δεν βλέπει “καθώς ο άνθρωπος βλέπει”(1 Σαμ. 16:7, Ησαίας 11:3). Προηγουμένως είχε έρθει σ’ αυτό το ναό και είχεδεί το κακό που τον είχε γεμίσει (11:11). Μπορούσε να δεί επίσης και μετάτα μελλοντικά γεγονότα, τα γεγονότα τα οποία, λίγο μετά την απόρριψή Του,θα οδηγήσουν αυτή την ένοχη πόλη στον όλεθρο. Η ιστορία μας διδάσκει οτιστο έτος 70 μ.Χ., η Ιερουσαλήμ ήταν το αντικείμενο μιας τρομερής πολιορκίαςκαι κατεστράφη σχεδόν ολοκληρωτικά απο τα στρατεύματα του Τίτου. Αυτή η τρομερήκρίση ήταν μια μεγάλη δοκιμασία της πίστης όλων των πιστών, που ήταν συνδεδεμένοι με την άγια πόλη. Ο Κύριος Ιησούς όμως τους είχε ενθαρρύνειπροκαταβολικά με τους λόγους που βρίσκουμε εδώ. Πόσα παιδιά του Θεού, πουδιέρχονται μέσω διωγμών, βρήκαν μεγάλη ευλογία μέσω αυτής της εμπειρίας.Oταν έπρεπε να δώσουν τη μαρτυρία τους, αυτό που έπρεπε να πούν, τους υπαγορεύτηκεαπο το Αγιο Πνεύμα. Ετσι συνέβη με τον Πέτρο όταν παρουσιάστηκε ενώπιον των αρχόντων, των πρεσβυτέρων και των ιερέων στιςΠράξεις 4:8, και με τον Στέφανο στις Πράξεις 7:55. Κι εμείς επίσης, στο μέτρο και σύμφωνα με τις ανάγκες μας,μπορούμε να πειραματιζόμαστε αυτή τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος αφήνοντάςΤο να εργάζεται εντός μας.

Κατά Μάρκον 13:14-37
14Οταν δε ιδητε το βδελυγμα της ερημωσεως, το λαληθεν υπο Δανιηλ του προφητου, ισταμενον οπου δεν πρεπει-ο αναγινωσκων ας εννοη-τοτε οι εν τη Ιουδαια ας φευγωσιν εις τα ορη·15και ο επι του δωματος ας μη καταβη εις την οικιαν, μηδ' ας εισελθη δια να λαβη τι εκ της οικιας αυτου,16και οστις ειναι εις τον αγρον, ας μη επιστρεψη εις τα οπισω δια να λαβη το ιματιον αυτου.17Ουαι δε εις τας εγκυμονουσας και τας θηλαζουσας εν εκειναις ταις ημεραις.18Προσευχεσθε δε δια να μη γεινη η φυγη υμων εν χειμωνι.19Διοτι αι ημεραι εκειναι θελουσιν εισθαι θλιψις τοιαυτη, οποια δεν εγεινεν απ' αρχης της κτισεως, την οποιαν εκτισεν ο Θεος εως του νυν, ουδε θελει γεινει.20Και εαν ο Κυριος δεν ηθελε συντεμει τας ημερας εκεινας, δεν ηθελε σωθη ουδεμια σαρξ· αλλα δια τους εκλεκτους, τους οποιους εξελεξε, συνετεμε τας ημερας.21Και τοτε εαν τις ειπη προς υμας, Ιδου, εδω ειναι ο Χριστος, η, Ιδου, εκει, μη πιστευσητε.22Διοτι θελουσιν εγερθη ψευδοχριστοι και ψευδοπροφηται και θελουσι δειξει σημεια και τερατα, δια να αποπλανωσιν, ει δυνατον, και τους εκλεκτους.23Σεις ομως προσεχετε· ιδου, σας προειπον παντα.
24Αλλ' εν εκειναις ταις ημεραις, μετα την θλιψιν εκεινην, ο ηλιος θελει σκοτισθη και η σεληνη δεν θελει δωσει το φεγγος αυτης25και οι αστερες του ουρανου θελουσι πιπτει και αι δυναμεις αι εν τοις ουρανοις θελουσι σαλευθη.26Και τοτε θελουσιν ιδει τον Υιον του ανθρωπου ερχομενον εν νεφελαις μετα δυναμεως πολλης και δοξης.27Και τοτε θελει αποστειλει τους αγγελους αυτου και συναξει τους εκλεκτους αυτου εκ των τεσσαρων ανεμων, απ' ακρου της γης εως ακρου του ουρανου.
28Απο δε της συκης μαθετε την παραβολην. Οταν ο κλαδος αυτης γεινη ηδη απαλος και εκβλαστανη τα φυλλα, εξευρετε οτι πλησιον ειναι το θερος·29ουτω και σεις, οταν ιδητε ταυτα γινομενα, εξευρετε οτι πλησιον ειναι επι τας θυρας.30Αληθως σας λεγω οτι δεν θελει παρελθει η γενεα αυτη, εωσου γεινωσι παντα ταυτα.31Ο ουρανος και η γη θελουσι παρελθει, οι δε λογοι μου δεν θελουσι παρελθει.32Περι δε της ημερας εκεινης και της ωρας ουδεις γινωσκει, ουδε οι αγγελοι οι εν ουρανω, ουδε ο Υιος, ειμη ο Πατηρ.33Προσεχετε, αγρυπνειτε και προσευχεσθε· διοτι δεν εξευρετε ποτε ειναι ο καιρος.34Επειδη τουτο θελει εισθαι ως ανθρωπος αποδημων, οστις αφηκε την οικιαν αυτου και εδωκεν εις τους δουλους αυτου την εξουσιαν και εις εκαστον το εργον αυτου και εις τον θυρωρον προσεταξε να αγρυπνη.35Αγρυπνειτε λοιπον· διοτι δεν εξευρετε ποτε ερχεται ο κυριος της οικιας, την εσπεραν η το μεσονυκτιον η οταν φωναζη ο αλεκτωρ η το πρωι·36μηποτε ελθων εξαιφνης, σας ευρη κοιμωμενους.37Και οσα λεγω προς εσας προς παντας λεγω· Αγρυπνειτε.

