Ψαλμό 90
1> Κυριε, συ εγεινες εις ημας καταφυγη εις γενεαν και γενεαν.2Πριν γεννηθωσι τα ορη, και πλασης την γην και την οικουμενην, και απο του αιωνος εως του αιωνος, συ εισαι ο Θεος.3Επαναφερεις τον ανθρωπον εις τον χουν· και λεγεις, Επιστρεψατε, υιοι των ανθρωπων.4Διοτι χιλια ετη ενωπιον σου ειναι ως ημερα η χθες, ητις παρηλθε, και ως φυλακη νυκτος.5Κατακλυζεις αυτους· ειναι ως ονειρον της αυγης, ως χορτος οστις παρερχεται·6το πρωι ανθει και παρακμαζει· το εσπερας κοπτεται και ξηραινεται.
7Διοτι εκλειπομεν εν τη οργη σου και εν τω θυμω σου ταραττομεθα.8Εθεσας τας ανομιας ημων ενωπιον σου, τα κρυφια ημων εις το φως του προσωπου σου.9Επειδη πασαι αι ημεραι ημων παρερχονται εν τη οργη σου· διατρεχομεν τα ετη ημων ως διανοημα.10Αι ημεραι της ζωης ημων ειναι καθ' εαυτας εβδομηκοντα ετη, και εαν εν ευρωστια, ογδοηκοντα ετη· πλην και το καλητερον μερος αυτων ειναι κοπος και πονος, διοτι ταχεως παρερχεται και εμεις πετωμεν.11Τις γνωριζει την δυναμιν της οργης σου και του θυμου σου αναλογως του φοβου σου;
12Διδαξον ημας να μετρωμεν ουτω τας ημερας ημων, ωστε να προσκολλωμεν τας καρδιας ημων εις την σοφιαν.13Επιστρεψον, Κυριε· εως ποτε; και γενου ιλεως εις τους δουλους σου.14Χορτασον ημας του ελεους σου απο πρωιας, και θελομεν αγαλλεσθαι και ευφραινεσθαι κατα πασας τας ημερας ημων.15Ευφρανον ημας αντι των ημερων, καθ' ας εθλιψας ημας, των ετων καθ' α ειδομεν κακα.16Ας γεινη το εργον σου φανερον εις τους δουλους σου και η δοξα σου εις τους υιους αυτων·17και ας ηναι η λαμπροτης Κυριου του Θεου ημων εφ' ημας· και το εργον των χειρων ημων στερεονε εφ' ημας· ναι, το εργον των χειρων ημων, στερεονε αυτο.

The beginning of a new year is a good time to "take stock". Looking back, the believer can gratefully exclaim: "Lord, thou hast been our dwelling place . . ." (v. 1). As to the present, the believer can measure the short duration of his existence down here and ask God to teach him how to number his days in order to obtain a wise heart (v. 12). This wisdom, according to Ephesians 5:15-16, will cause us to seize our opportunities (redeeming the time, or making the most of every opportunity, as it says in other translations; see also Col. 4:5). Yes, let us use these years, which pass away like a tale that is told for the Lord (v. 9).

As for you, unconverted reader, this year of grace, which could possibly be the last, gives you another chance to accept the Lord Jesus as your Saviour; seize it without wasting any more time.

This "prayer of Moses, the man of God" will be on the lips of a repentant Israel in the last days. But the redeemed of the Lord, who know His great love, can even now ask: "O satisfy us early with thy mercy; that we may rejoice and be glad all our days" (v. 14). An apt desire at the outset of this new year!

Ψαλμό 91
1Ο κατοικων υπο την σκεπην του Υψιστου υπο την σκιαν του Παντοκρατορος θελει διατριβει.2Θελω λεγει προς τον Κυριον, Συ εισαι καταφυγη μου και φρουριον μου· Θεος μου· επ' αυτον θελω ελπιζει.3Διοτι αυτος θελει σε λυτρονει εκ της παγιδος των κυνηγων και εκ θανατηφορου λοιμου.4Με τα πτερα αυτου θελει σε σκεπαζει, και υπο τας πτερυγας αυτου θελεις εισθαι ασφαλης· η αληθεια αυτου ειναι πανοπλια και ασπις.5Δεν θελεις φοβεισθαι απο φοβου νυκτερινου, την ημεραν απο βελους πετωμενου.6Απο θανατικου, το οποιον περιπατει εν σκοτει· απο ολεθρου, οστις ερημονει εν μεσημβρια·7Χιλιας θελει πιπτει εξ αριστερων σου και μυριας εκ δεξιων σου· πλην εις σε δεν θελει πλησιαζει.8Μονον με τους οφθαλμους σου θελεις θεωρει και θελεις βλεπει των ασεβων την ανταποδοσιν.
9Επειδη συ τον Κυριον, την ελπιδα μου, τον Υψιστον εκαμες καταφυγιον σου,10δεν θελει συμβαινει εις σε κακον, και μαστιξ δεν θελει πλησιαζει εις την σκηνην σου.11Διοτι θελει προσταξει εις τους αγγελους αυτου περι σου, δια να σε διαφυλαττωσιν εν πασαις ταις οδοις σου.12Θελουσι σε σηκονει επι των χειρων αυτων, δια να μη προσκοψης προς λιθον τον ποδα σου.13Θελεις πατησει επι λεοντα και επι ασπιδα· θελεις καταπατησει σκυμνον και δρακοντα.14Επειδη εθεσεν εις εμε την αγαπην αυτου, δια τουτο θελω λυτρωσει αυτον· θελω υψωσει αυτον, διοτι εγνωρισε το ονομα μου.15Θελει με επικαλεισθαι, και θελω εισακουει αυτου· μετ' αυτου θελω εισθαι εν θλιψει· θελω λυτρονει αυτον και θελω δοξαζει αυτον.16Θελω χορτασει αυτον μακροτητα ημερων και θελω δειξει εις αυτον την σωτηριαν μου.

If thankfulness for the past (Ps. 90) is the feeling which should characterize us, the feeling which should be uppermost in us for the future is faith in God. There are great moral dangers which threaten the believer. Who is the fowler (v. 3), the lion, the adder and the dragon . . . (v. 13) if not Satan himself? "The pestilence . . . that walketh in darkness" (vv. 3, 6) speaks to us of sin, something far more serious than an illness. "The arrow that flieth by day" (v. 5) suggests such evil thoughts which suddenly come to us quite unexpectedly through something we have seen in the street, read in a book or from dubious conversation. The "terrors of the night" are worries which often stop us from enjoying the peaceful sleep which the Lord has prepared for us (Ps. 4:8). Whatever the trap or threat, we have a fortress, a refuge: God Almighty Himself (vv. 1, 2, 9). Let us follow the example of the One who, in the midst of similar dangers, showed this faith perfectly. Christ in the wilderness knew how to confound and bind the Tempter who had dared to quote this psalm. From v. 9 onwards God's promises come in response to the prayer of the perfect Man. We can also enjoy these promises to the extent that we are prepared, like the Lord Jesus, to put our faith and our "love" in God (v. 14).

Ψαλμό 92, Ψαλμό 93
1> Αγαθον το να δοξολογη τις τον Κυριον και να ψαλμωδη εις το ονομα σου, Υψιστε·2να αναγγελλη το πρωι το ελεος σου και την αληθειαν σου πασαν νυκτα,3με δεκαχορδον οργανον και με ψαλτηριον· με ωδην και κιθαραν.4Διοτι με ευφρανας, Κυριε, εν τοις ποιημασι σου· θελω αγαλλεσθαι εν τοις εργοις των χειρων σου.5Ποσον μεγαλα ειναι τα εργα σου, Κυριε βαθεις ειναι οι διαλογισμοι σου σφοδρα.6Ο ανθρωπος ο ανοητος δεν γνωριζει, και ο μωρος δεν εννοει τουτο·
7οτι οι ασεβεις βλαστανουσιν ως ο χορτος, και ανθουσι παντες οι εργαται της ανομιας, δια να αφανισθωσιν αιωνιως.8Αλλα συ, Κυριε, εισαι υψιστος εις τον αιωνα.9Διοτι, ιδου, οι εχθροι σου, Κυριε, διοτι, ιδου, οι εχθροι σου θελουσιν εξολοθρευθη· θελουσι διασκορπισθη παντες οι εργαται της ανομιας.10Αλλα συ θελεις υψωσει ως του μονοκερωτος το κερας μου· εγω θελω χρισθη με νεον ελαιον·11και ο οφθαλμος μου θελει ιδει την εκδικησιν των εχθρων μου· τα ωτα μου θελουσιν ακουσει περι των κακοποιων των επανισταμενων κατ' εμου.12Ο δικαιος ως φοινιξ θελει ανθει· ως κεδρος του Λιβανου θελει αυξανει.13Πεφυτευμενοι εν τω οικω του Κυριου, θελουσιν ανθει εν ταις αυλαις του Θεου ημων·14θελουσι καρποφορει και εν αυτω τω βαθει γηρατι, θελουσιν εισθαι ακμαζοντες και ανθηροι·15δια να αναγγελλωσιν οτι δικαιος ειναι ο Κυριος, το φρουριον μου· και δεν υπαρχει αδικια εν αυτω.
1Ο Κυριος βασιλευει· μεγαλοπρεπειαν ειναι ενδεδυμενος· ενδεδυμενος ειναι ο Κυριος δυναμιν και περιεζωσμενος· και την οικουμενην εστερεωσεν, ωστε δεν θελει σαλευθη.2Απ' αρχης ειναι εστερεωμενος ο θρονος σου· απο του αιωνος συ εισαι.3Υψωσαν οι ποταμοι, Κυριε, υψωσαν οι ποταμοι την φωνην αυτων· οι ποταμοι υψωσαν τα κυματα αυτων.4Ο Κυριος ο εν υψιστοις ειναι δυνατωτερος υπερ τον ηχον πολλων υδατων, υπερ τα δυνατα κυματα της θαλασσης·5τα μαρτυρια σου ειναι πιστα σφοδρα· εις τον οικον σου ανηκει αγιοτης, Κυριε, εις μακροτητα ημερων.

The great works of God and His very deep thoughts are the inexhaustible themes of praise of the redeemed (v. 5; cf. Ps. 40:5). But the man who fails to recognise the Creator in His works is stupid and foolish in God's eyes (v. 6), even if he were the most intelligent person. The wicked and the righteous both flourish (vv, 7, 13), but only the latter bear fruit (v. 14). The grass grows and flourishes for a season, then is cut down (v. 7). That is what happens to the wicked; they perish (v. 9; cf. 2 Cor. 4:3). On the other hand, the righteous resemble the palm tree or the cedar in Lebanon (vv. 12, 13). Think how long it takes for these fine trees to reach their full size! But they have a place in the courts of the temple of God and prosper there to His glory.

Psalm 93 reminds us that the power of God is more ancient (He is "from everlasting") and mightier than the power of the Enemy (vv. 3, 4). The waves speak to us of the unrest in the world (Isa. 57:20; cf. Ps. 89:9). We can trust His Word: His testimonies are very sure (v. 5).

Finally "holiness becometh thine house". We do not tolerate filthiness or misbehaviour at home. May we understand that, for far greater reasons, the holy God cannot tolerate sin in His house, which today is the Assembly (read 2 Cor. 6:16 . . .).

Ψαλμό 94
1Θεε των εκδικησεων, Κυριε, Θεε των εκδικησεων, εμφανηθι.2Υψωθητι, Κριτα της γης· αποδος ανταποδοσιν εις τους υπερηφανους.3Εως ποτε οι ασεβεις, Κυριε, εως ποτε οι ασεβεις θελουσι θριαμβευει;4Εως ποτε θελουσι προφερει και λαλει σκληρα; θελουσι καυχασθαι παντες οι εργαται της ανομιας;5Τον λαον σου, Κυριε, καταθλιβουσι και την κληρονομιαν σου κακοποιουσι.6Την χηραν και τον ξενον φονευουσι και θανατονουσι τους ορφανους.7Και λεγουσι, δεν θελει ιδει ο Κυριος ουδε θελει νοησει ο Θεος του Ιακωβ.8Εννοησατε, οι αφρονες μεταξυ του λαου· και οι μωροι, ποτε θελετε φρονιμευσει;9Ο φυτευσας το ωτιον, δεν θελει ακουσει; ο πλασας τον οφθαλμον, δεν θελει ιδει;10Ο σωφρονιζων τα εθνη, δεν θελει ελεγξει; ο διδασκων τον ανθρωπον γνωσιν;11Ο Κυριος γνωριζει τους διαλογισμους των ανθρωπων, οτι ειναι ματαιοι.
12Μακαριος ο ανθρωπος, τον οποιον σωφρονιζεις, Κυριε, και δια του νομου σου διδασκεις αυτον·13δια να αναπαυης αυτον απο των ημερων της συμφορας, εωσου σκαφθη λακκος εις τον ασεβη.14Διοτι δεν θελει απορριψει ο Κυριος τον λαον αυτου, και την κληρονομιαν αυτου δεν θελει εγκαταλειψει.15Επειδη η κρισις θελει επιστρεψει εις την δικαιοσυνην, και θελουσιν ακολουθησει αυτην παντες οι ευθεις την καρδιαν.16Τις θελει σηκωθη υπερ εμου κατα των πονηρευομενων; τις θελει παρασταθη υπερ εμου κατα των εργατων της ανομιας;17Εαν ο Κυριος δεν με εβοηθει, παρ' ολιγον ηθελε κατοικησει ψυχη μου εν τη σιωπη.18Οτε ελεγον, ωλισθησεν ο πους μου, το ελεος σου, Κυριε, με εβοηθει.19Εν τω πληθει των αμηχανιων της καρδιας μου, αι παρηγοριαι σου ευφραναν την ψυχην μου.20Μηπως εχει μετα σου συγκοινωνιαν ο θρονος της ανομιας, οστις μηχαναται αδικιαν αντι νομου;21Αυτοι εφορμωσι κατα της ψυχης του δικαιου και αιμα αθωον καταδικαζουσιν.22Αλλ' ο Κυριος ειναι εις εμε καταφυγιον και ο Θεος μου το φρουριον της ελπιδος μου.23Και θελει επιστρεψει επ' αυτους την ανομιαν αυτων και εν τη πονηρια αυτων θελει αφανισει αυτους· Κυριος ο Θεος ημων θελει αφανισει αυτους.

In contrast to the Israelite in the last days, the Christian is to beware of seeking revenge (Rom. 12:17 . . .). He does not suffer any less from the evil and injustice which reign in this world where pride (v. 2), wickedness (v. 3), arrogance and boasting (v. 4), oppression and violence (vv. 5, 6) are given free rein. The believer cannot go through the world and remain unaffected by what he sees in it every day. The more aware he is of the holiness of God, the more awful is the evil to him (Ps. 97:10). That is why Christ, the perfect Man, suffered more from evil than anybody else. Look at Him in Mark 3:5 "grieved for the hardness of their hearts" . . . He Himself was made the object of the ultimate injustice (v. 21).

Being aware of this evil which surrounds us often arouses within us a great many distressing thoughts: Does God not see these things? Why does He not intervene? . . . In reply, the Lord generally gives us comforts rather than answers (v. 19). By opening our eyes to the evil in the world He helps us to separate ourselves from it. But this is to bring us closer to Himself and so that our hope in Him can be strengthened. May the comforts from above always be the delight of our souls!

Ψαλμό 95
1Δευτε, ας αγαλλιασθωμεν εις τον Κυριον· ας αλαλαξωμεν εις το φρουριον της σωτηριας ημων.2Ας προφθασωμεν ενωπιον αυτου μετα δοξολογιας· εν ψαλμοις ας αλαλαξωμεν εις αυτον.3Διοτι Θεος μεγας ειναι ο Κυριος, και Βασιλευς μεγας υπερ παντας τους θεους.4Διοτι εις αυτου την χειρα ειναι τα βαθη της γης· και τα υψη των ορεων ειναι αυτου.5Διοτι αυτου ειναι η θαλασσα, και αυτος εκαμεν αυτην· και την ξηραν αι χειρες αυτου επλασαν.6Δευτε, ας προσκυνησωμεν και ας προσπεσωμεν· ας γονατισωμεν ενωπιον του Κυριου, του Ποιητου ημων.
7Διοτι αυτος ειναι ο Θεος ημων· και ημεις λαος της βοσκης αυτου και προβατα της χειρος αυτου. Σημερον εαν ακουσητε της φωνης αυτου,8μη σκληρυνητε την καρδιαν σας, ως εν τω παροργισμω, ως εν τη ημερα του πειρασμου εν τη ερημω·9οπου οι πατερες σας με επειρασαν, με εδοκιμασαν και ειδον τα εργα μου.10Τεσσαρακοντα ετη δυσηρεστηθην με την γενεαν εκεινην, και ειπα, ουτος ειναι λαος πεπλανημενος την καρδιαν, και αυτοι δεν εγνωρισαν τας οδους μου.11Δια τουτο ωμοσα εν τη οργη μου, οτι εις την αναπαυσιν μου δεν θελουσιν εισελθει.

The power of God in salvation awakens cries of joy amongst those who are its objects. In the past, on the banks of the Red Sea, a redeemed people had raised a song of deliverance to the LORD. Sadly, Israel's history from their very first steps in the wilderness teaches us that we can be a witness to the works of God (v. 9) and not know His ways (v. 10). It also shows us that it was not only the ungodly Pharaoh who had hardened his heart (Ex. 8:15, 32 . . .) but that Israel had wasted no time in doing just the same (v. 8). The very names Massah (temptation; see Ex. 17:7) and Meribah (provocation) are engraved forever in their history (cf. Num. 11:3, 34). These failures characterised the sad stages through the wilderness and served to mark them out. May these names, dear friends, serve also as signposts solemnly to warn us in our pathway.

With us in mind the Epistle to the Hebrews quotes and comments upon this psalm (Heb. 3:7 . . .). "Today if ye will hear his voice, harden not your hearts." We must listen to the Lord with the heart. May our hearts be responsive to "His voice" today, and tomorrow He will bring us into His glorious rest.

Ψαλμό 96
1Ψαλατε εις τον Κυριον ασμα νεον· ψαλατε εις τον Κυριον, πασα η γη.2Ψαλατε εις τον Κυριον· ευλογειτε το ονομα αυτου· κηρυττετε απο ημερας εις ημεραν την σωτηριαν αυτου.3Αναγγειλατε εν τοις εθνεσι την δοξαν αυτου, εν πασι τοις λαοις τα θαυμασια αυτου.4Διοτι μεγας ο Κυριος και αξιυμνητος σφοδρα· ειναι φοβερος υπερ παντας τους θεους.5Διοτι παντες οι θεοι των εθνων ειναι ειδωλα· ο δε Κυριος τους ουρανους εποιησε.6Δοξα και μεγαλοπρεπεια ειναι ενωπιον αυτου· ισχυς και ωραιοτης εν τω αγιαστηριω αυτου.7Αποδοτε εις τον Κυριον, πατριαι των λαων, αποδοτε εις τον Κυριον δοξαν και ισχυν.8Αποδοτε εις τον Κυριον την δοξαν του ονοματος αυτου· λαβετε προσφορας και εισελθετε εις τας αυλας αυτου.9Προσκυνησατε τον Κυριον εν τω μεγαλοπρεπει αγιαστηριω αυτου· φοβεισθε απο προσωπου αυτου, πασα η γη.
10Ειπατε εν τοις εθνεσιν, Ο Κυριος βασιλευει· η οικουμενη θελει βεβαιως εισθαι εστερεωμενη· δεν θελει σαλευθη· αυτος θελει κρινει τους λαους εν ευθυτητι.11Ας ευφραινωνται οι ουρανοι, και ας αγαλλεται η γη· ας ηχη η θαλασσα και το πληρωμα αυτης.12Ας χαιρωσιν αι πεδιαδες και παντα τα εν αυταις· τοτε θελουσιν αγαλλεσθαι παντα τα δενδρα του δασους13ενωπιον του Κυριου· διοτι ερχεται, διοτι ερχεται δια να κρινη την γην· θελει κρινει την οικουμενην εν δικαιοσυνη και τους λαους εν τη αληθεια αυτου.

Having urged themselves: "let us sing . . . let us worship and bow down" in Psalm 95, the faithful people of Israel now invite all the world and nature herself to do the same: "sing . . . bless . . . worship the LORD" (vv. 1, 2, 9). The day will come when the pagan peoples will cast away their idols and when the families of the nations will ascribe to the LORD glory and strength (v. 7). The redeemed do not have to wait for the Lord to reign in order to express this homage. "To him be glory and dominion," they can shout even now (Rev. 1:6). For it is not only the coming display of the glories of Christ which can draw forth this praise from them. The majesty, the magnificence, the power and the beauty of the King of all the earth are still invisible, hidden in the heavenly sanctuary (v. 6). But the great and perpetual motive for the believer's adoration is the love of his Saviour: "Unto him that loved us, and washed us from our sins in his own blood."

This psalm was composed and sung at the time of the return of the ark, a type of Christ, in the midst of Israel (1 Chron. 16:23-30). However it is no longer to save the world but to judge it that the Lord will come again (v. 13; cf. John 3:17; John 5:22). He will exercise judgment over the peoples righteously (v. 10), justly and in truth (v. 13; Ps. 45:3-4).

Ψαλμό 97
1Ο Κυριος βασιλευει· ας αγαλλεται η γη· ας ευφραινεται το πληθος των νησων.2Νεφελη και ομιχλη ειναι κυκλω αυτου· δικαιοσυνη και κρισις η βασις του θρονου αυτου.3πυρ προπορευεται εμπροσθεν αυτου και καταφλεγει πανταχοθεν, τους εχθρους αυτου.4Αι αστραπαι αυτου φωτιζουσι την οικουμενην· ειδεν η γη και εσαλευθη.5Τα ορη διαλυονται ως κηρος απο της παρουσιας του Κυριου, απο της παρουσιας του Κυριου πασης της γης·6Αναγγελλουσιν οι ουρανοι την δικαιοσυνην αυτου, και βλεπουσι παντες οι λαοι την δοξαν αυτου.7Ας αισχυνθωσι παντες οι λατρευοντες τα γλυπτα, οι καυχωμενοι εις τα ειδωλα· προσκυνειτε αυτον, παντες οι θεοι.
8Ηκουσεν η Σιων και ευφρανθη, και εχαρησαν αι θυγατερες του Ιουδα δια τας κρισεις σου, Κυριε.9Διοτι συ, Κυριε, εισαι υψιστος εφ' ολην την γην· σφοδρα υπερυψωθης υπερ παντας τους θεους.10Οι αγαπωντες τον Κυριον, μισειτε το κακον· αυτος φυλαττει τας ψυχας των οσιων αυτου· ελευθερονει αυτους εκ χειρος ασεβων.11Φως σπειρεται δια τον δικαιον και ευφροσυνη δια τους ευθεις την καρδιαν.12Ευφραινεσθε, δικαιοι, εν Κυριω, και υμνειτε την μνημην της αγιωσυνης αυτου.

This psalm describes the establishment of God's reign in power; it corresponds to Isaiah 11:4-5 and Revelation 19:6. Everything which is opposed to the Lord's dominion will be consumed (vv. 3-5), whilst the hearts of all the faithful will be filled with gladness (vv. 8 . . .). Then the glory of the LORD will not only be spoken of as in Psalm 96:3; it will be seen (v. 6), and the inhabitants of the world will finally be able to see the difference between the government carried out by man and the righteousness established by God. The angels who are also called gods in v. 7, and who for so long have witnessed iniquity on the earth, will finally be present at the triumph of righteousness. They will see the Firstborn, Christ, introduced by God into the inhabited earth and will render their homage to Him in unison with the saints on the earth (Heb. 1:6).

The last three verses are for all time, because God always has His eye on those who love Him, on those who are "upright in heart." His grace calls them saints and righteous. He expects them to hate evil and to rejoice in Him (vv. 10, 12: cf. Rom. 12:9; Phil. 4:4 . . .). He Himself will not fail to preserve their souls and to light their paths (vv. 10, 11).

Ψαλμό 98, Ψαλμό 99
1Ψαλατε εις τον Κυριον ασμα νεον· διοτι εκαμε θαυμασια· η δεξια αυτου και ο βραχιων ο αγιος αυτου ενηργησαν εις αυτον σωτηριαν.2Ο Κυριος εκαμε γνωστην την σωτηριαν αυτου· εμπροσθεν των εθνων απεκαλυψε την δικαιοσυνην αυτου.3Ενεθυμηθη το ελεος αυτου και την αληθειαν αυτου προς τον οικον του Ισραηλ· παντα τα περατα της γης ειδον την σωτηριαν του Θεου ημων.
4Αλαλαξατε εις τον Κυριον, πασα η γη· ευφραινεσθε και αγαλλεσθε και ψαλμωδειτε.5Ψαλμωδειτε εις τον Κυριον εν κιθαρα· εν κιθαρα και φωνη ψαλμωδιας.6Μετα σαλπιγγων και εν φωνη κερατινης αλαλαξατε ενωπιον του Βασιλεως Κυριου.7Ας ηχη η θαλασσα και το πληρωμα αυτης· η οικουμενη και οι κατοικουντες εν αυτη.8Οι ποταμοι ας κροτωσι χειρας, τα ορη ας αγαλλωνται ομου,9ενωπιον του Κυριου· διοτι ερχεται δια να κρινη την γην· θελει κρινει την οικουμενην εν δικαιοσυνη και τους λαους εν ευθυτητι.
1Ο Κυριος βασιλευει, ας τρεμωσιν οι λαοι· ο καθημενος επι των χερουβειμ· ας σεισθη η γη.2Ο Κυριος ειναι μεγας εν Σιων, και επι παντας τους λαους ειναι υψηλος.3Ας δοξολογωσι το ονομα σου το μεγα και φοβερον, διοτι ειναι αγιον·4και την δυναμιν του βασιλεως, οστις αγαπα την δικαιοσυνην· συ διωρισας την ευθυτητα, συ εκαμες κρισιν και δικαιοσυνην εις τον Ιακωβ.5Υψουτε Κυριον τον Θεον ημων και προσκυνειτε εις το υποποδιον των ποδων αυτου· διοτι ειναι αγιος.
6Μωυσης και Ααρων μεταξυ των ιερεων αυτου, και Σαμουηλ μεταξυ των επικαλουμενων το ονομα αυτου, επεκαλουντο τον Κυριον, και αυτος εισηκουεν αυτων.7Εν στυλω νεφελης ελαλει προς αυτους· εφυλαξε τα μαρτυρια αυτου και τα προσταγματα, τα οποια εδωκεν εις αυτους·8Κυριε Θεε ημων, συ εισηκουες αυτων· εγεινας εις αυτους Θεος συγχωρητικος, πλην και εκδικητης δια τας πραξεις αυτων.9Υψουτε Κυριον τον Θεον ημων και προσκυνειτε εις το ορος το αγιον αυτου· διοτι αγιος Κυριος ο Θεος ημων.

Psalms 98 and 99 begin in the same way as Psalms 96 and 97 respectively. "O sing unto the LORD a new song" (Ps. 98:1). The new song is that which considers Christ in the new manifestations of His glory. At the dawn of His reign, when God will have made His salvation known and revealed His righteousness (v. 2; Psalm 97), this hymn will begin in heaven and every creature will echo it (read Rev. 5:9 . . ., 13 . . .). Heaven and earth will sing in unison; a universal joy will at last answer to the goodness and faithfulness of God (v. 3).

"The LORD reigneth," Psalm 99 repeats. His judgment having been carried out, His glory takes up its place again "between the cherubims", the place which it left formerly because of the iniquity of the people (Ex. 25:22; Ezek. 10). His holiness is proclaimed on three occasions: His name is holy . . .; He is holy . . .; the LORD our God is holy (vv. 3, 5, 9; cf. Isa. 6:2-3). But this thrice holy God is also the One who forgives (v. 8) and we know that He can do this without denying Himself, because of the work of the cross. Only then will the intercession of Moses, Aaron and Samuel find its full answer in the forgiveness which is already ours in grace (Ex. 32: 11, 32; Num. 16:47; 1 Sam. 7:5; 1 Sam. 12:23).

Ψαλμό 100, Ψαλμό 101
1> Αλαλαξατε εις τον Κυριον, πασα η γη.2Δουλευσατε εις τον Κυριον εν ευφροσυνη· ελθετε ενωπιον αυτου εν αγαλλιασει.3Γνωρισατε οτι ο Κυριος ειναι ο Θεος· αυτος εκαμεν ημας, και ουχι ημεις· ημεις ειμεθα λαος αυτου και προβατα της βοσκης αυτου.4Εισελθετε εις τας πυλας αυτου εν δοξολογια, εις τας αυλας αυτου εν υμνω· δοξολογειτε αυτον· ευλογειτε το ονομα αυτου.5Διοτι ο Κυριος ειναι αγαθος· εις τον αιωνα μενει το ελεος αυτου, και εως γενεας και γενεας η αληθεια αυτου.
1> Ελεος και κρισιν θελω ψαλλει· εις σε, Κυριε, θελω ψαλμωδει.2Θελω εισθαι συνετος εν οδω αμωμω· ποτε θελεις ελθει προς εμε; θελω περιπατει εν ακεραιοτητι της καρδιας μου εν μεσω του οικου μου.3Δεν θελω βαλει προ οφθαλμων μου πραγμα πονηρον· μισω τους ποιουντας παρανομα· ουδεν τουτων θελει κολληθη εις εμε.4Η διεστραμμενη καρδια θελει αποβληθη απ' εμου· τον πονηρον δεν θελω γνωριζει.5Τον καταλαλουντα κρυφιως τον πλησιον αυτου, τουτον θελω εξολοθρευει· τον εχοντα υπερηφανον βλεμμα και επηρμενην καρδιαν, τουτον δεν θελω υποφερει.6Οι οφθαλμοι μου θελουσιν εισθαι επι τους πιστους της γης, δια να συγκατοικωσι μετ' εμου· ο περιπατων εν οδω αμωμω, ουτος θελει με υπηρετει.7Δεν θελει κατοικει εν μεσω του οικου μου ο εργαζομενος απατην· ο λαλων ψευδος δεν θελει στερεωθη εμπροσθεν των οφθαλμων μου.8Κατα πασαν πρωιαν θελω εξολοθρευει παντας τους ασεβεις της γης, δια να εκκοψω εκ της πολεως του Κυριου παντας τους εργατας της ανομιας.

Psalm 100 is a psalm of thanksgiving inviting "the whole earth" to praise the LORD and to serve Him joyfully.

We also have these privileges and with even greater reason, we who know God as our good Father and the Lord Jesus as our caring Shepherd (cf. end of v. 3). Is it a joy for us to serve the Lord? Or, on the contrary, do we behave as if He were a hard master with a heavy yoke? (Matt. 25:24 . . .). Dear friends, may we know now the joy which always goes hand in hand with obedient service (John 15:10-11) so that we might also understand later that tender phrase: "Enter thou into the joy of thy Lord" (Matt. 25:21, 23).

A new series begins with Psalm 101. This psalm is in a way the text of the public declaration of the King inaugurating His reign. He sets out the foundations on which the government of the country is to be based: wisdom, integrity, righteousness, separation from evil. What a contrast between these simple and sound principles and the cluttered and complicated codes of human justice! All the subjects in the kingdom will have been warned: perversity, slander, pride, fraud and lies will not be tolerated. Having been called to reign with the Lord, it is up to us to show forth the principles of His Kingdom in our walk now.

Ψαλμό 102:1-15
1> Κυριε, εισακουσον της προσευχης μου, και η κραυγη μου ας ελθη προς σε.2Μη κρυψης το προσωπον σου απ' εμου· καθ' ην ημεραν θλιβομαι, κλινον προς εμε το ωτιον σου· καθ' ην ημεραν σε επικαλουμαι, ταχεως επακουε μου.3Διοτι εξελιπον ως καπνος αι ημεραι μου, και τα οστα μου ως φρυγανον κατεξηρανθησαν.4Επληγωθη η καρδια μου και εξηρανθη ως χορτος, ωστε ελησμονησα να τρωγω τον αρτον μου.5Απο φωνης του στεναγμου μου εκολληθησαν τα οστα μου εις το δερμα μου.6Κατεσταθην ομοιος του ερημικου πελεκανος· εγεινα ως νυκτοκοραξ εν ταις ερημοις.7Αγρυπνω και ειμαι ως στρουθιον μοναζον επι δωματος.8Ολην την ημεραν με ονειδιζουσιν οι εχθροι μου· οι μαινομενοι ομνυουσι κατ' εμου.9Διοτι εφαγον στακτην ως αρτον και συνεκερασα με δακρυα το ποτον μου,10Εξ αιτιας της οργης σου και της αγανακτησεως σου· διοτι σηκωσας με ερριψας κατω.11Αι ημεραι μου παρερχονται ως σκια, και εγω εξηρανθην ως χορτος.
12Συ δε, Κυριε, εις τον αιωνα διαμενεις, και το μνημοσυνον σου εις γενεαν και γενεαν.13Συ θελεις σηκωθη, θελεις σπλαγχνισθη την Σιων· διοτι ειναι καιρος να ελεησης αυτην, διοτι ο διωρισμενος καιρος εφθασεν.14Επειδη οι δουλοι σου αρεσκονται εις τους λιθους αυτης και σπλαγχνιζονται το χωμα αυτης.15Τοτε τα εθνη θελουσι φοβηθη το ονομα του Κυριου, και παντες οι βασιλεις της γης την δοξαν σου.

The title of this psalm directs our attention towards the supreme Afflicted One: the Lord Jesus in His suffering. "He is overwhelmed and poureth out his complaint." But it is a complaint which contains neither impatience nor murmuring; everything here is perfect submission. But it is a complaint which is poured out before God, not before men! Who else could have understood the Lord, even amongst His disciples? Vv. 6, 7 sum up His utter moral loneliness down here. A man feels so much more alone when he is different from others. And Christ was completely alone because of His perfection. It was not therefore only at the cross that He experienced this loneliness but during His whole life. Tears were His drink, His daily portion (v. 9). It was not only on the few occasions reported in the Gospel that He was insulted. "All the day" He was the object of His enemies' hatred (v. 8). He experienced man's anger against Himself, but far worse still, He experienced God's wrath when He took our place to face it (v. 10). But this very moment has become for God "the time of compassion" (v. 13) – upon Zion in Israel but also for the blessing of all those who believe in Him now.

Ψαλμό 102:16-28
16Οταν ο Κυριος οικοδομηση την Σιων θελει φανη εν τη δοξα αυτου.17Θελει επιβλεψει επι την προσευχην των εγκαταλελειμμενων και δεν θελει καταφρονησει την δεησιν αυτων.18Τουτο θελει γραφθη δια την γενεαν την επερχομενην· και ο λαος, οστις θελει δημιουργηθη, θελει αινει τον Κυριον.19Διοτι εκυψεν εκ του υψους του αγιαστηριου αυτου, εξ ουρανου επεβλεψεν ο Κυριος επι την γην,20δια να ακουση τον στεναγμον των δεσμιων, δια να λυση τους καταδεδικασμενους εις θανατον·21δια να κηρυττωσιν εν Σιων το ονομα του Κυριου και την αινεσιν αυτου εν Ιερουσαλημ,22οταν συναχθωσιν ομου οι λαοι και αι βασιλειαι, δια να δουλευσωσι τον Κυριον.
23Ηδυνατισεν εν τη οδω την ισχυν μου· συνετεμε τας ημερας μου.24Εγω ειπα, μη με αρπασης, Θεε μου, εν τω ημισει των ημερων μου· τα ετη σου ειναι εις γενεας γενεων.25Κατ' αρχας συ, Κυριε, την γην εθεμελιωσας, και εργα των χειρων σου ειναι οι ουρανοι.26Αυτοι θελουσιν απολεσθη, συ δε διαμενεις· και παντες ως ιματιον θελουσι παλαιωθη· ως περιενδυμα θελεις τυλιξει αυτους, και θελουσιν αλλαχθη·27συ ομως εισαι ο αυτος, και τα ετη σου δεν θελουσιν εκλειψει.28Οι υιοι των δουλων σου θελουσι κατοικει, και το σπερμα αυτων θελει διαμενει ενωπιον σου.

God looked down from heaven upon the prisoners of Satan, destined for eternal death. He heard their groaning (vv. 19, 20). He wanted to deliver them so that they could praise Him (v. 21). To achieve this He sent His Son down here.

Christ, a real man, implored the One who could save Him from death (v. 24; Heb. 5:7 . . .). But in that same v. 24, there is an extraordinary comfort in reply to "the prayer of the destitute" (v. 17). It is as a man Christ prayed; it is as God that He gets the reply. And we are allowed to listen to the wonderful conversation which takes place between God the Father and God the Son. This is an unfathomable mystery! Who then is this afflicted person, this lonely man overwhelmed by insults and recognising his weakness? It is the One who "of old . . . laid the foundation of the earth" and unfurled the heavens (Micah 5:2)!

"In the midst of my days"? (v. 24). But His years will never end! Creation will grow old and pass away; the Creator will remain forever. He is eternally the Same. The Epistle to the Hebrews which quotes these verses adds that the Son, in whom all God's glory shines, is also the One who "by himself purged sins" (Heb. 1:2-3, 10-12). Oh, the infinite value of such a work accomplished by such a Person!

Ψαλμό 103
1> Ευλογει, η ψυχη μου, τον Κυριον· και παντα τα εντος μου το ονομα το αγιον αυτου.2Ευλογει, η ψυχη μου, τον Κυριον, και μη λησμονης πασας τας ευεργεσιας αυτου·3τον συγχωρουντα πασας τας ανομιας σου· τον ιατρευοντα πασας τας αρρωστιας σου·4τον λυτρονοντα εκ της φθορας την ζωην σου· τον στεφανουντα σε με ελεος και οικτιρμους·5τον χορταζοντα εν αγαθοις το γηρας σου· η νεοτης σου ανανεουται ως του αετου.
6Ο Κυριος καμνει δικαιοσυνην και κρισιν εις παντας τους αδικουμενους.7Εφανερωσε τας οδους αυτου εις τον Μωυσην, τα εργα αυτου εις τους υιους Ισραηλ.8Οικτιρμων και ελεημων ειναι ο Κυριος, μακροθυμος και πολυελεος.9Δεν θελει δικολογει διαπαντος ουδε θελει φυλαττει την οργην αυτου εις τον αιωνα.10Δεν εκαμεν εις ημας κατα τας αμαρτιας ημων, ουδε ανταπεδωκεν εις ημας κατα τας ανομιας ημων.11Διοτι οσον ειναι το υψος του ουρανου υπερανω της γης, τοσον μεγα ειναι το ελεος αυτου προς τους φοβουμενους αυτον.12Οσον απεχει η ανατολη απο της δυσεως, τοσον εμακρυνεν αφ' ημων τας ανομιας ημων.13Καθως σπλαγχνιζεται ο πατηρ τα τεκνα, ουτως ο Κυριος σπλαγχνιζεται τους φοβουμενους αυτον.14Διοτι αυτος γνωριζει την πλασιν ημων, ενθυμειται οτι ειμεθα χωμα.15Του ανθρωπου αι ημεραι ειναι ως χορτος· ως το ανθος του αγρου, ουτως ανθει.16Διοτι διερχεται ο ανεμος επ' αυτου, και δεν υπαρχει πλεον· και ο τοπος αυτου δεν γνωριζει αυτο πλεον.17Το δε ελεος του Κυριου ειναι απο του αιωνος και εως του αιωνος επι τους φοβουμενους αυτον· και η δικαιοσυνη αυτου επι τους υιους των υιων·18επι τους φυλαττοντας την διαθηκην αυτου και ενθυμουμενους τας εντολας αυτου δια να εκπληρωσιν αυτας.
19Ο Κυριος ητοιμασε τον θρονον αυτου εν τω ουρανω, και η βασιλεια αυτου δεσποζει τα παντα.20Ευλογειτε τον Κυριον, αγγελοι αυτου, δυνατοι εν ισχυι, οι εκτελουντες τον λογον αυτου, οι ακουοντες της φωνης του λογου αυτου.21Ευλογειτε τον Κυριον, πασαι αι δυναμεις αυτου· λειτουργοι αυτου, οι εκτελουντες το θελημα αυτου.22Ευλογειτε τον Κυριον, παντα τα εργα αυτου εν παντι τοπω της δεσποτειας αυτου. Ευλογει, η ψυχη μου, τον Κυριον.

Just as David did, let us bless God in our souls and appreciate His innumerable benefits. Sadly, we tend to keep an up-to-date list of what we lack rather than a list of all the benefits we have received. How ungrateful and inconsistent we are! For example, has it never happened that we have complained about the food at a meal time . . . for which we have just given thanks to the Lord?

Above all His other gifts, our souls have to thank God continually for the forgiveness of our sins (v. 3). If He had given us what we deserved, eternal punishment would have been our reward (v. 10). But now He has removed these sins as far away from us as possible (v. 12). He has thrown them behind His back (Isa. 38:17), made them as white as snow (Isa. 1:18), blotted them out as a thick cloud (Isa. 44:22), cast them into the depths of the sea (Micah 7:19) and He will remember them no more (Isa. 43:25; Heb. 10:17).

To "them that fear Him" the goodness of God has no bounds (vv. 11, 13, 17; cf. Isa. 55:7-9). Fear here does not mean dreading His anger. It is the state of mind of those who have come to know His compassion and His mercy (v. 8; read Ps. 130:4) and can always find in them fresh reasons to praise Him.

Ψαλμό 104:1-18
1Ευλογει, η ψυχη μου, τον Κυριον. Κυριε Θεε μου, εμεγαλυνθης σφοδρα· τιμην και μεγαλοπρεπειαν εισαι ενδεδυμενος·2ο περιτυλιττομενος το φως ως ιματιον, ο εκτεινων τον ουρανον ως καταπετασμα·3ο στεγαζων με υδατα τα υπερωα αυτου· ο ποιων τα νεφη αμαξαν αυτου· ο περιπατων επι πτερυγων ανεμων·4ο ποιων τους αγγελους αυτου πνευματα, τους λειτουργους αυτου πυρος φλογα·5ο θεμελιων την γην επι την βασιν αυτης, δια να μη σαλευθη εις τον αιωνα του αιωνος.6Με την αβυσσον, ως με ιματιον, εκαλυψας αυτην· τα υδατα εσταθησαν επι των ορεων·7απο επιτιμησεως σου εφυγον· απο της φωνης της βροντης σου εσυρθησαν εν βια·8ανεβησαν εις τα ορη, κατεβησαν εις τας κοιλαδας, εις τοπον, τον οποιον διωρισας δι' αυτα·9εθεσας οριον, το οποιον δεν θελουσιν υπερβη ουδε θελουσιν επιστρεψει δια να σκεπασωσι την γην.
10Ο εξαποστελλων πηγας εις τας φαραγγας, δια να ρεωσιν αναμεσον των ορεων·11ποτιζουσι παντα τα θηρια του αγρου· οι αγριοι ονοι σβυνουσι την διψαν αυτων·12πλησιον αυτων τα πετεινα του ουρανου κατασκηνουσι, και αναμεσον των κλαδων κελαδουσιν.13Ο ποτιζων τα ορη εκ των υπερωων αυτου· απο του καρπου των εργων σου χορταινει η γη.14Ο αναδιδων χορτον δια τα κτηνη και βοτανην προς χρησιν του ανθρωπου, δια να εξαγη τροφην εκ της γης,15και οινον ευφραινοντα την καρδιαν του ανθρωπου, ελαιον δια να λαμπρυνη το προσωπον αυτου, και αρτον στηριζοντα την καρδιαν του ανθρωπου.16Εχορτασθησαν τα δενδρα του Κυριου· αι κεδροι του Λιβανου, τας οποιας εφυτευσεν·17Οπου τα πετεινα καμνουσι φωλεας· αι πευκαι ειναι η κατοικια του πελαργου.18Τα ορη τα υψηλα ειναι δια τας δορκαδας· αι πετραι καταφυγη εις τους δασυποδας.

Psalms 104 to 106 sum up the first books of the Bible. Psalm 104 celebrates the creation, whilst Psalms 105 and 106 recall the history of the patriarchs and of the people of Israel.

The creation described by the Creator: what a subject, and what an author to handle it! We find again here the work of the six days of Genesis 1. On the first day: light (v. 2); on the second: the stretching out of the heavens separated by the waters (vv. 2, 3); on the third: the foundation of the earth with the gathering of the waters and the appearance of vegetation (vv. 5-9; 14 . . .); on the fourth: the establishment of the great lights (vv. 19, 22); on the fifth: the multiplying of the animals in the seas and in the air (vv. 25, 26, 12, 17); finally on the sixth day: the creation of living beings on the earth (vv. 11, 21 . . .) crowned by the creation of man (vv. 15, 23). But notice how that, side by side with God's power and wisdom, the emphasis is again placed here on His goodness. Everything had been planned and carried out for the good and the joy of His creature (v. 11 . . .). By comparing v. 5 with v. 25 of Psalm 102 we can recognise and adore the Son in this "very great" God (v. 1; Ps. 145:3), the Creator of all things. He was one with the Father in all His counsels and in all His love.

Ψαλμό 104:19-35
19Εκαμε την σεληνην δια τους καιρους· ο ηλιος γνωριζει την δυσιν αυτου.20Φερεις σκοτος, και γινεται νυξ· εν αυτη περιφερονται παντα τα θηρια του δασους·21οι σκυμνοι βρυχωνται δια να αρπασωσι, και να ζητησωσι παρα του Θεου την τροφην αυτων.22Ο ηλιος ανατελλει· συναγονται και πλαγιαζουσιν εν τοις σπηλαιοις αυτων·23εξερχεται ο ανθρωπος εις το εργον αυτου και εις την εργασιαν αυτου εως εσπερας.24Ποσον μεγαλα ειναι τα εργα σου, Κυριε· τα παντα εν σοφια εποιησας· η γη ειναι πληρης των ποιηματων σου·25αυτη η θαλασσα η μεγαλη και ευρυχωρος. Εκει ειναι ερπετα αναριθμητα, ζωα μικρα μετα μεγαλων·26εκει διατρεχουσι τα πλοια· εκει ο Λευιαθαν ουτος, τον οποιον επλασας δια να παιζη εν αυτη.27Παντα ταυτα επι σε ελπιζουσι, δια να δωσης εν καιρω την τροφην αυτων.28Διδεις εις αυτα, συναγουσιν· ανοιγεις την χειρα σου, χορταινουσιν αγαθα.29Αποστρεφεις το προσωπον σου, ταραττονται· σηκονεις την πνοην αυτων, αποθνησκουσι και εις το χωμα αυτων επιστρεφουσιν·30εξαποστελλεις το πνευμα σου, κτιζονται, και ανανεονεις το προσωπον της γης.
31Η δοξα του Κυριου εστω εις τον αιωνα· ας ευφραινεται ο Κυριος εις τα εργα αυτου·32ο επιβλεπων επι την γην και καμνων αυτην να τρεμη· εγγιζει τα ορη, και καπνιζουσι.33Θελω ψαλλει εις τον Κυριον ενοσω ζω· θελω ψαλμωδει εις τον Θεον μου ενοσω υπαρχω.34Η εις αυτον μελετη μου θελει εισθαι γλυκεια· εγω θελω ευφραινεσθαι εις τον Κυριον.35Ας εκλειψωσιν οι αμαρτωλοι απο της γης και οι ασεβεις ας μη υπαρχωσι πλεον. Ευλογει, η ψυχη μου, τον Κυριον. Αλληλουια.

We tend to attach a great deal of importance to work and to the workmanship of man (v. 23). But how insignificant it is beside the works of God which provide countless examples of His wisdom! (v. 24). And it is first and foremost on Him, and not on the work of man, that every creature depends for its survival (vv. 27, 28; Matthew 7:11). Let us not attribute our gains to our own efforts but to His grace. Yes, "the earth is full of His riches"; may we know how to recognise and observe them. However, it is possible to admire and enjoy creation without knowing the One who made it. Many artists and philosophers have confused the Truth with nature, upon which sin has left its unclean mark. Just contemplating nature does not tell the sinner about God's holiness, righteousness and grace. In the same way, to get to know an architect really well it is not sufficient to visit the buildings which he has made (and which the careless occupiers may have wrecked); it is necessary to have visited him, to learn about his character, his family, his habits. Let us then not forget that we do not discover God; it is He who reveals Himself, not to our senses, for He is a Spirit (John 4:24) but to our souls, not only through nature but also in His Word (Ps. 19).

Ψαλμό 105:1-22
1Δοξολογειτε τον Κυριον· επικαλεισθε το ονομα αυτου· καμετε γνωστα εν τοις λαοις τα εργα αυτου.2Ψαλλετε εις αυτον· ψαλμωδειτε εις αυτον· λαλειτε περι παντων των θαυμασιων αυτου.3Καυχασθε εις το αγιον αυτου ονομα· ας ευφραινεται η καρδια των εκζητουντων τον Κυριον.4Ζητειτε τον Κυριον και την δυναμιν αυτου· εκζητειτε το προσωπον αυτου διαπαντος.5Μνημονευετε των θαυμασιων αυτου τα οποια εκαμε· των τεραστιων αυτου και των κρισεων του στοματος αυτου·6Σπερμα Αβρααμ του δουλου αυτου, υιοι Ιακωβ, οι εκλεκτοι αυτου.7Αυτος ειναι Κυριος ο Θεος ημων· εν παση τη γη ειναι αι κρισεις αυτου.
8Μνημονευετε παντοτε της διαθηκης αυτου, του λογου, τον οποιον προσεταξεν εις χιλιας γενεας,9της διαθηκης, την οποιαν εκαμε προς τον Αβρααμ, και του ορκου αυτου προς τον Ισαακ·10και εβεβαιωσεν αυτον προς τον Ιακωβ δια νομου, προς τον Ισραηλ δια διαθηκην αιωνιον,11λεγων, Εις σε θελω δωσει την γην Χανααν, μεριδα της κληρονομιας σας.12Ενω ησαν αυτοι ολιγοστοι τον αριθμον, ολιγοι, και παροικοι εν αυτη,13και διηρχοντο απο εθνους εις εθνος, απο βασιλειου εις αλλον λαον,14δεν αφηκεν ανθρωπον να αδικηση αυτους· μαλιστα υπερ αυτων ηλεγξε βασιλεις,15λεγων, μη εγγισητε τους κεχρισμενους μου και μη κακοποιησητε τους προφητας μου.16Και εκαλεσε πειναν επι την γην· συνετριψε παν στηριγμα αρτου.17Απεστειλεν εμπροσθεν αυτων ανθρωπον, Ιωσηφ τον πωληθεντα ως δουλον·18του οποιου τους ποδας εσφιγξαν εν δεσμοις· εβαλον αυτον εις τα σιδηρα·19εωσου ελθη ο λογος αυτου· ο λογος του Κυριου εδοκιμασεν αυτον.20Απεστειλεν ο βασιλευς και ελυσεν αυτον· ο αρχων των λαων, και ηλευθερωσεν αυτον.21Κατεστησεν αυτον κυριον του οικου αυτου, και αρχοντα επι παντων των κτηματων αυτου·22δια να παιδευη τους αρχοντας αυτου κατα την αρεσκειαν αυτου, και να διδαξη σοφιαν τους πρεσβυτερους αυτου.

Vv. 1-15 of this psalm form part (along with Psalm 96) of the one which is called the first, delivered by king David to Asaph after the return of the ark (1 Chron. 16:7-22). There is just one slight yet very remarkable difference between the two! 1 Chronicles 16:15 demanded: "be ye mindful" of His covenant. By contrast v. 8 of our psalm declares: "He hath remembered . . ." Even though the people failed and forgot their covenant with God He remembered His promises to Abraham, Isaac and Jacob (2 Tim. 2:13). Those promises were all that those men of God possessed. In the eyes of their contemporaries, they were nothing: they were "very few and strangers" in the land, just as Christians are today. But God was watching over them as He watches over us (vv. 14, 15; for example Gen. 31:24).

Then He sent "a man" who carried out His counsels: Joseph, a precious type of the Lord Jesus. First of all a slave, then a prisoner, he was freed by "the ruler of the people", who made him lord and ruler of all his possessions (vv. 17-21). Christ, once dead but raised by the power of God, will be established as Lord of all the earth and all the promises of God will be fulfilled in Him (Acts 2:36).

Ψαλμό 105:23-45
23Τοτε ηλθεν ο Ισραηλ εις την Αιγυπτον, και ο Ιακωβ παρωκησεν εν γη Χαμ.24Και ο Κυριος ηυξησε σφοδρα τον λαον αυτου, και εκραταιωσεν αυτον υπερ τους εχθρους αυτου.
25Εστραφη η καρδια αυτων εις το να μισωσι τον λαον αυτου, εις το να δολιευωνται εναντιον των δουλων αυτου.26Εξαπεστειλε Μωυσην τον δουλον αυτου, και Ααρων, τον οποιον εξελεξεν.27Εξετελεσαν εν μεσω αυτων τους λογους των σημειων αυτου και τα θαυμασια αυτου εν γη Χαμ.28Εξαπεστειλε σκοτος, και εσκοτασε· και δεν ηπειθησαν εις τους λογους αυτου.29Μετεβαλε τα υδατα αυτων εις αιμα και εθανατωσε τους ιχθυας αυτων.30Η γη αυτων ανεβρυσε βατραχους, εως των ταμειων των βασιλεων αυτων.31Ειπε, και ηλθε κυνομυια, και σκνιπες εις παντα τα ορια αυτων.32Εδωκεν εις αυτους χαλαζαν αντι βροχης, και πυρ φλογερον εις την γην αυτων·33και επαταξε τας αμπελους αυτων και τας συκεας αυτων, και συνετριψε τα δενδρα των οριων αυτων.34Ειπε, και ηλθεν ακρις, και βρουχος αναριθμητος·35και κατεφαγε παντα τον χορτον εν τη γη αυτων, και κατεφαγε τον καρπον της γης αυτων.36Και επαταξε παν πρωτοτοκον εν τη γη αυτων, την απαρχην πασης δυναμεως αυτων.37Και εξηγαγεν αυτους μετα αργυριου και χρυσιου, και δεν υπηρχεν ασθενης εν ταις φυλαις αυτων.38Ευφρανθη η Αιγυπτος εις την εξοδον αυτων· διοτι ο φοβος αυτων ειχεν επιπεσει επ' αυτους.39Εξηπλωσε νεφελην δια να σκεπαζη αυτους, και πυρ δια να φεγγη την νυκτα.40Εζητησαν, και εφερεν ορτυκια· και αρτον ουρανου εχορτασεν αυτους.41Διηνοιξε την πετραν, και ανεβλυσαν υδατα, και διερρευσαν ποταμοι εν τοποις ανυδροις.42Διοτι ενεθυμηθη τον λογον τον αγιον αυτου, τον προς Αβρααμ τον δουλον αυτου.43Και εξηγαγε τον λαον αυτου εν αγαλλιασει, τους εκλεκτους αυτου εν χαρα·44και εδωκεν εις αυτους τας γαιας των εθνων, και εκληρονομησαν τους κοπους των λαων·45δια να φυλαττωσι τα διαταγματα αυτου, και να εκτελωσι τους νομους αυτου. Αλληλουια.

The power of the LORD is displayed throughout the book of Exodus. First of all we find here His miracles in judgment against the Egyptians (vv. 27-36), then His miracles of grace towards Israel (v. 37-41). However the terrible plagues which struck Egypt were not only meant to frighten and punish Pharaoh. Above all the LORD wanted to reveal Himself to His own people through signs and wonders (v. 27; Ex. 14:31).

"He spake" . . . and the thing happened (vv. 31, 34). As in the days of creation, one word was enough for Him to summon countless small agents of His anger: poisonous flies, lice, locusts and caterpillars (cf. Heb. 11:3 . . .). What humiliation for man to be beaten . . . by mere insects.

Israel left Egypt after the Passover, exchanging their misery for great wealth (v. 37). They had suffered under oppression; God brought them out with joy and with a shout of triumph (v. 43). Those who had worked so hard would inherit "the labour of the people" (v. 44). And all this work of redemption came about as a result of the LORD's promise to Abraham (v. 42; read Gen. 15:13-14). Nothing can stop God from carrying out "his holy promise" (v. 42; Luke 1:72-73).

Ψαλμό 106:1-23
1Αλληλουια. Αινειτε τον Κυριον, διοτι ειναι αγαθος· διοτι το ελεος αυτου μενει εις τον αιωνα.2Τις δυναται να κηρυξη τα κραταια εργα του Κυριου, να καμη ακουστας πασας τας αινεσεις αυτου;3Μακαριοι οι φυλαττοντες κρισιν, οι πραττοντες δικαιοσυνην εν παντι καιρω.4Μνησθητι μου, Κυριε, εν τη ευμενεια τη προς τον λαον σου· επισκεφθητι με εν τη σωτηρια σου·5δια να βλεπω το καλον των εκλεκτων σου, δια να ευφραινωμαι εν τη ευφροσυνη του εθνους σου, δια να καυχωμαι μετα της κληρονομιας σου.
6Ημαρτησαμεν μετα των πατερων ημων· ηνομησαμεν, ησεβησαμεν.7Οι πατερες ημων εν Αιγυπτω δεν ενοησαν τα θαυμασια σου· δεν ενεθυμηθησαν το πληθος του ελεους σου, και σε παρωργισαν εν τη θαλασση, εν τη Ερυθρα θαλασση.8Και ομως εσωσεν αυτους δια το ονομα αυτου, δια να καμη γνωστα τα κραταια εργα αυτου.9Και επετιμησε την Ερυθραν θαλασσαν, και εξηρανθη· και διεβιβασεν αυτους δια των αβυσσων ως δι' ερημου·10και εσωσεν αυτους εκ της χειρος του μισουντος αυτους, και ελυτρωσεν αυτους εκ της χειρος του εχθρου.11Και τα υδατα κατεκαλυψαν τους εχθρους αυτων· δεν απελειφθη ουδε εις εξ αυτων.12Τοτε επιστευσαν εις τους λογους αυτου· εψαλαν την αινεσιν αυτου.
13Πλην ταχεως ελησμονησαν τα εργα αυτου· δεν περιεμειναν την βουλην αυτου·14Αλλ' επεθυμησαν επιθυμιαν εν τη ερημω, και επειρασαν τον Θεον εν τη ανυδρω.15Και εδωκεν εις αυτους την αιτησιν αυτων· απεστειλεν ομως εις αυτους νοσον θανατηφορον.16Εφθονησαν ετι τον Μωυσην εν τω στρατοπεδω και τον Ααρων τον αγιον του Κυριου.17Η γη ηνοιξε και κατεπιε τον Δαθαν, και εσκεπασε την συναγωγην του Αβειρων·18και πυρ εξηφθη εν τη συναγωγη αυτων· η φλοξ κατεκαυσε τους ασεβεις.19Κατεσκευασαν μοσχον εν Χωρηβ, και προσεκυνησαν το χωνευτον·20και μετηλλαξαν την δοξαν αυτων εις ομοιωμα βοος τρωγοντος χορτον.21Ελησμονησαν τον Θεον τον σωτηρα αυτων τον ποιησαντα μεγαλεια εν Αιγυπτω,22θαυμασια εν γη Χαμ, φοβερα εν τη Ερυθρα θαλασση.23Και ειπε να εξολοθρευση αυτους, αν ο Μωυσης ο εκλεκτος αυτου δεν ιστατο εν τη θραυσει ενωπιον αυτου, δια να αποστρεψη την οργην αυτου, ωστε να μη αφανιση αυτους.

Only the work of God was seen in Psalm 105; there was no mention of the sins of Israel. Psalm 106 continues with the same story from the escape out of Egypt, but emphasizes the responsibility of the people (cf. for example the episode of the quails in Ps. 105:40 and Ps. 106:14-15). Our history has also two sides. On the one hand, there is the perfect work of the grace which saves us, then takes charge of us to bring us safely unto our goal, in spite of obstacles and difficulties (Phil. 1:6). On the other hand there is our walk, so often slowed down by detours and wrong paths. We certainly need the One who, far more than Moses, stands constantly "in the breach", interceding for His own (v. 23; Rom. 8:34).

"Forget not all his benefits", so Psalm 103 advised us. In effect forgetfulness opens the door to covetousness and that leads to rebellion (vv. 7, 13, 14, 21). Satan thoroughly enjoys planting evil desires in an ungrateful heart. He knows how to make the things of the world attractive to someone who no longer values the gifts of God, and through these attractions he can gradually lead his victim along the road of open revolt against God. May the Lord grant us always to understand His wonders (v. 7).

Ψαλμό 106:24-48
24Κατεφρονησαν ετι την γην την επιθυμητην· δεν επιστευσαν εις τον λογον αυτου·25και εγογγυσαν εν ταις σκηναις αυτων· δεν εισηκουσαν της φωνης του Κυριου.26Δια τουτο εσηκωσε την χειρα αυτου κατ' αυτων, δια να καταστρεψη αυτους εν τη ερημω.27και να στρεψη το σπερμα αυτων μεταξυ των εθνων και να διασκορπιση αυτους εις τους τοπους.28Και προσεκολληθησαν εις τον Βεελ-φεγωρ, και εφαγον θυσιας νεκρων·29και παρωξυναν αυτον εν τοις εργοις αυτων, ωστε εφωρμησεν επ' αυτους η πληγη.30Αλλα σταθεις ο Φινεες εκαμε κρισιν· και η πληγη επαυσε·31και ελογισθη εις αυτον δια δικαιοσυνην, εις γενεαν και γενεαν εως αιωνος.32Και παρωξυναν αυτον εν τοις υδασι της αντιλογιας, και επαθε κακως ο Μωυσης δι' αυτους·33διοτι παρωργισαν το πνευμα αυτου, ωστε ελαλησεν αστοχαστως δια των χειλεων αυτου.
34Δεν εξωλοθρευσαν τα εθνη τα οποια ο Κυριος προσεταξεν εις αυτους·35αλλ' εσμιχθησαν μετα των εθνων και εμαθον τα εργα αυτων·36και ελατρευσαν τα γλυπτα αυτων, τα οποια εγειναν παγις εις αυτους·37και εθυσιασαν τους υιους αυτων και τας θυγατερας αυτων εις τα δαιμονια·38Και εχυσαν αιμα αθωον, το αιμα των υιων αυτων και των θυγατερων αυτων τους οποιους εθυσιασαν εις τα γλυπτα της Χανααν· και εμιανθη η γη εξ αιματων.39Και εμολυνθησαν με τα εργα αυτων, και επορνευσαν με τας πραξεις αυτων.40Δια τουτο η οργη του Κυριου εξηφθη κατα του λαου αυτου, και εβδελυχθη την κληρονομιαν αυτου,41Και παρεδωκεν αυτους εις τας χειρας των εθνων· και εκυριευσαν αυτους οι μισουντες αυτους.42Και εθλιψαν αυτους οι εχθροι αυτων, και εταπεινωθησαν υπο τας χειρας αυτων.43Πολλακις ελυτρωσεν αυτους, αλλ' αυτοι παρωργισαν αυτον με τας βουλας αυτων· διο εταπεινωθησαν δια την ανομιαν αυτων.44Πλην επεβλεψεν επι την θλιψιν αυτων, οτε ηκουσε την κραυγην αυτων·45και ενεθυμηθη την προς αυτους διαθηκην αυτου και μετεμεληθη κατα το πληθος του ελεους αυτου.46Και εκαμεν αυτους να ευρωσιν ελεος ενωπιον παντων των αιχμαλωτισαντων αυτους.47Σωσον ημας, Κυριε ο Θεος ημων, και συναγαγε ημας απο των εθνων, δια να δοξολογωμεν το ονομα σου το αγιον και να καυχωμεθα εις την αινεσιν σου.48Ευλογητος Κυριος ο Θεος του Ισραηλ, απο του αιωνος και εως του αιωνος· και ας λεγη πας ο λαος, Αμην. Αλληλουια.

In Psalm 105 the verbs showed God's sovereign intervention: "He sent (vv. 17, 26, 28), He spake (vv. 31, 34), He gave (v. 32), He smote (v. 36), He brought forth (vv. 37, 43). In this psalm, as we have seen, it is the thoughts and actions of man (and what actions!) which are presented to us: "They believed not . . . they murmured . . . they mingled among the heathen . . . served their idols . . . sacrificed unto devils . . . shed innocent blood . . . defiled themselves . . ." (vv. 24 to 39). What a heart-breaking story of this people who became more and more involved in evil and did everything to kindle the LORD's wrath (v. 40)! As a result we would expect Him absolutely to reject them. Yet this terrible list of charges ends up with the victory of grace. Once again it is God who acts: "He regarded their affliction, when he heard their cry . . . he remembered . . . repented . . . made them to be pitied . . ." (vv. 44-46). There is everlasting praise in response to that unfathomable mercy (v. 48).

The sin in v. 24 was bound to sadden the heart of God. "They despised the pleasant land . . ." Dear Christian friends, we are on the way to a land infinitely more attractive than the earthly Canaan: the heavenly City, the House of the Father. Is it desirable or despicable in our eyes? Our whole way of life will depend on this.

Ψαλμό 107:1-22
1Δοξολογειτε τον Κυριον, διοτι ειναι αγαθος, διοτι το ελεος αυτου μενει εις τον αιωνα.2Ας λεγωσιν ουτως οι λελυτρωμενοι του Κυριου, τους οποιους ελυτρωσεν εκ χειρος του εχθρου·3και συνηγαγεν αυτους εκ των χωρων, απο ανατολης και δυσεως απο βορρα και απο νοτου.4Περιεπλανωντο εν τη ερημω, εν οδω ανυδρω· ουδε ευρισκον πολιν δια κατοικησιν.5Ησαν πεινωντες και διψωντες· η ψυχη αυτων απεκαμνεν εν αυτοις.6Τοτε εβοησαν προς τον Κυριον εν τη θλιψει αυτων· και ηλευθερωσεν αυτους απο των αναγκων αυτων.7Και ωδηγησεν αυτους δι' ευθειας οδου, δια να υπαγωσιν εις πολιν κατοικιας.8Ας υμνολογωσιν εις τον Κυριον τα ελεη αυτου και τα θαυμασια αυτου τα προς τους υιους των ανθρωπων·9Διοτι εχορτασε ψυχην διψωσαν, και ψυχην πεινωσαν ενεπλησεν απο αγαθων.
10Τους καθημενους εν σκοτει και σκια θανατου, τους δεδεμενους εν θλιψει και εν σιδηρω·11διοτι ηπειθησαν εις τα λογια του Θεου και την βουλην του Υψιστου κατεφρονησαν·12δια τουτο εταπεινωσε την καρδιαν αυτων εν κοπω· επεσον, και δεν υπηρχεν ο βοηθων.13Τοτε εβοησαν προς τον Κυριον εν τη θλιψει αυτων, και εσωσεν αυτους απο των αναγκων αυτων·14εξηγαγεν αυτους εκ του σκοτους και εκ της σκιας του θανατου και τα δεσμα αυτων συνετριψεν.15Ας υμνολογωσιν εις τον Κυριον τα ελεη αυτου και τα θαυμασια αυτου τα προς τους υιους των ανθρωπων·16διοτι συνετριψε πυλας χαλκινας και μοχλους σιδηρους κατεκοψεν.
17Οι αφρονες βασανιζονται δια τας παραβασεις αυτων και δια τας ανομιας αυτων.18Παν φαγητον βδελυττεται η ψυχη αυτων, και πλησιαζουσιν εως των πυλων του θανατου.19Τοτε βοωσι προς τον Κυριον εν τη θλιψει αυτων, και σωζει αυτους απο των αναγκων αυτων·20αποστελλει τον λογον αυτου και ιατρευει αυτους και ελευθερονει απο της φθορας αυτων.21Ας υμνολογωσιν εις τον Κυριον τα ελεη αυτου, και τα θαυμασια αυτου τα προς τους υιους των ανθρωπων·22και ας θυσιαζωσι θυσιας αινεσεως και ας κηρυττωσι τα εργα αυτου εν αγαλλιασει.

The fifth book of Psalms looks in a prophetic way at the redeemed people of Israel (Judah and the ten tribes), gathered together again in their land (v. 3) at the dawn of the millennium (Ps. 108:2). They remember in Psalm 107 the distresses which they encountered on their way back, their cries of anguish to the LORD, the times He rescued them, and finally the praise which now belongs to Him.

In a general way these four pictures: vv. 4-9; 10-16; 17-22; 23-32 — illustrate the different ways which God uses to save a soul (v. 9). Some may have gone astray a long time ago, wandering aimlessly and restlessly in the arid desert of this world (vv. 4, 5; cf. Gen. 21:14. Feeling totally destitute they have cried out to God who has then filled them, satisfied them and led them to the divine resting place (vv. 9, 7).

Others may have groaned under the enslaving yoke of Satan, the oppressor, in darkness and in the irons of sin . . . (vv. 2, 10). However, God has heard their cries for help. He has brought them out and broken their chains (vv. 14, 16).

They may have experienced despair, being affected by illness or accident and on the verge of death, the end of all man's ways (vv. 17, 18). Then God sends His word and heals them (v. 20).

Can each of us say where and how the Lord found and saved his soul?

Ψαλμό 107:23-43
23Οι καταβαινοντες εις την θαλασσαν με πλοια, καμνοντες εργασιας εν υδασι πολλοις,24αυτοι βλεπουσι τα εργα του Κυριου και τα θαυμασια αυτου τα γινομενα εις τα βαθη·25Διοτι προσταζει, και εγειρεται ανεμος καταιγιδος, και υψονει τα κυματα αυτης.26Αναβαινουσιν εως των ουρανων και καταβαινουσιν εως των αβυσσων· η ψυχη αυτων τηκεται υπο της συμφορας.27Σειονται και κλονιζονται ως ο μεθυων, και πασα η σοφια αυτων χανεται.28Τοτε κραζουσι προς τον Κυριον εν τη θλιψει αυτων, και εξαγει αυτους απο των αναγκων αυτων.29Κατασιγαζει την ανεμοζαλην, και σιωπωσι τα κυματα αυτης.30Και ευφραινονται, διοτι ησυχασαν· και οδηγει αυτους εις τον επιθυμητον λιμενα αυτων.31Ας υμνολογωσιν εις τον Κυριον τα ελεη αυτου και τα θαυμασια αυτου τα προς τους υιους των ανθρωπων·32και ας υψονωσιν αυτον εν τη συναξει του λαου, και εν τω συνεδριω των πρεσβυτερων ας αινωσιν αυτον.
33Μεταβαλλει ποταμους εις ερημον και πηγας υδατων εις ξηρασιαν·34την καρποφορον γην εις αλμυραν, δια την κακιαν των κατοικουντων εν αυτη.35Μεταβαλλει την ερημον εις λιμνας υδατων και την ξηραν γην εις πηγας υδατων.36Και εκει κατοικιζει τους πεινωντας, και συγκροτουσι πολεις εις κατοικησιν·37και σπειρουσιν αγρους και φυτευουσιν αμπελωνας, οιτινες καμνουσι καρπους γεννηματος.38Και ευλογει αυτους, και πληθυνονται σφοδρα, και δεν ολιγοστευει τα κτηνη αυτων.39Ολιγοστευουσιν ομως επειτα και ταπεινονονται, απο της στενοχωριας, της συμφορας και του πονου.40Επιχεει καταφρονησιν επι τους αρχοντας και καμνει αυτους να περιπλανωνται εν ερημω αβατω.41Τον δε πενητα υψονει απο της πτωχειας και καθιστα ως ποιμνια τας οικογενειας.42Οι ευθεις βλεπουσι και ευφραινονται· πασα δε ανομια θελει εμφραξει το στομα αυτης.43Οστις ειναι σοφος ας παρατηρη ταυτα· και θελουσιν εννοησει τα ελεη του Κυριου.

Many people think of God only when they are in trouble. Should they therefore be surprised if He sends them some? Like sailors caught up in a storm (vv. 23-30), men are sometimes put in desperate situations (Luke 8:23 . . .). In this way God wants them to realise just how powerless they are and that all their wisdom counts for nothing (v. 27; Ps. 108:12). Why? To cause them to cry to Him. That is all He is waiting for before He intervenes. At the same time man's spirit is calmed when he allows the Lord to take over the helm and lets Him lead him to the desired haven! (v. 30).

These ways of God to save a soul have their equivalent in the life of the believer. The earthly sources where he goes for water may dry up (v. 33; cf. 1 Kings 17:7). But at the same time the Lord will lead him to living water where he would not expect it (v. 35; Ex. 15: 22-25). What appears to be arid and bitter will in fact become a source of joy and strength to the soul. "Whoso is wise, and will observe these things, even they shall understand the loving kindness of the LORD" (v. 43). Yes, may we have the confidence that all our circumstances, the painful ones as well as the pleasant ones, are given by His mercy which "endureth for ever." (cf. v. 1).

Ψαλμό 108
1> Ετοιμη ειναι η καρδια μου, Θεε· θελω ψαλλει και θελω ψαλμωδει εν τη δοξη μου.2Εξεγερθητι, ψαλτηριον, και κιθαρα· θελω εξεγερθη το πρωι.3Θελω σε επαινεσει, Κυριε, μεταξυ λαων, και θελω ψαλμωδει εις σε μεταξυ εθνων·4διοτι εμεγαλυνθη εως των ουρανων το ελεος σου και εως των νεφελων η αληθεια σου.5Υψωθητι, Θεε, επι τους ουρανους· και η δοξα σου ας ηναι εφ' ολην την γην·
6δια να ελευθερονωνται οι αγαπητοι σου· σωσον δια της δεξιας σου και επακουσον μου.7Ο Θεος ελαλησεν εν τω αγιαστηριω αυτου· θελω χαιρει, θελω μοιρασει την Συχεμ και την κοιλαδα Σοκχωθ θελω διαμετρησει·8Εμου ειναι ο Γαλααδ, εμου ο Μανασσης· ο μεν Εφραιμ ειναι η δυναμις της κεφαλης μου· ο δε Ιουδας ο νομοθετης μου·9Ο Μωαβ ειναι η λεκανη του πλυσιματος μου· επι τον Εδωμ θελω ριψει το υποδημα μου· θελω αλαλαξει επι την Παλαιστινην.10Τις θελει με φερει εις την περιτετειχισμενην πολιν; τις θελει με οδηγησει εως Εδωμ;11ουχι συ, Θεε, ο απορριψας ημας; και δεν θελεις εξελθει, Θεε, μετα των στρατευματων ημων;12Βοηθησον ημας απο της θλιψεως, διοτι ματαια ειναι η παρα των ανθρωπων σωτηρια.13Δια του Θεου θελομεν καμει ανδραγαθιας· και αυτος θελει καταπατησει τους εχθρους ημων.