Η Εκκλησία δεν θα περάσει μέσ’ απο τις τρομερές θλίψεις πουθα δοκιμάσει το Ιουδαϊκό υπόλοιπο (Αποκ. 3: 10). Ενώ αναπαυόμαστε σ’ αυτήτη βεβαιότητα, ας φυλαγόμαστε μήπως πέσουμε σε πνευματικό ύπνο που μας παραμονεύειτόσο απειλητικά και μας δοκιμάζει στο μα-κρύ σκοτάδι αυτού του κόσμου. Αςσκεφτόμαστε την επικείμενη επιστροφή του Κυρίου και ας δεχτούμε για τουςεαυτούς μας τις σοβαρές προτροπές αυτού του κεφαλαίου. Μια σύντομη παραβολήμας παρουσιάζει τον Κύριο σαν κάποιον οικοδεσπότη που φεύγει αφήνοντας τηνπεριουσία του στην ευθύνη των υπηρετών του. Ο καθένας δέχτηκε “το έργο του” . . ., επακριβές και συγκεκριμένο. Ο Κύριος δεν έβαλε περιορισμούς σχετικά με την ποικιλομορφίατων εργασιών που έπρεπε να γίνουν. Σε κάποιες ερμηνείες διαβάζουμε σχετικά με το εδ. 34 “εις έκαστον το έργοναυτού . . .” να προτείνουν έναν απεριόριστο αριθμό διαφορετικών προσπαθειώντις οποίες ο Κύριος προετοίμασε για τους δικούς Του (πρβλ. Ρωμ. 12:6-8).Οι σύντομες οδηγίες που έλαβε ο θυρωρός (εδ. 34) απευθύνονται όμοια “σε όλους” . . . ακόμα και σε σένα και μένα (εδ. 37). Και (σημείωσε αυτή τη λεπτομέρεια)είναι η λέξη “αγρυ-πνείτε” με την οποία τελειώνει η διδασκαλία του Κυρίου Ιησού στο ευαγγέλιο του Ευαγγέλιοτου Μάρκου. Ας την φυλλάξουμε προσεχτικά στις καρδιές μας, όπως θα φυλάγαμετα τε-λευταία λόγια ενός αγαπητού φίλου που μας άφησε . . . αλλά που θά’ ρθει και πάλι.

Κατά Μάρκον 14:1-16
1Μετα δε δυο ημερας ητο το πασχα και τα αζυμα. Και εζητουν οι αρχιερεις και οι γραμματεις πως να συλλαβωσιν αυτον με δολον και να θανατωσωσιν.2Ελεγον δε, Μη εν τη εορτη, μηποτε γεινη θορυβος του λαου.3Και ενω αυτος ητο εν Βηθανια εν τη οικια Σιμωνος του λεπρου, και εκαθητο εις την τραπεζαν, ηλθε γυνη εχουσα αλαβαστρον μυρου ναρδου καθαρας πολυτιμου, και συντριψασα το αλαβαστρον, εχυσε το μυρον επι της κεφαλης αυτου.4Ησαν δε τινες αγανακτουντες καθ' εαυτους και λεγοντες· Δια τι εγεινεν η απωλεια αυτη του μυρου;5διοτι ηδυνατο τουτο να πωληθη υπερ τριακοσια δηναρια και να δοθωσιν εις τους πτωχους· και ωργιζοντο κατ' αυτης.6Αλλ' ο Ιησους ειπεν· Αφησατε αυτην· δια τι ενοχλειτε αυτην; καλον εργον επραξεν εις εμε.7Διοτι τους πτωχους παντοτε εχετε μεθ' εαυτων, και οταν θελητε, δυνασθε να ευεργετησητε αυτους· εμε ομως παντοτε δεν εχετε.8Ο, τι ηδυνατο αυτη επραξε· προελαβε να αλειψη με μυρον το σωμα μου δια τον ενταφιασμον.9Αληθως σας λεγω, Οπου αν κηρυχθη το ευαγγελιον τουτο εις ολον τον κοσμον, και εκεινο το οποιον επραξεν αυτη θελει λαληθη εις μνημοσυνον αυτης.10Τοτε ο Ιουδας ο Ισκαριωτης, εις των δωδεκα, υπηγε προς τους αρχιερεις, δια να παραδωση αυτον εις αυτους.11Εκεινοι δε ακουσαντες εχαρησαν και υπεσχεθησαν να δωσωσιν εις αυτον αργυρια· και εζητει πως να παραδωση αυτον εν ευκαιρια.
12Και τη πρωτη ημερα των αζυμων, οτε εθυσιαζον το πασχα, λεγουσι προς αυτον οι μαθηται αυτου· Που θελεις να υπαγωμεν και να ετοιμασωμεν δια να φαγης το πασχα;13Και αποστελλει δυο των μαθητων αυτου και λεγει προς αυτους· Υπαγετε εις την πολιν, και θελει σας απαντησει ανθρωπος βασταζων σταμνιον υδατος· ακολουθησατε αυτον,14και οπου εισελθη, ειπατε προς τον οικοδεσποτην οτι ο Διδασκαλος λεγει· Που ειναι το καταλυμα, οπου θελω φαγει το πασχα μετα των μαθητων μου;15Και αυτος θελει σας δειξει ανωγεον μεγα εστρωμενον ετοιμον· εκει ετοιμασατε εις ημας.16Και εξηλθον οι μαθηται αυτου και ηλθον εις την πολιν, και ευρον καθως ειπε προς αυτους, και ητοιμασαν το πασχα.

Καθώς πλησίαζε ο θάνατος του Κυρίου, τα αισθήματα της ανθρώπινηςκαρδιάς γίνονται πιο δυνατά και πιο ανοικτά. Υπάρχει μίσος εκ μέρους των αρχόντων του λαού καθώς συνωμοτούν στην Ιερουσαλήμ. Υπάρχει αγάπη στο πολύ – γνώριμο σπίτι της Βηθανίας όπου αυτή η γυναίκα κάνει ένα “καλό έργο”σ’ Εκείνον. Αυτός είναι ο καρπός μιας νοήμονας αγάπης. Τί θαυμάσια αποτύπωσητης λατρείας των παιδιών του Θεού! Αναγνωρίζουν στον περιφρονημένο ΣωτήραΚάποιον που είναι άξιος κάθε τι-μής, και με το Πνεύμα, έχοντας απο την πλευράτους την αίσθηση της αναξιότητός τους εκφράζουν σ’ Αυτόν αυτήν τη λατρεία,που είναι μύρο ανεκτίμητης αξίας για την καρδιά Του. (Ας σημειώσουμε οτι οι άνδρες κάνουν αυτήν την εκτίμησητης αξίας (εδ. 5), περιορίζοντας κατ’ αυτό τον τρόπο τα πάντα σε χρηματικόθέμα). Οι κριτικές δεν λείπουν απέναντι στους λατρευτές, ακόμα και εκ μέρουςπιστών που βάζουν τα καλά έργα ή την υπηρεσία προς τις ψυχές σε πιο σπουδαία θέση απο κάθε άλλη Χριστια-νική δραστηριότητα. Χωρίς να αμελούμεαυτά τα πράγματα, ας μην ξεχνάμε οτι ο αίνος είναι το σπουδαιότερο απ’ τακαθήκοντά μας. Και ας είμαστε ευτυχισμένοι με την επιδοκιμασία του Κυρίου όταν εκπληρώνουμε την άγια υπηρεσία της λατρείας μ’ ένα συντετριμένο πνεύμα (του οποίου σύμβολο είναι αυτό το βάζο). Λατρεία με μόνο αντικεί-μενότης τον Κύριο θα συνεχίζεται για πάντα στην αιωνιότητα.

Τα εδ. 10-16 μας δείχνουν τις ετοιμασίες των μαθητών για τοΠάσχα . . . και του Ιούδα για την προδοσία του Κυρίου του.

Κατά Μάρκον 14:17-31
17Και οτε εγεινεν εσπερα, ερχεται μετα των δωδεκα·18και ενω εκαθηντο εις την τραπεζαν και ετρωγον, ειπεν ο Ιησους· Αληθως σας λεγω οτι εις εξ υμων θελει με παραδωσει, οστις τρωγει μετ' εμου.19Οι δε ηρχισαν να λυπωνται και να λεγωσι προς αυτον εις εκαστος· Μηπως εγω; και αλλος· Μηπως εγω;20Ο δε αποκριθεις ειπε προς αυτους· Εις εκ των δωδεκα, ο εμβαπτων μετ' εμου εις το πινακιον την χειρα.21Ο μεν Υιος του ανθρωπου υπαγει, καθως ειναι γεγραμμενον περι αυτου· ουαι δε εις τον ανθρωπον εκεινον, δια του οποιου ο Υιος του ανθρωπου παραδιδεται· καλον ητο εις τον ανθρωπον εκεινον, αν δεν ηθελε γεννηθη.22Και ενω ετρωγον, λαβων ο Ιησους αρτον ευλογησας εκοψε και εδωκεν εις αυτους και ειπε· λαβετε, φαγετε· τουτο ειναι το σωμα μου.23Και λαβων το ποτηριον, ευχαριστησε και εδωκεν εις αυτους, και επιον εξ αυτου παντες.24Και ειπε προς αυτους· Τουτο ειναι το αιμα μου το της καινης διαθηκης, το περι πολλων εκχυνομενον.25Αληθως σας λεγω οτι δεν θελω πιει πλεον εκ του γεννηματος της αμπελου εως της ημερας εκεινης, οταν πινω αυτο νεον εν τη βασιλεια του Θεου.26Και αφου υμνησαν, εξηλθον εις το ορος των ελαιων,27Και λεγει προς αυτους ο Ιησους οτι παντες θελετε σκανδαλισθη εν εμοι την νυκτα ταυτην· διοτι ειναι γεγραμμενον, Θελω παταξει τον ποιμενα και θελουσι διασκορπισθη τα προβατα·28αφου ομως αναστηθω, θελω υπαγει προτερον υμων εις την Γαλιλαιαν.29Ο δε Πετρος ειπε προς αυτον· Και εαν παντες σκανδαλισθωσιν, εγω ομως ουχι.30Και λεγει προς αυτον ο Ιησους· Αληθως σοι λεγω οτι σημερον την νυκτα ταυτην, πριν ο αλεκτωρ φωναξη δις, τρις θελεις με απαρνηθη.31Ο δε ετι μαλλον ελεγεν· Εαν γεινη χρεια να συναποθανω μετα σου, δεν θελω σε απαρνηθη. Ωσαυτως δε και παντες ελεγον.

Είναι η στιγμή του τελευταίου δείπνου. Σ’ αυτή την ώρα του αποχωρισμού,που ο Κύριος θα ήθελε να μιλήσει ελεύθερα στους δικούς Του για την αγάπηΤου, ένα φορτίο καταπλακώνει την ψυχή Του. Δεν ήταν ο σταυρός που πλησίαζενα σηκώσει, αλλά ήταν η ανέκφραστη θλίψη που είχε γνωρίζοντας οτι μεταξύ των δώδεκα, υπήρχε κάποιος που είχε αποφασίσει να Τον προδώσει. “Είς εξ’ υμών θέλει με παραδώσει”. Με τη σειρά τους, οι μαθητές θλίβονται και αναρωτιούνται μεταξύ τους. Εδώδεν εμπιστεύονται πλέον τους εαυτούς τους όπως στα εδ. 29, 31, και ιδιαιτέρωςο Πέτρος που είχε διαμαρτυρηθεί για την αφοσίωσή του.

Οταν ο προδότης φεύγει, ο Κύριος καθιερώνει το άγιο δείπνο τηςανάμνησης. Ευλογεί τον άρτο, τον κόβει και τον μοιράζει στους δικούς Του.Παίρνει το κύπελο, ευχαριστεί και τους το προσφέρει. Επειτα εξηγεί τη σημασίααυτών των συμβόλων που είναι απλά αλλά σοβαρά, γιατί αντιπροσωπεύουν το μεγάλο έργο του οποίουείναι μια διαρκής ενθύμιση: το σώμα Του που παραδόθηκε, το αίμα Του που χύθηκε,στέρεα θεμέλια της πίστης μας. Ανα-γνώστη, δεν θα ήθελες να βρίσκεσαι σ’αυτό το ανώγειο γύρω απο το Σωτήρα σου; Τότε, αντί της “γιορτής” των γενεθλίωνΤου μια φορά το χρόνο σύμφωνα με τις παραδόσεις του θρησκευτικού κόσμου,γιατί δεν ενώνεσαι, κάθε πρώτη μέρα της εβδομάδας, μ’ αυτούς που φανερώνουντο θάνατό Του, ενώ περιμένουν την επιστροφή Του;

Επειτα ο Κύριος Ιησούς πηγαίνει με τους έντεκα στο όρος τωνΕλαιών.