"I myself will awake early . . ." (v. 2). Let us appreciate, as David did, the value of those first moments of the day, spent in communion with the Lord (cf. Ps. 63:1). Experience shows that, if we do not take advantage of them, generally speaking the opportunity does not arise again for the rest of the day.

Vv. 5, 6 remind us of two truths which we should never lose sight of in our prayers: firstly, that the salvation and blessing of the believer are inseparable from the glory of God. All too often we forget that when we pray; we are only concerned, in our selfish way, with what concerns us. But let us seek "first the kingdom of God, and his righteousness; and all these things shall be added" unto us (Matt. 6:33). Secondly, since we know the Lord's love for His own, let us not forget to call upon it: "That thy beloved may be delivered" says the psalmist (cf. John 11:3).

From v. 6 onwards the Psalm repeats vv. 5-12 of Psalm 60. They refer to the time when God will have again taken possession of the whole land of Israel. God has spoken in. His holiness (v. 7), and His first words are: "I will, rejoice . . ." The joy of the Lord is to bless His own and to let them share His inheritance.

Ψαλμό 109:1-20
1> Θεε της αινεσεως μου, μη σιωπησης·2διοτι στομα ασεβους και στομα δολιου ηνοιχθησαν επ' εμε· ελαλησαν κατ' εμου με γλωσσαν ψευδη·3και με λογους μισους με περιεκυκλωσαν και με επολεμησαν αναιτιως.4Αντι της αγαπης μου ειναι αντιδικοι εις εμε· εγω δε προσευχομαι.5Και ανταπεδωκαν εις εμε κακον αντι καλου, και μισος αντι της αγαπης μου.
6Καταστησον ασεβη επ' αυτον· και διαβολος ας στεκη εκ δεξιων αυτου.7Οταν κρινηται, ας εξελθη καταδεδικασμενος· και η προσευχη αυτου ας γεινη εις αμαρτιαν.8Ας γεινωσιν αι ημεραι αυτου ολιγαι· αλλος ας λαβη την επισκοπην αυτου.9Ας γεινωσιν οι υιοι αυτου ορφανοι και η γυνη αυτου χηρα.10Και ας περιπλανωνται παντοτε οι υιοι αυτου και ας γεινωσιν επαιται, και ας ζητωσιν εκ των ερειπιων αυτων.11Ας παγιδευση ο δανειστης παντα τα υπαρχοντα αυτου· και ας διαρπασωσιν οι ξενοι τους κοπους αυτου.12Ας μη υπαρχη ο ελεων αυτον, και ας μη ηναι ο οικτειρων τα ορφανα αυτου.13Ας εξολοθρευθωσιν οι εκγονοι αυτου· εν τη επερχομενη γενεα ας εξαλειφθη το ονομα αυτων.14Ας ελθη εις ενθυμησιν ενωπιον του Κυριου η ανομια των πατερων αυτου· και η αμαρτια της μητρος αυτου ας μη εξαλειφθη·15Ας ηναι παντοτε ενωπιον του Κυριου, δια να εκκοψη απο της γης το μνημοσυνον αυτων.16Διοτι δεν ενεθυμηθη να καμη ελεος· αλλα κατετρεξεν ανθρωπον πενητα και πτωχον, δια να θανατωση τον συντετριμμενον την καρδιαν.17Επειδη ηγαπησε καταραν, ας ελθη επ' αυτον· επειδη δεν ηθελησεν ευλογιαν, ας απομακρυνθη απ' αυτου.18Επειδη ενεδυθη καταραν ως ιματιον αυτου, ας εισελθη ως υδωρ εις τα εντοσθια αυτου και ως ελαιον εις τα οστα αυτου·19Ας γεινη εις αυτον ως το ιματιον, το οποιον ενδυεται και ως η ζωνη, την οποιαν παντοτε περιζωννυται.20Αυτη ας ηναι των αντιδικων μου η αμοιβη παρα του Κυριου, και των λαλουντων κακα κατα της ψυχης μου.

This terrible psalm begins by calling upon the "God of my praise" (v. 1). No threat, no reason for discouragement prevented the Lord Jesus from looking up to His Father and praising Him. On the contrary, they provided all the more reason for doing so. How did He defend Himself when "compassed about with words of hatred" (v. 3)? He said, "But I give myself unto prayer" (v. 4). Dear Christian friends, that should be our only reply when we come up against any unjust hostility. If we keep quiet – or rather if we speak only to God – He will not keep quiet and will undertake to reply in our stead (v. 1; Rom. 12:9). Nevertheless, Christ was the only one to endure "such contradiction . . ." (Heb. 12:3). His adversaries (who in the original Hebrew bear the same name as their master Satan), not only fought against Him without a cause but, cries the Lord Jesus. "they have rewarded me evil for good, and hatred for my love" (v. 5). Judas can be classed as one of them, being guilty of an even greater act of ingratitude, having been at one time the object of very close affection. Acts 1:20 applies v. 8 to him (and, as to the future, this passage refers to the Antichrist). There was indeed more than enough to break the heart of the Saviour (v. 16).

Ψαλμό 109:21-31; Ψαλμό 110
21Αλλα συ, Κυριε Θεε, ενεργησον μετ' εμου δια το ονομα σου· επειδη ειναι αγαθον το ελεος σου, λυτρωσον με.22Διοτι πτωχος και πενης ειμαι, και η καρδια μου ειναι πεπληγωμενη εντος μου.23Παρηλθον ως σκια, οταν εκκλινη· εκτιναζομαι ως η ακρις.24Τα γονατα μου ητονησαν απο της νηστειας και η σαρξ μου εξεπεσεν απο του παχους αυτης.25Και εγω εγεινα ονειδος εις αυτους· οτε με ειδον, εκινησαν τας κεφαλας αυτων.26Βοηθησον μοι, Κυριε ο Θεος μου· σωσον με κατα το ελεος σου·27και ας γνωρισωσιν οτι η χειρ σου ειναι τουτο· οτι συ, Κυριε, εκαμες αυτο.28Αυτοι θελουσι καταρασθαι, συ δε θελεις ευλογει· θελουσι σηκωθη, πλην θελουσι καταισχυνθη· ο δε δουλος σου θελει ευφραινεσθαι.29Ας ενδυθωσιν εντροπην οι αντιδικοι μου· και ας φορεσωσιν ως επενδυμα την αισχυνην αυτων.30Θελω δοξολογει σφοδρα τον Κυριον δια του στοματος μου, και εν μεσω πολλων θελω υμνολογει αυτον·31Διοτι ισταται εν τη δεξια του πτωχου, δια να λυτρονη αυτον εκ των καταδικαζοντων την ψυχην αυτου.
1> Ειπεν ο Κυριος προς τον Κυριον μου, Καθου εκ δεξιων μου, εωσου θεσω τους εχθρους σου υποποδιον των ποδων σου.2Εκ της Σιων θελει εξαποστειλει ο Κυριος την ραβδον της δυναμεως σου· κατακυριευε εν μεσω των εχθρων σου.3Ο λαος σου θελει εισθαι προθυμος εν τη ημερα της δυναμεως σου, εν τω μεγαλοπρεπει αγιαστηριω αυτου· οι νεοι σου θελουσιν εισθαι εις σε ως δροσος, η εξερχομενη εκ της μητρας της αυγης.4Ωμοσεν ο Κυριος και δεν θελει μεταμεληθη, συ εισαι ιερευς εις τον αιωνα κατα την ταξιν Μελχισεδεκ.
5Ο Κυριος ο εκ δεξιων σου θελει συντριψει βασιλεις εν τη ημερα της οργης αυτου.6Θελει κρινει εν τοις εθνεσι· θελει γεμισει την γην πτωματων· Θελει συντριψει κεφαλην δεσποζοντος επι πολλων τοπων.7Θελει πιει εκ του χειμαρρου εν τη οδω αυτου· δια τουτο θελει υψωσει κεφαλην.

The afflicted and poor Man (i.e. Christ) asks, "Do thou for me, for thy name's sake" (vv. 21, 22; cf. John 12:28). "That they may know that this is thy hand . . ." (v. 27). God owed it to His own glory to deliver the One who was calling upon Him. This is what we find in Psalm 110. How it stands out in contrast to the picture of the Man of sorrows being humbled! That Man, as it says in a hymn, is "now exalted by God Himself, in the heavenly places by the majesty of God". The LORD had stood at the right hand of the poor Man to save Him (Ps. 109:31); that was in the past. Now, in glory, God has seated Him at His right hand (v. 1; Eph. 1:20). V. 5 promises that, later still, "the Lord at thy right hand shall strike through kings in the days of his wrath". His enemies in Psalm 109 will be made a footstool for His feet: their reduction to slavery will form part of His glory.

This psalm 110 is quoted eight times in the New Testament. It serves in actual fact as the thread to guide us through the whole Epistle to the Hebrews (Heb. 1:13; Heb. 7:17; Heb. 10:13 . . .).

Finally, to those promises made to the Messiah is added one which concerns His walk on the earth (v. 7). Christ, as a man, would find down here some rare moments of refreshment, suited to encourage and strengthen His soul (e.g. Luke 7:9, 44; Luke 9:20; Luke 10:21, 39; Luke 23:42; . . .).

Ψαλμό 111
1Αινειτε τον Κυριον. Θελω εξυμνει τον Κυριον εν ολη καρδια, εν βουλη ευθεων και εν συναξει.2Μεγαλα τα εργα του Κυριου, εξηκριβωμενα υπο παντων των ηδυνομενων εις αυτα.3Ενδοξον και μεγαλοπρεπες το εργον αυτου, και η δικαιοσυνη αυτου μενει εις τον αιωνα.4Αξιομνημονευτα εκαμε τα θαυμασια αυτου· ελεημων και οικτιρμων ειναι ο Κυριος.5Εδωκε τροφην εις τους φοβουμενους αυτον· θελει ενθυμεισθαι διαπαντος την διαθηκην αυτου.
6Ανηγγειλε προς τον λαον αυτου την δυναμιν των εργων αυτου, δια να δωση εις αυτους κληρονομιαν εθνων.7Τα εργα των χειρων αυτου ειναι αληθεια και κρισις· αληθιναι πασαι αι εντολαι αυτου·8εστερεωμεναι εις τον αιωνα του αιωνος, πεποιημεναι εν αληθεια και ευθυτητι.9Απεστειλε λυτρωσιν προς τον λαον αυτου· διωρισε την διαθηκην αυτου εις τον αιωνα· αγιον και φοβερον το ονομα αυτου.10Αρχη σοφιας φοβος Κυριου· παντες οι πραττοντες αυτας εχουσι συνεσιν καλην· η αινεσις αυτου μενει εις τον αιωνα.

Great are "the works" of God in creation (v. 2). But what can be said of His unique "work" (v. 3), that of redemption (v. 9)? How "honourable and glorious" it is! We adore the One who accomplished it, and we conclude like the apostle: "He that spared not his own Son, but delivered him up for us all, how shall he not with him also freely give us all things?" (Rom. 8:32). Does He not guarantee our food every day? (v. 5). Yes, what God does confirms what He is: "gracious and full of compassion" (v. 4). To consider His works strengthens our faith in His Word; His works never contradict His commandments. Both are truth. His commandments are sure (v. 7) and carrying them out is the way to gain "a good understanding" (v. 10).

The first step a man must take on the path of wisdom is to fear God. According to v. 5 it is equally the only way to solve the terrible problem of famine in the world . . . but also the only one which the nations do not think of.

The praise of the LORD "endureth for ever" (v. 10; as does His righteousness: v. 3; and His commandments: v. 8). Let us sing His praises from now on.

Ψαλμό 112
1Αινειτε τον Κυριον. Μακαριος ο ανθρωπος ο φοβουμενος τον Κυριον· εις τας εντολας αυτου ηδυνεται σφοδρα.2Το σπερμα αυτου θελει εισθαι δυνατον εν τη γη· η γενεα των ευθεων θελει ευλογηθη·3Αγαθα και πλουτη θελουσιν εισθαι εν τω οικω αυτου, και η δικαιοσυνη αυτου μενει εις τον αιωνα.4Φως ανατελλει εν τω σκοτει δια τους ευθεις· ειναι ελεημων και οικτιρμων και δικαιος.5Ο καλος ανθρωπος ελεει και δανειζει· οικονομει τα πραγματα αυτου εν κρισει.
6Βεβαιως δεν θελει ποτε κλονισθη· εις μνημοσυνον αιωνιον θελει εισθαι ο δικαιος.7Απο κακης φημης δεν θελει φοβηθη· η καρδια αυτου ειναι στερεα, ελπιζουσα επι τον Κυριον.8Εστηριγμενη ειναι η καρδια αυτου· δεν θελει φοβηθη, εωσου ιδη την εκδικησιν επι τους εχθρους αυτου.9Εσκορπισεν, εδωκεν εις τους πενητας· η δικαιοσυνη αυτου μενει εις τον αιωνα· το κερας αυτου θελει υψωθη εν δοξη.10Ο ασεβης θελει ιδει και θελει οργισθη· θελει τριξει τους οδοντας αυτου και θελει αναλυθη· η επιθυμια των ασεβων θελει απολεσθη.

This psalm is connected with the previous one, as can be seen from the same alphabetic layout of the verses (see note: JND trans.). In Psalm in the righteousness of the LORD lasts forever (v. 3). In Psalm 112 it is the righteousness of the one who fears the LORD which lasts forever (vv. 3, 9). Our v. 1 continues on from v. 10 of Psalm 111 and takes it a bit further. Fearing God, which is the way to gain wisdom, is also the way of blessing. It is not a matter of merely carrying out the LORD's commandments but of actually enjoying doing them. The Lord Jesus knew this and could say: "I delight to do thy will, O my God" (Ps. 40:8; see also John 4:34).

Some people are always afraid of hearing bad news. However, the fear of God takes away this fear of men (v. 8) or of evil tidings (v. 7). The heart of the one who trusts in God is not troubled by what happens (Prov. 1:33); he is steadfast, because the Lord sustains him (v. 8; cf. John 14:1, 27). Nevertheless, a steadfast heart can at the same time be sensitive and full of compassion. A good man is generous (v. 5), distributes and gives to the poor (v. 9). "He is gracious, and full of compassion" just like God Himself (v. 4; cf. Ps. 111:4; James 5:11).

Ψαλμό 113, Ψαλμό 114
1Αινειτε τον Κυριον. Αινειτε, δουλοι του Κυριου, αινειτε το ονομα του Κυριου.2Ειη το ονομα Κυριου ευλογημενον απο του νυν και εως του αιωνος.3Απο ανατολων ηλιου εως δυσμων αυτου, ας αινηται το ονομα του Κυριου.4Ο Κυριος ειναι υψηλος επι παντα τα εθνη· επι τους ουρανους ειναι η δοξα αυτου.5Τις ως Κυριος ο Θεος ημων; ο κατοικων εν υψηλοις·6Ο συγκαταβαινων δια να επιβλεπη τα εν τω ουρανω και τα εν τη γη·7ο εγειρων απο του χωματος τον πτωχον και απο της κοπριας ανυψων τον πενητα,8δια να καθιση αυτον μετα των αρχοντων, μετα των αρχοντων του λαου αυτου·9ο κατοικιζων την στειραν εν οικω, μητερα ευφραινομενην εις τεκνα. Αλληλουια.
1Οτε εξηλθεν ο Ισραηλ εξ Αιγυπτου, ο οικος του Ιακωβ εκ λαου βαρβαρου,2Ο Ιουδας εγεινεν αγιος αυτου, ο Ισραηλ δεσποτεια αυτου.3Η θαλασσα ειδε και εφυγεν· ο Ιορδανης εστραφη εις τα οπισω·4τα ορη εσκιρτησαν ως κριοι, οι λοφοι ως αρνια.5Τι σοι συνεβη, θαλασσα, οτι εφυγες; και συ, Ιορδανη, οτι εστραφης εις τα οπισω;6τα ορη, οτι εσκιρτησατε ως κριοι; και οι λοφοι, ως αρνια;7Τρεμε, γη, απο προσωπου του Κυριου, απο προσωπου του Θεου του Ιακωβ·8οστις μετεβαλε την πετραν εις λιμνας υδατων, τον σκληρον βραχον εις πηγας υδατων.

"The servants of the LORD" have so many reasons for praising "the name of the LORD" (v. 1). Previously they had been lying in the dust of death and indeed on the dunghill of sin (v. 7). But God humbled Himself to look down upon the earth (v. 6). Let us never forget that, however great He is, He is still concerned about everything which affects each of His creatures. He has seen their totally destitute condition. Moreover, like the master in the parable, He has been pleased to invite those poor and wretched people to sit at the supper of His grace (Matt. 22:10; cf. also 1 Sam. 2:8; Luke 1:52-53).

The LORD had seen the affliction of His people, heard their cry, understood their suffering, and came down to deliver them (Ps. 113:6; Ex. 3:7). He brought them out of Egypt with power. At His command the Red Sea fled to allow the people of God to cross; "Jordan was driven back" to let them through; water came out of the rock to quench their thirst. God knows where and how to produce refreshment and life to meet the needs of His own. But He will bring about a far greater miracle for His people when He changes their hard hearts into a fountain of waters for the blessing of the whole earth.

Ψαλμό 115
1Μη εις ημας, Κυριε, μη εις ημας, αλλ' εις το ονομα σου δος δοξαν, δια το ελεος σου, δια την αληθειαν σου.2Δια τι να ειπωσι τα εθνη, και που ειναι ο Θεος αυτων;3Αλλ' ο Θεος ημων ειναι εν τω ουρανω· παντα οσα ηθελησεν εποιησε.4Τα ειδωλα αυτων ειναι αργυριον και χρυσιον, εργα χειρων ανθρωπων·5Στομα εχουσι και δεν λαλουσιν· οφθαλμους εχουσι και δεν βλεπουσιν·6ωτα εχουσι και δεν ακουουσι· μυκτηρας εχουσι και δεν οσφραινονται·7Χειρας εχουσι και δεν ψηλαφωσι· ποδας εχουσι και δεν περιπατουσιν· ουδε ομιλουσι δια του λαρυγγος αυτων.8Ομοιοι αυτων ας γεινωσιν οι ποιουντες αυτα, πας ο ελπιζων επ' αυτα.
9Ο Ισραηλ ηλπισεν επι Κυριον· αυτος ειναι βοηθος και ασπις αυτων.10Ο οικος του Ααρων ηλπισεν επι Κυριον· αυτος ειναι βοηθος και ασπις αυτων.11Οι φοβουμενοι τον Κυριον ηλπισαν επι Κυριον· αυτος ειναι βοηθος και ασπις αυτων.12Ο Κυριος μας ενεθυμηθη· θελει ευλογει, θελει ευλογει τον οικον Ισραηλ· θελει ευλογει τον οικον Ααρων.13Θελει ευλογει τους φοβουμενους τον Κυριον, τους μικρους μετα των μεγαλων.14Ο Κυριος θελει αυξησει υμας, υμας και τα τεκνα υμων.15σεις εισθε οι ευλογημενοι του Κυριου, του ποιησαντος τον ουρανον και την γην.16Οι ουρανοι των ουρανων ειναι του Κυριου, την δε γην εδωκεν εις τους υιους των ανθρωπων.17Οι νεκροι δεν θελουσιν αινεσει τον Κυριον, ουδε παντες οι καταβαινοντες εις τον τοπον της σιωπης·18αλλ' ημεις θελομεν ευλογει τον Κυριον, απο του νυν και εως του αιωνος. Αλληλουια.

As Moses and Joshua had done previously, the remnant of Israel will much later on ask God to intervene for His glory, so that His Name might be known throughout all the nations (vv. 1, 2; Ex. 32:12; Joshua 7:9). Yes, the LORD will once again take up the challenge which has so often grieved His people: "Where is now their God?" (v. 2; Ps. 42:3; cf. Matt. 27:43).

"Our God is in the heavens", the faithful reply, "and our hearts are centred around Him!" As for the people of the world, generally speaking, it does not take long to discover where their affections lie. The majority are not ashamed of their idols: silver and gold (v. 4), the products of art and technology, entertainments and pleasures, together with singers, stars, or personalities of the moment. Let us also proclaim who is our God. Let us do it in such a way that His Name is known from now on by those around us. It will be so to the extent that we seek His glory and not our own (v. 1) — to the extent also in which everyone can see that we put our trust in Him alone (v. 1).

In contrast with the earthly praise and blessing of the kingdom (vv. 16, 17), as Christians we rejoice in that we are dead with Christ and have our place in resurrection with Him in the heavenly places.

Ψαλμό 116
1Χαιρω οτι ο Κυριος εισηκουσε της φωνης μου, των δεησεων μου·2οτι εκλινε το ωτιον αυτου προς εμε· και ενοσω ζω, θελω επικαλεισθαι αυτον.3Πονοι θανατου με περιεκυκλωσαν, και στενοχωριαι του αδου με ευρηκαν· θλιψιν και πονον απηντησα.4Και επεκαλεσθην το ονομα του Κυριου· ω Κυριε, λυτρωσον την ψυχην μου.5Ελεημων ο Κυριος και δικαιος· και ευσπλαγχνος ο Θεος ημων.6Ο Κυριος φυλαττει τους απλους· εταλαιπωρηθην, και με εσωσεν.7Επιστρεψον, ψυχη μου, εις την αναπαυσιν σου, διοτι ο Κυριος σε ευηργετησε.8Διοτι ελυτρωσας την ψυχην μου εκ θανατου, τους οφθαλμους μου απο δακρυων, τους ποδας μου απο ολισθηματος.9Θελω περιπατει ενωπιον του Κυριου εν γη ζωντων.
10Επιστευσα, δια τουτο ελαλησα· εγω ημην σφοδρα τεθλιμμενος·11εγω ειπα εν τη εκπληξει μου, πας ανθρωπος ειναι ψευστης.12Τι να ανταποδωσω εις τον Κυριον, δια πασας τας ευεργεσιας αυτου τας προς εμε;13θελω λαβει το ποτηριον της σωτηριας και θελω επικαλεσθη το ονομα του Κυριου.14Τας ευχας μου θελω αποδωσει εις τον Κυριον, τωρα ενωπιον παντος του λαου αυτου.15Πολυτιμος ενωπιον του Κυριου ο θανατος των οσιων αυτου.16Ναι, Κυριε διοτι ειμαι δουλος σου· ειμαι δουλος σου, υιος της δουλης σου· συ ελυσας τα δεσμα μου.17Εις σε θελω θυσιασει θυσιαν αινεσεως και το ονομα του Κυριου θελω επικαλεσθη.18Τας ευχας μου θελω αποδωσει εις τον Κυριον, τωρα εμπροσθεν παντος του λαου αυτου·19εν ταις αυλαις του οικου του Κυριου, εν μεσω σου, Ιερουσαλημ. Αλληλουια.

How much more so today can the redeemed of the Lord sing this song of the Israelite being brought back to his country: "I was brought low, and he helped me . . . thou hast delivered my soul from death . ." (vv. 6, 8)! However, when the believer recalls such a great salvation, it causes him to think of the rights which the Saviour has over him.

V. 8 recalls a threefold deliverance: God saves our souls, sustains our hearts which are overwhelmed by affliction and, lastly, keeps us safe from the snares and temptations into which we, in our weakness, run the risk of falling. That is why each of us can ask the question in v. 12: "What shall I render unto the LORD for all his benefits toward me?" "I love the LORD," the psalmist replies. These are the first words of the psalm and the first effect of the Gospel, forming the foundation of all that follows. Then, out of the abundance of the heart, the mouth can confess the name of the Lord (v. 10; 2 Cor. 4:13). But there is more than one way of witnessing for Him: "I will take the cup of salvation . . . I will offer to thee the sacrifice of thanksgiving . . . yes, in the presence of all his people" (vv. 13, 17, 14). Let us therefore offer to Him from our hearts these sacrifices of praise, "the fruit of our lips giving thanks to his name" (Heb. 13:15).

Ψαλμό 117; Ψαλμό 118:1-14
1Αινειτε τον Κυριον, παντα τα εθνη· δοξολογειτε αυτον, παντες οι λαοι·2Διοτι το ελεος αυτου ειναι μεγα εφ' ημας· και η αληθεια του Κυριου μενει εις τον αιωνα. Αλληλουια.
1Δοξολογειτε τον Κυριον, διοτι ειναι αγαθος, διοτι το ελεος αυτου μενει εις τον αιωνα.2Ας ειπη τωρα ο Ισραηλ, οτι το ελεος αυτου μενει εις τον αιωνα.3Ας ειπη τωρα ο οικος Ααρων, οτι το ελεος αυτου μενει εις τον αιωνα.4Ας ειπωσι τωρα οι φοβουμενοι τον Κυριον, οτι το ελεος αυτου μενει εις τον αιωνα.5Εν θλιψει επεκαλεσθην τον Κυριον· ο Κυριος μου υπηκουσε, δους ευρυχωριαν.6Ο Κυριος ειναι υπερ εμου· δεν θελω φοβηθη· τι να μοι καμη ανθρωπος;7Ο Κυριος ειναι υπερ εμου μεταξυ των βοηθουντων με· και εγω θελω ιδει την εκδικησιν επι τους εχθρους μου.8Καλλιον να ελπιζη τις επι Κυριον, παρα να θαρρη επ' ανθρωπον.9Καλλιον να ελπιζη τις επι Κυριον, παρα να θαρρη επ' αρχοντας.10Παντα τα εθνη με περιεκυκλωσαν· αλλ' εν τω ονοματι τον Κυριου θελω κατατροπωσει αυτους.11Με περιεκυκλωσαν, ναι, με περιεκυκλωσαν πανταχοθεν· αλλ' εν τω ονοματι του Κυριου θελω κατατροπωσει αυτους.12Με περιεκυκλωσαν ως μελισσαι· εσβεσθησαν ως πυρ ακανθων· διοτι εν τω ονοματι του Κυριου θελω κατατροπωσει αυτους.13Με ωθησας δυνατα δια να πεσω· αλλ' ο Κυριος με εβοηθησε.14Δυναμις μου και υμνος ειναι ο Κυριος, και εγεινεν εις εμε σωτηρια.

If we enjoy the Lord for ourselves (Ps. 116), by so doing we will invite others to worship Him with us. The same happens here with Israel. At one time they were jealous of their privileges and absolutely despised the other nations, but now they invite the nations to join in the universal praise (v. 1; Rom. 10:19; Rom. 15:11).

Once again the mercy and the truth of God are mentioned together (v. 2; see Ps. 108:4; Ps. 115:1). They represent the twofold manifestation to men of God's essential characteristics: love and light. What an inexhaustible theme of meditation is contained in this precious, little psalm (which happens to be the central chapter of the Bible).

In Psalm 118 the mercy of the LORD is the theme of praise. Surrounded and threatened by the whole world, Israel will experience that the help of men and princes is vain (vv. 8, 9; Psalm 108:12). The name of the LORD will be the only safeguard. As for us, we are threatened, alas, essentially by the lusts of our own wretched hearts (James 1:14). We have been on the verge of falling so many times, but God has been there to help us; He has kept our feet from falling (v. 13; Psalm 116:8). Man will be able to do nothing against us (v. 6), nor for us (v. 8), for the Lord is our strength (v. 14).

Ψαλμό 118:15-29
15Φωνη αγαλλιασεως και σωτηριας ειναι εν σκηναις δικαιων· η δεξια του Κυριου καμνει κατορθωματα.16Η δεξια του Κυριου υψωθη· η δεξια του Κυριου καμνει κατορθωματα.17Δεν θελω αποθανει αλλα θελω ζησει και θελω διηγεισθαι τα εργα του Κυριου.18Αυστηρως με επαιδευσεν ο Κυριος, αλλα δεν με παρεδωκεν εις θανατον.
19Ανοιξατε εις εμε τας πυλας της δικαιοσυνης· θελω εισελθει εις αυτας και θελω δοξολογησει τον Κυριον.20Αυτη ειναι η πυλη του Κυριου· οι δικαιοι θελουσιν εισελθει εις αυτην.21Θελω σε δοξολογει, διοτι μου επηκουσας και εγεινες εις εμε σωτηρια.22Ο λιθος, τον οποιον απεδοκιμασαν οι οικοδομουντες, ουτος εγεινε κεφαλη γωνιας·23παρα Κυριου εγεινεν αυτη και ειναι θαυμαστη εν οφθαλμοις ημων.24Αυτη ειναι η ημερα, την οποιαν εκαμεν ο Κυριος· ας αγαλλιασθωμεν και ας ευφρανθωμεν εν αυτη.25Ω Κυριε, σωσον, δεομαι· ω Κυριε, ευοδωσον, δεομαι.26Ευλογημενος ο ερχομενος εν ονοματι Κυριου· σας ευλογησαμεν εκ του οικου του Κυριου.27Ο Θεος ειναι ο Κυριος και εδειξε φως εις ημας· φερετε την θυσιαν δεδεμενην με σχοινια εως των κερατων του θυσιαστηριου.28Συ εισαι ο Θεος μου, και θελω σε δοξολογει· ο Θεος μου, θελω σε υψονει.29Δοξολογειτε τον Κυριον, διοτι ειναι αγαθος, διοτι το ελεος αυτου μενει εις τον αιωνα.

This psalm has an important place in the prophecies relating to the Lord. V. 22, which is quoted in the Gospels as well as in 1 Peter 2:7, announces both the rejection of Christ and the place which will be His. May these counsels of God in Christ always be "a marvellous thing in our eyes" (v. 23). Vv. 25, 26 remind us of the Messiah's entry into Jerusalem and the cries shouted by the crowd: "Save now, I beseech thee" (Hosanna in Hebrew). "Blessed is he that cometh in the name of the Lord" (Matt. 21:9). In spite of themselves, the Jewish people called upon Him and honoured Him that day, just as the Scriptures foretold. Those same Scriptures ought to open the eyes of that people today. However, the time is coming when this passage will reach its true fulfilment. The triumphant Messiah will be received and greeted by the faithful remnant.

Amongst the Jews this psalm formed part of the Passover ritual. Perhaps it was the hymn which was sung by the Lord with His disciples after the supper? (Mark 14:26). If that is the case, then with what feeling would He have sung at such a time vv. 6, 21, 22 and the end of verse 27: "Bind the sacrifice . . . unto the horns of the altar"!

The psalm ends as it began: praising the unchanging mercy of the LORD (vv. 1, 29).

Ψαλμό 119:1-16
1> Μακαριοι οι αμωμοι εν οδω· οι περιπατουντες εν τω νομω του Κυριου·2Μακαριοι οι φυλαττοντες τα μαρτυρια αυτου, οι εκζητουντες αυτον εξ ολης καρδιας·3αυτοι βεβαιως δεν πραττουσιν ανομιαν· εν ταις οδοις αυτου περιπατουσι.
4Συ προσεταξας να φυλαττωνται ακριβως αι εντολαι σου.5Ειθε να κατευθυνωνται αι οδοι μου, δια να φυλαττω τα διαταγματα σου6Τοτε δεν θελω αισχυνθη, οταν επιβλεπω εις παντα τα προσταγματα σου.
7Θελω σε δοξολογει εν ευθυτητι καρδιας, οταν μαθω τας κρισεις της δικαιοσυνης σου.8Τα διαταγματα σου θελω φυλαττει· μη με εγκαταλιπης ολοκληρως.
9> Τινι τροπω θελει καθαριζει ο νεος την οδον αυτου; φυλαττων τους λογους σου.
10Εξ ολης της καρδιας μου σε εξεζητησα· με μη αφησης να αποπλανηθω απο των προσταγματων σου.
11Εν τη καρδια μου εφυλαξα τα λογια σου, δια να μη αμαρτανω εις σε.
12Ευλογητος εισαι, Κυριε· διδαξον με τα διαταγματα σου.
13Δια των χειλεων μου διηγηθην πασας τας κρισεις του στοματος σου.14Εν τη οδω των μαρτυριων σου ευφρανθην, ως δια παντα τα πλουτη.15Εις τας εντολας σου θελω μελετα, και εις τας οδους σου θελω ενατενιζει.16Εις τα διαταγματα σου θελω εντρυφα· δεν θελω λησμονησει τους λογους σου.

"Blessed are they that hear the word of God, and keep it", said the Lord Jesus to the crowds (Luke 11:28). This magnificent psalm speaks to us right the way through about this happiness and privilege. Blessed are the undefiled ("pure in heart," Matt. 5:8), who take pleasure in the testimonies of the Lord and who delight in His statutes (v. 16). But those who carefully keep His commandments (vv. 2, 4, 5, 8) and who walk in them (v. 1) are doubly blessed.

A serious question is raised in v. 9. It does not make sense to the young people of the world who openly make fun of the scruples of the young believer. For the latter, however, the question is vital: "Wherewithal shall a young man cleanse his way?" The answer follows immediately: "By taking heed thereto according to thy word." Let us remember this secret of an undefiled walk, to protect us from sinning against God (v. 11) and also against our own bodies (1 Cor. 6:18). By hiding the Word in our hearts, by engraving upon them key passages like v. 9, we will be armed against "the evil day" when temptation arises (Eph. 6:13, 17). For if we keep His commandments with care, our faithful God will keep us with like care. May His word dwell richly in us! (Col. 3:16).

Ψαλμό 119:17-40
17> Ανταμειψον τον δουλον σου· ουτω θελω ζησει, και θελω φυλαξει τον λογον σου.
18Ανοιξον τους οφθαλμους μου, και θελω βλεπει τα θαυμασια τα εκ του νομου σου.
19Παροικος ειμαι εγω εν τη γη· μη κρυψης απ' εμου τα προσταγματα σου.
20Η ψυχη μου λιποθυμει εκ του ποθου τον οποιον εχω εις τας κρισεις σου παντοτε.
21Συ επετιμησας τους επικαταρατους υπερηφανους, τους εκκλινοντας απο των προσταγματων σου.
22Σηκωσον απ' εμου το ονειδος και την καταφρονησιν· διοτι εφυλαξα τα μαρτυρια σου.
23Αρχοντες τωοντι εκαθισαν και ελαλουν εναντιον μου· αλλ' ο δουλος σου εμελετα εις τα διαταγματα σου.
24Τα μαρτυρια σου βεβαιως ειναι η τρυφη μου και οι συμβουλοι μου.
25> Η ψυχη μου εκολληθη εις το χωμα· ζωοποιησον με κατα τον λογον σου.
26Εφανερωσα τας οδους μου, και μου εισηκουσας· διδαξον με τα διαταγματα σου.27Καμε με να εννοω την οδον των εντολων σου, και θελω μελετα εις τα θαυμασια σου.
28Η ψυχη μου τηκεται υπο θλιψεως· στερεωσον με κατα τον λογον σου.29Απομακρυνον απ' εμου την οδον του ψευδους, και χαρισον μοι τον νομον σου.
30Την οδον της αληθειας εξελεξα· προ οφθαλμων μου εθεσα τας κρισεις σου.31Προσεκολληθην εις τα μαρτυρια σου· Κυριε, μη με καταισχυνης.32Την οδον των προσταγματων σου θελω τρεχει, οταν πλατυνης την καρδιαν μου.
33> Διδαξον με, Κυριε, την οδον των διαταγματων σου, και θελω φυλαττει αυτην μεχρι τελους.34Συνετισον με, και θελω φυλαττει τον νομον σου· ναι, θελω φυλαττει αυτον εν ολη καρδια.
35Οδηγησον με εις την οδον των προσταγματων σου· διοτι ευφραινομαι εις αυτην.36Κλινον την καρδιαν μου εις τα μαρτυρια σου και μη εις πλεονεξιαν.
37Αποστρεψον τους οφθαλμους μου απο του να βλεπωσι ματαιοτητα· ζωοποιησον με εν τη οδω σου.
38Εκτελεσον τον λογον σου προς τον δουλον σου, οστις ειναι δεδομενος εις τον φοβον σου.
39Αφαιρεσον το ονειδος μου, το οποιον φοβουμαι· διοτι αι κρισεις σου ειναι αγαθαι.
40Ιδου, επεθυμησα τας εντολας σου· ζωοποιησον με δια της δικαιοσυνης σου.

When we open our Bible, let us always start by asking the Lord to open our eyes so that we can behold the wondrous things in it (v. 18). Let us ask Him at the same time to turn our eyes away from "vanity" (v. 37). How many things that word covers! It is not possible to find one's pleasure both in the Word and in the things of this world, for example the love of wealth (v. 36; read Luke 16:13). Another obstacle which so often closes the Scriptures to us is a bad conscience. How can we enjoy what reproves us? First of all we must confess our sins: "I have declared my ways", says the psalmist; then he adds "teach me . . . (vv. 26, 33; Ps. 32:5, 8); make me to understand . . . (v. 27); give me understanding (v. 34)," prayers which are all pleasing to the Lord. His testimonies are "my counsellors" (v. 24). But I must allow myself to be counselled by them!

Notice also the progress made between vv. 30, 32 and 36. The believer has chosen the way of faithfulness; he determines to run along it and asks God, not to widen that road, but to enlarge his heart so that the object of his affections can draw him more strongly (Phil. 3:14). Finally he depends on God to make him walk in that path (v. 35).