Κατά Μάρκον 14:32-54
32Και ερχονται εις χωριον ονομαζομενον Γεθσημανη, και λεγει προς τους μαθητας αυτου· Καθησατε εδω, εωσου προσευχηθω·33και παραλαμβανει τον Πετρον και τον Ιακωβον και Ιωαννην μεθ' εαυτου, και ηρχισε να εκθαμβηται και να αδημονη.34Και λεγει προς αυτους· Περιλυπος ειναι η ψυχη μου εως θανατου· μεινατε εδω και αγρυπνειτε.35Και προχωρησας ολιγον, επεσεν επι της γης και προσηυχετο να παρελθη αν ηναι δυνατον απ' αυτου η ωρα εκεινη,36και ελεγεν· Αββα ο Πατηρ, παντα ειναι δυνατα εις σε· απομακρυνον απ' εμου το ποτηριον τουτο. Ουχι ομως ο, τι θελω εγω, αλλ' ο, τι συ.37Και ερχεται και ευρισκει αυτους κοιμωμενους και λεγει προς τον Πετρον· Σιμων, κοιμασαι; δεν ηδυνηθης μιαν ωραν να αγρυπνησης;38αγρυπνειτε και προσευχεσθε, δια να μη εισελθητε εις πειρασμον· το μεν πνευμα προθυμον, η δε σαρξ ασθενης.39Και παλιν υπηγε και προσηυχηθη, ειπων τον αυτον λογον.40Και επιστρεψας ευρεν αυτους παλιν κοιμωμενους· διοτι οι οφθαλμοι αυτων ησαν βεβαρημενοι και δεν ηξευρον τι να αποκριθωσι προς αυτον.41Και ερχεται την τριτην φοραν και λεγει προς αυτους· Κοιμασθε το λοιπον και αναπαυεσθε. Αρκει· ηλθεν η ωρα· ιδου, παραδιδεται ο Υιος του ανθρωπου εις τας χειρας των αμαρτωλων.42Εγερθητε, υπαγωμεν· ιδου, ο παραδιδων με επλησιασε.
43Και ευθυς, ενω ελαλει ετι, ερχεται ο Ιουδας, εις εκ των δωδεκα, και μετ' αυτου οχλος πολυς μετα μαχαιρων και ξυλων, παρα των αρχιερεων και των γραμματεων και των πρεσβυτερων.44Ο δε παραδιδων αυτον ειχε δωσει εις αυτους σημειον, λεγων· Οντινα φιλησω, αυτος ειναι· πιασατε αυτον και φερετε ασφαλως.45Και οτε ηλθεν, ευθυς πλησιασας εις αυτον λεγει· Ραββι, Ραββι, και κατεφιλησεν αυτον.46Και εκεινοι επεβαλον επ' αυτον τας χειρας αυτων και επιασαν αυτον.47Εις δε τις των παρεστωτων συρας την μαχαιραν, εκτυπησε τον δουλον του αρχιερεως και απεκοψε το ωτιον αυτου.48Και αποκριθεις ο Ιησους ειπε προς αυτους· Ως επι ληστην εξηλθετε μετα μαχαιρων και ξυλων να με συλλαβητε;49καθ' ημεραν ημην πλησιον υμων εν τω ιερω διδασκων, και δεν με επιασατε, πλην τουτο εγεινε δια να πληρωθωσιν αι γραφαι.50Και αφησαντες αυτον παντες εφυγον.51Και εις τις νεανισκος ηκολουθει αυτον, περιτετυλιγμενος σινδονα εις το γυμνον σωμα αυτου· και πιανουσιν αυτον οι νεανισκοι.52Ο δε αφησας την σινδονα, εφυγεν απ' αυτων γυμνος.
53Και εφεραν τον Ιησουν προς τον αρχιερεα· και συνερχονται προς αυτον παντες οι αρχιερεις και οι πρεσβυτεροι και οι γραμματεις.54Και ο Πετρος απο μακροθεν ηκολουθησεν αυτον εως ενδον της αυλης του αρχιερεως, και συνεκαθητο μετα των υπηρετων και εθερμαινετο εις το πυρ.

Εκείνος ο Οποίος είχε πάρει τη μορφή του δούλου, προχωρεί τώρα να φανερώσει μέχρι ποίου σημείου θα Τον φτάσει η υπακοή Του. Θα φτάσει μέχρι θανάτου . . . θανάτου δέ σταυρού (Φιλιπ. 2:7, 8). Ο Σατανάς κάνει τα πάντα για ν’ απομακρύνει τον Κύριο απ’ τομονοπάτι της τελειότητάς Του. Σ’ αυτή την αποφασιστική μάχη, το όπλο του είναι να καταβάλει την καρδιά του Κυρίου, που αντιμετωπίζειόλον τον τρόμο αυτού του ποτηρίου της οργής του Θεού για την αμαρτία. Το όπλο του Κυρίου Ιησού είναι η υπακοή Του. Ενα όνομα που ακούμε μόνο εδώ εκφράζει την βαθειά οικειότητα που έχει σ’ αυτήτη στιγμή: “Αββά ο Πατήρ”, φωνάζει στη σκέψη οτι αυτή η τέλεια κοινωνία θαπρέπει να διακοπεί όταν θα σηκώσει την αμαρτία. Αλλά είναι ακριβώς αυτή η αγάπη Του για τον Πατέρα που Τον οδηγεί σε μια υπακοή χωρίς επιφύλαξη. “Ουχί όμως ό,τι θέλω εγώ, αλλ’ ό,τι σύ”.

Μπροστά σ’ ένα τέτοιο αγώνα πόσο ασυγχώρητος είναι ο ύπνος τωνμαθητών. Λίγο νωρίτερα, ο Διδάσκαλός τους τους προέτρεπε ν’ αγρυπνούν και να προσεύχονται (13:33). Τους το ζητάει και πάλι ολόψυχα τρείς φορές . . . αλλά μάταια. Αυτόςόμως είναι έτοιμος. Εδώ έρχεται ο προδότης μαζί μ’ αυτούς που θα συλλάβουντον Κύριο. Επειτα Τον εγκαταλείπουν όλοι και φεύγουν συμπεριλαμβανομένουκαι του νέου άνδρα τυλιγμένου με το σεντόνι: εικόνα μιας Χριστιανικής ομολογίαςπου δεν αντέχει στη δοκιμασία.

Κατά Μάρκον 14:55-72
55Οι δε αρχιερεις και ολον το συνεδριον εζητουν κατα του Ιησου μαρτυριαν, δια να θανατωσωσιν αυτον, και δεν ευρισκον.56Διοτι πολλοι εψευδομαρτυρουν κατ' αυτου, αλλ' αι μαρτυριαι δεν ησαν συμφωνοι.57Και τινες σηκωθεντες εψευδομαρτυρουν κατ' αυτου, λεγοντες58οτι ημεις ηκουσαμεν αυτον λεγοντα, οτι Εγω θελω χαλασει τον ναον τουτον τον χειροποιητον και δια τριων ημερων αλλον αχειροποιητον θελω οικοδομησει.59Πλην ουδε ουτως ητο συμφωνος μαρτυρια αυτων.60Και σηκωθεις ο αρχιερευς εις το μεσον, ηρωτησε τον Ιησουν, λεγων· Δεν αποκρινεσαι ουδεν; τι μαρτυρουσιν ουτοι κατα σου;61Ο δε εσιωπα και δεν απεκριθη ουδεν. Παλιν ο αρχιερευς ηρωτα αυτον, λεγων προς αυτον· Συ εισαι ο Χριστος ο Υιος του Ευλογητου;62Ο δε Ιησους ειπεν· Εγω ειμαι· και θελετε ιδει τον Υιον του ανθρωπου καθημενον εκ δεξιων της δυναμεως και ερχομενον μετα των νεφελων του ουρανου.63Τοτε ο αρχιερευς, διασχισας τα ιματια αυτου, λεγει· Τι χρειαν εχομεν πλεον μαρτυρων;64ηκουσατε την βλασφημιαν· τι σας φαινεται; Οι δε παντες κατεκριναν αυτον οτι ειναι ενοχος θανατου.65Και ηρχισαν τινες να εμπτυωσιν εις αυτον και να περικαλυπτωσι το προσωπον αυτου και να γρονθιζωσιν αυτον και να λεγωσι προς αυτον· Προφητευσον· και οι υπηρεται ετυπτον αυτον με ραπισματα.
66Και ενω ητο ο Πετρος εν τη αυλη κατω, ερχεται μια των θεραπαινιδων του αρχιερεως,67και οτε ειδε τον Πετρον θερμαινομενον, εμβλεψασα εις αυτον, λεγει· Και συ εσο μετα του Ναζαρηνου Ιησου.68Ο δε ηρνηθη, λεγων· Δεν εξευρω ουδε καταλαμβανω τι συ λεγεις. Και εξηλθεν εξω εις το προαυλιον, και ο αλεκτωρ εφωναξε.69Και η θεραπαινα ιδουσα αυτον παλιν, ηρχισε να λεγη προς τους παρεστωτας οτι ουτος εξ αυτων ειναι.70Ο δε παλιν ηρνειτο. Και μετ' ολιγον παλιν οι παρεστωτες ελεγον προς τον Πετρον· Αληθως εξ αυτων εισαι· διοτι Γαλιλαιος εισαι και η λαλια σου ομοιαζει.71Εκεινος δε ηρχισε να αναθεματιζη και να ομνυη οτι δεν εξευρω τον ανθρωπον τουτον, τον οποιον λεγετε.72Και ο αλεκτωρ εφωναξεν εκ δευτερου. Και ενεθυμηθη ο Πετρος τον λογον, τον οποιον ειπε προς αυτον ο Ιησους, οτι Πριν ο αλεκτωρ φωναξη δις, θελεις με αρνηθη τρις. Και ηρχισε να κλαιη πικρως.

Στο μέσον της νύχτας, το παλάτι του αρχιερέα βράζει απο αναστάτωση.Ο Κύριος Ιησούς στέκεται ενώπιον των κατηγόρων Του. Ψευδομάρτυρες δίνουνκαταθέσεις που δεν συμφωνούν. Ομως ο Κύριος Ιησούς δεν το χρησιμοποιεί αυτόγια ν’ αμυνθεί. Καταδικάζεται, ραπίζεται στο πρόσωπο, και γρονθοκοπάται ανελέητα,κάποιοι επίσης πτύουν στο πρόσωπό Του. Ο Σωτήρας Τον οποίο λα-τρεύουμε, δέχεταιόλες αυτές τις προσβολές για τις οποίες είχαν μιλήσει οι προφήτες (Ησαίας50:6). Αλοίμονο, μια άλλη σκηνή λαμβάνει χώρα στην αυλή του παλατιού. Ο Πέτρος δεν είχε πιστεύσει το Διδάσκαλό του και τον είχε βεβαιώσει, “Δεν θέλω σε απαρνηθή” (εδ. 31). Μετάαπ’ αυτό δεν Τον άκουσε όταν του είπε στη Γεθσημανή ν’ αγρυπνεί και να προσεύχεται. Αυτός είναι ο λόγοςτης ήττας του, παρ’ όλο που ο Σωτήρας τους είχε προειδοποιήσει οτι η “σάρκα είναι ασθενής” (εδ. 38). Ηταν όμως μια αλήθεια την οποία ο Πέτρος δεν ήταν έτοιμος να δεχτεί,κι έτσι έπρεπε να δοκιμάσει αυτήν την πικρή εμπειρία. Αυτό που δεν θέλουμενα μάθουμε μαζί με τον Κύριο δεχόμενοι με ταπείνωση το Λόγο Του, μπορεί να πρέπει να το μάθουμε με οδυνηρότρόπο με τον Εχθρό των ψυχών μας.

Για να επιβεβαιώσει πιο σθεναρά οτι δενγνωρίζει “αυτόν τον άνδρα”,ο φτωχός Πέτρος εκστομίζει κατάρες και όρκους. Ας μην τον κρίνουμε αυστηρά·ας σκεφτόμαστε μάλλον τους πολλούς τρόπους που μπορούμε ν’ αρνηθούμε τονΚύριο αν δεν αγρυπνούμε: με τις πράξεις μας, με τα λόγια μας, ή . . . . με τη σιωπή μας (1 Κορινθ. 10:12).