Ψαλμό 119:41-64
41> Και ας ελθη επ εμε το ελεος σου, Κυριε, και η σωτηρια σου κατα τον λογον σου.42Τοτε θελω αποκριθη προς τον ονειδιζοντα με· διοτι ελπιζω επι τον λογον σου.
43Και μη αφαιρεσης ολοτελως απο του στοματος μου τον λογον της αληθειας· διοτι ηλπισα επι τας κρισεις σου.44Και θελω φυλαττει τον νομον σου διαπαντος, εις τον αιωνα του αιωνος.
45Και θελω περιπατει εν ευρυχωρια· διοτι εξεζητησα τας εντολας σου.46Και θελω ομιλει περι των μαρτυριων σου εμπροσθεν βασιλεων, και δεν θελω αισχυνθη.47Και θελω εντρυφα εις τα προσταγματα σου, τα οποια ηγαπησα.48Και θελω υψονει τας χειρας μου προς τα προσταγματα σου, τα οποια ηγαπησα· και θελω μελετα εις τα διαταγματα σου.
49> Ενθυμηθητι τον λογον τον προς τον δουλον σου, εις τον οποιον με επηλπισας.
50Αυτη ειναι η παρηγορια μου εν τη θλιψει μου, οτι ο λογος σου με εζωοποιησεν.
51Οι υπερηφανοι με εχλευαζον σφοδρα· αλλ' εγω απο του νομου σου δεν εξεκλινα.
52Ενεθυμηθην τας απ' αιωνος κρισεις σου, Κυριε, και παρηγορηθην.
53Φρικη με κατελαβεν εξ αιτιας των ασεβων, των εγκαταλειποντων τον νομον σου.
54Τα διαταγματα σου υπηρξαν εις εμε ψαλμωδιαι εν τω οικω της παροικιας μου.
55Ενεθυμηθην εν νυκτι το ονομα σου, Κυριε· και εφυλαξα τον νομον σου.56Τουτο εγεινεν εις εμε, διοτι εφυλαξα τας εντολας σου.
57> συ, Κυριε, μερις μου εισαι· ειπα να φυλαξω τους λογους σου.
58Παρεκαλεσα το προσωπον σου εν ολη καρδια· ελεησον με κατα τον λογον σου.
59Διελογισθην τας οδους μου και εστρεψα τους ποδας μου εις τα μαρτυρια σου.60Εσπευσα και δεν εβραδυνα να φυλαξω τα προσταγματα σου.
61Στιφη ασεβων με περιεκυκλωσαν· αλλ' εγω δεν ελησμονησα τον νομον σου.
62Το μεσονυκτιον εγειρομαι δια να σε δοξολογω δια τας κρισεις της δικαιοσυνης σου.
63Εγω ειμαι μετοχος παντων των φοβουμενων σε και φυλαττοντων τας εντολας σου.
64Η γη, Κυριε, ειναι πληρης του ελεους σου· διδαξον με τα διαταγματα σου.

The Word of God orders the whole life of the believer. It allows him to reply when someone has done him wrong, not necessarily in words but with the patience and confidence which it teaches him (v. 42). Because it is "the word of truth" (v. 43), it gives the man of God assurance and authority when he speaks and a holy liberty in his walk. Why are we often so shy in our small witness? Precisely because we lack that inner power and conviction which the Word of truth communicates when it is believed, loved and meditated upon. "Thy statutes have been my songs . ." (v. 54). What a Lord we have! Of which head of state, even if he were the best, could it be said that his commandments bring joy to those who have to submit to them?

Vv. 57-64 show us the heart of the believer who is dedicated to walking in line with the Lord's will: "I thought on my ways . . ." (v. 59), says the faithful one; then afterwards "and turned my feet." How often it is, sadly, that we behave in the reverse way. Remember also v. 63: "I am a companion of all them . . . that keep thy precepts" (see vv. 79, 115). Let us ask ourselves with whom do we keep company (Prov. 13:20).

Ψαλμό 119:65-88
65> Συ, Κυριε, ευηργετησας τον δουλον σου κατα τον λογον σου.66Διδαξον με φρονησιν και γνωσιν· διοτι επιστευσα εις τα προσταγματα σου.
67Πριν ταλαιπωρηθω, εγω επλανωμην· αλλα τωρα εφυλαξα τον λογον σου.
68Συ εισαι αγαθος και αγαθοποιος· διδαξον με τα διαταγματα σου.
69Οι υπερηφανοι επλεξαν κατ' εμου ψευδος· αλλ' εγω εν ολη καρδια θελω φυλαττει τας εντολας σου.70Η καρδια αυτων επηξεν ως παχος· αλλ' εγω εντρυφω εις τον νομον σου.
71Καλον εγεινεν εις εμε οτι εταλαιπωρηθην, δια να μαθω τα διαταγματα σου.
72Ο νομος του στοματος σου ειναι καλητερος εις εμε, υπερ χιλιαδας χρυσιου και αργυριου.
73> Αι χειρες σου με εκαμαν και με επλασαν· συνετισον με, και θελω μαθει τα προσταγματα σου.
74Οι φοβουμενοι σε θελουσι με ιδει και ευφρανθη, διοτι ηλπισα επι τον λογον σου.
75Γνωριζω, Κυριε, οτι αι κρισεις σου ειναι δικαιοσυνη, και οτι πιστως με εταλαιπωρησας.
76Ας με παρηγορηση, δεομαι, το ελεος σου, κατα τον λογον σου τον προς τον δουλον σου.77Ας ελθωσιν επ' εμε οι οικτιρμοι σου, δια να ζω· διοτι ο νομος σου ειναι η τρυφη μου.
78Ας αισχυνθωσιν οι υπερηφανοι, διοτι ζητουσιν αδικως να με ανατρεψωσιν· αλλ' εγω θελω μελετα εις τας εντολας σου.79Ας επιστρεψωσιν εις εμε οι φοβουμενοι σε, και οι γνωριζοντες τα μαρτυρια σου·
80Ας ηναι η καρδια μου αμωμος εις τα διαταγματα σου, δια να μη αισχυνθω.
81> Λιποθυμει η ψυχη μου δια την σωτηριαν σου· επι τον λογον σου ελπιζω.82Οι οφθαλμοι μου απεκαμον δια τον λογον σου, λεγοντες, Ποτε θελεις με παρηγορησει;
83Διοτι εγεινα ως ασκος εν τω καπνω· αλλα τα διαταγματα σου δεν ελησμονησα.
84Ποσαι ειναι αι ημεραι του δουλου σου; ποτε θελεις καμει κρισιν εναντιον των καταδιωκοντων με;
85Οι υπερηφανοι, οι εναντιοι του νομου σου, εσκαψαν εις εμε λακκους.86Παντα τα προσταγματα σου ειναι αληθεια· αδικως με κατατρεχουσι· βοηθησον μοι.87Παρ' ολιγον με κατεστρεψαν εις την γην· αλλ' εγω δεν εγκατελιπον τας εντολας σου.
88Ζωοποιησον με κατα το ελεος σου· και θελω φυλαξει τα μαρτυρια του στοματος σου.

The request in v. 17 has been fulfilled. "Thou hast dealt well with thy servant" (v. 65) – but in a way which the psalmist had not expected: through affliction. He acknowledges, "It is good for me that I have been afflicted" (v. 71). Why? Because "before I was afflicted I went astray" (v. 67). The good Shepherd has been forced to use this painful means to bring the wandering sheep back onto the right path. But the soul has learnt a far more important lesson from this: he has come to know his God and no longer needs to understand in order to know that His love has not changed. He says, "I know that thou in faithfulness hast afflicted me" (v. 75).

Amongst the nomads in the desert, making a water-skin requires patient preparation. It is placed in smoke for it to lose the original bitter taste and smell from the leather, which would otherwise make the water impure. So it is with the Christian (v. 83). The testing fire has to pass over him in order to remove his natural sourness and stiffness and make him fit for service. "Thy hands have made me and fashioned me; give me understanding . . ." (v. 73). Happy prayer of the redeemed! Yes, Lord, fashion my spirit too in the ways which You choose; make me flexible and responsive to Your will!

Ψαλμό 119:89-112
89> Εις τον αιωνα, Κυριε, διαμενει ο λογος σου εν τω ουρανω·90η αληθεια σου εις γενεαν και γενεαν· εθεμελιωσας την γην, και διαμενει.91Κατα τας διαταξεις σου διαμενουσιν εως της σημερον, διοτι τα συμπαντα ειναι δουλοι σου.
92Εαν ο νομος σου δεν ητο η τρυφη μου, τοτε ηθελον χαθη εν τη θλιψει μου.
93Εις τον αιωνα δεν θελω λησμονησει τας εντολας σου, διοτι εν αυταις με εζωοποιησας.
94Σος ειμαι εγω· σωσον με· διοτι τας εντολας σου εξεζητησα.
95Οι ασεβεις με περιεμενον δια να με αφανισωσιν· αλλ' εγω θελω προσεχει εις τα μαρτυρια σου.
96Εις πασαν τελειοτητα ειδον οριον· αλλ' ο νομος σου ειναι πλατυς σφοδρα.
97> Ποσον αγαπω τον νομον σου· ολην την ημεραν ειναι μελετη μου.
98Δια των προσταγματων σου με εκαμες σοφωτερον των εχθρων μου, διοτι ειναι παντοτε μετ' εμου.99Ειμαι συνετωτερος παντων των διδασκοντων με· διοτι τα μαρτυρια σου ειναι μελετη μου.100Ειμαι συνετωτερος των γεροντων· διοτι εφυλαξα τας εντολας σου.
101Απο πασης οδου πονηρας εκωλυσα τους ποδας μου, δια να φυλαξω τον λογον σου.
102Απο των κρισεων σου δεν εξεκλινα· διοτι συ με εδιδαξας.
103Ποσον γλυκεις ειναι οι λογοι σου εις τον ουρανισκον μου· ειναι υπερ μελι εις το στομα μου.104Εκ των εντολων σου εγεινα συνετος· δια τουτο εμισησα πασαν οδον ψευδους.
105> Λυχνος εις τους ποδας μου ειναι ο λογος σου και φως εις τας τριβους μου.
106Ωμοσα και θελω εμμενει να φυλαττω τας κρισεις της δικαιοσυνης σου.
107Εταλαιπωρηθην σφοδρα· Κυριε, ζωοποιησον με κατα τον λογον σου.
108Προσδεξαι, δεομαι, τας προαιρετικας προσφορας του στοματος μου, Κυριε· και διδαξον με τας κρισεις σου.
109Η ψυχη μου ειναι παντοτε εν κινδυνω· τον νομον σου ομως δεν ελησμονησα.110Οι ασεβεις εστησαν εις εμε παγιδα· αλλ' εγω απο των εντολων σου δεν εξεκλινα.
111Τα μαρτυρια σου εκληρονομησα εις τον αιωνα· διοτι ταυτα ειναι η αγαλλιασις της καρδιας μου.112Εκλινα την καρδιαν μου εις το να καμνω τα διαταγματα σου παντοτε μεχρι τελους.

No matter how firmly the earth has been established (v. 90), the Word of the Lord has been established even more so. What a blessing, in a world where everything is uncertain, where the frenzied activity of fallen man unfolds in thoughts which will all perish, to be able to know the eternal thoughts of God and to trust in His unchanging promises! Heaven and earth will pass away but His words will not pass away (Matt. 24:35). Moreover all creation has only one purpose: "for all are thy servants . . ." (v. 91). Such is also our privilege, but let us serve Him intelligently and with all our hearts.

Only the Lord truly lived up to vv. 97-112. He understood more "than the ancients" because He kept the divine precepts, whilst they were happy just to teach them (v. 100). He was wiser than all the enemies who set traps for Him (v. 110; Matthew 22:15, 34).

Who would risk travelling at night without a lamp across an area riddled with obstacles? In the darkness of this world and amidst the traps set by wicked people lying in wait (vv. 110, 95), the Word is that lamp, that indispensable light on our pathway (v. 105). Let us not be afraid of using it too much, in order to see where we are treading (v. 101)!

Ψαλμό 119:113-136
113> Εμισησα τους διεστραμμενους στοχασμους· τον δε νομον σου ηγαπησα.
114Συ εισαι η σκεπη μου και η ασπις μου· επι τον λογον σου ελπιζω.
115Απομακρυνθητε απ' εμου οι πονηρευομενοι· διοτι θελω φυλαττει τα προσταγματα του Θεου μου.
116Υποστηριζε με κατα τον λογον σου και θελω ζη· και μη με καταισχυνης εις την ελπιδα μου.117Υποστηριζε με και θελω σωθη· και θελω προσεχει διαπαντος εις τα διαταγματα σου.
118Συ κατεπατησας παντας τους εκκλινοντας απο των διαταγματων σου· διοτι ματαια ειναι η δολιοτης αυτων.119Αποσκυβαλιζεις παντας τους πονηρους της γης· δια τουτο ηγαπησα τα μαρτυρια σου.120Εφριξεν η σαρξ μου απο του φοβου σου, και απο των κρισεων σου εφοβηθην.
121> Εκαμα κρισιν και δικαιοσυνην· μη με παραδωσης εις τους αδικουντας με.122Γενου εγγυητης του δουλου σου εις καλον· ας μη με καταθλιψωσιν οι υπερηφανοι.
123Οι οφθαλμοι μου απεκαμον δια την σωτηριαν σου και δια τον λογον της δικαιοσυνης σου.
124Καμε μετα του δουλου σου κατα το ελεος σου και διδαξον με τα διαταγματα σου.125Δουλος σου ειμαι εγω· συνετισον με, και θελω γνωρισει τα μαρτυρια σου.
126Καιρος ειναι δια να ενεργηση ο Κυριος· ηκυρωσαν τον νομον σου.
127Δια τουτο ηγαπησα τα προσταγματα σου υπερ χρυσιον, και υπερ χρυσιον καθαρον.128Δια τουτο εγνωρισα ορθας πασας τας εντολας σου περι παντος πραγματος· και εμισησα πασαν οδον ψευδους.
129> Θαυμαστα ειναι τα μαρτυρια σου· δια τουτο εφυλαξεν αυτα η ψυχη μου.
130Η φανερωσις των λογων σου φωτιζει· συνετιζει τους απλους.
131Ηνοιξα το στομα μου και ανεστεναξα· διοτι επεθυμησα τα προσταγματα σου.
132Επιβλεψον επ' εμε και ελεησον με, καθως συνειθιζεις προς τους αγαπωντας το ονομα σου.
133Στερεωσον τα βηματα μου εις τον λογον σου· και ας μη με κατακυριευση μηδεμια ανομια.
134Λυτρωσον με απο καταδυναστειας ανθρωπων, και θελω φυλαττει τας εντολας σου.
135Επιφανον το προσωπον σου επι τον δουλον σου, και διδαξον με τα διαταγματα σου.
136Ρυακας υδατων κατεβιβασαν οι οφθαλμοι μου, επειδη δεν φυλαττουσι τον νομον σου.

The Word which is a light on my path also shows me just how deep the darkness is around me: It makes me abhor evil and deceit. Indeed, without this divine guide, I can be mistaken and call something good which is actually evil, or something true which is in fact a lie; whereas the Book of God's thoughts teaches me to see the world and what is in it as He sees it.

"Give me understanding," the faithful servant asks (vv. 125, 34, 169). Understanding is generally considered to be a natural gift. However, this prayer shows us that it is possible to acquire it. It is the Word which gives true understanding (v. 130). "I am thy servant . . ." the psalmist declares, having chosen to observe God's will (v. 125). This will is expressed in the Bible by different words: law, commandments, statutes, precepts, testimonies, ordinances, judgments . . . nor are these synonymous. As far as the Christian is concerned, the Word is no longer forced upon him in a legal way. His obedience to it stems from the love which he feels not only for the marvellous testimonies of the Lord (vv. 113, 127) but also for His name (v. 132).

Ψαλμό 119:137-160
137> Δικαιος εισαι, Κυριε, και ευθειαι αι κρισεις σου.138Τα μαρτυρια σου, τα οποια διεταξας, ειναι δικαιοσυνη και υπερτατη αληθεια.
139Ο ζηλος μου με κατεφαγε, διοτι ελησμονησαν τους λογους σου οι εχθροι μου.
140Ο λογος σου ειναι κεκαθαρισμενος σφοδρα· δια τουτο ο δουλος σου αγαπα αυτον.
141Μικρος ειμαι και εξουδενωμενος· δεν ελησμονησα ομως τας εντολας σου.
142Η δικαιοσυνη σου ειναι δικαιοσυνη εις τον αιωνα, και ο νομος σου αληθεια.
143Θλιψεις και στενοχωριαι με ευρηκαν· τα προσταγματα σου ομως ειναι η χαρα μου.144Τα μαρτυρια σου ειναι δικαιοσυνη εις τον αιωνα· Συνετισον με και θελω ζησει.
145> Εκραξα εν ολη καρδια· ακουσον μου, Κυριε, και θελω φυλαξει τα διαταγματα σου.146Εκραξα προς σε· σωσον με, και θελω φυλαξει τα μαρτυρια σου.
147Προελαβον την αυγην και εκραξα· ηλπισα επι τον λογον σου.148Οι οφθαλμοι μου προλαμβανουσι τας νυκτοφυλακας, δια να μελετω εις τον λογον σου.
149Ακουσον της φωνης μου κατα το ελεος σου· ζωοποιησον με, Κυριε, κατα την κρισιν σου.
150Επλησιασαν οι ακολουθουντες την πονηριαν· εξεκλιναν απο του νομου σου.151Συ, Κυριε, εισαι πλησιον, και παντα τα προσταγματα σου ειναι αληθεια.
152Προ πολλου εγνωρισα εκ των μαρτυριων σου, οτι εις τον αιωνα εθεμελιωσας αυτα.
153> Ιδε την θλιψιν μου και ελευθερωσον με· διοτι δεν ελησμονησα τον νομον σου.154Δικασον την δικην μου και λυτρωσον με· ζωοποιησον με κατα τον λογον σου.
155Μακραν απο ασεβων η σωτηρια· διοτι δεν εκζητουσι τα διαταγματα σου.
156Μεγαλοι οι οικτιρμοι σου, Κυριε· ζωοποιησον με κατα τας κρισεις σου.
157Πολλοι ειναι οι καταδιωκοντες με και οι θλιβοντες με· αλλ' απο των μαρτυριων σου δεν εξεκλινα.
158Ειδον τους παραβατας και εταραχθην· διοτι δεν εφυλαξαν τον λογον σου.
159Ιδε ποσον αγαπω τας εντολας σου· Κυριε, ζωοποιησον με κατα το ελεος σου.
160Το κεφαλαιον του λογου σου ειναι η αληθεια· και εις τον αιωνα μενουσι πασαι αι κρισεις της δικαιοσυνης σου.

The righteousness of God is the predominant theme from vv. 137-144. It is not a subject of terror for those who fear the LORD, who walk in His light and who know His love (vv. 149, 159). In an unrighteous world the faithful servant delights to praise God's righteousness which, like His love, is everlasting (vv. 142, 144).

"Thy word is very pure" (v. 140). The more it is put to the test (like gold in the crucible) the more it shows that it is purity itself (JND).

The verses beginning at v. 145 express the absolute dependence of the faithful servant. Four times he asks in this passage, "Quicken me . . ." (vv. 149, 154, 156, 159; see also vv. 25, 40, 88, 107). It is God who gives life; it is He who also preserves and sustains it. But this prayer is primarily concerned with the soul of the redeemed. "Quicken me according to thy Word", for "man shall not live by bread alone, but by every word that proceedeth out of the mouth of God" (Matt. 4:4; Deut. 8:3).

Remember v. 160 well: "Thy word is true from the beginning . . ." The Bible does not consist of a collection of truths from which each person chooses the ones which appeal to him. It is a complete work which cannot be divided, one which we either accept or reject. The whole of it is truth (John 17:17).

Ψαλμό 119:161-176
161> Αρχοντες με κατεδιωξαν αναιτιως· αλλ' η καρδια μου τρεμει απο του λογου σου.
162Αγαλλομαι εις τον λογον σου, ως ο ευρισκων λαφυρα πολλα.
163Μισω και βδελυττομαι το ψευδος· τον νομον σου αγαπω.
164Επτακις της ημερας σε αινω, δια τας κρισεις της δικαιοσυνης σου.
165Ειρηνην πολλην εχουσιν οι αγαπωντες τον νομον σου· και εις αυτους δεν υπαρχει προσκομμα.
166Ηλπισα επι την σωτηριαν σου, Κυριε· και επραξα τα προσταγματα σου.
167Εφυλαξεν η ψυχη μου τα μαρτυρια σου· και ηγαπησα αυτα σφοδρα.168Εφυλαξα τας εντολας σου και τα μαρτυρια σου· διοτι πασαι αι οδοι μου ειναι ενωπιον σου.
169> Ας πλησιαση η κραυγη μου ενωπιον σου, Κυριε· συνετισον με κατα τον λογον σου.170Ας ελθη η δεησις μου ενωπιον σου· λυτρωσον με κατα τον λογον σου.
171Τα χειλη μου θελουσι προφερει υμνον, οταν με διδαξης τα διαταγματα σου.
172Η γλωσσα μου θελει λαλει τον λογον σου· διοτι παντα τα προσταγματα σου ειναι δικαιοσυνη.
173Ας ηναι η χειρ σου εις βοηθειαν μου· διοτι εξελεξα τας εντολας σου.174Επεθυμησα την σωτηριαν σου, Κυριε· και ο νομος σου ειναι τρυφη μου.
175Ας ζηση η ψυχη μου και θελει σε αινει· και αι κρισεις σου ας με βοηθωσι.
176Περιεπλανηθην ως προβατον απολωλος· ζητησον τον δουλον σου· διοτι δεν ελησμονησα τα προσταγματα σου.

The faithful servant, persecuted by princes for no reason, is afraid, not of them, but of the Word; he is afraid to disobey it (v. 161). And yet it is his joy! (v. 162). May the Word of our God be a treasure to our hearts! Inexhaustible riches are hidden in it, but only those who allow the Word to rule their lives discover them.

To be able to give, one has to start by receiving: v. 171 reminds us that praise is the fruit of a heart which has been taught by the divine statutes. Being well nourished by them, we will know not only how to speak to the Lord, to praise Him intelligently, but also to speak out aloud, to the people around us, about our meditations (v. 172; cf. Eph. 5:19).

The last verses, which summarize the psalm, now reveal the main thought of it. Israel will have been led by the tribulation to realise how they had gone astray (v. 176). They will have learnt in their affliction to love the law of the LORD (vv. 163, 167, 174), to bring their conduct into line with it (vv. 165-167), to hate evil (v. 163) and to look only to God for salvation (v. 166). Before the final deliverance takes place (v. 174), inner restoration will have occurred, thereby allowing God to act for the blessing of His people and to bring them into the blessing of the Kingdom.

Ψαλμό 120, Ψαλμό 121
1> Εν τη θλιψει μου εκραξα προς τον Κυριον, και εισηκουσε μου.2Κυριε, λυτρωσον την ψυχην μου απο χειλεων ψευδων, απο γλωσσης δολιας.3Τι θελει σοι δωσει η τι θελει σοι προσθεσει, η δολια γλωσσα;4Τα ηκονημενα βελη του δυνατου, μετα ανθρακων αρκευθου.
5Ουαι εις εμε, διοτι παροικω εν Μεσεχ, κατοικω εν ταις σκηναις του Κηδαρ·6Πολυν καιρον κατωκησεν η ψυχη μου μετα των μισουντων την ειρηνην.7Εγω αγαπω την ειρηνην· αλλ' οταν ομιλω, αυτοι ετοιμαζονται δια πολεμον.
1> Υψονω τους οφθαλμους μου προς τα ορη· ποθεν θελει ελθει η βοηθεια μου;2Η βοηθεια μου ερχεται απο του Κυριου, του ποιησαντος τον ουρανον και την γην.3Δεν θελει αφησει να κλονισθη ο πους σου· ουδε θελει νυσταξει ο φυλαττων σε.4Ιδου, δεν θελει νυσταξει ουδε θελει αποκοιμηθη, ο φυλαττων τον Ισραηλ.5Ο Κυριος ειναι ο φυλαξ σου· ο Κυριος ειναι η σκεπη σου εκ δεξιων σου.6Την ημεραν ο ηλιος δεν θελει σε βλαψει, ουδε η σεληνη την νυκτα.7Ο Κυριος θελει σε φυλαττει απο παντος κακου· θελει φυλαττει την ψυχην σου.8Ο Κυριος θελει φυλαττει την εξοδον σου και την εισοδον σου, απο του νυν και εως του αιωνος.

The fifteen songs of degrees (Psalms 120-134) retrace in an increasing emphasis of joy the deliverance and restoration of the remnant of Israel.

Psalm 120 finds the faithful in their captivity among the Gentiles and we hear their cries. They are suffering from having to dwell amongst them "that hate peace." May we as Christians all the more realise just how greatly opposed the world is to God and thereby also to His children. The world knows no peace; still less can it give it. But what does the Lord say to His own? "My peace I give unto you: not as the world giveth, give I unto you" (John 14:27).

In Psalm 121 the faithful turn their attention from the scene of their suffering up towards the mountains (Zion, the object of their hope: see Ps. 87:1-2). However their help will come from even higher, from the Creator who established the mountains. The LORD responds to that faith with moving personal promises (vv. 3-8). Every believer can take these from the Lord for himself. He is in the world, but he will be kept (or preserved, emphasised six times) wherever he is and at all times in answer to the prayer of his Saviour. "I pray not that thou shouldest take them out of the world, but that thou shouldest keep them from the evil" (cf. v. 7 with John 17:15).

Ψαλμό 122, Ψαλμό 123
1> Ευφρανθην οτε μοι ειπον, Ας υπαγωμεν εις τον οικον του Κυριου·2Οι ποδες ημων θελουσιν ιστασθαι εν ταις πυλαις σου, Ιερουσαλημ·3Ιερουσαλημ, η ωκοδομημενη ως πολις συνηρμοσμενη ομου.4Εκει αναβαινουσιν αι φυλαι, αι φυλαι του Κυριου, κατα το διατεταγμενον εις τον Ισραηλ, δια να δοξολογησωσι το ονομα του Κυριου.5Διοτι εκει ετεθησαν θρονοι δια κρισιν, οι θρονοι του οικου του Δαβιδ.
6Ζητειτε την ειρηνην της Ιερουσαλημ· ας ευτυχωσιν οι αγαπωντες σε.7Ας ηναι ειρηνη εις τα τειχη σου, αφθονια εις τα παλατια σου.8Ενεκεν των αδελφων μου και των πλησιον μου, θελω λεγει τωρα, Ειρηνη εις σε·9ενεκεν του οικου Κυριου του Θεου ημων, θελω ζητει το καλον σου.
1> Υψωσα τους οφθαλμους μου προς σε τον κατοικουντα εν ουρανοις.2Ιδου, καθως οι οφθαλμοι των δουλων ατενιζουσιν εις την χειρα των κυριων αυτων, καθως οι οφθαλμοι της δουλης εις την χειρα της κυριας αυτης, ουτως οι οφθαλμοι ημων προς Κυριον τον Θεον ημων, εωσου ελεηση ημας.3Ελεησον ημας, Κυριε, ελεησον ημας διοτι εχορτασθημεν σφοδρα απο εξουδενωσεως.4Καθ' υπερβολην εχορτασθη η ψυχη ημων απο της υβρεως των τρυφωντων, απο της εξουδενωσεως των υπερηφανων.

The love which the Israelite feels for Jerusalem reflects the desires and the love of the Christian for the Assembly, which is precious to the heart of Christ. Will we therefore from now on go joyfully (v. 1) to the place where He has promised to be, to give thanks to His Name (cf. v. 4)?

Let us remember the promise in v. 6: "They shall prosper that love thee." Love for the assembly is a source of spiritual prosperity. How can this love be shown? By praying for peace in the assembly and seeking to do things for the good of the assembly (vv. 6-9).

Psalm 123 teaches us about dependence. The faithful lift their eyes expectantly to their God knowing that all their help is in Him (cf. 2 Chron. 20:12). They have no right to it; everything is grace. What can the Christian expect from men? He can be subjected to a great deal of contempt and insults from those who are at ease down here (vv. 3, 4; 1 Cor. 4:13). If he is able to endure such things it is only because his faith is directed towards his Saviour in heaven (v. 1; Psalm 141:8). Soon that faith will give place to sight. Full of disgrace today, tomorrow he will be filled with His likeness (Ps. 17:15).

Ψαλμό 124, Ψαλμό 125
1> Αν δεν ητο ο Κυριος μεθ' ημων, ας ειπη τωρα ο Ισραηλ·2αν δεν ητο ο Κυριος μεθ' ημων, οτε εσηκωθησαν ανθρωποι εφ' ημας,3ζωντας ηθελον μας καταπιει τοτε, ενω ο θυμος αυτων εφλεγετο εναντιον ημων·4Τοτε τα υδατα ηθελον μας καταποντισει, ο χειμαρρος ηθελε περασει επανωθεν της ψυχης ημων·5τοτε τα υδατα τα επηρμενα ηθελον περασει επανωθεν της ψυχης ημων.
6Ευλογητος Κυριος, οστις δεν παρεδωκεν ημας θηραμα εις τους οδοντας αυτων.7Η ψυχη ημων ελυτρωθη ως πτηνον απο της παγιδος των θηρευτων· η παγις συνετριβη, και ημεις ελυτρωθημεν.8Η βοηθεια ημων ειναι εν τω ονοματι του Κυριου, του ποιησαντος τον ουρανον και την γην.
1> Οι πεποιθοτες επι Κυριον ειναι ως το ορος Σιων, το οποιον δεν θελει σαλευθη· εις τον αιωνα διαμενει.2Καθως η Ιερουσαλημ κυκλονεται υπο των ορεων, ουτως ο Κυριος κυκλονει τον λαον αυτου απο του νυν και εως του αιωνος.3Διοτι δεν θελει διαμενει η ραβδος της ασεβειας επι τον κληρον των δικαιων, δια να μη εκτεινωσιν οι δικαιοι τας χειρας αυτων εις την ανομιαν.
4Αγαθοποιησον, Κυριε, τους αγαθους και τους ευθεις την καρδιαν.5Τους δε εκκλινοντας εις τας σκολιας οδους των, ο Κυριος θελει απαγαγει αυτους μετα των εργαζομενων την ανομιαν. Ειρηνη επι τον Ισραηλ.

Psalms 120-123 described the people suffering under oppression. Psalms 124 and 125 show us their deliverance. The faithful are pleased to repeat that it was only due to the LORD's intervention. Without it, they would have been swallowed up (v. 3), overwhelmed (vv. 4, 5) and devoured (v. 6). But if God is "for us" what could those do who rise up "against us"? (v. 2; Rom. 8:31). The Lord is able to rescue His people from the terrible snare of the fowlers (v. 7). The fowlers correspond prophetically with the Antichrist and the Assyrian, who are agents of Satan against the remnant of Israel. For us, they are a reminder of the enemies of our souls. If we put our faith in Christ He will help us to escape from their net, that is to say from "the sin which doth so easily beset us" (Heb. 12:1; Ps. 91:3).

It is just this faith which is the main theme of Psalm 125 — faith in the One who is able to keep us from falling (Jude 24). By relying on the Lord for support we shall not be moved (v. 1 JND trans.). However, if we are to walk properly it is not enough to have strong feet. Our path needs to be straight. Let us not follow those who "turn aside unto their crooked ways" (v. 5). Let us not forget also that before setting off on our walk we need upright hearts (v. 4).

Ψαλμό 126, Ψαλμό 127
1> Οτε ο Κυριος επανεφερε τους αιχμαλωτους της Σιων, ημεθα ως οι ονειρευομενοι.2Τοτε ενεπλησθη το στομα ημων απο γελωτος και η γλωσσα ημων απο αγαλλιασεως· τοτε ελεγον μεταξυ των εθνων, Μεγαλεια εκαμε δι' αυτους ο Κυριος.3Μεγαλεια εκαμεν ο Κυριος δι' ημας· ενεπλησθημεν χαρας.
4Επιστρεψον, Κυριε, τους αιχμαλωτους ημων, ως τους χειμαρρους εν τω νοτω.5Οι σπειροντες μετα δακρυων εν αγαλλιασει θελουσι θερισει.6Οστις εξερχεται και κλαιει, βασταζων σπορον πολυτιμον, ουτος βεβαιως θελει επιστρεψει εν αγαλλιασει, βασταζων τα χειροβολα αυτου.
1> Εαν ο Κυριος δεν οικοδομηση οικον, εις ματην κοπιαζουσιν οι οικοδομουντες αυτον· εαν ο Κυριος δεν φυλαξη πολιν, εις ματην αγρυπνει ο φυλαττων.2Ματαιον ειναι εις εσας να σηκονησθε πρωι, να πλαγιαζητε αργα, τρωγοντες τον αρτον του κοπου· ο Κυριος βεβαιως διδει υπνον εις τον αγαπητον αυτου.3Ιδου, κληρονομια παρα του Κυριου ειναι τα τεκνα· μισθος αυτου ο καρπος της κοιλιας.4Καθως ειναι τα βελη εν τη χειρι του δυνατου, ουτως οι υιοι της νεοτητος.5Μακαριος ο ανθρωπος, οστις εγεμισε την βελοθηκην αυτου εκ τουτων· οι τοιουτοι δεν θελουσι καταισχυνθη, οταν λαλωσι μετα των εχθρων εν τη πυλη.

Just like someone waking up after a terrible nightmare, the faithful are at first unable to realise their sudden deliverance. But soon the air reverberates to the joyous shouts of the people who with one accord declare, "The LORD hath done great things for them" (v. 2; Ps. 14:7). Their tears have, so to speak, watered the fields of a bountiful harvest (v. 5). Such was the ministry of the Lord Jesus down here (v. 6). He tearfully followed the path which led to the cross. "But if it die", says John 12:24, "it bringeth forth much fruit." He shall appear triumphant, bearing the fruit of the travail of His soul: His redeemed, like precious sheaves of corn held close to His heart.

Psalm 127 reminds us that anything we do which does not have the Lord's approval is bound to fail. The thing may seem good and warrant spending a great deal of time and trouble on, but if He has not been involved in it then it will lead to nothing (cf. John 15:5). The peaceful and confident activity of the Christian, followed by restful sleep, contrasts with the feverish and ambitious activity of the man of the world (Ecc. 2:23). As for you young people who are thinking about "setting up home", marriage is too serious a matter for you to deal with by yourself. Let the Lord guide you.

Ψαλμό 128, Ψαλμό 129
1> Μακαριος πας ο φοβουμενος τον Κυριον, ο περιπατων εν ταις οδοις αυτου.2Διοτι θελεις τρωγει απο του κοπου των χειρων σου· μακαριος θελεις εισθαι, και ευτυχια εις σε.3Η γυνη σου θελει εισθαι ως αμπελος ευκαρπος εις τα πλαγια της οικιας σου· οι υιοι σου ως νεοφυτα ελαιων κυκλω της τραπεζης σου.4Ιδου, ουτω θελει ευλογηθη ο ανθρωπος ο φοβουμενος τον Κυριον.5Ο Κυριος θελει σε ευλογησει εκ της Σιων, και θελεις ιδει το καλον της Ιερουσαλημ πασας τας ημερας της ζωης σου·6και θελεις ιδει υιους των υιων σου· ειρηνη επι τον Ισραηλ.
1> Πολλακις με επολεμησαν εκ νεοτητος μου, ας ειπη τωρα ο Ισραηλ·2Πολλακις με επολεμησαν εκ νεοτητος μου· αλλα δεν υπερισχυσαν εναντιον μου.3Οι γεωργοι ηροτριασαν επι των νωτων μου· εσυραν μακρα τα αυλακια αυτων.4Αλλα δικαιος ο Κυριος· κατεκοψε τα σχοινια των ασεβων.
5Ας αισχυνθωσι και ας στραφωσιν εις τα οπισω παντες οι μισουντες την Σιων.6Ας γεινωσιν ως ο χορτος των δωματων, οστις πριν εκριζωθη ξηραινεται·7απο του οποιου δεν γεμιζει ο θεριστης την χειρα αυτου, ουδε ο δενων τα χειροβολα τον κολπον αυτου·8ωστε οι διαβαται δεν θελουσιν ειπει, Ευλογια Κυριου εφ' υμας· σας ευλογουμεν εν ονοματι Κυριου.

"Blessed is every one that feareth the Lord . . . happy shalt thou be, and it shall be well with thee" (Ps. 128:1-2). Man would prefer to switch things round. He thinks that he can get happiness by improving his material conditions. However his misery is primarily of a moral nature. Man is unhappy because he is a sinner. He needs to start by turning to God, fearing Him and walking in His ways (v. 1). Then he will see blessing extending to every part of his life. "Godliness is profitable unto all things . . ." (1 Tim. 4:8). This does not mean that we will have wealth to satisfy our covetousness, but rather the peaceful joy of divine favour down here (see Ps. 37:4).

Psalm 129. From their "youth", in Egypt, Israel was sorely oppressed but nothing can compare with what they will face under the yoke of the Antichrist. Christ, by taking the form of a servant, has identified Himself beforehand with the sufferings of His people (cf. v. 3; Matt. 27:26).

However the LORD is righteous (v. 4). The evil ones will meet their end (v. 6); they will not be part of the sheaves gathered in joyfully by the great Reaper (v. 7; Ps. 126:5-6); they will have no share in the blessings of the Kingdom (v. 8).