Κατά Μάρκον 15:1-21
1Και ευθυς το πρωι συνεβουλευθησαν οι αρχιερεις μετα των πρεσβυτερων και γραμματεων και ολον το συνεδριον, και δεσαντες τον Ιησουν εφεραν και παρεδωκαν εις τον Πιλατον.2Και ηρωτησεν αυτον ο Πιλατος· Συ εισαι ο βασιλευς των Ιουδαιων; Ο δε αποκριθεις ειπε προς αυτον· Συ λεγεις.3Και κατηγορουν αυτον οι αρχιερεις πολλα.4Ο δε Πιλατος παλιν ηρωτησεν αυτον, λεγων· Δεν αποκρινεσαι ουδεν; ιδε ποσα σου καταμαρτυρουσιν.5Ο δε Ιησους ετι δεν απεκριθη ουδεν, ωστε ο Πιλατος εθαυμαζε.6Κατα δε την εορτην απελυεν εις αυτους ενα δεσμιον, οντινα εζητουν·7ητο δε ο λεγομενος Βαραββας δεδεμενος μετα των συνωμοτων, οιτινες εν τη στασει επραξαν φονον.8Και αναβοησας ο οχλος, ηρχισε να ζητη να καμη καθως παντοτε εκαμνεν εις αυτους.9Ο δε Πιλατος απεκριθη προς αυτους, λεγων· Θελετε να σας απολυσω τον βασιλεα των Ιουδαιων;10Επειδη ηξευρεν οτι δια φθονον παρεδωκαν αυτον οι αρχιερεις.11Οι αρχιερεις ομως διηγειραν τον οχλον να ζητησωσι να απολυση εις αυτους μαλλον τον Βαραββαν.12Και ο Πιλατος αποκριθεις παλιν, ειπε προς αυτους· Τι λοιπον θελετε να καμω τουτον, τον οποιον λεγετε βασιλεα των Ιουδαιων;13Οι δε παλιν εκραξαν· Σταυρωσον αυτον.14Ο δε Πιλατος ελεγε προς αυτους· Και τι κακον επραξεν; οι δε περισσοτερον εκραξαν· Σταυρωσον αυτον.
15Ο Πιλατος λοιπον, θελων να καμη εις τον οχλον το αρεστον, απελυσεν εις αυτους τον Βαραββαν και παρεδωκε τον Ιησουν, αφου εμαστιγωσεν αυτον, δια να σταυρωθη.16Οι δε στρατιωται εφεραν αυτον ενδον της αυλης, το οποιον ειναι το πραιτωριον, και συγκαλουσιν ολον το ταγμα των στρατιωτων·17και ενδυουσιν αυτον πορφυραν και πλεξαντες ακανθινον στεφανον, βαλλουσι περι την κεφαλην αυτου,18και ηρχισαν να χαιρετωσιν αυτον, λεγοντες· Χαιρε, βασιλευ των Ιουδαιων·19και ετυπτον την κεφαλην αυτου με καλαμον και ενεπτυον εις αυτον, και γονυπετουντες προσεκυνουν αυτον.20Και αφου ενεπαιξαν αυτον, εξεδυσαν αυτον την πορφυραν και ενεδυσαν αυτον τα ιματια αυτου και εφεραν αυτον εξω, δια να σταυρωσωσιν αυτον.21Και αγγαρευουσι τινα Σιμωνα Κυρηναιον διαβαινοντα, ενω ηρχετο απο του αγρου, τον πατερα του Αλεξανδρου και Ρουφου, δια να σηκωση τον σταυρον αυτου.

Και αυτό ακόμα το έργο του θανάτου πρέπει να εκπληρωθεί αμέσως (εδ.1). Πιεσμένοι απο το Πάσχα, και βιαστικοί για να τελειώσουν μ’ αυτό τον φυλακισμένοπου τους γεμίζει φόβο, οι άρχοντες του λαού δεν χάνουν χρόνο. Οδηγούν τονΚύριο Ιησού στον Πιλάτο αφού έδεσαν πρώτα αυτά τα χέρια τα οποία είχαν θεραπεύσειτόσες πολλές ασθένειες και που πάντα δεν έκαναν παρά το καλό. Ενώπιον τουΡωμαίου κυβερνήτη, ο Σωτήρας παραμένει και πάλι σιωπηλός, μια σιωπή που τα βαθειά της κίνητρα αποκαλύπτονται στους Ψαλμούς 38:13-15, 39:9και στους Θρήνους 3:28. Η προσευχή Του αυτή τη στιγμή είναι, “επί σέ Κύριεήλπισα· Σύ θέλεις μου εισακούσει, Κύριε ο Θεός μου”, και “επειδή σύ έκαμεςτούτο”.

Κάτω απ’ την επιρροή των αρχιερέων, όλοςο λαός με μια τυφλή αφροσύνη κράζει δυνατά για τηναπελευθέρω-ση του δολοφόνου Βαραββά και τη σταύρωση του βασιλιά τους. Επειτα ο Πιλάτος, θέλοντας να ευχαριστήσει το πλήθος, ελευθερώνει τον εγκληματία και καταδικάζει τον Ανθρωπο που γνώριζε οτι ήταν αθώος. Δές μέχρι πού μπορεί να φθάσει η επιθυμία να ευχαριστούμε τους ανθρώπους! (Ιωαν. 19:12).

Οι απάνθρωποι στρατιώτες Τον κοροϊδεύουν, ισχυριζόμενοι υποταγήσ’ Αυτόν που έχουν κάτω απ’ την εξουσία τους (γιατί παραδόθηκε με τη θέλησήΤου). Και ο άνθρωπος στεφανώνει το δημιουργό Του με αγκάθια που η γή παρήγαγε σαν συνέπεια της αμαρτίας του (Γένεση 3:18).

Κατά Μάρκον 15:22-41
22Και φερουσιν αυτον εις τον τοπον Γολγοθα, το οποιον μεθερμηνευομενον ειναι, Κρανιου τοπος.23Και εδιδον εις αυτον να πιη οινον μεμιγμενον με σμυρναν· αλλ' εκεινος δεν ελαβε.24Και αφου εσταυρωσαν αυτον, διεμεριζοντο τα ιματια αυτου, βαλλοντες κληρον επ' αυτα τι εκαστος να λαβη.25Ητο δε ωρα τριτη και εσταυρωσαν αυτον.26Και η επιγραφη της κατηγοριας αυτου ητο επιγεγραμμενη, Ο βασιλευς των Ιουδαιων.27Και μετ' αυτου σταυρονουσι δυο ληστας, ενα εκ δεξιων και ενα εξ αριστερων αυτου.28Και επληρωθη η γραφη η λεγουσα· Και μετα ανομων ελογισθη.29Και οι διαβαινοντες εβλασφημουν αυτον, κινουντες τας κεφαλας αυτων και λεγοντες· Ουα, ο χαλων τον ναον και δια τριων ημερων οικοδομων,30σωσον σεαυτον και καταβα απο του σταυρου.31Ομοιως δε και οι αρχιερεις, εμπαιζοντες προς αλληλους μετα των γραμματεων, ελεγον· Αλλους εσωσεν, εαυτον δεν δυναται να σωση.32Ο Χριστος ο βασιλευς του Ισραηλ ας καταβη τωρα απο του σταυρου, δια να ιδωμεν και πιστευσωμεν. Και οι συνεσταυρωμενοι μετ' αυτου ωνειδιζον αυτον.
33Οτε δε ηλθεν η εκτη ωρα, σκοτος εγεινεν εφ' ολην την γην εως ωρας εννατης·34και την ωραν την εννατην εβοησεν ο Ιησους μετα φωνης μεγαλης, λεγων· Ελωι, Ελωι, λαμα σαβαχθανι; το οποιον μεθερμηνευομενον ειναι, Θεε μου, Θεε μου, δια τι με εγκατελιπες;35Και τινες των παρεστωτων ακουσαντες, ελεγον· Ιδου, τον Ηλιαν φωναζει.36Δραμων δε εις και γεμισας σπογγον απο οξους και περιθεσας αυτον εις καλαμον, εποτιζεν αυτον, λεγων· Αφησατε, ας ιδωμεν αν ερχηται ο Ηλιας να καταβιβαση αυτον.37Ο δε Ιησους, εκβαλων φωνην μεγαλην, εξεπνευσε.38Και το καταπετασμα του ναου εσχισθη εις δυο απο ανωθεν εως κατω.39Ιδων δε ο εκατονταρχος ο παρισταμενος απεναντι αυτου οτι ουτω κραξας εξεπνευσεν, ειπεν· Αληθως ο ανθρωπος ουτος ητο Υιος Θεου.40Ησαν δε και γυναικες απο μακροθεν θεωρουσαι, μεταξυ των οποιων ητο και Μαρια η Μαγδαληνη και Μαρια η μητηρ του Ιακωβου του μικρου και του Ιωση, και η Σαλωμη,41αιτινες και οτε ητο εν τη Γαλιλαια ηκολουθουν αυτον και υπηρετουν αυτον, και αλλαι πολλαι, αιτινες συνανεβησαν μετ' αυτου εις Ιεροσολυμα.

Ο άνθρωπος διαπράττει το μεγαλύτερο έγκλημα όλων των εποχών.Σταυρώνει τον Υιό του Θεού, και δεν Του φείδεται καμιά μορφή παθήματος καιταπείνωσης. Ο Σωτήρας καρφώνεται στο ξύλο της κατάρας, αλλά η αγάπη Του γιατον Πατέρα Του και τους ανθρώπους Τον κρατάνε εκεί. “Μετά ανόμων ελογίσθη”όπως το είχαν αναγγείλει οι Γραφές (εδ. 28, Ησαίας 53:12). Εγνώρισε ακόμακάθε μορφή βλασφημίας και προκλήσεων σ’ αυτό το σταυρό. Ο κόσμος Τον απορρίπτεικαταδικάζοντας έτσι τον εαυτό του· αλλά τώρα και ο ουρανός ακόμα κλείνει,καθώς κράζει σ’ αυτή την ανέκφραστη θλίψη Του, “Θεέ μου, Θεέ μου, διά τίμε εγκατέλειπες;” (δες Αμώς 8:9, 10). Ο ουρανός κλείνει γι’ Αυτόν έτσι ώστε ν’ ανοίξει για εμάς. Για να οδηγήσει “πολλούς υιούς στη δόξα” κάνοντας τέλειον τον αρχηγόν της σωτηρίας αυτών δια των παθημάτων (Εβρ. 2:10). Αυτή η σελίδα της Αγίας Γραφής, στην οποίααναπαύεται η πίστη μας με λατρεία, είναι το αδιάσειστο στοιχείο που εγγυάταιτην είσοδό μας στη δόξα του ουρανού· ένα σημείο αυτής της εισόδου μας είναι το σχίσημο του καταπετάσματος. Η μεγάλη κραυγή του Σωτήρα που εκπνέει είναι η απόδειξη οτι παρέδωσε τη ζωήΤου ο Ιδιος, με τη θέλησή Του, αν και κατείχε πλήρως τη δύναμή Του. Είναι η τελευταία πράξη υπακοής απο τον Μόνο που είχε έρθει εδώ κάτω για να υπηρετήσει, να υποφέρει και να πεθάνει, δίνοντας την πολύτιμη ζωή Του λύτρον αντί πολλών (10:45).

Κατά Μάρκον 15:42-47; Κατά Μάρκον 16:1-8
42Και οτε εγεινεν ηδη εσπερα, διοτι ητο παρασκευη, τουτεστι προσαββατον,43ηλθεν Ιωσηφ ο απο Αριμαθαιας, εντιμος βουλευτης, οστις και αυτος περιεμενε την βασιλειαν του Θεου, και τολμησας εισηλθε προς τον Πιλατον και εζητησε το σωμα του Ιησου.44Ο δε Πιλατος εθαυμασεν αν ηδη απεθανε· και προσκαλεσας τον εκατονταρχον, ηρωτησεν αυτον αν προ πολλου απεθανε·45και μαθων παρα του εκατονταρχου, εχαρισε το σωμα εις τον Ιωσηφ.46Και ουτος, αγορασας σινδονα και καταβιβασας αυτον, ετυλιξε με την σινδονα και εθεσεν αυτον εν μνημειω, το οποιον ητο λελατομημενον εκ πετρας, και προσεκυλισε λιθον επι την θυραν του μνημειου.47Η δε Μαρια η Μαγδαληνη και Μαρια η μητηρ του Ιωση εβλεπον που τιθεται.
1Και αφου επερασε το σαββατον, Μαρια η Μαγδαληνη και Μαρια η μητηρ του Ιακωβου και η Σαλωμη ηγορασαν αρωματα, δια να ελθωσι και αλειψωσιν αυτον.2Και πολλα πρωι της πρωτης ημερας της εβδομαδος ερχονται εις το μνημειον, οτε ανετειλεν ο ηλιος.3Και ελεγον προς εαυτας· Τις θελει αποκυλισει εις ημας τον λιθον εκ της θυρας του μνημειου;4Και αναβλεψασαι θεωρουσιν οτι ο λιθος ητο αποκεκυλισμενος· διοτι ητο μεγας σφοδρα.5Και εισελθουσαι εις το μνημειον ειδον νεανισκον καθημενον εις τα δεξια, ενδεδυμενον στολην λευκην, και ετρομαξαν.6Ο δε λεγει προς αυτας· Μη τρομαζετε· Ιησουν ζητειτε τον Ναζαρηνον τον εσταυρωμενον· ανεστη, δεν ειναι εδω· ιδου ο τοπος, οπου εθεσαν αυτον.7Αλλ' υπαγετε, ειπατε προς τους μαθητας αυτου και προς τον Πετρον οτι υπαγει προτερον υμων εις την Γαλιλαιαν· εκει θελετε ιδει αυτον, καθως ειπε προς εσας.8Και εξελθουσαι ταχεως, εφυγον απο του μνημειου· ειχε δε αυτας τρομος και εκστασις, και δεν ειπον ουδεν προς ουδενα· διοτι εφοβουντο.