Ψαλμό 130, Ψαλμό 131
1> Εκ βαθεων εκραξα προς σε, Κυριε.2Κυριε, εισακουσον της φωνης μου· ας ηναι τα ωτα σου προσεκτικα εις την φωνην των δεησεων μου.3Εαν, Κυριε, παρατηρησης ανομιας, Κυριε, τις θελει δυνηθη να σταθη;4Παρα σοι ομως ειναι συγχωρησις, δια να σε φοβωνται.
5Προσεμεινα τον Κυριον, προσεμεινεν η ψυχη μου, και ηλπισα επι τον λογον αυτου.6Η ψυχη μου προσμενει τον Κυριον, μαλλον παρα τους προσμενοντας την αυγην, ναι, τους προσμενοντας την αυγην.7Ας ελπιζη ο Ισραηλ επι τον Κυριον· διοτι παρα τω Κυριω ειναι ελεος, και λυτρωσις πολλη παρ' αυτω·8και αυτος θελει λυτρωσει τον Ισραηλ απο πασων των ανομιων αυτου.
1> Κυριε, δεν υπερηφανευθη η καρδια μου ουδε υψωθησαν οι οφθαλμοι μου· ουδε περιπατω εις πραγματα μεγαλα και υψηλοτερα υπερ εμε.2Βεβαιως, υπεταξα και καθησυχασα την ψυχην μου, ως το απογεγαλακτισμενον παιδιον πλησιον της μητρος αυτου· η ψυχη μου ειναι εν εμοι ως απογεγαλακτισμενον παιδιον.3Ας ελπιζη ο Ισραηλ επι τον Κυριον, απο του νυν και εως του αιωνος.

It is not the oppression of Psalm 129 but the feeling of sin which has brought the soul of this just man into "the depths" (Ps. 130:1). Nevertheless no matter how low he feels, he can always call upon God. "With him is plenteous redemption" (v. 7)

V. 4 may perhaps astonish us. It would seem to us that forgiveness would have the effect rather of quelling fear. Yet the opposite is true! "The knowledge of grace", someone once wrote, "gives real depth in the work of the conscience. For we can only measure the horror of our situation by the lengths to which our Saviour went in order to rescue us from it" (Rom. 6:14; 1 Peter 1:17-19).

Psalm 131. The trials of a believer play a useful role in humbling him and breaking his self-will (v. 1). God allows them and the believer should submit to them. When something which he loved has been taken away from him, his soul finds itself "weaned" (v. 2). He is like the little child who is suddenly deprived of his mother's milk yet is still close to his mother. At that moment he does not understand that this is part of growing up. Similarly the Lord sometimes sees fit to take away from us something which we regard as precious and cannot do without so that we have to depend on Him alone (v. 3; read Ps. 130:5-7 again).

Ψαλμό 132
1> Ενθυμηθητι, Κυριε, τον Δαβιδ, και παντας τους αγωνας αυτου·2πως ωμοσε προς τον Κυριον και εκαμεν ευχην εις τον ισχυρον Θεον του Ιακωβ·3Δεν θελω εισελθει υπο την στεγην του οικου μου, δεν θελω αναβη εις την κλινην της στρωμνης μου,4δεν θελω δωσει υπνον εις τους οφθαλμους μου, νυσταγμον εις τα βλεφαρα μου,5εωσου ευρω τοπον δια τον Κυριον, κατοικιαν δια τον ισχυρον Θεον του Ιακωβ.6Ιδου, ηκουσαμεν περι αυτης εν Εφραθα· ευρηκαμεν αυτην εις τας πεδιαδας του Ιααρ.7Ας εισελθωμεν εις τας σκηνας αυτου· ας προσκυνησωμεν εις το υποποδιον των ποδων αυτου.8Αναστηθι, Κυριε, εις την αναπαυσιν σου, συ και η κιβωτος της δυναμεως σου.9Οι ιερεις σου ας ενδυθωσι δικαιοσυνην, και οι οσιοι σου ας αγαλλωνται.10Ενεκεν Δαβιδ του δουλου σου μη αποστρεψης το προσωπον του κεχρισμενου σου.
11Ωμοσεν ο Κυριος αληθειαν προς τον Δαβιδ, δεν θελει αθετησει αυτην, Εκ του καρπου του σωματος σου θελω θεσει επι τον θρονον σου.12Εαν φυλαξωσιν οι υιοι σου την διαθηκην μου, και τα μαρτυρια μου τα οποια θελω διδαξει αυτους, και οι υιοι αυτων θελουσι καθισει διαπαντος επι του θρονου σου.13Διοτι εξελεξεν ο Κυριος την Σιων· ευηρεστηθη να κατοικη εν αυτη.14Αυτη ειναι η αναπαυσις μου εις τον αιωνα του αιωνος· ενταυθα θελω κατοικει, διοτι ηγαπησα αυτην.15Θελω ευλογησει εν ευλογια τας τροφας αυτης· τους πτωχους αυτης θελω χορτασει αρτον·16και τους ιερεις αυτης θελω ενδυσει σωτηριαν· και οι οσιοι αυτης θελουσιν αγαλλεσθαι εν αγαλλιασει.17Εκει θελω καμει να βλαστηση κερας εις τον Δαβιδ· ητοιμασα λυχνον δια τον κεχρισμενον μου.18Τους εχθρους αυτου θελω ενδυσει αισχυνην· επι δε αυτον θελει ανθει το διαδημα αυτου.

This lovely song recalls the day when King David brought the ark up to Jerusalem (2 Sam. 6:17). Later on, at the consecration of the temple, Solomon ended his prayer with vv. 8-10 (2 Chron. 6:41-42). Prophetically this psalm corresponds with the introduction of the millennial Kingdom. God will enter His dwelling place (v. 14); the whole world will be blessed and will rejoice (vv. 15, 16); Christ, the true Son of David, will receive the universal crown (vv. 17, 18). God's unconditional promises will be accomplished in Him, by Him and for Him.

But let us take great care to notice that these are the consequences of "all his afflictions" (v. 1; cf.

1 Chron. 22:14; David is a type of Christ, the rejected King, whilst Solomon represents the Messiah in His glory). It is because Christ suffered that He will be exalted in this way; it is because He experienced down here the sorrowful travail of His soul that the earth will enjoy God's rest.

Let us link together vv. 2 and 11, 5 and 13, 8 and 14, 9 and 16, 10 and 17, 18 respectively. We see that this faithful man, who had God's glory at heart, has all his wishes fulfilled one after another beyond his wildest hopes. He has to do with the One who can do infinitely more than we can ask or think (Eph. 3:20).

Ψαλμό 133, Ψαλμό 134
1> Ιδου, τι καλον και τι τερπνον, να συγκατοικωσιν εν ομονοια αδελφοι.2Ειναι ως το πολυτιμον μυρον επι την κεφαλην, το καταβαινον επι τον πωγωνα, τον πωγωνα του Ααρων· το καταβαινον επι το στομιον του ενδυματος αυτου·3ως η δροσος του Αερμων, η καταβαινουσα επι τα ορη της Σιων· διοτι εκει διωρισεν ο Κυριος την ευλογιαν, ζωην εως του αιωνος.
1> Ιδου, ευλογειτε τον Κυριον, παντες οι δουλοι του Κυριου, οι ισταμενοι την νυκτα εν τω οικω του Κυριου.2Υψωσατε τας χειρας σας εις τα αγια και ευλογειτε τον Κυριον.3Να σε ευλογηση ο Κυριος εκ Σιων, ο ποιησας τον ουρανον και την γην.

V. 1 of Psalm 133 should always apply in the assembly and in our families. Is it so? When brethren live together in unity it is good and pleasant for them, but especially for the heart of the Father. The members of God's family are united together because they are linked to the same Person, Christ; they form as it were the hem of His garment: that part of Him which is visible down here (cf. Ex. 28:33-34). He is up above, the true Aaron, the great High Priest; but He has given His Spirit who, like "precious ointment", flows down on the brethren gathered in the place where God has commanded eternal blessing (v. 3; Acts 2:33; Eph. 4:2-4).

With Psalm 134, the final song of degrees, the redeemed earthly people have reached the highest of the fifteen steps pictured in these songs. They have achieved the goal which they desired so earnestly: they have entered the gates of Jerusalem (Ps. 122:1-2); they are standing in the house of the LORD.

Soon the Lord's redeemed will reach their heavenly goal: the Father's house. However Revelation 21:25 reveals that "there shall be no night there". There will be no need for any encouragement to praise. That will burst forth spontaneously from all our hearts when we see the Lord Jesus face to face.

Ψαλμό 135
1Αινειτε τον Κυριον. Αινειτε το ονομα του Κυριου· αινειτε, δουλοι του Κυριου,2Οι ισταμενοι εν τω οικω του Κυριου, εν ταις αυλαις του οικου του Θεου ημων.3Αινειτε τον Κυριον, διοτι αγαθος ο Κυριος· ψαλμωδησατε εις το ονομα αυτου, διοτι ειναι τερπνον.4Διοτι τον Ιακωβ εξελεξεν εις εαυτον ο Κυριος, τον Ισραηλ εις θησαυρον αυτου.
5Διοτι εγω εγνωρισα οτι μεγας ο Κυριος· και ο Κυριος ημων ειναι υπερ παντας τους θεους.6Παντα οσα ηθελησεν ο Κυριος εποιησεν, εν τω ουρανω και εν τη γη, εν ταις θαλασσαις και εν πασαις ταις αβυσσοις.7Αναβιβαζει νεφελας απο των εσχατων της γης· καμνει αστραπας δια βροχην· εκβαλλει ανεμους εκ των θησαυρων αυτου.8Οστις επαταξε τα πρωτοτοκα της Αιγυπτου, απο ανθρωπου εως κτηνους·9εξαπεστειλε σημεια και τερατα εις το μεσον σου, Αιγυπτε, επι τον Φαραω και επι παντας τους δουλους αυτου.10Οστις επαταξεν εθνη μεγαλα και απεκτεινε βασιλεις κραταιους·11τον Σηων, βασιλεα των Αμορραιων, και τον Ωγ, βασιλεα της Βασαν, και πασας τας βασιλειας Χανααν·12και εδωκε την γην αυτων κληρονομιαν, κληρονομιαν εις τον Ισραηλ τον λαον αυτου.13Το ονομα σου, Κυριε, μενει εις τον αιωνα· το μνημοσυνον σου, Κυριε, εις γενεαν και γενεαν.14Διοτι θελει κρινει ο Κυριος τον λαον αυτου· και τους δουλους αυτου θελει ελεησει.
15Τα ειδωλα των εθνων ειναι αργυριον και χρυσιον, εργον χειρων ανθρωπου.16Στομα εχουσι και δεν λαλουσιν· οφθαλμους εχουσι και δεν βλεπουσιν.17Ωτα εχουσι και δεν ακουουσιν· ουδε ειναι πνοη εν τω στοματι αυτων.18Ομοιοι αυτων ας γεινωσιν οι ποιουντες αυτα· πας ο ελπιζων επ' αυτα19Οικος Ισραηλ, ευλογησατε τον Κυριον· οικος Ααρων, ευλογησατε τον Κυριον·20οικος Λευι, ευλογησατε τον Κυριον· οι φοβουμενοι τον Κυριον, ευλογησατε τον Κυριον.21Ευλογητος ο Κυριος εν Σιων, ο κατοικων εν Ιερουσαλημ. Αλληλουια.

Psalm 134 showed us the servants of the LORD gathered in His House to worship Him. Psalm 135 tells us about the theme of their praise: the great name of the LORD.

In Psalm 133 it was brethren dwelling together in unity which was good and pleasant. Here in v. 3 it is the LORD Himself who is found to be good and pleasant. The worshipper has "tasted that the Lord is gracious" (1 Peter 2:3). No matter how precious brotherly communion may be, nothing can replace for the soul the sweetness of the Lord's love. Do we gather together in the assembly just to meet other Christians? Or is it rather because we can enjoy the blessed presence of the Lord there?

God has chosen Israel – and every redeemed person – "for his peculiar treasure" (v. 4; cf. Matt. 13: 44); He worked in great power to acquire them (vv. 5-12). How worthless and ridiculous all the world's idols appear when compared with such a God! And how much to be pitied are those who "trust in them"! (v. 18). To bless the LORD, who has become to us the God and Father of our Lord Jesus Christ, is the privilege of everyone who fears Him (v. 20; Eph. 1:3).

Ψαλμό 136
1Δοξολογειτε τον Κυριον, διοτι ειναι αγαθος, διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου.2Δοξολογειτε τον Θεον των θεων· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου.3Δοξολογειτε τον Κυριον των κυριων· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου.4Τον μονον ποιουντα θαυμασια μεγαλα· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου.5Τον ποιησαντα τους ουρανους εν συνεσει· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου.6Τον στερεωσαντα την γην επι των υδατων· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου.7Τον ποιησαντα τους φωστηρας τους μεγαλους· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου·8τον ηλιον, δια να εξουσιαζη επι της ημερας· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου·9την σεληνην και τους αστερας, δια να εξουσιαζωσιν επι της νυκτος· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου.
10Τον παταξαντα την Αιγυπτον εις τα πρωτοτοκα αυτης· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου·11και εξαγαγοντα τον Ισραηλ εκ μεσου αυτης· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου·12Εν χειρι κραταια και εν βραχιονι ηπλωμενω· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου.13Τον διαιρεσαντα την Ερυθραν θαλασσαν εις δυο μερη· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου·14και διαβιβασαντα τον Ισραηλ δια μεσου αυτης· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου·15και καταστρεψαντα τον Φαραω και το στρατευμα αυτου εν τη Ερυθρα θαλασση· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου.16Τον οδηγησαντα τον λαον αυτου εν τη ερημω· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου.17Τον παταξαντα βασιλεις μεγαλους· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου·18και αποκτειναντα βασιλεις κραταιους· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου·19τον Σηων, βασιλεα των Αμορραιων· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου·20και τον Ωγ βασιλεα της Βασαν· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου·21και δοντα την γην αυτην εις κληρονομιαν· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου·22κληρονομιαν εις τον Ισραηλ τον δουλον αυτου· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου.
23Τον μνησθεντα ημων εν τη ταπεινωσει ημων· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου·24και λυτρωσαντα ημας εκ των εχθρων ημων· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου.25Τον διδοντα τροφην εις πασαν σαρκα· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου.26Δοξολογειτε τον Θεον του ουρανου· διοτι εις τον αιωνα το ελεος αυτου.

All the ways in which God deals with His creation stem from one particular motive: His mercy which endures for ever. That mercy is first seen in the "great wonders" which were carried out for mans benefit even before he existed, when God created the environment which would enable man to live and survive (vv. 4-9). It is rather like a mother who, before her child is born, lovingly prepares the place into which the baby will be welcomed and gets ready everything which the baby is going to need.

From v. 10 onwards we can see the love of God shining forth in the work of redemption. It is illustrated by the departure from Egypt and the entry of Israel into Canaan. The grateful redeemed can all sing in v. 23, (He) "who remembered us in our low estate."

The expression, "his mercy endureth for ever", comes as a surprise at the end of vv. 10, 15, 17-20. However let us not forget that even the punishment of the wicked is connected with God's plans of love towards His own, as well as with the blessing of the world to come. This also explains the solemnity of Psalm 137:8-9. Men speak far too lightly of a "good God." May they reflect on that word "good", confirmed by so many striking testimonies . . and then respond to such love!

Ψαλμό 137, Ψαλμό 138
1Επι των ποταμων Βαβυλωνος, εκει εκαθισαμεν και εκλαυσαμεν, οτε ενεθυμηθημεν την Σιων.2Επι τας ιτεας εν μεσω αυτης εκρεμασαμεν τας κιθαρας ημων.3Διοτι οι αιχμαλωτισαντες ημας εκει εζητησαν παρ' ημων λογους ασματων· και οι ερημωσαντες ημας υμνον, λεγοντες, Ψαλατε εις ημας εκ των ωδων της Σιων.4Πως να ψαλωμεν την ωδην του Κυριου επι ξενης γης;5Εαν σε λησμονησω, Ιερουσαλημ, ας λησμονηση η δεξια μου6Ας κολληθη η γλωσσα μου εις τον ουρανισκον μου, εαν δεν σε ενθυμωμαι· εαν δεν προταξω την Ιερουσαλημ εις την αρχην της ευφροσυνης μου
7Μνησθητι, Κυριε, των υιων Εδωμ, οιτινες την ημεραν της Ιερουσαλημ ελεγον, Κατεδαφισατε, κατεδαφισατε αυτην εως των θεμελιων αυτης.8Θυγατηρ Βαβυλωνος, η μελλουσα να ερημωθης, μακαριος οστις σοι ανταποδωση την ανταμοιβην των οσα επραξας εις ημας9Μακαριος οστις πιαση και ριψη τα νηπια σου επι την πετραν
1> Θελω σε δοξολογησει εν ολη καρδια μου· θελω ψαλμωδησει εις σε εμπροσθεν των θεων.2Θελω προσκυνησει προς τον ναον τον αγιον σου· και θελω δοξολογησει το ονομα σου δια το ελεος σου και δια την αληθειαν σου· διοτι εμεγαλυνας τον λογον σου υπερ πασαν την φημην σου.3Καθ' ην ημεραν εκραξα, μου εισηκουσας· με ενισχυσας με δυναμιν εν τη ψυχη μου.4Θελουσι σε δοξολογησει, Κυριε, παντες οι βασιλεις της γης, οταν ακουσωσι τους λογους του στοματος σου·5και θελουσι ψαλλει εν ταις οδοις του Κυριου, οτι μεγαλη η δοξα του Κυριου·
6οτι ο Κυριος ειναι υψηλος και επιβλεπει επι τον ταπεινον· τον δε υψηλοφρονα γινωσκει μακροθεν.7Εαν περιπατησω εν μεσω στενοχωριας, θελεις με ζωοποιησει· θελεις εκτεινει την χειρα σου κατα της οργης των εχθρων μου· και η δεξια σου θελει με σωσει.8Ο Κυριος θελει εκτελεσει τα περι εμου· Κυριε, το ελεος σου μενει εις τον αιωνα· τα εργα των χειρων σου μη παραβλεψης.

Here begins the final series of Psalms, mostly written by David. They take up once again the story of the final restoration of Israel from their time of slavery amongst the nations, through their tribulation, right up to their deliverance and the time of universal praise!

The beginning of Psalm 137 recalls the captivity in Babylon. Since they had been taken away captive, how could these poor people be able to sing when asked to do so and rejoice under the yoke of their oppressor? There was no joy for them so far away from Jerusalem. Those who had taken everything away from them could not take away their memories. Similarly with us, believing friends, who are strangers in a hostile world, we find nothing here for our hearts, yet we possess in Christ a joy which no one can take away from us (John 16:22). Let us never forget the heavenly city (v. 5)!

In Psalm 138 the faithful man, despite his "lowly" state (v. 6), can sing with all his heart and prays towards Jerusalem (cf. v. 2; 1 Kings 8:47 . . .). "Thou answeredst me", he could say later, even though there had still been no change in his circumstances. God had strengthened his soul (v. 3). And it is that strength which matters for the believer (Eph. 3:16).

God will perfect that which concerns us (v. 8), not by destroying the wicked (end of Ps. 137), but by the return of the Lord.

Ψαλμό 139
1> Κυριε, εδοκιμασας με και με εγνωρισας.2Συ γνωριζεις το καθισμα μου και την εγερσιν μου· νοεις τους λογισμους μου απο μακροθεν.3Εξερευνας το περιπατημα μου και το πλαγιασμα μου και πασας τας οδους μου γνωριζεις.4Διοτι και πριν ελθη ο λογος εις την γλωσσαν μου, ιδου, Κυριε, γνωριζεις το παν.5Με περικυκλονεις οπισθεν και εμπροσθεν, και εθεσας επ' εμε την χειρα σου.6Η γνωσις αυτη ειναι υπερθαυμαστος εις εμε· ειναι υψηλη· δεν δυναμαι να φθασω εις αυτην.
7Που να υπαγω απο του πνευματος σου; και απο του προσωπου σου που να φυγω;8Εαν αναβω εις τον ουρανον, εισαι εκει· εαν πλαγιασω εις τον αδην, ιδου, συ.9Εαν λαβω τας πτερυγας της αυγης και κατοικησω εις τα εσχατα της θαλασσης,10και εκει θελει με οδηγησει η χειρ σου και η δεξια σου θελει με κρατει.11Εαν ειπω, Αλλα το σκοτος θελει με σκεπασει, και η νυξ θελει εισθαι φως περι εμε·12και αυτο το σκοτος δεν σκεπαζει ουδεν απο σου· και η νυξ λαμπει ως η ημερα· εις σε το σκοτος ειναι ως το φως.13Διοτι συ εμορφωσας τους νεφρους μου· με περιετυλιξας εν τη κοιλια της μητρος μου.14Θελω σε υμνει, διοτι φοβερως και θαυμασιως επλασθην· θαυμασια ειναι τα εργα σου· και η ψυχη μου καλλιστα γνωριζει τουτο.15Δεν εκρυφθησαν τα οστα μου απο σου, ενω επλαττομην εν τω κρυπτω και διεμορφονομην εν τοις κατωτατοις της γης.16Το αδιαμορφωτον του σωματος μου ειδον οι οφθαλμοι σου· και εν τω βιβλιω σου παντα ταυτα ησαν γεγραμμενα, ως και αι ημεραι καθ' ας εσχηματιζοντο, και ενω ουδεν εκ τουτων υπηρχε·
17ποσον δε πολυτιμοι ειναι εις εμε αι βουλαι σου, Θεε· ποσον εμεγαλυνθη ο αριθμος αυτων.18Εαν ηθελον να απαριθμησω αυτας, υπερβαινουσι την αμμον· εξυπνω, και ετι ειμαι μετα σου.19Βεβαιως θελεις θανατωσει τους ασεβεις, Θεε· απομακρυνθητε λοιπον απ' εμου, ανδρες αιματων.20Διοτι λαλουσι κατα σου ασεβως· οι εχθροι σου λαμβανουσι το ονομα σου επι ματαιω.21Μη δεν μισω, Κυριε, τους μισουντας σε; και δεν αγανακτω κατα των επανισταμενων επι σε;22Με τελειον μισος μισω αυτους· δια εχθρους εχω αυτους.23Δοκιμασον με, Θεε, και γνωρισον την καρδιαν μου· εξετασον με και μαθε τους στοχασμους μου·24και ιδε, αν υπαρχη εν εμοι οδος ανομιας· και οδηγησον με εις την οδον την αιωνιον.

"God is light" (1 John 1:5). "Neither is there any creature that is not manifest in his sight" (read Heb. 4:13). It is a frightening thing for a sinner to feel that holy gaze constantly upon him, revealing all his most intimate thoughts and discovering his most secret motives! At first only one thought occurs to him: to run away from this terrible beam of light. But this light penetrates the darkness where he tries to hide (v. 11), reaches him at the ends of the earth, extends right into his distant past . . . (Gen. 3:8; John 3:19). It is foolish to think that you can escape from God. It is also foolish to run away from the One who can guarantee your happiness. When you are ill, you never think of hiding any of the symptoms from your doctor. You know very well that it is in your interest to tell him everything that you feel if you want to be cured. So why act differently when God wants to save your soul and deliver you from sin? Confess to Him all the different evils which are eating away inside you. Let His light examine your conscience. May your prayer be that of vv. 23, 24: "Search me, O God" and search me again! Put everything in my life back into place. Don't let me get caught up "in some wicked (or grievous) way" (grievous for me and to the Lord). But "lead me in the way everlasting"!

Ψαλμό 140
1> Ελευθερωσον με, Κυριε, απο ανθρωπου πονηρου· λυτρωσον με απο ανθρωπου αδικου·2Οιτινες διαλογιζονται πονηρα εν τη καρδια· ολην την ημεραν παραταττονται εις πολεμους.3Ηκονησαν την γλωσσαν αυτων ως οφεως· φαρμακιον ασπιδος ειναι υπο τα χειλη αυτων. Διαψαλμα.4Φυλαξον με, Κυριε, απο χειρων ασεβους· λυτρωσον με απο ανθρωπου αδικου· οιτινες εμηχανευθησαν να υποσκελισωσι τα διαβηματα μου.5Οι υπερηφανοι εκρυψαν κατ' εμου παγιδα, και με σχοινια ηπλωσαν δικτυα εις την διαβασιν μου· εστησαν δι' εμε βροχια. Διαψαλμα.6Ειπα προς τον Κυριον, Συ εισαι ο Θεος μου· ακροασθητι, Κυριε, της φωνης των δεησεων μου.7Κυριε Θεε, η δυναμις της σωτηριας μου, συ περιεσκεπασας την κεφαλην μου εν ημερα πολεμου.
8Μη δωσης, Κυριε, εις τον ασεβη τας επιθυμιας αυτου· μη αφησης να εκτελεσθη ο στοχασμος αυτου, μηποτε υψωθωσι. Διαψαλμα.9Η πονηρια των χειλεων των περικυκλουντων με ας σκεπαση την κεφαλην αυτων.10Ανθρακες πεπυρακτωμενοι ας πεσωσιν επ' αυτους· ας ριφθωσιν εις το πυρ, εις λακκους βαθεις, δια να μη εγερθωσι πλεον.11Ανθρωπος κακογλωσσος ας μη στερεωθη επι της γης· η κακια θελει καταδιωξει τον αδικον ανθρωπον, εωσου απολεση αυτον.12Εξευρω οτι ο Κυριος θελει καμει την κρισιν του τεθλιμμενου και την δικην των πτωχων.13Βεβαιως οι δικαιοι θελουσι δοξολογει το ονομα σου· οι ευθεις θελουσι κατοικει εμπροσθεν του προσωπου σου.

This psalm gives us a glimpse of how much believers of the remnant will suffer during the terrible time of the great tribulation. Up to now we have been saved from persecution in our country by the grace of God. However it does us good to ask ourselves the question sometimes: if tomorrow I had to suffer once again as a Christian, would I still bear that name?

Besides, let us never forget, that we continually have to deal with enemies so much more formidable as they are familiar to us. That evil and violent man (v. 1), who imagines mischiefs (v. 2), who sharpens his tongue like a serpent (v. 3) and who tries to overthrow my goings (v. 4) is revealed to me in the Epistle to the Romans as living in my own heart – a frightening thought (Rom. 3:13; Rom. 7:17). However the same epistle contains, so to speak, the announcement of his death (read Rom. 6:6). Death has delivered me from that "old man"; I no longer have to fight him but can consider him as crucified with Christ. As for the Enemy outside, God will also protect me from him. "The Lord is the strength of my salvation", says the faithful. "Thou hast covered my head in the day of battle" (v. 7). The helmet of salvation is a vital piece of the whole armour of God (Eph. 6:17).

Ψαλμό 141, Ψαλμό 142
1> Κυριε, προς σε εκραξα· σπευσον προς εμε· ακροασθητι της φωνης μου, οταν κραζω προς σε.2Ας κατευθυνθη ενωπιον σου η προσευχη μου ως θυμιαμα· η υψωσις των χειρων μου ας γεινη ως θυσια εσπερινη.3Βαλε, Κυριε, φυλακην εις το στομα μου· φυλαττε την θυραν των χειλεων μου.4Μη εκκλινης την καρδιαν μου εις πραγμα πονηρον, ωστε να εκτελω πραξεις ασεβεις μετα ανθρωπων εργαζομενων ανομιαν· μηδε να φαγω απο των εκλεκτων αυτων φαγητων.
5Ας με κτυπα ο δικαιος· τουτο θελει εισθαι ελεος· και ας με ελεγχη· τουτο θελει εισθαι μυρον εξαιρετον· δεν θελει βλαψει την κεφαλην μου· διοτι μαλιστα και θελω προσευχεσθαι υπερ αυτων εν ταις συμφοραις αυτων.6Οτε οι αρχηγοι αυτων περιηρχοντο εις τοπους πετρωδεις, ηκουσαν τα λογια μου, οτι ησαν γλυκεα.7Τα οστα ημων διασκορπιζονται εν τω στοματι του ταφου, ως οταν τις κοπτη και σχιζη ξυλα επι την γην.8Δια τουτο οι οφθαλμοι μου, Κυριε Θεε, ατενιζουσι προς σε· επι σε ηλπισα· μη καταστρεψης την ψυχην μου.9Φυλαξον με απο της παγιδος, την οποιαν εστησαν δι' εμε, και απο των βροχων των εργαζομενων ανομιαν.10Ας πεσωσιν ομου οι ασεβεις εις τα δικτυα αυτων, ενω εγω θελω περασει αβλαβης.
1> Με την φωνην μου εκραξα προς τον Κυριον· με την φωνην μου προς τον Κυριον εδεηθην.2Θελω εκχεει ενωπιον αυτου την δεησιν μου· την θλιψιν μου ενωπιον αυτου θελω απαγγειλει.3Οτε το πνευμα μου ητο κατατεθλιμμενον εν εμοι, τοτε συ εγνωρισας την οδον μου. Παγιδα εκρυψαν δι' εμε εν τη οδω την οποιαν περιεπατουν.
4Εβλεπον εις τα δεξια και παρετηρουν, και δεν υπηρχεν ο γνωριζων με· καταφυγιον εχαθη απ' εμου, δεν υπηρχεν ο εκζητων την ψυχην μου.5Προς σε, Κυριε, εκραξα, και ειπα, συ εισαι η καταφυγη μου, η μερις μου εν γη ζωντων.6Προσεξον εις την φωνην μου, διοτι ταλαιπωρουμαι σφοδρα· ελευθερωσον με εκ των καταδιωκοντων με, διοτι ειναι δυνατωτεροι μου.7Εξαγαγε εκ φυλακης την ψυχην μου, δια να δοξολογω το ονομα σου. Οι δικαιοι θελουσι με περικυκλωσει, οταν με ανταμειψης.

The Lord never gets tired of listening to our prayers. On the contrary, the prayer of a believer is like sweet perfume to Him (v. 2; cf. Rev. 5:8). Sadly our mouths are also capable of producing bitter words. Without help from above, no man can tame his tongue (James 3:8-9). "Set a watch, O Lord, before my mouth," asks the man of God here. However the mouth only serves to express what is boiling up in our hearts (Ps. 39:1-3). The heart also requires a vigilant "guard" to stop it from getting involved with any evil thing (v. 4). Finally let us learn to take reproach not as damaging to our pride, but as a favour, an "excellent oil" reserved by the Lord for His own (v. 5; cf. 2 Sam. 16:5, 10; Gal. 6:1).

Psalm 142. Being pursued by Saul, David hides in the cave of Adullam (1 Sam. 22; Ps. 57). He wanders with his companions "in deserts, and in mountains, and in dens and caves of the earth" (Heb. 11:38). No human refuge was available to him (v. 4). But his faith enabled him to cry out: "O LORD . . . thou art my refuge" (v. 5). "The righteous shall compass me about . . . (v. 7). Christ, the true David, will bring with Him in His glory those whom He has clothed in His own righteousness.

Ψαλμό 143
1> Εισακουσον, Κυριε, της προσευχης μου· ακροασθητι των δεησεων μου· αποκριθητι προς εμε κατα την αληθειαν σου, κατα την δικαιοσυνην σου.2Και μη εισελθης εις κρισιν μετα του δουλου σου· διοτι δεν θελει δικαιωθη ενωπιον σου ουδεις ανθρωπος ζων.3Διοτι κατεδιωξεν ο εχθρος την ψυχην μου· εταπεινωσεν εως εδαφους την ζωην με εκαθισεν εις σκοτεινους τοπους, ως τους αιωνιους νεκρους.4Δια τουτο το πνευμα μου ειναι κατατεθλιμμενον εν εμοι, και η καρδια μου τεταραγμενη εντος μου.5Ενθυμουμαι τας αρχαιας ημερας· διαλογιζομαι παντα τα εργα σου· μελετω εις τα ποιηματα των χειρων σου.6Εκτεινω προς σε τας χειρας μου· η ψυχη μου σε διψα ως γη ανυδρος. Διαψαλμα.
7Ταχεως εισακουσον μου, Κυριε· το πνευμα μου εκλειπει· μη κρυψης το προσωπον σου απ εμου, και ομοιωθω μετα των καταβαινοντων εις τον λακκον.8Καμε με να ακουσω το πρωι το ελεος σου· διοτι επι σε εθεσα το θαρρος μου· καμε με να γνωρισω την οδον, εις την οποιαν πρεπει να περιπατω· διοτι προς σε υψωσα την ψυχην μου.9Ελευθερωσον με εκ των εχθρων μου, Κυριε· προς σε κατεφυγον.10Διδαξον με να καμνω το θελημα σου· διοτι συ εισαι ο Θεος μου· το πνευμα σου το αγαθον ας με οδηγηση εις οδον ευθειαν.11Ενεκεν του ονοματος σου, Κυριε, ζωοποιησον με· δια την δικαιοσυνην σου εξαγαγε την ψυχην μου εκ της στενοχωριας.12Και δια το ελεος σου εξολοθρευσον τους εχθρους μου, και αφανισον παντας τους θλιβοντας την ψυχην μου· διοτι εγω ειμαι δουλος σου.

"Hear my prayer . . . , hide not thy face from me . . . , answer me," cries the faithful from the depths of his distress. What a contrast between that unrest and the peaceful assurance which is available to the Christian today! The Christian is guaranteed access to the Father through the Lord Jesus (Heb. 4:16). Nevertheless he should be moved by the same earnest desire for communion. "My soul thirsteth after thee, as a thirsty land" (v. 6; cf. Ps. 63:1). Yes, every day, from first thing in the morning, I need to hear not only the Word of God, but His loving kindness by opening my heart to listen to Him (v. 8). This feeling of the Lord's love will strengthen my trust in Him; I will ask Him first of all to make me to know His way and then to lead me in it. When I call Him my God and call myself His servant (v. 12) I am undertaking to do what pleases Him. However to begin with He must teach me and then His good Spirit must guide me into the "land of uprightness" of His will (v. 10). In reality these requirements are connected with each other. On the one hand the joy of communion with the Lord is necessary to know His will. But on the other hand we can only taste this joy when we are obedient to that will!

Ψαλμό 144
1> Ευλογητος ο Κυριος, το φρουριον μου, ο διδασκων τας χειρας μου εις πολεμον, τους δακτυλους μου εις μαχην·2το ελεος μου και το οχυρωμα μου, το υψηλον καταφυγιον μου και ο ελευθερωτης μου· η ασπις μου, επι τον οποιον ηλπισα, οστις υποτασσει τον λαον μου υπ' εμε.3Κυριε, τι ειναι ο ανθρωπος, και γνωριζεις αυτον; η ο υιος του ανθρωπου, και συλλογιζεσαι αυτον;4Ο ανθρωπος ομοιαζει την ματαιοτητα· αι ημεραι αυτου ειναι ως σκια παρερχομενη.5Κυριε, κλινον τους ουρανους σου και καταβηθι· εγγισον τα ορη, και θελουσι καπνισει.6Αστραψον αστραπην, και θελεις διασκορπισει αυτους· ριψον τα βελη σου, και θελεις εξολοθρευσει αυτους.7Εξαποστειλον την χειρα σου εξ υψους· λυτρωσον με και ελευθερωσον με εξ υδατων πολλων, εκ χειρος των υιων του αλλοτριου,8των οποιων το στομα λαλει ματαιοτητα, και η δεξια αυτων ειναι δεξια ψευδους.
9Θεε, ωδην νεαν θελω ψαλλει εις σε· εν ψαλτηριω δεκαχορδω θελω ψαλμωδει εις σε·10τον διδοντα σωτηριαν εις τους βασιλεις· τον λυτρονοντα Δαβιδ τον δουλον αυτου απο ρομφαιας πονηρας.11Λυτρωσον με και ελευθερωσον με απο χειρος των υιων του αλλοτριου, των οποιων το στομα λαλει ματαιοτητα, και η δεξια αυτων ειναι δεξια ψευδους·12δια να ηναι οι υιοι ημων ως νεοφυτα, αυξανοντες εις την νεοτητα αυτων· αι θυγατερες ημων ως ακρογωνιαιοι λιθοι τετορνευμενοι προς στολισμον παλατιου·13Αι αποθηκαι ημων πληρεις, ωστε να διδωσι παν ειδος τροφης· τα προβατα ημων πληθυνομενα εις χιλιαδας και μυριαδας εν τοις αγροις ημων·14οι βοες ημων πολυτοκοι· να μη υπαρχη μητε εφοδος εχθρων μητε εξορμησις, μηδε κραυγη εν ταις πλατειαις ημων.15Μακαριος ο λαος, οστις ευρισκεται εν τοιαυτη καταστασει μακαριος ο λαος, του οποιου ο Κυριος ειναι ο Θεος αυτου.

"Teach me to do thy will" was the prayer in Psalm 143:10. He "teacheth my hands to war . . .," David says here. The spiritual warfare of the Christian also has its "laws" (2 Tim. 2:5) and every believer who wants to please "him who hath chosen him to be a soldier" must in a sense go through military training. However he does not rely for victory on experience gained or on his courage. He declares here that the LORD Himself is "my fortress; my high tower . . . my shield, and he in whom I trust" (v. 2).

The deliverance from on high which will come in response to the cry of the remnant (vv. 5-11) will finally open the door to the blessings of the Millennium (vv. 12-15). Let us never forget that, in contrast to Israel, an earthly people, the blessings of the Christian are spiritual: "in heavenly places in Christ" (Eph. 1:3). Consequently they are – like Christ – beyond the reach of the trials we experience down here and it is possible for us to enjoy these blessings even amidst the worst difficulties. Conversely, if everything seems to be going well for us as to our health, our business and our family lives, we should not conclude that our soul is prospering too, nor that we have the Lord's approval. Sadly, it could well be quite the opposite.

Ψαλμό 145
1> Θελω σε υψονει, Θεε μου, βασιλευ· και θελω ευλογει το ονομα σου εις τον αιωνα και εις τον αιωνα.2Καθ' εκαστην ημεραν θελω σε ευλογει· και θελω αινει το ονομα σου εις τον αιωνα και εις τον αιωνα.3Μεγας ο Κυριος και αξιυμνητος σφοδρα· και η μεγαλωσυνη αυτου ανεξιχνιαστος.4Γενεα εις γενεαν θελει επαινει τα εργα σου, και τα μεγαλεια σου θελουσι διηγεισθαι.5Θελω λαλει περι της ενδοξου μεγαλοπρεπειας της μεγαλειοτητος σου και περι των θαυμαστων εργων σου·6και θελουσι λεγει την δυναμιν των φοβερων σου κατορθωματων, και θελω διηγεισθαι την μεγαλωσυνην σου·7Θελουσι διαδιδει την μνημην του πληθους της αγαθοτητος σου, και θελουσιν αλαλαξει την δικαιοσυνην σου.8Ελεημων και οικτιρμων ο Κυριος· μακροθυμος και πολυελεος.9Αγαθος ο Κυριος προς παντας· και οι οικτιρμοι αυτου επι παντα τα ποιηματα αυτου.
10Παντα τα ποιηματα σου, Κυριε, θελουσι σε αινει· και οι οσιοι σου θελουσι σε ευλογει.11Την δοξαν της βασιλειας σου θελουσι κηρυττει και θελουσι διηγεισθαι το μεγαλειον σου·12δια να γνωστοποιησωσιν εις τους υιους των ανθρωπων τα μεγαλεια αυτου, και την δοξαν της μεγαλοπρεπειας της βασιλειας αυτου.13Η βασιλεια σου βασιλεια παντων των αιωνων, και η δεσποτεια σου εν παση γενεα και γενεα.14Ο Κυριος υποστηριζει παντας τους πιπτοντας και ανορθοι παντας τους κεκυρτωμενους.15Οι οφθαλμοι παντων αποβλεπουσι προς σε· και συ διδεις εις αυτους την τροφην αυτων εν καιρω.16Ανοιγεις την χειρα σου και χορταινεις την επιθυμιαν παντος ζωντος.17Δικαιος ο Κυριος εν πασαις ταις οδοις αυτου και αγαθος εν πασι τοις εργοις αυτου.18Ο Κυριος ειναι πλησιον παντων των επικαλουμενων αυτον· παντων των επικαλουμενων αυτον εν αληθεια.19Εκπληροι την επιθυμιαν των φοβουμενων αυτον, και της κραυγης αυτων εισακουει και σωζει αυτους.20Ο Κυριος φυλαττει παντας τους αγαπωντας αυτον· θελει δε εξολοθρευσει παντας τους ασεβεις.21Το στομα μου θελει λαλει την αινεσιν του Κυριου· και πασα σαρξ ας ευλογη το ονομα το αγιον αυτου εις τον αιωνα και εις τον αιωνα.

Christ, of whom David is a type, begins the praise (see title) which, in these last psalms, will extend to cover the whole of creation (cf. Ps. 22:25 . . .). We can sing with Him: "I will extol thee, my God . . . I will bless thy name for ever and ever . . ." The LORD is great and His greatness is unsearchable( v. 3).) His acts are mighty (vv. 4, 12), wondrous (v. 5 and terrible (v. 6). His goodness is great (vv. 7, 8) and universal (v. 9). People will "abundantly utter the memory" of it. His power will be proclaimed and His righteousness will be sung. Yet one of His glories is far greater than any other: that is His grace (v. 8). It brings salvation; vv. 14-20 list several other ways in which it is shown. The LORD sustains (Ps. 37: 24), raises up (Ps. 146:8), gives food and satisfies (Ps. 107:9), is near to those who call on Him (Ps. 34:17-18), carries out the wishes of those who fear Him, hears their cries, saves them and cares for those who love Him. Indeed "of his fulness have all we received, and grace for grace" (John 1:16). All of these verbs, in the first person and in the future tense: "I will extol thee . . . I will bless thee . . . I will praise thee . . . I will speak of thee . . . I will declare thee . . ." are surely the proper response of each of the redeemed as he receives this grace.

Ψαλμό 146
1Αινειτε τον Κυριον. Αινει, η ψυχη μου, τον Κυριον.2Θελω αινει τον Κυριον ενοσω ζω· θελω ψαλμωδει εις τον Θεον μου ενοσω υπαρχω.3Μη πεποιθατε επ' αρχοντας, επι υιον ανθρωπου, εκ του οποιου δεν ειναι σωτηρια.4Το πνευμα αυτου εξερχεται· αυτος επιστρεφει εις την γην αυτου· εν εκεινη τη ημερα οι διαλογισμοι αυτου αφανιζονται.
5Μακαριος εκεινος, του οποιου βοηθος ειναι ο Θεος του Ιακωβ· του οποιου η ελπις ειναι επι Κυριον τον Θεον αυτου·6τον ποιησαντα τον ουρανον και την γην, την θαλασσαν και παντα τα εν αυτοις· τον φυλαττοντα αληθειαν εις τον αιωνα·7τον ποιουντα κρισιν εις τους αδικουμενους· τον διδοντα τροφην εις τους πεινωντας. Ο Κυριος ελευθερονει τους δεσμιους.8Ο Κυριος ανοιγει τους οφθαλμους των τυφλων· ο Κυριος ανορθοι τους κεκυρτωμενους· ο Κυριος αγαπα τους δικαιους·9ο Κυριος διαφυλαττει τους ξενους· υπερασπιζεται τον ορφανον και την χηραν, την δε οδον των αμαρτωλων καταστρεφει.10Ο Κυριος θελει βασιλευει εις τον αιωνα· ο Θεος σου, Σιων, εις γενεαν και γενεαν. Αλληλουια.

Let us not wait till we get to heaven to praise our God and Saviour. "While I live will I praise the LORD", declares the psalmist (v. 2; cf. Ps. 34:1). He alone is worthy of our praise as well as our trust. Vv. 3, 4 give us a serious warning not to put our trust in man, for this is a constant danger which takes many forms (e.g. looking for man's approval). Do not expect any help from princes – even if God Himself does use them occasionally for our good. No matter how high up they are, there is no salvation in them (v. 3); they are like vanity (Ps. 144:4) and, if they do not believe, they will perish one day along with their works (v. 4).

What would we think of a child of well-to-do parents who went begging from poor neighbours? Our Father is the God who is infinitely powerful, infinitely wise and who loves us; what more do we need? He sets Satan's captives free (v. 7). He opens the eyes of faith (Eph.:18). He picks up those who are walking along "bowed down" under loads which are too heavy for them. He loves the righteous (v. 8). He cares for the stranger, the orphan and the widow according to their needs (cf. Luke 4:18). "Count your blessings", says the chorus, "and it will surprise you what the Lord hath done."

Ψαλμό 147
1Αινειτε τον Κυριον· διοτι ειναι καλον να ψαλλωμεν εις τον Θεον ημων· διοτι ειναι τερπνον, η αινεσις πρεπουσα.2Ο Κυριος οικοδομει την Ιερουσαλημ· θελει συναξει τους διεσπαρμενους του Ισραηλ.3Ιατρευει τους συντετριμμενους την καρδιαν και δενει τας πληγας αυτων.4Αριθμει τα πληθη των αστρων· Καλει τα παντα ονομαστι.5Μεγας ο Κυριος ημων και μεγαλη η δυναμις αυτου· η συνεσις αυτου αμετρητος.6Ο Κυριος υψονει τους πραους, τους δε ασεβεις ταπεινονει εως εδαφους.7Ψαλατε εις τον Κυριον ευχαριστουντες· ψαλμωδειτε εις τον Θεον ημων εν κιθαρα·8τον σκεπαζοντα τον ουρανον με νεφελας· τον ετοιμαζοντα βροχην δια την γην· τον αναδιδοντα χορτον επι των ορεων·9τον διδοντα εις τα κτηνη την τροφην αυτων και εις τους νεοσσους των κορακων, οιτινες κραζουσι προς αυτον.10Δεν χαιρει εις την δυναμιν του ιππου· δεν ηδυνεται εις τους ποδας του ανδρος.11Ο Κυριος ηδυνεται εις τους φοβουμενους αυτον, εις τους ελπιζοντας επι το ελεος αυτου.
12Επαινει, Ιερουσαλημ, τον Κυριον· αινει τον Θεον σου, Σιων.13Διοτι ενεδυναμωσε τους μοχλους των πυλων σου· ηυλογησε τους υιους σου εν μεσω σου.14Βαλλει ειρηνην εις τα ορια σου· σε χορταινει με το παχος του σιτου.15Αποστελλει το προσταγμα αυτου εις την γην, ο λογος αυτου τρεχει ταχυτατα.16Διδει χιονα ως μαλλιον· διασπειρει την παχνην ως στακτην.17Ριπτει τον κρυσταλλον αυτου ως κομματια· εμπροσθεν του ψυχους αυτου τις δυναται να σταθη;18Αποστελλει τον λογον αυτου και διαλυει αυτα· φυσα τον ανεμον αυτου, και τα υδατα ρεουσιν.19Αναγγελλει τον λογον αυτου προς τον Ιακωβ, τα διαταγματα αυτου και τας κρισεις αυτου προς τον Ισραηλ.20Δεν εκαμεν ουτως εις ουδεν εθνος· ουδε εγνωρισαν τας κρισεις αυτου. Αλληλουια.

Each of the Psalms 146 – 150 begins and ends with the words, "Praise ye the LORD", i.e. "Hallelujah". This joyous shout will fill the earth when Israel is brought together again and Jerusalem rebuilt (v. 2).

In whom does the LORD take pleasure? It is in those who fear Him and who humbly hope in His mercy. By contrast He does not delight in the strength in which man prides himself (vv. 10, 11; Revelation 3:8). Even in our century which is characterised by speed, neither the "legs of a man" (v. 10) nor the latest technical discoveries are necessary for the Word of the Lord to run swiftly (v. 15; 2 Thess. 3:1). If every believer were to witness where he has been placed, the Gospel would spread rapidly under its own power (Ps. 68:11).

The unfathomable activity of God embraces areas as diverse as healing the broken hearted (v. 3) and counting the stars (v. 4). He causes the seasons to alternate for the benefit of His creation. He prepares the rain (v. 8; Deuteronomy 28:12), sends the snow (v. 16), causes the wind to blow (v. 18). Do we think about that when we are complaining about the weather He has given?

Yes, "great is our Lord, and of great power: his understanding is infinite" (v. 5).

Ψαλμό 148
1Αινειτε τον Κυριον. Αινειτε τον Κυριον εκ των ουρανων· αινειτε αυτον εν τοις υψιστοις.2Αινειτε αυτον, παντες οι αγγελοι αυτου· αινειτε αυτον, πασαι αι δυναμεις αυτου.3Αινειτε αυτον, ηλιε και σεληνη· αινειτε αυτον, παντα τα αστρα του φωτος.4Αινειτε αυτον, οι ουρανοι των ουρανων, και τα υδατα τα υπερανω των ουρανων.5Ας αινωσι το ονομα του Κυριου· διοτι αυτος προσεταξε, και εκτισθησαν·6και εστερεωσεν αυτα εις τον αιωνα και εις τον αιωνα· εθεσε διαταγμα, το οποιον δεν θελει παρελθει.
7Αινειτε τον Κυριον εκ της γης, δρακοντες και πασαι αβυσσοι·8πυρ και χαλαζα, χιων και ατμις, ανεμοστροβιλος, ο εκτελων τον λογον αυτου·9τα ορη και παντα τα βουνα· δενδρα καρποφορα και πασαι κεδροι·10τα θηρια και παντα τα κτηνη· ερπετα και πετεινα πτερωτα.11Βασιλεις της γης και παντες λαοι· αρχοντες και παντες κριται της γης·12νεοι τε και παρθενοι, γεροντες μετα νεωτερων13ας αινωσι το ονομα του Κυριου· διοτι το ονομα αυτου μονου ειναι υψωμενον·14Η δοξα αυτου ειναι επι την γην και τον ουρανον· και αυτος υψωσε κερας εις τον λαον αυτου, υμνον εις παντας τους οσιους αυτου, εις τους υιους Ισραηλ, λαον οστις ειναι πλησιον αυτου. Αλληλουια.

This psalm gives expression to universal praise. It resounds both in the heavens (vv. 1-6) and on the earth (vv. 7-13). A marvellous concert in which every creature will contribute its note! But how is it that material things are invited to join in this symphony (vv. 3, 7. . .)? Romans 8 teaches us that since the fall creation has been "subject to vanity"; man only uses it to glorify himself. Now the moment is approaching when, at last "delivered from the bondage of corruption", creation will glorify God alone (Rom. 8: 20, 21; Isa. 55:12-13). Its present "groanings" will give way to a glorious liberty. In its way, it will tell of God's glory and its voice will be heard (Ps. 19:1-3). It will exalt both its Creator and its Deliverer, the One who made it and the One who through His cross has opened the way for "the restitution of all things" (Acts 3:21).

V. 12 reminds us of that lovely reply of Moses to Pharaoh: "We will go with our young and with our old, with our sons and with our daughters, . . . for we must hold a feast unto the LORD" (Ex. 10:9). V. 14 shows us the place which, in the, world to come, God will give to Israel, that people which is "near unto him."

Ψαλμό 149, Ψαλμό 150
1Αινειτε τον Κυριον. Ψαλατε εις τον Κυριον ωδην νεαν, την αινεσιν αυτου εν τη συναξει των οσιων.2Ας ευφραινεται ο Ισραηλ εις τον Ποιητην αυτου· οι υιοι της Σιων ας αγαλλωνται εις τον Βασιλεα αυτων.3Ας αινωσι το ονομα αυτου χοροστατουντες· εν τυμπανω και κιθαρα ας ψαλμωδωσιν εις αυτον.4Διοτι ο Κυριος ευδοκει εις τον λαον αυτου· θελει δοξασει τους πραους εν σωτηρια.5Οι οσιοι θελουσιν αγαλλεσθαι εν δοξη· θελουσιν αγαλλεσθαι επι τας κλινας αυτων.
6Αι εξυμνησεις του Θεου θελουσιν εισθαι εν τω λαρυγγι αυτων, και ρομφαια διστομος εν τη χειρι αυτων·7δια να καμνωσιν εκδικησιν εις τα εθνη, παιδειαν εις τους λαους·8δια να δεσωσι τους βασιλεις αυτων με αλυσεις· και τους ενδοξους αυτων με δεσμα σιδηρα·9δια να καμωσιν επ' αυτους την γεγραμμενην κρισιν. Η δοξα αυτη θελει εισθαι εις παντας τους οσιους αυτου. Αλληλουια.
1Αινειτε τον Κυριον. Αινειτε τον Θεον εν τω αγιαστηριω αυτου· αινειτε αυτον εν τω στερεωματι της δυναμεως αυτου.2Αινειτε αυτον δια τα μεγαλεια αυτου· αινειτε αυτον κατα το πληθος της μεγαλωσυνης αυτου.3Αινειτε αυτον εν ηχω σαλπιγγος· αινειτε αυτον εν ψαλτηριω και κιθαρα.4Αινειτε αυτον εν τυμπανω και χοροστασια· αινειτε αυτον εν χορδαις και οργανω.5Αινειτε αυτον εν κυμβαλοις ευηχοις· αινειτε αυτον εν κυμβαλοις αλαλαγμου.6Πασα πνοη ας αινη τον Κυριον. Αλληλουια.

We have reached the end of the Psalms, this book of trial whose last page will not be turned until our time on earth is over. We notice that all the sufferings which have been described in it have led to this ultimate climax: everything that has breath praising God. May it be so with each of our trials: that it might be found "unto praise and honour and glory to the appearing of Jesus Christ" (1 Peter 5:7).

The book of Psalms began with God blessing man; it ends with man blessing God. In successive chapters we have heard the hallelujah songs of the remnant who have been saved (Ps. 146), of Jerusalem (Ps. 147), and of creation (Ps. 148). The subject of Psalm 149 is the new song of Israel and the last judgments before the kingdom. Finally Psalm 150 answers questions about praise: who should be adored; where (v. 1), why (v. 2), how (vv. 3-5) and by whom (v. 6) He should be worshipped.

All the different expressions of this universal praise form a perfect harmony. The song is unique: it exalts the mighty acts and the infinite greatness of the One who will then have accomplished His plans for His own glory and for the blessing of everyone and every thing.

Παροιμίαι 16:1-15
1Του ανθρωπου ειναι αι προπαρασκευαι της καρδιας· παρα δε του Κυριου η αποκρισις της γλωσσης.
2Πασαι αι οδοι του ανθρωπου φαινονται ορθαι εις τους οφθαλμους αυτου· πλην ο Κυριος σταθμιζει τα πνευματα.
3Αφιερονε τα εργα σου εις τον Κυριον, και αι βουλαι σου θελουσι στερεωθη.
4Ο Κυριος εκαμε τα παντα δι' εαυτον, ετι και τον ασεβη δια την ημεραν την κακην.
5Βδελυγμα εις τον Κυριον ειναι πας υψηλοκαρδιος· και χειρ με χειρα αν συναπτηται, δεν θελει μενει ατιμωρητος.
6Δια χαριτος και αληθειας καθαριζεται η ανομια· και δια του φοβου του Κυριου εκκλινουσιν οι ανθρωποι απο του κακου.
7Οταν ο Κυριος αρεσκηται εις τας οδους του ανθρωπου, και τους εχθρους αυτου ειρηνευει μετ' αυτου.
8Καλητερον ολιγον μετα δικαιοσυνης, παρα εισοδηματα μεγαλα μετα αδικιας.
9Η καρδια του ανθρωπου βουλευεται την οδον αυτου· αλλ' ο Κυριος διευθυνει τα βηματα αυτου.
10Χρησμος ειναι εις τα χειλη του βασιλεως· το στομα αυτου δεν σφαλλει εν τη κρισει.
11Δικαια σταθμη και πλαστιγξ ειναι του Κυριου· παντα τα ζυγια του σακκιου ειναι εργου αυτου.
12Βδελυγμα ειναι εις τους βασιλεις να πραττωσιν ανομιαν· διοτι ο θρονος στερεονεται μετα της δικαιοσυνης.
13Τα δικαια χειλη ειναι ευπροσδεκτα εις τους βασιλεις, και αγαπωσι τον λαλουντα ορθα.
14Θυμος βασιλεως ειναι αγγελος θανατου· αλλ' ο σοφος ανθρωπος καταπραυνει αυτον.15Εις το φως του προσωπου του βασιλεως ειναι ζωη· και η ευνοια αυτου ειναι ως νεφος οψιμου βροχης.

We should remember that most of the thoughts and maxims contained in this book of Proverbs have related words. It is important to look for these.

The purposes of the heart are "of man", declares v. 1 (JND trans.). "A man's heart deviseth his way", v. 9 goes on to say. These purposes and ways can seem clean (v. 2) and right (v. 25) to anyone who does not know his own heart and who does not judge his motives. For example, alms-giving, a good thing in itself, can be done so as to be seen by other people (Matt. 6:1). But God, who weighs minds and hearts (Prov. 21:2) can see in our intentions both the wicked way and the way of death (v. 25; Ps. 139:24). We should follow the advice of v. 3 and commit all our works unto the Lord small and great (Job 5:8). Dependence is allowing Him to act through us, letting Him map out our pathway and put His words into our mouths. This is an attitude which is pleasing to the Lord and which guarantees our safety.

Vv. 10-15 teach us what kings should do. In this connection, we should remember the high position into which we have been called by the grace of the Lord (Rev. 5:10). Rank imposes obligations, we sometimes say (cf. Isa. 32:8 JND trans.). Justice and righteousness must characterise the co-heirs of the kingdom.

Chapters 1-15 have been commented upon in the 3rd volume (1-24 April).

Παροιμίαι 16:16-33
16Ποσον καλητερα ειναι η αποκτησις της σοφιας παρα το χρυσιον και προκριτωτερα η αποκτησις της συνεσεως παρα το αργυριον
17Η οδος των ευθεων ειναι να εκκλινωσιν απο του κακου· οστις φυλαττει την οδον αυτου, διατηρει την ψυχην αυτου.
18Η υπερηφανια προηγειται του ολεθρου, και υψηλοφροσυνη του πνευματος προηγειται της πτωσεως.
19Καλητερον να ηναι τις ταπεινοφρων μετα των ταπεινων, παρα να μοιραζη λαφυρα μετα των υπερηφανων.
20Ο συνετος εις τα πραγματα θελει ευρει καλον· και ο ελπιζων επι τον Κυριον ειναι μακαριος.
21Ο σοφος την καρδιαν θελει ονομαζεσθαι φρονιμος· και η γλυκυτης των χειλεων προσθετει μαθησιν.
22Η συνεσις ειναι πηγη ζωης εις τον εχοντα αυτην· η δε παιδεια των αφρονων μωρια.
23Η καρδια του σοφου συνετιζει το στομα αυτου, και εις τα χειλη αυτου προσθετει μαθησιν.
24Κηρηθρα μελιτος οι ευαρεστοι λογοι· γλυκυτης εις την ψυχην και ιασις εις τα οστα.
25Υπαρχει οδος ητις φαινεται ορθη εις τον ανθρωπον, αλλα τα τελη αυτης ειναι οδοι θανατου.
26Ο εργαζομενος εργαζεται δι' εαυτον· διοτι το στομα αυτου αναγκαζει αυτον.
27Ο αχρειος ανθρωπος σκαπτει κακον· και εις τα χειλη αυτου ειναι ως πυρ καιον.28Ο διεστραμμενος ανθρωπος διασπειρει εριδας· και ο ψιθυριστης διαχωριζει τους στενωτερους φιλους.
29Ο βιαιος ανθρωπος αποπλανα τον πλησιον αυτου και φερει αυτον εις οδον ουχι καλην·30Κλειων τους οφθαλμους αυτου μηχαναται διεστραμμενα· δαγκανων τα χειλη αυτου εκτελει το κακον.
31Η πολια ειναι στεφανος δοξης, ευρισκομενη εν τη οδω της δικαιοσυνης.
32Καλητερος ο μακροθυμος παρα τον δυνατον· και ο εξουσιαζων το πνευμα αυτου παρα τον εκπορθουντα πολιν.
33Ο κληρος ριπτεται εις την καλπην· ολη ομως η κρισις αυτου ειναι παρα Κυριου.

Entire towns are built in a few weeks when the discovery of a seam of gold is announced in a particular place. An advertisement of an easy way to earn money will receive countless replies. On the other hand, there is no competition in the search for wisdom (cf. v. 16). The only one who knows its value is the disciple of the Lord Jesus who keeps His word (v. 20; Ps. 119:127). Spoils shared with the proud have no attractions for him. He is happier with the humble and meek (v. 19).

It is the heart of the wise man which makes his lips wise (v. 23). Love puts pleasant and sweet words in his mouth, which will be like a balm to sick souls.

In contrast with the upright man (v. 17) and the "wise in heart" (v. 21), vv. 27-30 present a picture of "an ungodly man", "froward" and "violent". He "diggeth up evil", hawks around what he has uncovered; he "soweth strife", divides, and leads people into bad ways. We should be wary of this dangerous companion and follow the pathway of upright men. This will involve us in taking great care to avoid evil (v. 17; 2 Timothy 2:22). Finally let us consider v. 32. The greatest victory which a man can achieve is to get his own spirit under control (in contrast with Prov. 25:28).

Παροιμίαι 17:1-14
1Καλητερον ξηρον ψωμιον και ειρηνη μετ' αυτου, παρα οικον πληρη θυματων μετα εριδος.
2Ο φρονιμος υπηρετης θελει εξουσιαζει επι υιου αισχυνης και θελει συμμοιρασθη την κληρονομιαν μεταξυ αδελφων.
3Το χωνευτηριον δοκιμαζει τον αργυρον και η καμινος τον χρυσον, ο δε Κυριος τας καρδιας.
4Ο κακοποιος υπακουει εις τα ανομα χειλη· ο ψευστης διδει ακροασιν εις την κακην γλωσσαν.
5Οστις περιγελα τον πτωχον, ονειδιζει τον Ποιητην αυτου· οστις χαιρει εις συμφορας, δεν θελει μεινει ατιμωρητος.
6Τεκνα τεκνων ειναι ο στεφανος των γεροντων· και η δοξα των τεκνων οι πατερες αυτων.
7Χειλη υπεροχης δεν αρμοζουσιν εις τον αφρονα· πολυ ολιγωτερον χειλη ψευδους εις τον αρχοντα.
8Το δωρον ειναι ως λιθος πολυτιμος εις τους οφθαλμους του δωροδοκουμενου· οπου τουτο εμφανισθη, κατορθονει.
9Οστις κρυπτει παραβασιν, ζητει φιλιαν· αλλ' οστις επαναλεγει το πραγμα, χωριζει τους στενωτερους φιλους.
10Περισσοτερον τυπτει ο ελεγχος τον φρονιμον, παρα εκατον μαστιγωσεις τον αφρονα.
11Ο κακος ζητει μονον στασεις· δια τουτο αγγελος σκληρος θελει πεμφθη κατ' αυτου.
12Ας απαντηση τον ανθρωπον αρκτος στερηθεισα των τεκνων αυτης και ουχι αφρων εν τη μωρια αυτου.
13Οστις αποδιδει κακον αντι καλου, κακον δεν θελει αναχωρησει απο του οικου αυτου.
14Οστις αρχιζει φιλονεικιαν, ειναι ως ο εκφραττων υδατα· οθεν παυσον απο της φιλονεικιας πριν εξαφθη.

Peace in a home is more important than all kinds of riches and prosperity (v. 1). V. 14 teaches us how quarrels start. Unfortunate words are allowed to escape just "as one letteth out water" (v. 14). What hope is there then of retrieving it? But when the quarrel has begun and threatens to become heated, the wise attitude, let us remember, is to move away from it. Without being one of the quarrellers, one can sometimes be the source of a misunderstanding – for example by repeating something instead of keeping it to oneself (v. 9). "Love covereth all sins," (Prov. 10:12; 1 Peter 4:8). Keeping quiet about others' faults is not condoning them; rather it is bearing with them to the point of being ashamed to repeat them.

The wise man is the one who, in order to make progress (v. 10), knows how to make use of any lesson including a reproof.

Faith in the believer's heart is much more precious than gold. It cannot perish. But testing is necessary for it to be entirely pure. God uses testing like the refiner of Malachi 3:3. His work purifies His own from everything that is not compatible with His holiness (Job 23:10).

Παροιμίαι 17:15-28
15Ο δικαιονων τον ασεβη και ο καταδικαζων τον δικαιον, αμφοτεροι ειναι βδελυγμα εις τον Κυριον.
16Τι χρησιμευουσι τα χρηματα εις την χειρα του αφρονος, δια να αγοραση σοφιαν, αφου δεν εχει γνωσιν;
17Εν παντι καιρω αγαπα ο φιλος, και ο αδελφος γενναται δια καιρον αναγκης.
18Ανθρωπος ενδεης φρενων διδει χειρα και εγγυαται δια τον φιλον αυτου.
19Ο αγαπων εριδας αγαπα αμαρτηματα· ο υπερυψονων την πυλην αυτου ζητει ολεθρον.
20Ο σκολιος την καρδιαν δεν ευρισκει καλον· και ο διεστραμμενος την γλωσσαν αυτου πιπτει εις συμφοραν.
21Οστις γεννα αφρονα, γεννα αυτον δια λυπην αυτου· και ο πατηρ του ανοητου δεν απολαμβανει χαραν.
22Η ευφραινομενη καρδια διδει ευεξιαν ως ιατρικον· το δε κατατεθλιμμενον πνευμα ξηραινει τα οστα.
23Ο ασεβης δεχεται δωρον απο του κολπου, δια να διαστρεψη τας οδους της κρισεως.
24Επι του προσωπου του συνετου ειναι σοφια· αλλ' οι οφθαλμοι του αφρονος βλεπουσιν εις τα ακρα της γης.
25Ο αφρων υιος ειναι βαρυθυμια εις τον πατερα αυτου και πικρια εις την γεννησασαν αυτον.
26Δεν ειναι ποτε καλον να επιβαλληται ποινη εις τον δικαιον, να επιβουλευηται τις τους αρχοντας δια την ευθυτητα αυτων.
27Ο κρατων τους λογους αυτου ειναι γνωστικος· ο μακροθυμος ανθρωπος ειναι φρονιμος.28Και αυτος ο αφρων, οταν σιωπα λογιζεται σοφος· και ο κλειων τα χειλη αυτου, συνετος.

"It is great grace which deigns to apply divine wisdom to all the details of the life of man in the midst of the confusion brought in by sin" (JND). It is our responsibility to put this wisdom into practice in our daily lives. This divine wisdom is given to us to be lived out and the wise man keeps this "before him" (v. 24; Ecc. 2:14). The fool, on the other hand, scatters his imagination to the ends of the earth with fancies and vain desires. It reminds us of the prodigal son who squandered his father's goods in a far country. What sorrow a foolish child causes to his parents (vv. 21, 25)! We should imitate Solomon, the author of this book. He asked for himself "an understanding heart" (1 Kings 3:9).

He who stands bail is a false friend. He trusts his neighbour without thought and encourages him to rely on him too (v. 18; Jer. 17:5). In contrast v. 17 shows us the way to recognize a true friend. It is in every adversity that he shows himself and we discover the brother he is. "A friend loveth at all times". Who deserves this name more than the Lord Jesus (John 15:13)?
"What a friend we have in Jesus
All our sins and griefs to bear."

Παροιμίαι 18:1-24
1Ο ιδιογνωμων ζητει κατα την επιθυμιαν αυτου και εναντιονεται εις παν ο, τι ειναι ορθον.
2Ο αφρων δεν ηδυνεται εις την συνεσιν, αλλ' εις ο, τι φανταζεται η καρδια αυτου.
3Οταν ερχηται ο ασεβης, ερχεται και η καταφρονησις· και μετα του ονειδους, η ατιμια.
4Οι λογοι του στοματος του ανθρωπου ειναι υδατα βαθεα· και η πηγη της σοφιας, χειμαρρος αναπηδων.
5Δεν ειναι καλον να προσωποληπτη τις τον ασεβη, δια να ανατρεπη το δικαιον εν τη κρισει.
6Τα χειλη του αφρονος εμβαινουσιν εις εριδας, και το στομα αυτου προσκαλει ραπισματα.7Το στομα του αφρονος ειναι ο αφανισμος αυτου, και τα χειλη αυτου παγις εις την ψυχην αυτου.
8Οι λογοι του ψιθυριστου καταπινονται ηδεως και καταβαινουσιν εως των ενδομυχων της κοιλιας.
9Ο οκνηρος εις το εργον αυτου ειναι βεβαιως αδελφος του ασωτου.
10Το ονομα του Κυριου ειναι πυργος οχυρος· ο δικαιος, καταφευγων εις αυτον, ειναι εν ασφαλεια.
11Τα αγαθα του πλουσιου ειναι η οχυρα αυτου πολις, και φανταζεται αυτα ως υψηλον τειχος.
12Προ του αφανισμου υψονεται η καρδια του ανθρωπου· και η ταπεινωσις προπορευεται της δοξης.
13Το να αποκρινηται τις πριν ακουση, ειναι εις αυτον αφροσυνη και ονειδος.
14Το πνευμα του ανθρωπου θελει υποστηριζει την αδυναμιαν αυτου· αλλα το κατατεθλιμμενον πνευμα τις δυναται να υποφερη;
15Η καρδια του φρονιμου αποκτα συνεσιν· και το ωτιον των σοφων ζητει γνωσιν.
16Το δωρον του ανθρωπου ανοιγει τοπον εις αυτον, και φερει αυτον εμπροσθεν των μεγαλων.
17Ο πρωτολογων εν τη κρισει αυτου φαινεται δικαιος· αλλ' ο αντιδικος αυτου ερχεται και εξελεγχει αυτον.
18Ο κληρος παυει τας αντιλογιας και αποφασιζει μεταξυ των δυνατων.
19Αδελφος δυσαρεστηθεις υποτασσεται δυσκολωτερα παρα οχυρα πολις· αι δε διαφοραι αυτων ειναι ως μοχλοι φρουριου.
20Εκ των καρπων του στοματος του ανθρωπου θελει χορτασθη η κοιλια αυτου· απο του προιοντος των χειλεων αυτου θελει εμπλησθη.
21Θανατος και ζωη ειναι εις την χειρα της γλωσσης· και οι αγαπωντες αυτην θελουσι φαγει τους καρπους αυτης.
22Οστις ευρηκε γυναικα, ευρηκεν αγαθον και απηλαυσε χαριν παρα Κυριου.
23Ο πενης λαλει μετα ικεσιων· αλλ' ο πλουσιος αποκρινεται μετα σκληροτητος.
24Ο ανθρωπος ο εχων φιλους πρεπει να φερηται φιλικως· και υπαρχει φιλος στενωτερος αδελφου.

Living for self without regard for others is the mark of selfishness and often of pride. Romans 15:1-3, quoting the example of the Lord Jesus, exhorts us not to seek what pleases us ourselves (cf. v. 1) but what pleases our neighbour, "for his good to edification". Now the tongue is the means of communication with this neighbour for good or evil. The mouth can be "the wellspring of wisdom" (v. 4). But it can also be the originator of quarrels (v. 6), of tale-bearing (v. 8), boastfulness (v. 12; James 3:5), hasty answers (v. 13), rough words (v. 23). These sad fruits of the flesh will be eaten by the very one who has produced them (vv. 20, 21; Luke 6:38 end). Blows (v. 6), ruin and a snare for his soul (v. 7), shame (v. 13) and death (v. 21) will follow. What poison and bitter after-taste are hidden in these "dainty morsels" (v. 8, JND trans.)!

Vv. 11, 12 show us another kind of folly: that of the haughty person who puts his trust in the uncertainty of riches and imagines he is protected by them (read Mark 10:24). The righteous man has no other hiding place than the name of the LORD, which is more powerful than the strongest tower (v. 10; cf. Ps. 91:2).

Παροιμίαι 19:1-14
1Καλητερος ο πτωχος ο περιπατων εν τη ακεραιοτητι αυτου, παρα τον πλουσιον τον διεστραμμενον τα χειλη αυτου και οντα αφρονα.
2Ψυχη ανευ γνωσεως βεβαιως δεν ειναι καλον· και οστις σπευδει με τους ποδας, προσκοπτει.
3Η αφροσυνη του ανθρωπου διαστρεφει την οδον αυτου· και η καρδια αυτου αγανακτει κατα του Κυριου.
4Ο πλουτος προσθετει φιλους πολλους· ο δε πτωχος εγκαταλειπεται υπο του φιλου αυτου.
5Ο ψευδης μαρτυς δεν θελει μεινει ατιμωρητος· και ο λαλων ψευδη δεν θελει εκφυγει.
6Πολλοι κολακευουσι το προσωπον του αρχοντος· και πας τις ειναι φιλος του διδοντος ανθρωπου.7Τον πτωχον μισουσι παντες οι αδελφοι αυτου· ποσω μαλλον θελουσιν αποφευγει αυτον οι φιλοι αυτου; αυτος ακολουθει φωναζων· αλλ' εκεινοι δεν αποκρινονται.
8Οστις αποκτα σοφιαν, αγαπα την ψυχην αυτου· οστις φυλαττει φρονησιν, θελει ευρει καλον.
9Ο ψευδης μαρτυς δεν θελει μεινει ατιμωρητος· και ο λαλων ψευδη θελει απολεσθη.
10Η τρυφη δεν αρμοζει εις αφρονα· πολυ ολιγωτερον εις δουλον, να εξουσιαζη επ' αρχοντων.
11Η φρονησις του ανθρωπου συστελλει τον θυμον αυτου· και ειναι δοξα αυτου να παραβλεπη την παραβασιν.
12Η οργη του βασιλεως ειναι ως βρυχηθμος λεοντος· η δε ευνοια αυτου ως δροσος επι τον χορτον.
13Ο αφρων υιος ειναι ολεθρος εις τον πατερα αυτου· και αι εριδες της γυναικος ειναι ακαταπαυστον σταξιμον.
14Οικος και πλουτη κληρονομουνται εκ των πατερων· αλλ' η φρονιμος γυνη παρα Κυριου διδεται.

"That the soul be without knowledge, it is not good" (v. 2). For this soul is certainly exposed to all sorts of dangers, which it does not know about. More than this, a person who is not restrained by the warnings in the Word is in danger of acting or speaking in haste and so stumbling (in other words — sinning; v. 2). If we love our soul — and we have nothing more precious — we should see to it that it is instructed so as to acquire wisdom (v. 8).

Many verses speak to us of the poor man. Men in the world often judge people according to their riches. Poor people, even though we may be ready to help them, can easily be despised (James 2:6). But God remembers that His Son was "the Poor Man" down here. He takes up the cause of those poor people who walk in integrity (v. 1; Prov. 22:23) and He will open His heaven to them (Luke 14:21; Luke 16:22). "Wealth maketh many friends" (v. 4; Prov. 14:20). They are strange friends, more like enemies, these flattering companions who contribute to the ruin of their victim (Prov. 18:24, JND trans.). However the person who is stripped of everything and abandoned can then find the only true Friend who remains. The Lord Jesus is the one who "sticketh closer than a brother".