Τώρα που αυτή η ώρα του σταυρού πέρασε, όπου ο Σωτήρας ήτανμόνος, ο Θεός ευαρεστείται να τραβήξει την προσοχή στον πόθο και τον σεβασμόκάποιων αφοσιωμένων ανθρώπων που τιμούν τον Υιό Του. Στη πρώτη θέση, ο Ιωσήφ απο την Αριμαθαία ζητάει απ’ τον Πιλάτο το σώμα του Κυρίου Ιησού και ασχολείται με ευλάβεια γιατην ταφή Του. Επειτα το ξημέρωμα της μέρας της ανάστασης μας δείχνει τρείςγυναίκες να σπεύδουν προς το μνήμα. Ηταν απο αυτές που Τον “ακολούθησαν” και Τον “υπηρέτησαν” προτού παρασταθούν με θλίψη στη σταύρωση (15:40, 41). Στην επιθυμία τους ναεκπληρώσουν μια τελευταία υπηρεσία σ’ Εκείνον που νομίζουν οτι έχουν χάσει,φέρνουν αρώματα για ν’ αλοίψουν το σώμα Του. Ομως πρέπει να μάθουν οτι αυτέςοι προετοιμασίες δεν είναι απαραίτητες, αφού ένας άγγελος τους λέει τα ένδοξανέα, “Ανέστη”. Υπάρχει όμως μια άλλη γυναίκα που δεν βρέθηκε στο μνημείο: αυτή που στο 14:3,είχε αλοίψει τα πόδια του Κυρίου Ιησού. Ηταν απο πλευράς της αυτό μια έλειψηαγάπης; Είχε δώσει αποδείξεις για το αντίθετο – όμως γνώριζε πώς να διακρίνει τη στιγμή που θα έχυνε το μύρο της. Ας θυμόμαστε οτι η αυτοθυσία της αγάπης μας γίνεται πιο ευάρεστη στην καρδιά του Κυρίου όταν συνοδεύεταιμε διάκριση του θελήματός Του και υπακοή στο Λόγο Του.

Κατά Μάρκον 16:9-20
9Αφου δε ανεστη το πρωι της πρωτης της εβδομαδος, εφανη πρωτον εις την Μαριαν την Μαγδαληνην, εξ ης ειχεν εκβαλει επτα δαιμονια.10Εκεινη υπηγε και απηγγειλε προς εκεινους, οιτινες ειχον σταθη μετ' αυτου, ενω επενθουν και εκλαιον.11Και εκεινοι, ακουσαντες οτι ζη και εθεαθη υπ' αυτης, δεν επιστευσαν.12Μετα δε ταυτα εφανερωθη εν αλλη μορφη εις δυο εξ αυτων, ενω περιεπατουν και επορευοντο εις τον αγρον.13Και εκεινοι υπηγαν και απηγγειλαν προς τους λοιπους· αλλ' ουδε εις εκεινους επιστευσαν.
14Υστερον εφανη εις τους ενδεκα, ενω εκαθηντο εις την τραπεζαν, και ωνειδισε την απιστιαν αυτων και σκληροκαρδιαν, διοτι δεν επιστευσαν εις τους ιδοντας αυτον ανασταντα.15Και ειπε προς αυτους· Υπαγετε εις ολον τον κοσμον και κηρυξατε το ευαγγελιον εις ολην την κτισιν.16Οστις πιστευση και βαπτισθη θελει σωθη, οστις ομως απιστηση θελει κατακριθη.17Σημεια δε εις τους πιστευσαντας θελουσι παρακολουθει ταυτα, Εν τω ονοματι μου θελουσιν εκβαλλει δαιμονια· θελουσι λαλει νεας γλωσσας·18οφεις θελουσι πιανει· και εαν θανασιμον τι πιωσι, δεν θελει βλαψει αυτους· επι αρρωστους θελουσιν επιθεσει τας χειρας, και θελουσιν ιατρευεσθαι.
19Ο μεν λοιπον Κυριος, αφου ελαλησεν προς αυτους, ανεληφθη εις τον ουρανον και εκαθισεν εκ δεξιων του Θεου.20Εκεινοι δε εξελθοντες εκηρυξαν πανταχου, συνεργουντος του Κυριου και βεβαιουντος το κηρυγμα δια των επακολουθουντων θαυματων. Αμην.

Ο λόγος του Πέτρου στην αρχή του βιβλίου των Πρά-ξεων είναιμια καλή περίληψη του κατά Μάρκον Ευαγγελίου. Ο απόστολος επανέρχεται σε“όλον τον καιρόν καθ’ όν εισήλθε και εξήλθε προς ημάς ο Κύριος Ιησούς, (χαρακτηριστικά λόγια υπηρεσίας) αρχίσας απο τουβαπτίσματος του Ιωάννου έως της ημέρας καθ’ ήν ανελήφθη αφ’ ημών” (Πραξ. 1:21, 22). Η πρώτη εικόνα στο ευαγγέλιο είναι όταν άνοιξε ο ουρανόςπάνω απο τον Κύριο Ιησού στον Ιορδάνη και η τελευταία εικόνα όταν ο ίδιοςουρανός ανοίγει για να Τον δεχτεί. Μεταξύ των δύο εικόνων βλέπουμε τη ζωήυπηρεσίας και αυτοθυσίας Του. Εχοντας την επιδοκιμασία του Θεού, εις το εξήςκατέχει ένα μέρος δόξας που Του ανήκει στα δεξιά της Μεγαλοσύνης εν υψηλοίς.Το έργο Του ολοκληρώθηκε. Τώρα οφείλουν οι μαθητές να εκπληρώσουν το δικότους έργο ακολουθώντας τις οδηγίες των εδ. 15-18 και το μεγάλο Υπόδειγμα που είχαν ενώπιον των οφθαλμών τους. Ομως δεν αφέ-θηκαν μόνοι τους. Ο Κύριοςείναι ορατός εκεί πάνω, σαν Εκείνος που κατευθύνει το έργο των δικών Του.Η υπηρεσία είναι ένα αιώνιο προνόμιο το οποίο αναλαμβάνει με αγάπη. Εναςπαντοτινός υπηρέτης (Δευτερον. 15:17, Λουκά 12:37) που θα συνεργάζεται με τους μαθητές Του και θα τους συνοδεύει με τη δύναμή Του (εδ. 20, Πραξ. 14:3,Εβρ. 2:4). Εμείς, οι Χριστιανοί, έχουμε κληθεί με τη σειρά μας ν’ ακολουθήσουμετα βήματά Του και να γίνουμε μάρτυρες του ίδιου Ευαγγελίου· θα είμαστε κι’εμείς επίσης ικανοί ν’ αποβλέπουμε σ’ Αυτόν αν έχουμε στις καρδιές μας τηνεπιθυμία να Τον υπηρετούμε ενώ Τον περιμένουμε.


This document may be found online at the following URL: http://www.stempublishing.com/authors/koechlin/dbd/el/localStorageYear3.html.

You are welcome to freely access and use this material for personal study or sending to other Bible students, compiling extracts for notes etc, but please do not republish without permission.

With the prayerful desire that the Lord Jesus Christ will use this God-given ministry in this form for His glory and the blessing of many in these last days before His coming. © Les Hodgett contact at stempublishing dot com.