Παροιμίαι 19:15-29
15Η οκνηρια ριπτει εις βαθυν υπνον· και η αεργος ψυχη θελει πεινα.
16Ο φυλαττων την εντολην φυλαττει την ψυχην αυτου· ο δε καταφρονων τας οδους αυτου θελει απολεσθη.
17Ο ελεων πτωχον δανειζει εις τον Κυριον· και θελει γεινει εις αυτον η ανταποδοσις αυτου.
18Παιδευε τον υιον σου ενοσω ειναι ελπις· αλλα μη διεγειρης την ψυχην σου, ωστε να θανατωσης αυτον.
19Ο οργιλος θελει λαβει ποινην· διοτι και αν ελευθερωσης αυτον, παλιν θελεις καμει το αυτο.
20Ακουε συμβουλην και δεχου διδασκαλιαν δια να γεινης σοφος εις τα εσχατα σου.
21Ειναι πολλοι λογισμοι εν τη καρδια του ανθρωπου· η βουλη ομως του Κυριου, εκεινη θελει μενει.
22Τιμη του ανθρωπου ειναι η αγαθοτης αυτου· και καλητερος ο πτωχος παρα τον ψευστην.
23Ο φοβος του Κυριου φερει ζωην, και ο φοβουμενος αυτον θελει πλαγιαζει κεχορτασμενος· κακον δεν θελει συναπαντησει.
24Ο οκνηρος εμβαπτει την χειρα αυτου εις το τρυβλιον, και δεν θελει ουδε εις το στομα αυτου να επιστρεψη αυτην.
25Εαν μαστιγωσης τον χλευαστην, ο απλους θελει γεινει προσεκτικος· και εαν ελεγξης τον φρονιμον, θελει εννοησει γνωσιν.
26Οστις ατιμαζει τον πατερα και απωθει την μητερα, ειναι υιος προξενων αισχυνην και ονειδος.
27Παυσον, υιε μου, να ακουης διδασκαλιαν παρεκτρεπουσαν απο των λογων της γνωσεως.
28Ο ασεβης μαρτυς χλευαζει το δικαιον· και το στομα των ασεβων καταπινει ανομιαν.
29Κρισεις ετοιμαζονται δια τους χλευαστας, και ραβδισμοι δια την ραχιν των αφρονων.

Laziness, especially laziness in listening (Heb. 5:11), has yet more disastrous consequences for "the idle soul" (v. 15). It can make a person who should be wide awake to listen to the Lord fall "into a deep sleep" (cf. Matt. 25:5). It produces soul hunger and spiritual poverty (Prov. 20:13). Moreover, dear friend, if your soul is hungry, do not try to deceive it by "that which satisfieth not" (Isa. 55:2). There is only one suitable food — the Word of God. According to v. 23 the insurance against being visited by evil is to be fed by Christ, the true Bread of heaven. Alongside these words of knowledge there is an instruction which "causeth to err" (v. 27; 1 Tim. 6:20-21); this is the fruit of the many thoughts of man's heart (v. 21). To listen to this is to deviate from the path of obedience; it is then we need reproof (vv. 18, 25). We should not only give this word the sense of chastisement but think of the airline pilot who corrects his route and changes his course according to the instructions from the control tower. The correction of the Lord should have this effect on us. It is the son's privilege (v. 18; Prov. 13:24) and the one that has understanding knows how to profit from it (v. 25; Prov. 9:8).

Παροιμίαι 20:1-14
1Ο οινος ειναι χλευαστης, και τα σικερα στασιαστικα· και οστις δελεαζεται υπο τουτων, δεν ειναι φρονιμος.
2Απειλη βασιλεως ειναι βρυχηθμος λεοντος· οστις παροξυνει αυτον, αμαρτανει εις την ιδιαν αυτου ζωην.
3Τιμη ειναι εις τον ανθρωπον να παυη απο της εριδος· πας δε αφρων εμπλεκεται εις ταυτην.
4Ο οκνηρος δεν θελει να αροτρια εξ αιτιας του χειμωνος· δια τουτο θελει ζητει εν τω θερει και δεν θελει λαμβανει.
5Η βουλη εν τη καρδια του ανθρωπου ειναι ως υδατα βαθεα· αλλ' ο συνετος ανθρωπος θελει ανασυρει αυτην.
6Πολλοι ανθρωποι κηρυττουσιν εκαστος την καλοκαγαθιαν αυτου· αλλα τις θελει ευρη ανθρωπον πιστον;
7Ο δικαιος περιπατει εν τη ακεραιοτητι αυτου· και τα τεκνα αυτου ειναι μακαρια μετ' αυτον.
8Βασιλευς, καθημενος επι θρονου κρισεως, διασκεδαζει παν κακον δια των οφθαλμων αυτου.
9Τις δυναται να ειπη, Εκαθαρισα την καρδιαν μου, ειμαι καθαρος απο των αμαρτιων μου;
10Ζυγια διαφορα, μετρα διαφορα, ειναι αμφοτερα βδελυγμα εις τον Κυριον.
11Γνωριζεται και αυτο το παιδιον εκ των πραξεων αυτου, αν τα εργα αυτου ειναι καθαρα, και αν ευθεα.
12Το ωτιον ακουει και ο οφθαλμος βλεπει· αλλ' ο Κυριος εκαμεν αμφοτερα.
13Μη αγαπα τον υπνον, δια να μη ελθης εις πτωχειαν· ανοιξον τους οφθαλμους σου και θελεις χορτασθη αρτου.
14Κακον, κακον, λεγει ο αγοραστης· αλλ' αφου αναχωρηση, τοτε καυχαται.

Wine, which typifies communion with the pleasures of the world, leads to mockery (v. 1; read Isa. 28:7, 14).

How many people there are who keep proclaiming their own goodness (v. 6) and their morality (v. 9; cf. 1 John 1:8, 10), only proving that they do not really know their natural heart. Only the new man (the righteous man) can please God by walking in faith and integrity (v. 7). Let us compare v. 10 with Deuteronomy 25:13-16: "Thou shalt not have in thy bag divers weights, a great and a small . . . thou shalt have a perfect and just weight". In practical terms this corresponds to the example of not judging one's own faults indulgently and those of others severely.

This brings us to v. 11. However young a Christian is, he is called to make himself known for what he is – not so much by his words than by his behaviour. This should be both pure and right, putting away all doubtful and unwholesome attitudes and every kind of dishonesty. Such conduct will be noticed because it contrasts strongly with the dubious or dishonest behaviour of many of his friends. May the Lord help us all to render a courageous testimony to Him by taking as our example the faithfulness which He alone has perfectly displayed (end of v. 6).

Παροιμίαι 20:15-30
15Υπαρχει χρυσιον και πληθος μαργαριτων· τα χειλη ομως της γνωσεως ειναι το πολυτιμου κειμηλιον.
16Λαβε το ιματιον του εγγυωμενου δια ξενον· και λαβε ενεχυρον απ' αυτου, εγγυωμενου περι ξενων πραγματων.
17Ο αρτος του ψευδους ειναι γλυκυς εις τον ανθρωπον· μετα ταυτα ομως το στομα αυτου θελει γεμισθη χαλικων.
18Οι σκοποι στερεονονται δια της συμβουλης· και μετα καλην σκεψιν καμνε πολεμον.
19Ο σπερμολογος περιερχομενος αποκαλυπτει τα μυστικα· δια τουτο μη σμιγου μετα του πλατυνοντος τα χειλη αυτου.
20Ο λυχνος του κακολογουντος τον πατερα αυτου η την μητερα αυτου θελει σβεσθη εν βαθει σκοτει.
21Κληρονομια αποκτηθεισα ταχεως την αρχην, εις το τελος δεν ευλογειται.
22Μη ειπης, Θελω ανταποδωσει κακον· αναμενε τον Κυριον και θελει σε σωσει.
23Ζυγια διαφορα ειναι βδελυγμα εις τον Κυριον· και η δολια πλαστιγξ δεν ειναι καλον.
24Τα διαβηματα του ανθρωπου διευθυνονται υπο του Κυριου· πως λοιπον ο ανθρωπος ηθελε γνωρισει την εαυτου οδον;
25Παγις ειναι εις τον ανθρωπον, προπετως να λαλη· περι ιερων και μετα τας ευχας να σκεπτηται.
26Ο σοφος βασιλευς λικμιζει τους ασεβεις και στρεφει τον τροχον επ' αυτους.
27Λυχνος του Κυριου ειναι το πνευμα του ανθρωπου, το οποιον διερευνα παντα τα ενδομυχα της καρδιας.
28Ελεος και αληθεια διαφυλαττουσι τον βασιλεα· και ο θρονος αυτου υποστηριζεται υπο του ελεους.
29Καυχημα των νεων ειναι η δυναμις αυτων· και δοξα των γεροντων η πολια.
30Τα μελανισματα των πληγων λευκαινουσι τον κακον· και τα κτυπηματα τα ενδομυχα της καρδιας.

The book of Proverbs has been compared to a guideline, which "in the maze of this world where a false step can lead to such bitter results, shows us the path of prudence and life" (JND). In the midst of the seeming disorder in these sentences, every one can find the practical instructions which he needs to avoid these snares (v. 25). Lying, tale-bearing, wrong words to parents, greed, a spirit of revenge, fraud, broken promises – we should avoid the company of certain people in order to be kept from these dangers. V. 19 advises, "Meddle not with him that flattereth with his lips". In going about with such a person we can only reap slander and libel, nothing for our edification. Our own confidences to him will be spread abroad everywhere. In contrast the lips of knowledge are like a precious jewel, highlighting the facets of the truths given to us (v. 15; Ephesians 4:29). So let us seek out the company of those who can pass on to us the teachings of wisdom (cf. Prov. 8:11, 19); wisdom has more value than gold which perishes or than many rubies. "The glory of young men is their strength" (v. 29): a strength which has its source in the Lord and which makes them able to overcome the wicked one (Eph. 6:10; 1 John 2:13-14).

Παροιμίαι 21:1-14
1Η καρδια του βασιλεως ειναι εν τη χειρι του Κυριου ως ρευματα υδατων· οπου θελει στρεφει αυτην.
2Πασαι αι οδοι του ανθρωπου φαινονται ορθαι εις τους οφθαλμους αυτου· πλην ο Κυριος σταθμιζει τας καρδιας.
3Να καμνη τις δικαιοσυνην και κρισιν ειναι αρεστοτερον εις τον Κυριον παρα θυσιαν.
4Το επηρμενον ομμα και η αλαζων καρδια, ο λυχνος των ασεβων, ειναι αμαρτια.
5Οι λογισμοι του επιμελους φερουσι βεβαιως εις αφθονιαν· παντος δε προπετους βεβαιως εις ενδειαν.
6Το αποκταν θησαυρους δια ψευδους γλωσσης ειναι ματαιοτης αστατος των ζητουντων θανατον.
7Αι αρπαγαι των ασεβων θελουσιν εξολοθρευσει αυτους· διοτι αρνουνται να πραττωσι το δικαιον.
8Η οδος του διεφθαρμενου ανθρωπου ειναι σκολια· του δε καθαρου το εργον ειναι ευθες.
9Καλητερον να κατοικη τις εν γωνια δωματος, παρα εν οικω ευρυχωρω μετα γυναικος φιλεριδος.
10Η ψυχη του ασεβους επιθυμει κακον· ο πλησιον αυτου δεν ευρισκει χαριν εις τους οφθαλμους αυτου.
11Οταν ο χλευαστης τιμωρηται, ο απλους γινεται σοφωτερος· και ο σοφος διδασκομενος λαμβανει γνωσιν.
12Ο δικαιος συλλογιζεται την οικιαν του ασεβους, οταν οι ασεβεις κατακρημνιζωνται εις την κακιαν αυτων.
13Οστις εμφραττει τα ωτα αυτου εις την κραυγην του πτωχου, θελει φωναξει και αυτος και δεν θελει εισακουσθη.
14Δωρον κρυφιον καταπραυνει θυμον· και χαρισμα εις τον κολπον βαλλομενον, οργην ισχυραν.

Many people think they can satisfy God's demands by offering Him from time to time the "sacrifice" of good works. They claim to atone for a life of sin by observing certain religious ceremonies. This is a fatal delusion. Only one thing is pleasing to the LORD: the habitual practice of what is right and just (v. 3), but this can only be done by the righteous man, that, is the one whom God has made righteous by justifying him. Up to his conversion, every man is characterised by his wicked heart. His innermost desires are turned towards evil; his life revolves round himself and he has no real love for his neighbour (v. 10) or true pity for poor people (v. 13). These feelings can sometimes be disguised by human kindness or confused with natural feeling (an unbeliever can be "good-hearted" or show off his own righteousness: v. 2). In fact true goodness only has its source in God and has been shown perfectly only in Christ. V. 12 leads us to Him. He was the only Righteous One (cf. Job 34:17) and because of this He alone has the right to judge (John 5:27-30). He carefully considers the house of the wicked and, if He finds no repentance there, He will overthrow it (v. 12; Ps. 37:35-36).

Παροιμίαι 21:15-31
15Χαρα ειναι εις τον δικαιον να καμνη κρισιν· ολεθρος δε εις τους εργατας της ανομιας.
16Ανθρωπος αποπλανωμενος απο της οδου της συνεσεως θελει κατασκηνωσει εν τη συναξει των τεθανατωμενων.
17Ο αγαπων ευθυμιαν θελει κατασταθη πενης· ο αγαπων οινον και μυρα δεν θελει πλουτησει.
18Ο ασεβης θελει εισθαι αντιλυτρον του δικαιου, και των ευθεων ο παραβατης.
19Καλητερον να κατοικη τις εν γη ερημω παρα μετα γυναικος φιλεριδος και θυμωδους.
20Θησαυρος πολυτιμος και μυρα ευρισκονται εν τω οικω του σοφου· ο δε αφρων ανθρωπος καταδαπανα αυτα.
21Ο θηρευων δικαιοσυνην και ελεος θελει ευρει ζωην, δικαιοσυνην και δοξαν.
22Ο σοφος εκπορθει την πολιν των δυνατων και καταβαλλει το οχυρωμα του θαρρους αυτης.
23Οστις φυλαττει το στομα αυτου και την γλωσσαν αυτου, φυλαττει την ψυχην αυτου απο στενοχωριων.
24Υπερηφανος και αλαζων χλευαστης καλειται, οστις πραττει μετα θυμου αλαζονειας.
25Αι επιθυμιαι του οκνηρου θανατονουσιν αυτον· διοτι αι χειρες αυτου δεν θελουσι να εργαζωνται·26επιθυμει ολην την ημεραν επιθυμιας· ο δε δικαιος διδει και δεν φειδεται.
27Η θυσια των ασεβων ειναι βδελυγμα· πολλω μαλλον οταν προσφερωσιν αυτην μετα πονηριας.
28Ο ψευδης μαρτυς θελει απολεσθη· ο δε ανθρωπος οστις υπακουει θελει λαλει παντοτε.
29Ο ασεβης ανθρωπος σκληρυνει το προσωπον αυτου· αλλ' ο ευθυς κατευθυνει τας οδους αυτου.
30Δεν ειναι σοφια ουτε συνεσις ουτε βουλη εναντιον του Κυριου.31Ο ιππος ετοιμαζεται δια την ημεραν της μαχης· η σωτηρια ομως ειναι παρα Κυριου.

To do what is just and right is not only pleasing to the LORD (v. 3) but is also a joy to the one who does it (v. 15). Many people think that to be a Christian is to live a life of severe constraint. The exact opposite is true! The believer who is in a good spiritual state finds his happiness in obedience to the Lord; on the other hand, what the world calls joy has no attraction for his heart (v. 17). The dwelling of the wise man contains "treasure to be desired" (the Word of God honoured) and "oil" (the power of the Holy Spirit: v. 20; cf. 1 Kings 17:16). In order to walk in a path of righteousness and mercy (v. 21) the wise man needs this food. He draws spiritual strength from it, strength which is needed to overcome and cast down the strength of his Adversary (v. 22; Ecc. 7:19). But even more than his strength, his wisdom has nothing in common with man's wisdom, which cannot stand up before God (v. 30; 1 Cor. 1:19). Let us be true "wise men". We should see to it that the food of the Word and the joys of the Spirit are not lacking in our homes and that we draw our strength from them. We should make sure that not one of us is like the foolish virgins in the parable who had no oil in their lamps (Matt. 25).

Παροιμίαι 22:1-16
1Προτιμοτερον ονομα καλον παρα πλουτη μεγαλα, χαρις αγαθη παρα αργυριον και χρυσιον.
2Πλουσιος και πτωχος συναπαντωνται· ο Κυριος ειναι ο Ποιητης αμφοτερων τουτων.
3Ο φρονιμος προβλεπει το κακον και κρυπτεται· οι αφρονες ομως προχωρουσι και τιμωρουνται.
4Η αμοιβη της ταπεινωσεως και του φοβου του Κυριου ειναι πλουτος και δοξα και ζωη.
5Τριβολοι και παγιδες ειναι εν τη οδω του σκολιου· οστις φυλαττει την ψυχην αυτου, θελει εισθαι μακραν απ' αυτων.
6Διδαξον το παιδιον εν αρχη της οδου αυτου· και δεν θελει απομακρυνθη απ' αυτης ουδε οταν γηραση.
7Ο πλουσιος εξουσιαζει τους πτωχους· και ο δανειζομενος ειναι δουλος του δανειζοντος.
8Ο σπειρων ανομιαν θελει θερισει συμφορας· και η ραβδος της υβρεως αυτου θελει εκλειψει.
9Ο εχων ομμα αγαθον θελει ευλογηθη· διοτι διδει εκ του αρτου αυτου εις τον πτωχον.
10Εκδιωξον τον χλευαστην και θελει συνεξελθει η φιλονεικια, και η ερις και η υβρις θελουσι παυσει.
11Οστις αγαπα την καθαροτητα της καρδιας, δια την χαριν των χειλεων αυτου ο βασιλευς θελει εισθαι φιλος αυτου.
12Οι οφθαλμοι του Κυριου περιφρουρουσι την γνωσιν· ανατρεπει δε τας υποθεσεις του παρανομου.
13Ο οκνηρος λεγει, Λεων ειναι εξω· εν τω μεσω των πλατειων θελω φονευθη.
14Στομα γυναικος αλλοτριας ειναι λακκος βαθυς· ο μισουμενος υπο Κυριου θελει εμπεσει εις αυτον.
15Η ανοησια ειναι συνδεδεμενη μετα της καρδιας του παιδιου· η ραβδος της παιδειας θελει αποχωρισει αυτην απ' αυτου.
16Οστις καταθλιβει τον πτωχον δια να αυξηση τα πλουτη αυτου, και οστις διδει εις τον πλουσιον, θελει ελθει βεβαιως εις ενδειαν.

The LORD made the rich and the poor from the same dust. They are equal in their birth and in their death and do not lack opportunity to meet each other (Prov. 29:13; Job 31: 5). Prosperity and the power derived from it (vv. 7, 16) are passing things and cannot be measured alongside the things which have eternal importance: "a good name", and "loving favour" (v. 1). The only riches to be desired are those that, together with glory and life, God will give to the meek and to all who fear Him (v. 4; Matt. 5:5). Differences in riches on earth should only provide the opportunity for the most favoured to open their eyes, hearts and hands (v. 9). We should start by seeing the needs around us, be moved by them and then respond to them according to our ability; this is to act like our dear Saviour. Jesus . . . saw . . . was moved with compassion . . . brake the loaves and gave them" (Mark 6:34, 41).

Certain unbelieving philosophers have maintained that a child is born innocent and that it is his environment which corrupts him. V. 15 declares the opposite to be true (cf Gen. 8:21; Ps. 51:5). But the child who is brought up under the rule of the Word (v. 6) will bear the fruits of this education after his conversion all through his life.

Παροιμίαι 22:17-29
17Κλινον το ωτιον σου και ακουε τους λογους των σοφων, και προσκολλησον την καρδιαν σου εις την γνωσιν μου·18διοτι ειναι τερπνοι, εαν φυλαττη αυτους εν τη καρδια σου· και θελουσι συναρμοζεσθαι ομου επι των χειλεων σου.19Δια να ηναι το θαρρος σου επι τον Κυριον, εδιδαξα ταυτα εις σε την ημεραν ταυτην, μαλιστα εις σε.20Δεν εγραψα εις σε πολλακις δια συμβουλων και γνωσεων,21δια να σε καμω να γνωρισης την βεβαιοτητα των λογων της αληθειας, ωστε να αποκρινησαι λογους αληθειας προς τους εξαποστελλοντας σε;
22Μη γυμνονης τον πτωχον, διοτι ειναι πτωχος· μηδε καταθλιβε εις την πυλην τον δυστυχουντα·23διοτι ο Κυριος θελει εκδικασει την δικην αυτων· και θελει γυμνωσει την ψυχην των γυμνωσαντων αυτους.
24Μη καμνε φιλιαν μετα ανθρωπου θυμωδους· και μετα ανθρωπου οργιλου μη συμπεριπατει·25μηποτε μαθης τας οδους αυτου, και λαβης παγιδα εις την ψυχην σου.
26Μη εσο εκ των διδοντων χειρα, εκ των εγγυωμενων δια χρεη.27Εαν δεν εχης ποθεν να πληρωσης, δια τι να παρωσι την κλινην σου υποκατωθεν σου;
28Μη μετακινει ορια αρχαια, τα οποια εθεσαν οι πατερες σου.
29Ειδες ανθρωπον επιτηδειον εις τα εργα αυτου; αυτος θελει παρασταθη ενωπιον βασιλεων· δεν θελει παρασταθη ενωπιον ουτιδανων.

In this new section of Proverbs, Wisdom no longer expresses itself in maxims consisting of balancing couplets and uses direct exhortations like those in ch. 1-9. It is a waste of time to speak to someone who is not listening. Before any teaching, the young disciple is invited to incline his ear and to apply his heart to these "excellent things" (v. 20; cf. Phil. 1:10), to make these his subjects of meditation and conversation. But what is the aim of this instruction? Firstly, it is to bring the disciple to put his trust in a known God; then to place at his disposal a "certainty", in other words, truths by which he will be able to test all other knowledge. Finally it is to encourage him to tell forth himself the "words of truth" (vv. 17-21).

The warnings which follow have a negative character. Stop at v. 28 — "Remove not the ancient landmark, which thy fathers have set" (cf. Prov. 23:10). Many people find that the spiritual foundations, on which believers of previous generations have lived happily and which are approved by God, are too narrow. "Warning: Danger", this verse calls out to them. Besides, if we wander into the different fields of this world we inevitably neglect the one which has been kept for us and the one where the Lord is to be found (cf. Ps. 16:6).

Παροιμίαι 23:1-14
1Οταν καθησης να φαγης μετα αρχοντος, παρατηρει επιμελως τα παρατιθεμενα εμπροσθεν σου·2και βαλε μαχαιραν εις τον λαιμον σου, εαν ησαι αδηφαγος·3μη επιθυμει τα εδεσματα αυτου· διοτι ταυτα ειναι τροφη δολιοτητος.
4Μη μεριμνα δια να γεινης πλουσιος· απεχε απο της σοφιας σου.5Θελεις επιστησει τους οφθαλμους σου εις το μη υπαρχον; διοτι ο πλουτος κατασκευαζει βεβαιως εις εαυτον πτερυγας ως αετου και πετα προς τον ουρανον.
6Μη τρωγε τον αρτον του φθονερου, μηδε επιθυμει τα εδεσματα αυτου·7διοτι καθως φρονει εν τη ψυχη αυτου, τοιουτος ειναι· φαγε και πιε, λεγει προς σε· αλλ' η καρδια αυτου δεν ειναι μετα σου.8Το ψωμιον, το οποιον εφαγες, θελεις εξεμεσει και θελεις χασει τας γλυκειας συνομιλιας σου.
9Μη λαλει εις τα ωτα του αφρονος· διοτι θελει καταφρονησει την σοφιαν των λογων σου.
10Μη μετακινει ορια αρχαια· και μη εισελθης εις τους αγρους των ορφανων·11διοτι ο Λυτρωτης αυτων ειναι ισχυρος· αυτος θελει εκδικασει την δικην αυτων εναντιον σου.
12Προσκολλησον την καρδιαν σου εις την παιδειαν και τα ωτα σου εις τους λογους της γνωσεως.13Μη φειδου να παιδευης το παιδιον· διοτι εαν κτυπησης αυτο δια της ραβδου, δεν θελει αποθανει·14συ κτυπων αυτο δια της ραβδου, θελεις ελευθερωσει την ψυχην αυτου εκ του αδου.

Vv. 1-6 warn us against covetousness. It is no less dangerous to desire the delicacies offered by the great people of this world (v. 3) than those offered by the man who has an evil eye (v. 6; Ps. 141:4 end). Then a man is bound to people whose favour he has sought. Their bread is deceitful. The profit gained in a moment will later become the source of much unhappiness. Sorrow inevitably follows the pursuit of earthly possessions. Wisdom, as men understand it, urges them on to wear themselves out acquiring possessions. They imagine that with them they will be able to assure their future and that of their children. But this is false reckoning! These riches will flee away; they "certainly make themselves wings" (v. 5; cf. James 5:2). This is why Wisdom urges the disciple to cease from his own wisdom (v. 4). True wisdom does not consist of acquiring riches but of using the riches of our Master for others (Luke 16:8).

V. 13 reminds us of David's negligence in his children's education (see 1 Kings 1:6). Corporal punishment does not entail death. On the other hand, never to use it can have fatal results (2 Sam. 18:33). Deliver our soul from hell: indeed, how much is at stake! Let us then apply our hearts to this instruction (v. 12; cf. Prov. 22:15).

Παροιμίαι 23:15-35
15Υιε μου, εαν η καρδια σου γεινη σοφη, θελει ευφραινεσθαι και η καρδια εμου·16και τα νεφρα μου θελουσιν αγαλλεσθαι, οταν τα χειλη σου λαλωσιν ορθα.
17Ας μη ζηλευη η καρδια σου τους αμαρτωλους· αλλ' εσο εν τω φοβω του Κυριου ολην την ημεραν·18διοτι βεβαιως ειναι αμοιβη, και η ελπις σου δεν θελει εκκοπη.
19Ακουε συ, υιε μου, και γινου σοφος, και κατευθυνε την καρδιαν σου εις την οδον.20Μη εσο μεταξυ οινοποτων, μεταξυ κρεοφαγων ασωτων·21διοτι ο μεθυσος και ο ασωτος θελουσι πτωχευσει· και ο υπνωδης θελει ενδυθη ρακη.22Υπακουε εις τον πατερα σου, οστις σε εγεννησε· και μη καταφρονει την μητερα σου, οταν γηραση.23Αγοραζε την αληθειαν και μη πωλει· την σοφιαν και την παιδειαν και την συνεσιν.24Ο πατηρ του δικαιου θελει χαρη σφοδρα· και οστις γεννα σοφον υιον, θελει ευφραινεσθαι εις αυτον.25Ο πατηρ σου και η μητηρ σου θελουσιν ευφραινεσθαι· μαλιστα εκεινη, ητις σε εγεννησε, θελει χαιρει.26Υιε μου, δος την καρδιαν σου εις εμε, και ας προσεχωσιν οι οφθαλμοι σου εις τας οδους μου·27διοτι η πορνη ειναι λακκος βαθυς· και η αλλοτρια γυνη στενον φρεαρ.28Αυτη προσετι ενεδρευει ως ληστης και πληθυνει τους παραβατας μεταξυ των ανθρωπων.
29Εις τινα ειναι ουαι; εις τινα στεναγμοι; εις τινα εριδες; εις τινα ματαιολογιαι; εις τινα κτυπηματα ανευ αιτιας; εις τινα φλογωσις οφθαλμων;30Εις τους εγχρονιζοντας εν τω οινω· εις εκεινους οιτινες διαγουσιν ανιχνευοντες οινοποσιας.31Μη θεωρει τον οινον οτι κοκκινιζει, οτι διδει το χρωμα αυτου εις το ποτηριον, οτι καταβαινει ευαρεστως.32Εν τω τελει αυτου δακνει ως οφις και κεντρονει ως βασιλισκος·33Οι οφθαλμοι σου θελουσι κυτταξει αλλοτριας γυναικας, και η καρδια σου θελει λαλησει αισχρα·34και θελεις εισθαι ως κοιμωμενος εν μεσω θαλασσης, και ως κοιτωμενος επι κορυφης, καταρτιου·35με ετυπτον, θελεις ειπει, και δεν επονεσα· με εδειραν, και δεν ησθανθην· ποτε θελω εγερθη, δια να υπαγω να ζητησω αυτον παλιν;

Should a young person, when he has grown up, take account of his parents' advice? He certainly should according to v. 22. This is part of the honour which is due to them, and one's coming of age does not change this. It is a joy to Christian parents to see the fruits of their education in their children when they have grown up (vv. 15, 16, 24; and what importance v. 24 takes on if we apply it to the joy which the Father found in His well-beloved Son, the Righteous and Wise One beyond compare; Matt. 3:17).

But above all, and before even our parents, the Lord has claims upon us. "My son, give me thine heart," He says to each one of us (v. 26). "I do not ask first of all for some part of your goods or your time but for your love. The rest will follow. In giving Me your whole heart," says the Lord Jesus, "you are only giving Me what belongs to Me, because I have bought it so dearly at Calvary."

The end of the chapter describes the tragic oblivion of the man stupefied by alcohol. He is overcome by the wine (Isa. 28:1 end), incapable of resisting fleshly temptations (v. 33) and is completely ruined (v. 21).

Dear friend, what are you going to do with your heart?

Παροιμίαι 24:1-22
1Μη ζηλευε τους κακους ανθρωπους, μηδε επιθυμει να ησαι μετ' αυτων·2διοτι η καρδια αυτων μελετα καταδυναστευσιν, και τα χειλη αυτων λαλουσι κακουργιας.
3Δια της σοφιας οικοδομειται οικος και δια της συνεσεως στερεονεται.4Και δια της γνωσεως τα ταμεια θελουσι γεμισθη απο παντος πολυτιμου και ευφροσυνου πλουτου.5Ο σοφος ανθρωπος ισχυει, και ο ανθρωπος ο φρονιμος αυξανει δυναμιν.6Διοτι δια σοφων βουλων θελεις καμει τον πολεμον σου· εκ του πληθους δε των συμβουλων προερχεται σωτηρια.
7Η σοφια ειναι παραπολυ υψηλη δια τον αφρονα· δεν θελει ανοιξει το στομα αυτου εν τη πυλη.8Οστις μελετα να πραξη κακον, θελει ονομασθη ανηρ κακεντρεχης.9Η μελετη της αφροσυνης ειναι αμαρτια· και ο χλευαστης βδελυγμα εις τους ανθρωπους.
10Εαν μικροψυχησης εν τη ημερα της συμφορας, μικρα ειναι η δυναμις σου.
11Ελευθερονε τους συρομενους εις θανατον, και μη αποσυρου απο των οντων εις ακμην σφαγης.12Εαν ειπης, Ιδου, ημεις δεν εξευρομεν τουτο· δεν γνωριζει ο σταθμιζων τας καρδιας; και ο φυλαττων την ψυχην σου και αποδιδων εις εκαστον κατα τα εργα αυτου, δεν εξευρει;
13Υιε μου, φαγε μελι, διοτι ειναι καλον· και κηρηθραν, διοτι ειναι γλυκεια επι του ουρανισκον σου·14Τοιαυτη θελει εισθαι εις την ψυχην σου η γνωσις της σοφιας· οταν ευρης αυτην, τοτε θελεις λαβει αμοιβην, και η ελπις σου δεν θελει εκκοπη.
15Μη στηνε παγιδα, ω ανομε, κατα της κατοικιας του δικαιου· μη ταραξης τον τοπον της αναπαυσεως αυτου·16διοτι ο δικαιος πιπτει επτακις και σηκονεται· αλλ' οι ασεβεις θελουσι πεσει εις ολεθρον.
17Εις την πτωσιν του εχθρου σου μη χαρης· και εις το ολισθημα αυτου ας μη ευφραινεται η καρδια σου·18Μηποτε ο Κυριος ιδη και φανη τουτο κακον εις τους οφθαλμους αυτου και μεταστρεψη τον θυμον αυτου απ' αυτου.
19Μη αγανακτει περι των πονηρευομενων· μη ζηλευε τους ασεβεις·20διοτι δεν θελει εχει τελος αγαθον ο κακος· ο λυχνος των ασεβων θελει σβεσθη.
21Υιε μου, φοβου τον Κυριον και τον βασιλεα· και μη εχε συγκοινωνιαν μετα στασιαστων·22διοτι η συμφορα αυτων θελει επελθει εξαιφνης· και τις γνωριζει αμφοτερων τας τιμωριας;

Those who do evil can be a source of envy for us Christians (v. 1) or of fretfulness (v. 19; Psalm 37:1). But such feelings only prove our bad spiritual state. The sight of these poor sinners should arouse compassion and evangelical zeal in us to warn them and deliver them from death (Ezek. 3:18; Acts 20:26). We should not use ignorance as an excuse for doing nothing. "He that pondereth the heart" (v. 12; cf. Prov. 21:2) knows our true motives: lack of love, fear of reproach, weakness of our own convictions.

But why do wicked people seem to have an easy life while believers are often severely tested? The key to this problem is provided for us in one word – the future. "There shall be no future to the evil," (v. 20; JND trans.); his end is eternal perdition to which he is led without resistance (cf. Ps. 73:17). He stumbles into disaster (v. 16; JND trans.). On the other hand "there shall be a reward" (v. 14) for the one who has found Wisdom, this divine Wisdom which is a Person – Christ Himself (Prov. 8:22 . . .). And the expectation of the believer will not come to nothing, for its object is still the same Person: the Lord Jesus who is coming again.

Παροιμίαι 24:23-34
23Ταυτα προσετι ειναι δια τους σοφους. Η προσωποληψια εν τη κρισει δεν ειναι καλον.24Τον λεγοντα προς τον ασεβη, Εισαι δικαιος, τουτον οι λαοι θελουσι καταρασθη και τα εθνη θελουσι βδελυττεσθαι·25αλλ' εις τους ελεγχοντας αυτον θελει εισθαι χαρις, και ευλογια αγαθων θελει ελθει επ' αυτους.26Οστις αποκρινεται λογους ορθους, ειναι ως ο φιλων τα χειλη.
27Διαταττε το εργον σου εξω και προετοιμαζε αυτο εις σεαυτον εν τω αγρω· και επειτα οικοδομησον τον οικον σου.
28Μη ησο μαρτυς αδικος κατα του πλησιον σου, μηδε απατα δια των χειλεων σου.29Μη ειπης, Καθως εκαμεν εις εμε, ουτω θελω καμει εις αυτον· θελω αποδωσει εις τον ανθρωπον κατα το εργον αυτου.
30Διεβαινον δια του αγρου του οκνηρου και δια του αμπελωνος του ανθρωπου του ενδεους φρενων·31και ιδου, πανταχου ειχον βλαστησει ακανθαι· κνιδαι ειχον σκεπασει το προσωπον αυτου, και το λιθοφραγμα αυτου ητο κατακεκρημνισμενον.32Τοτε εγω θεωρησας εσυλλογισθην εν τη καρδια μου· ειδον, και ελαβον διδασκαλιαν.33Ολιγος υπνος, ολιγος νυσταγμος, ολιγη συμπλοκη των χειρων εις τον υπνον·34επειτα η πτωχεια σου ερχεται ως ταχυδρομος, και η ενδεια σου ως ανηρ ενοπλος.

This short section ends what is called "the words of the wise" (Prov. 22:17).

When men want to please their fellow-men it is often at the expense of righteousness and truth. The man of God must be irreproachable in these respects (vv. 23-25).

V. 27 reminds the young believer that before thinking about starting to build a home, he must make sure that he has the resources to do this, already having a job to provide for the needs of his family. "Afterwards build thine house". But a beginner courts disaster if he sets out on his own to build a house. V. 3 points us to an architect in whom we can have absolute confidence in these circumstances: it is Wisdom, in other words, the Lord (cf. Ps. 127:1). The life of a faithful Christian must be balanced. Allowing the Lord to act in his life does not prevent him from being active and diligent, for he has had occasion to observe how laziness in every part of life leads to a man's downfall (vv. 30-34). Dear friend, v. 4 invites you to fill the "chambers" of your memory with knowledge in order to avoid spiritual famine in your future home. God will make all the precious and pleasant things that you have found in His Word sink into your heart (Matt. 13:52).

Παροιμίαι 25:1-15
1Και αυται ειναι παροιμιαι του Σολομωντος, τας οποιας συνελεξαν οι ανθρωποι του Εζεκιου, βασιλεως του Ιουδα.
2Δοξα του Θεου ειναι να καλυπτη το πραγμα· δοξα δε των βασιλεων να εξιχνιαζωσι το πραγμα.3Ο ουρανος κατα το υψος και η γη κατα το βαθος και η καρδια των βασιλεων ειναι ανεξερευνητα.
4Αφαιρεσον την σκωριαν απο του αργυρου, και σκευος θελει εξελθει εις τον χρυσοχοον·5αφαιρεσον τους ασεβεις απ' εμπροσθεν του βασιλεως, και ο θρονος αυτου θελει στερεωθη εν δικαιοσυνη.
6Μη αλαζονευου εμπροσθεν του βασιλεως, και μη ιστασαι εν τω τοπω των μεγαλων·7Διοτι καλητερον να σοι ειπωσιν, Αναβα εδω, παρα να καταβιβασθης επι παρουσια του αρχοντος, τον οποιον ειδον οι οφθαλμοι σου.
8Μη εξελθης εις εριδα ταχεως· μηποτε εν τω τελει απορησης τι να καμης, οταν ο πλησιον σου σε καταισχυνη.9Εκδικασον την δικην σου μετα του πλησιον σου· και μη ανακαλυπτε το μυστικον αλλου·10Μηποτε ο ακουων σε ονειδιση και η καταισχυνη σου δεν εξαλειφθη.
11Λογος λαληθεις πρεποντως ειναι μηλα χρυσα εις ποικιλματα αργυρα.12Ως ενωτιον χρυσουν και στολιδιον καθαρου χρυσιου, ειναι ο σοφος ο ελεγχων ωτιον υπηκοον.
13Ως το ψυχος της χιονος εν καιρω του θερισμου, ουτως ειναι ο πιστος πρεσβυς εις τους αποστελλοντας αυτον· διοτι αναπαυει την ψυχην των κυριων αυτου.
14Ο καυχωμενος εις δωρον ψευδες ομοιαζει συννεφα και ανεμον χωρις βροχης.
15Δι' υπομονης πειθεται ο ηγεμων· και η γλυκεια γλωσσα συντριβει οστα.

The third section of the book begins here. The men of Hezekiah, that king who did all that was good and right and true "in every work . . . and in the law, and in the commandments," doing it with all his heart (2 Chron. 31:20-21), begin by writing down what concerns kings: their honour (v. 2; a different honour from that of 2 Chronicles 32:27), their heart (v. 3), their throne (v. 6) and what is proper behaviour in their presence (v. 5). Most of these proverbs make use of similes which help us to understand and remember them. Vv. 8-10 urge us to act with wisdom and discretion towards our neighbour for fear of later being put to shame. Vv. 11-15 deal with words. A word fitly spoken is a fruit of divine righteousness (gold) but always associated with mercy (silver). Even if it is a reprimand, it will be of value to the ear which knows how to receive it (v. 12).

V. 13 reminds us that we must be faithful messengers. "Giving out faithfully the message which God has entrusted to us is not only refreshment to those who receive it, but satisfaction for the heart of the One who sends us. Do we think enough about this?"

Παροιμίαι 25:16-28
16Ευρηκας μελι; φαγε οσον σοι ειναι αρκετον, μηποτε υπερεμπλησθης απ' αυτου και εξεμεσης αυτο.
17Σπανιως βαλε τον ποδα σου εις τον οικον του πλησιον σου, μηποτε σε βαρυνθη και σε μισηση.
18Ο ανθρωπος, οστις μαρτυρει κατα του πλησιον αυτου μαρτυριαν ψευδη, ειναι ως ροπαλον και μαχαιρα και βελος οξυ.
19Πιστις προς απιστον εν ημερα συμφορας ειναι ως οδοντιον σεσηπος και πους εξηρθρωμενος.
20Ως ο εκδυομενος ιματιον εν ημερα ψυχους και το οξος επι νιτρον, ουτως ειναι ο ψαλλων ασματα εις λελυπημενην καρδιαν.
21Εαν πεινα ο εχθρος σου, δος εις αυτον αρτον να φαγη· και εαν διψα, ποτισον αυτον υδωρ·22διοτι θελεις σωρευσει ανθρακας πυρος επι την κεφαλην αυτου, και ο Κυριος θελει σε ανταμειψει.
23Ο βορρας ανεμος εκδιωκει την βροχην· το δε ωργισμενον προσωπον την υποψιθυριζουσαν γλωσσαν.
24Καλητερον να κατοικη τις εν γωνια δωματος, παρα εν οικω ευρυχωρω μετα γυναικος φιλεριδος.
25Ως υδωρ ψυχρον εις ψυχην διψωσαν, ουτως ειναι αγγελιαι αγαθαι απο μακρυνης γης.
26Ο δικαιος σφαλλων εμπροσθεν του ασεβους ειναι ως πηγη θολερα και βρυσις διαφθαρεισα.
27Καθως δεν ειναι καλον να τρωγη τις πολυ μελι, ουτω δεν ειναι ενδοξον να ζητη την ιδιαν αυτου δοξαν.
28Οστις δεν κρατει το πνευμα αυτου, ειναι ως πολις κατηδαφισμενη και ατειχιστος.

Honey is good, but if we were to make it our only food we should soon be sick of it. It is the same with natural affections: friendship, the joys of the family . . . they are pleasant and sweet but they must not take up too much of our time or we shall become very selfish and be sated with them (vv. 16, 27).

The Gospel is the best good news there has ever been, living water for thirsty souls (cf. v. 25). Each believer is like a channel by which this fresh water of grace can flow out to supply others (John 7:38). But beware! a little mud in a fountain is enough to make the water undrinkable. A lack of firmness toward the wicked, a moment off guard, and the spring is disturbed and made dirty just as when one stirs up the bed of a clear stream with a stick (v. 26).

Not to control our spirits is to surrender to all the enemy's assaults without defence, like a town without walls (v. 28). Impatience, resentment, jealousy, pride, doubts, evil desires . . . hosts of evil thoughts soon come crowding in. 1 Peter 1:13 invites us in this sense to gird up the loins of our minds and be sober, in other words, to keep our imagination under control.

Παροιμίαι 26:1-12
1Καθως η χιων εν τω θερει και καθως η βροχη εν τω θερισμω, ουτως εις τον αφρονα η τιμη δεν αρμοζει.
2Ως περιφερεται το στρουθιον, ως περιπετα η χελιδων, ουτως η αδικος καταρα δεν θελει επιφθασει.
3Μαστιξ δια τον ιππον, κημος δια τον ονον, και ραβδος δια την ραχιν των αφρονων.
4Μη αποκρινου εις τον αφρονα κατα την αφροσυνην αυτου, δια να μη γεινης και συ ομοιος αυτου.5Αποκρινου εις τον αφρονα κατα την αφροσυνην αυτου, δια να μη ηναι σοφος εις τους οφθαλμους αυτου.
6Οστις αποστελλει μηνυμα δια χειρος του αφρονος, αποκοπτει τους ποδας αυτου και πινει ζημιαν.7Ως τα σκελη του χωλου κρεμονται ανωφελη, ουτως ειναι και παροιμια εν τω στοματι των αφρονων.8Ως ο δεσμευων λιθον εις σφενδονην, ουτως ειναι οστις διδει τιμην εις τον αφρονα.9Ως η ακανθα ωθουμενη εις την χειρα του μεθυσου, ουτως ειναι η παροιμια εν τω στοματι των αφρονων.
10Ο δυναστης μιαινει τα παντα και μισθονει τους αφρονας, μισθονει και τους παραβατας.
11Ως ο κυων επιστρεφει εις τον εμετον αυτου, ουτως ο αφρων επαναλαμβανει την αφροσυνην αυτου.
12Ειδες ανθρωπον νομιζοντα εαυτον σοφον; μαλλον ελπις ειναι εκ του αφρονος παρα εξ αυτου.

It is not honour but hard knocks which bring a fool to take the way of wisdom (vv. 1-8). In general, the discipline of the Lord and the reproof of a righteous man lead us to make more progress than compliments and honour. But we should not be without understanding, like domestic animals which can only be made to obey by the whip and bridle "or they will not come unto thee" (v. 3; Ps. 32:9 JND translation). How much better it is to acquire wisdom by allowing ourselves to be taught by the Word rather than by going through painful experiences.

The example of the prophet Micaiah before Ahab shows us that vv. 4 and 5 do not contradict each other (1 Kings 22:13-28). In replying to the foolish king according to his folly (v. 15), Micaiah touched the king's conscience, putting him ill at ease. In replying to him then according to the divine mind and no longer according to his folly, the man of God showed clearly that he had no part with the folly (v. 17).

An unsteady walk, whether that of the righteous man (Prov. 25:26) or of the fool (Prov. 26:7, 9) takes away all the power of the testimony of their words. Let us watch that our feet are shod with the preparation of the gospel of peace (Eph. 6:15).

Παροιμίαι 26:13-28
13Ο οκνηρος λεγει, Λεων ειναι εν τη οδω, λεων εν ταις πλατειαις.
14Ως η θυρα περιστρεφεται επι τας στροφιγγας αυτης, ουτως ο οκνηρος επι την κλινην αυτου.
15Ο οκνηρος εμβαπτει την χειρα αυτου εις το τρυβλιον και βαρυνεται να επιστρεψη αυτην εις το στομα αυτου.
16Ο οκνηρος νομιζει εαυτον σοφωτερον παρα επτα σοφους γνωμοδοτας.
17Οστις διαβαινων ανακατονεται εις εριδα μη ανηκουσαν εις αυτον, ομοιαζει τον πιανοντα κυνα απο των ωτιων.
18Ως ο μανιακος οστις ριπτει φλογας, βελη και θανατον,19ουτως ειναι ο ανθρωπος, οστις απατα τον πλησιον αυτου και λεγει, δεν εκαμον εγω παιζων;
20Οπου δεν ειναι ξυλα, το πυρ σβυνεται· και οπου δεν ειναι ψιθυριστης, η ερις ησυχαζει.21Οι ανθρακες δια την ανθρακιαν και τα ξυλα δια το πυρ, και ο φιλερις ανθρωπος δια να εξαπτη εριδας.22Οι λογοι του ψιθυριστου καταπινονται ηδεως, και καταβαινουσιν εις τα ενδομυχα της κοιλιας.
23Τα ενθερμα χειλη μετα πονηρας καρδιας ειναι ως σκωρια αργυρου επικεχρισμενη επι πηλινον αγγειον.
24Οστις μισει, υποκρινεται με τα χειλη αυτου, και μηχανευεται δολον εν τη καρδια αυτου.25Οταν ομιλη χαριεντως, μη πιστευε αυτον· διοτι εχει επτα βδελυγματα εν τη καρδια αυτου.26Οστις σκεπαζει το μισος δια δολου, η πονηρια αυτου θελει φανερωθη εν μεσω της συναξεως.
27Οστις σκαπτει λακκον, θελει πεσει εις αυτον· και ο λιθος θελει επιστρεψει επι τον κυλιοντα αυτον.
28Η ψευδης γλωσσα μισει τους υπ' αυτης καταθλιβομενους· και το απατηλον στομα εργαζεται καταστροφην.

After the portrait of the fool (vv. 1-12), here we have other equally detestable characters. The first is the lazy man (vv. 13-16) whom we have often met already. He uses the pretext of dangers and imaginary difficulties to get out of what he should be doing (v. 13), and even neglects to feed himself (v. 15). "The door turneth upon his hinges" (v. 14). Someone has said: "It moves backwards and forwards but remains in the same place. We should ask ourselves if we have gone forward any more than it has, if we have made any progress in our Christian lives". The lazy man turns on his bed. One can turn about and bustle around without producing any worthwhile activity.

The quarreller is also depicted (vv. 17-21). He is good at fanning the fires of arguments. But v. 17 has many applications. Taking part in social, trade union and political conflicts . . . all these things expose a child of God to cruel "bites".

Now comes the talebearer who also helps to stir up quarrels (vv. 20, 22); then the cheat disguising the hatred of his heart in kind words (vv. 23-25; see 2 Sam. 20:9-10; Jer. 12:6). The Lord Jesus had dealings with the different kinds of wickedness and hypocrisy denounced in these verses (Matt. 17:17; Ps. 38:12). How much He suffered from them!

Παροιμίαι 27:1-13
1Μη καυχασαι εις την αυριον ημεραν· διοτι δεν εξευρεις τι θελει γεννησει η ημερα.
2Ας σε επαινη αλλος και μη το στομα σου· ξενος, και μη τα χειλη σου.
3Βαρυς ειναι ο λιθος και δυσβαστακτος η αμμος· αλλ' η οργη του αφρονος ειναι βαρυτερα των δυο.4Ο θυμος ειναι σκληρος και η οργη οξεια· αλλα τις δυναται να σταθη εμπροσθεν της ζηλοτυπιας;
5Ο φανερος ελεγχος ειναι καλητερος παρα κρυπτομενη αγαπη·6πληγαι φιλου ειναι πισται· φιληματα δε εχθρων πολυαριθμα.
7Κεχορτασμενη ψυχη αποστρεφεται την κηρηθραν· εις δε την πεινασμενην ψυχην παν πικρον φαινεται γλυκυ.
8Ως το πτηνον το αποπλανωμενον απο της φωλεας αυτου, ουτως ειναι ο ανθρωπος ο αποπλανωμενος απο του τοπου αυτου.
9Τα μυρα και τα θυμιαματα ευφραινουσι την καρδιαν, και η γλυκυτης του φιλου δια της εγκαρδιου συμβουλης.10Τον φιλον σου και τον φιλον του πατρος σου μη εγκαταλιπης· εις δε τον οικον του αδελφου σου μη εισελθης εν τη ημερα της συμφορας σου· διοτι καλητερον ειναι γειτων πλησιον παρα αδελφος μακραν.
11Υιε μου, γινου σοφος και ευφραινε την καρδιαν μου, δια να εχω τι να αποκρινωμαι προς τον ονειδιζοντα με.
12Ο φρονιμος προβλεπει το κακον και κρυπτεται· οι αφρονες εξακολουθουσι και τιμωρουνται.
13Λαβε το ιματιον του εγγυωμενου δια ξενον και λαβε ενεχυρον απ' αυτου, εγγυωμενου περι ξενων πραγματων.

To boast of tomorrow (v. 1) is to treat it as though it already belonged to us: making firm plans, taking out long-term contracts, standing surety for others (v. 13). Read again what James says on this subject (James 4:13-16). On the other hand v. 1 here is also addressed specially to those who put off the question of their salvation until later. 2 Corinthians 6:2 urgently warns them, "Now is the day of salvation".

It is good to be able to count on a friend. His loving advice comes from his heart and rejoices our own (v. 9). But the true friend is not one who will always speak pleasant words to us. On the contrary he will know how to take it upon himself to deliver a reprimand to us, even if our pride will be wounded by it (vv. 5, 6). The Lord Jesus, the faithful Friend, is such a Person. He loves us too much to spare us. Surgeons often have to make large wounds in order to deal with internal organs and to cut out the bad parts. It is the same in a spiritual sense. "Wounding stripes purge away evil, and strokes purge the inner parts of the belly" (Prov. 20:30; JND trans.). We should accept without complaint these necessary wounds, recognizing in them the kind and sure hand of our best Friend.

Παροιμίαι 27:14-27
14Ο εγειρομενος το πρωι και ευλογων μετα μεγαλης φωνης τον πλησιον αυτου θελει λογισθη ως καταρωμενος αυτον.
15Ακαταπαυστον σταξιμον εν ημερα βροχερα, και φιλερις γυνη ειναι ομοια·16ο κρυπτων αυτην κρυπτει τον ανεμον· και το μυρον εν τη δεξια αυτου κρυπτομενον φωναζει.
17Ο σιδηρος ακονιζει τον σιδηρον· και ο ανθρωπος ακονιζει το προσωπον του φιλου αυτου.
18Ο φυλαττων την συκην θελει φαγει τον καρπον αυτης· και ο φυλαττων τον κυριον αυτου θελει τιμηθη.
19Καθως εις το υδωρ ανταποκρινεται προσωπον εις προσωπον, ουτω καρδια ανθρωπου εις ανθρωπον.
20Ο αδης και η απωλεια δεν χορταινουσι· και οι οφθαλμοι του ανθρωπου δεν χορταινουσιν.
21Ο αργυρος δοκιμαζεται δια του χωνευτηριου και ο χρυσος δια της καμινου· ο δε ανθρωπος δια του στοματος των εγκωμιαζοντων αυτον.
22Και αν κοπανισης δια κοπανου τον αφρονα εν ιγδιω μεταξυ σιτου κοπανιζομενου, η αφροσυνη αυτου δεν θελει χωρισθη απ' αυτου.
23Προσεχε να γνωριζης την καταστασιν των ποιμνιων σου, και επιμελου καλως τας αγελας σου·24Διοτι ο πλουτος δεν μενει διαπαντος· ουδε το διαδημα απο γενεας εις γενεαν.25Ο χορτος βλαστανει και η χλοη αναφαινεται, και τα χορτα των ορεων συναγονται.26Τα αρνια ειναι δια τα ενδυματα σου, και οι τραγοι δια την πληρωμην του αγρου.27Και θελεις εχει αφθονον γαλα αιγων δια την τροφην σου, δια την τροφην του οικου σου και την ζωην των θεραπαινων σου.

These verses deal particularly with domestic life and friendship. Let us choose a friend with great care. We should be sure that he or she shares our faith, that we will be free to kneel down in prayer together, that he or she will be capable of sharpening our mind (v. 17). But friendship is not one-sided. When we complain of lack of love from others it is always proof that we are showing very little love ourselves. For love answers to love (v. 19).

V. 20 reminds us that a characteristic of the eyes is that they are never satisfied (1 John 2:16), and v. 22 tells us that foolishness is always inextricably linked with human nature (see also Prov. 22:15; Ecc. 9:3; Rom. 3:11). No force exists which can drive it away for ever. Is this too pessimistic a statement? Unfortunately not! Man is in a permanent state of revolt against his Creator; he refuses grace which is offered to him; he never ceases to act in opposition to his eternal interests . . . surely that is foolishness. How then can one become wise? By receiving divine life through Christ.

Vv. 23-27 speak to us of human foresight, of earthly wealth and of a perishable crown. Christians, let us be far-sighted, but only to secure for ourselves wealth which will last (Prov. 8:18; Luke 12:33) and an incorruptible crown (1 Cor. 9:25).

Παροιμίαι 28:1-14
1Οι ασεβεις φευγουσιν ουδενος διωκοντος· οι δε δικαιοι εχουσι θαρρος ως λεων.
2Δια τα αμαρτηματα του τοπου πολλοι ειναι οι αρχοντες αυτου· δι' ανθρωπου ομως συνετου και νοημονος το πολιτευμα αυτου θελει διαρκει.
3Πτωχος ανθρωπος και δυναστευων πτωχους ειναι ως βροχη κατακλυζουσα, ητις δεν διδει αρτον.
4Οσοι εγκαταλειπουσι τον νομον, εγκωμιαζουσι τους ασεβεις· αλλ' οι φυλαττοντες τον νομον αντιμαχονται εις αυτους.
5Οι κακοι ανθρωποι δεν θελουσι νοησει κρισιν· αλλ' οι ζητουντες τον Κυριον θελουσι νοησει τα παντα.
6Καλητερος ο πτωχος ο περιπατων εν τη ακεραιοτητι αυτου, παρα τον διεστραμμενον τας οδους αυτου, και αν ηναι πλουσιος.
7Ο φυλαττων τον νομον ειναι υιος συνετος· ο δε φιλος των ασωτων καταισχυνει τον πατερα αυτου.
8Ο αυξανων την περιουσιαν αυτου δια τοκου και πλεονεξιας συναγει αυτην δια τον ελεουντα τους πτωχους.
9Του εκκλινοντος το ωτιον αυτου απο του να ακουη τον νομον, και αυτη η προσευχη αυτου θελει εισθαι βδελυγμα.
10Ο αποπλανων τους ευθεις εις οδον κακην αυτος θελει πεσει εις τον ιδιον αυτου λακκον· αλλ' οι αμεμπτοι θελουσι κληρονομησει αγαθα.
11Ο πλουσιος ανθρωπος νομιζει εαυτον σοφον· αλλ' ο συνετος πτωχος εξελεγχει αυτον.
12Οταν οι δικαιοι θριαμβευωσι, μεγαλη ειναι η δοξα· αλλ' οταν οι ασεβεις υψονωνται, οι ανθρωποι κρυπτονται.
13Ο κρυπτων τας αμαρτιας αυτου δεν θελει ευοδωθη· ο δε εξομολογουμενος και παραιτων αυτας θελει ελεηθη.
14Μακαριος ο ανθρωπος ο φοβουμενος παντοτε· οστις ομως σκληρυνει την καρδιαν αυτου, θελει πεσει εις συμφοραν.

V. 1 reminds us of the frightening things prophesied as punishment upon guilty Israel (Lev. 26:36-38). Generally speaking, the behaviour of a man depends on the state of his conscience (v. 1). If it is bad, he will always be ill at ease and will see dangers everywhere. On the other hand, if it is good, he will have confidence before God and men (1 John 3:21; Gen. 3:8). V. 13 is of fundamental importance. It sets out the way of repentance and forgiveness for the sinner. It also explains why certain Christians do not make any progress. To rediscover the path of communion with God it is essential to confess our faults. But then even more, it is necessary with the Lord's help to give them up. If not, confession is not truly made; it is in reality mocking God. In fact, many more things than we realise stem from our moral state. True understanding, for example, is the part of those who seek the LORD. They understand all things (v. 5). But there are people who ask the same questions over and over again, basically because the person of Christ is of little value to them. V. 9 shows us that obedience to God and answered prayer are inseparably bound together (cf. John 15:7).

Παροιμίαι 28:15-28
15Λεων βρυχωμενος και αρκτος πεινωσα ειναι διοικητης ασεβης επι λαον πενιχρον.
16Ο ηγεμων ο στερουμενος συνεσεως πληθυνει τας καταδυναστειας· ο δε μισων την αρπαγην θελει μακρυνει τας ημερας αυτου.
17Ο ανθρωπος ο ενοχος αιματος ανθρωπου θελει σπευσει εις τον λακκον· ουδεις θελει κρατησει αυτον.
18Ο περιπατων εν ακεραιοτητι θελει σωθη· ο δε διεστραμμενος εν ταις οδοις αυτου θελει πεσει δια μιας.
19Ο εργαζομενος την γην αυτου θελει χορτασθη αρτον· ο δε ακολουθων τους ματαιοφρονας θελει εμπλησθη πτωχειας.
20Ο πιστος ανθρωπος θελει εχει πολλην ευλογιαν· αλλ' οστις σπευδει να πλουτηση, δεν θελει μεινει ατιμωρητος.
21Να ηναι τις προσωποληπτης, δεν ειναι καλον· διοτι ο τοιουτος ανθρωπος δι' εν κομματιον αρτου θελει ανομησει.
22Ο εχων πονηρον οφθαλμον σπευδει να πλουτηση, και δεν καταλαμβανει οτι η ενδεια θελει ελθει επ' αυτον.
23Ο ελεγχων ανθρωπον υστερον θελει ευρει περισσοτεραν χαριν, παρα τον κολακευοντα δια της γλωσσης.
24Ο κλεπτων τον πατερα αυτου η την μητερα αυτου, και λεγων, Τουτο δεν ειναι αμαρτια, αυτος ειναι συντροφος του ληστου.
25Ο αλαζων την καρδιαν διεγειρει εριδας· ο δε θαρρων επι Κυριον θελει παχυνθη.
26Ο θαρρων επι την ιδιαν αυτου καρδιαν ειναι αφρων· αλλ' ο περιπατων εν σοφια, ουτος θελει σωθη.
27Οστις διδει εις τους πτωχους, δεν θελει ελθει εις ενδειαν· αλλ' οστις αποστρεφει τους οφθαλμους αυτου, θελει εχει πολλας καταρας.
28Οταν οι ασεβεις υψονωνται, οι ανθρωποι κρυπτονται· αλλ' εν τη απωλεια εκεινων οι δικαιοι πληθυνονται.

To try to reconcile the wide and easy path of self will and the narrow path of obedience to the Lord will result in a crooked walk and will lead to a certain fall (v. 18). The goal which a man pursues, whether it be to make himself rich (v. 20) or simply to obtain a piece of bread (v. 21), is the opportunity (and the excuse!) for him to break the law many times. One hears it said, "The end justifies the means". What a contrast with the perfect Man! In the desert He rejected the Tempter's suggestion to get bread for Himself in a way other than receiving it from His Father.

Vv. 22-27 show that men's wisdom results in many kinds of false reckoning. It appears smarter to flatter one's neighbour rather than to reprove him if one wants to win his favour, In reality, later on, the reverse will result from this (v. 23). Again, before he gives to others, "common sense" demands that anyone should make sure he will not lack anything himself. Some people go as far as to talk of "well-ordered charity". But the promise of v. 27 makes our well-being depend on our generosity. God undertakes to provide for the needs of those who have thus given Him proof of their love and trust in Him (Ps. 41:1-3).

Παροιμίαι 29:1-14
1Ανθρωπος οστις ελεγχομενος σκληρυνει τον τραχηλον, εξαιφνης θελει αφανισθη και χωρις ιασεως.
2Οταν οι δικαιοι μεγαλυνθωσιν, ο λαος ευφραινεται· αλλ' οταν ο ασεβης εξουσιαζη, στεναζει ο λαος.
3Οστις αγαπα την σοφιαν, ευφραινει τον πατερα αυτου· αλλ' οστις συναναστρεφεται με πορνας, φθειρει την περιουσιαν αυτου.
4Ο βασιλευς δια της δικαιοσυνης στερεονει τον τοπον· αλλ' ο δωροληπτης καταστρεφει αυτον.
5Ο ανθρωπος οστις κολακευει τον πλησιον αυτου, εκτεινει δικτυον εμπροσθεν των βηματων αυτου.
6Ο κακος ανθρωπος παγιδευεται εν τη ανομια· αλλ' ο δικαιος ψαλλει και ευφραινεται.
7Ο δικαιος λαμβανει γνωσιν της κρισεως των πενητων· ο ασεβης δεν νοει γνωσιν.
8Οι χλευασται ανθρωποι καταφλεγουσι την πολιν· αλλ' οι σοφοι αποστρεφουσι την οργην.
9Ο σοφος ανθρωπος, διαφερομενος μετα του αφρονος ανθρωπου, ειτε οργιζεται, ειτε γελα, δεν ευρισκει αναπαυσιν.
10Οι ανδρες των αιματων μισουσι τον αμεμπτον· αλλ' οι ευθεις εκζητουσι την ζωην αυτου.
11Ο αφρων εκθετει ολην αυτου την ψυχην· ο δε σοφος αναχαιτιζει αυτην εις τα οπισω.
12Εαν ο διοικητης προσεχη εις λογους ψευδεις, παντες οι υπηρεται αυτου γινονται ασεβεις.
13Πενης και δανειστης συναπαντωνται· ο Κυριος φωτιζει αμφοτερων τους οφθαλμους.
14Βασιλεως κρινοντος τους πτωχους εν αληθεια, ο θρονος αυτου θελει στερεωθη διαπαντος.

In this book, the wise man and the foolish man, the righteous and the wicked, the rich and the poor, the king and the servant, and many other people are considered according to their mutual relationships and their responsibility before God.

Vv. 1 and 2 link up with ch. 28. "He that being often reproved hardeneth his neck, shall suddenly be destroyed." If a man's pride is not broken, he himself will be, suddenly and without remedy, together with the wicked, the man of Belial (Prov. 6:15). Such was the end of Pharaoh, of Saul and of Absalom. But it is always serious, even for a believer, to despise the Lord's discipline (Heb. 12:5). "Whoso loveth wisdom rejoiceth his father" (v. 3). This is true in our own families, but this verse can be applied even more strongly to the family of God. The Father rejoices to see His children loving Wisdom, who is Jesus Christ (2 John 4; 3 John 4).

Many verses speak to us of righteousness. It is especially necessary for the governor or the king (vv. 4, 12, 14). But all those who are righteous (v. 7; that is to say, justified by the work of Christ) must sympathetically take account of the cause of poor people.

All these instructions apply especially to our social life.

Παροιμίαι 29:15-27
15Η ραβδος και ο ελεγχος διδουσι σοφιαν· παιδιον δε απολελυμενον καταισχυνει την μητερα αυτου.
16Οταν οι ασεβεις πληθυνωνται, η ανομια περισσευει· αλλ' οι δικαιοι θελουσιν ιδει την πτωσιν αυτων.
17Παιδευε τον υιον σου και θελει φερει αναπαυσιν εις σε· και θελει φερει ηδονην εις την ψυχην σου.
18Οπου δεν υπαρχει ορασις, ο λαος διαφθειρεται· ειναι δε μακαριος ο φυλαττων τον νομον.
19Ο δουλος δια λογων δεν θελει διορθωθη· επειδη καταλαμβανει μεν, αλλα δεν υπακουει.
20Ειδες ανθρωπον ταχυν εις τους λογους αυτου; περισσοτερα ελπις ειναι εκ του αφρονος παρα εξ αυτου.
21Εαν τις ανατρεφη παιδιοθεν τον δουλον αυτου τρυφηλως, τελος παντων θελει κατασταθη υιος.
22Ο θυμωδης ανθρωπος εξαπτει εριδα, και ο οργιλος ανθρωπος πληθυνει ανομιας.
23Η υπερηφανια του ανθρωπου θελει ταπεινωσει αυτον· ο δε ταπεινοφρων απολαμβανει τιμην.
24Ο συμμεριστης του κλεπτου μισει την εαυτου ψυχην· ακουει τον ορκον και δεν ομολογει.
25Ο φοβος του ανθρωπου στηνει παγιδα· ο δε πεποιθως επι Κυριον θελει εισθαι εν ασφαλεια.
26Πολλοι ζητουσι το προσωπον του ηγεμονος· αλλ' η του ανθρωπου κρισις ειναι παρα Κυριου.
27Ο αδικος ανθρωπος ειναι βδελυγμα εις τους δικαιους· και ο ευθυς εις την οδον αυτου, βδελυγμα εις τους ασεβεις.

"The rod and reproof give wisdom." The rod can be used either in its literal sense for children, or figuratively of all the forms of the Lord's discipline of His own. There is no worse punishment than to be left to one's own devices (v. 15; Ps. 81:12).

Hasty words (v. 20), anger (v. 22) and pride (v. 23) are at the root of many sins. But in contrast with the first Adam, v. 23 turns our eyes to the Lord Jesus. His incomparable path of humility has as its counterpart the place of supreme glory (cf. Phil. 2:5-11).

Another trap is set by the fear of man; it cannot go together with the fear of God (v. 25). In wanting to please men (or not to displease them) it is the Lord whom we cease to please. How many people have been drawn into evil by bad friends to whom they dared not say no! If we have to take a courageous stand and are afraid of the consequences, let us trust in God; He is our strong tower.

Finally v. 27 reminds us that there is no fellowship between righteousness and iniquity (2 Cor. 6:14-15). May God keep us in fellowship with Himself

Παροιμίαι 30:1-14
1Οι λογοι του Αγουρ, υιου του Ιακαι· τουτεστιν ο χρησμος, τον οποιον ο ανθρωπος ελαλησε προς τον Ιθιηλ, προς τον Ιθιηλ και τον Ουκαλ.2Βεβαιως εγω ειμαι ο αφρονεστερος των ανθρωπων, και φρονησις ανθρωπου δεν υπαρχει εν εμοι·3και δεν εμαθον την σοφιαν, ουτε εξευρω την γνωσιν των αγιων.4Τις ανεβη εις τον ουρανον και κατεβη; τις συνηγαγε τον ανεμον εν ταις χερσιν αυτου; τις εδεσμευσε τα υδατα εν ιματιω; τις εστερεωσε παντα τα ακρα της γης; τι το ονομα αυτου; και τι το ονομα του υιου αυτου, εαν εξευρης;5Πας λογος Θεου ειναι δεδοκιμασμενος· ειναι ασπις εις τους πεποιθοτας επ' αυτον.6Μη προσθεσης εις τους λογους αυτου· μηποτε σε εξελεγξη, και ευρεθης ψευστης.
7Δυο ζητω παρα σου· μη αρνηθης ταυτα εις εμε πριν αποθανω.8Ματαιοτητα και λογον ψευδη απομακρυνε απ' εμου· πτωχειαν και πλουτον μη δωσης εις εμε· τρεφε με με αυταρκη τροφην.9Μηποτε χορτασθω και σε αρνηθω και ειπω, Τις ειναι ο Κυριος; η μηποτε ευρεθεις πτωχος κλεψω και λαβω το ονομα του Θεου μου επι ματαιω.
10Μη καταλαλει υπηρετην προς τον κυριον αυτου· μηποτε σε καταρασθη και ευρεθης ενοχος.11Υπαρχει γενεα, ητις καταραται τον πατερα αυτης και δεν ευλογει την μητερα αυτης·12Υπαρχει γενεα καθαρα εις τους οφθαλμους αυτης, αλλα δεν ειναι πεπλυμενη απο της ακαθαρσιας αυτης.13Υπαρχει γενεα, της οποιας ποσον υψηλοι ειναι οι οφθαλμοι και τα βλεφαρα αυτης επηρμενα.14Υπαρχει γενεα, της οποιας οι οδοντες ειναι ρομφαιαι και οι μυλοδοντες μαχαιραι, δια να κατατρωγωσι τους πτωχους της γης και τους ενδεεις εκ μεσου των ανθρωπων.

Up till now God has spoken through Solomon, the wisest of all the wise men. But in order to show that His Book owes nothing to human wisdom, He now makes use of Agur, a man who recognized himself to be more stupid than anyone else.

Having introduced himself thus (v. 2) and having confessed his profound ignorance, Agur begins by asking fundamental questions – who is the Creator? Who is His Son? How can a person get to heaven? To answer these, God had to reveal Himself, to come down Himself from heaven where man could not ascend and make known His glorious purposes in His pure Word (v. 5; compare the questions in v. 4 with John 3:13; Eph. 4:10; Mark 4:41; Luke 1:31-32).

Agur knows his understanding is limited but he knows too that his heart is perverse and he addresses a twofold prayer to God:
1) that vanity (self-seeking and the good opinion of men) and lying words may be removed far from him; and
2) that he may remain dependent, for he recognizes the dangers of both riches and poverty.
These are wise requests from which we can draw inspiration.

Without any illusions about himself, Agur knows too the principles of the world – revolt, self-righteousness, pride, oppression (vv. 11-14). Is our generation any better than his?

Παροιμίαι 30:15-33
15Η βδελλα εχει δυο θυγατερας, αιτινες φωναζουσι, Φερε, φερε. Τα τρια ταυτα δεν χορταινουσι ποτε, μαλιστα τεσσαρα δεν λεγουσι ποτε, Αρκει.16Ο αδης, και η στειρα μητρα· η γη, ητις δεν χορταινει απο υδατος, και το πυρ, το οποιον δεν λεγει, Αρκει.17Τον οφθαλμον, οστις εμπαιζει τον πατερα αυτου και καταφρονει να υπακουση εις την μητερα αυτου, οι κορακες της φαραγγος θελουσιν εκβαλει και οι νεοσσοι των αετων θελουσι φαγει.
18Τα τρια ταυτα ειναι θαυμαστα εις εμε, μαλιστα τεσσαρα δεν εννοω·19Τα ιχνη του αετου εις τον ουρανον· τα ιχνη του οφεως επι του βραχου· τα ιχνη του πλοιου εν μεσω της θαλασσης· και τα ιχνη του ανθρωπου εν τη νεοτητι.20Τοιαυτη ειναι η οδος της μοιχαλιδος γυναικος· τρωγει και σπογγιζει το στομα αυτης, και λεγει, Δεν επραξα ανομιαν.21Δια τρια η γη ταραττεται, μαλιστα δια τεσσαρα, τα οποια δεν δυναται να υποφερη·22Δια τον δουλον, οταν βασιλευση· και τον αφρονα, οταν χορτασθη αρτον·23δια την μισητην γυναικα, οταν υπανδρευθη· και την δουλην, οταν εκδιωξη την κυριαν αυτης.
24Τα τεσσαρα ταυτα ειναι ελαχιστα επι της γης, ειναι ομως σοφωτατα·25οι μυρμηκες, οιτινες ειναι λαος αδυνατος αλλ' εν τω θερει ετοιμαζουσι την τροφην αυτων·26οι χοιρογρυλλιοι, οιτινες ειναι λαος ανισχυρος αλλα καμνουσι τους οικους αυτων επι βραχου·27αι ακριδες, αιτινες δεν εχουσι βασιλεα αλλ' εκβαινουσι πασαι ομου κατα ταγματα·28ο ασκαλαβος, οστις βασταζεται εν ταις χερσιν αυτου, και διατριβει εν τοις παλατιοις των βασιλεων.
29Τα τρια ταυτα βαδιζουσι καλως, μαλιστα τεσσαρα περιπατουσιν ευπρεπως·30Ο λεων, οστις ειναι ο ισχυροτερος των ζωων, και δεν στρεφει απο προσωπου τινος·31Ο αλεκτωρ, ο τραγος ετι· και ο βασιλευς, περικεκυκλωμενος υπο του λαου αυτου.32Εαν επραξας αφρονως υψονων σεαυτον, και εαν εβουλευθης κακον, βαλε χειρα επι στοματος.33Διοτι οστις κτυπα το γαλα, εκβαλλει βουτυρον· και οστις εκθλιβει την ρινα, εκβαλλει αιμα· και οστις ερεθιζει οργην, εξαγει μαχας.

Agur has noticed and put in groups for our instruction things which are dangerous and hateful and others which are wise and beautiful. The lust of the eyes and also of the flesh both clamour for satisfaction – "Give, give." They both have the same insatiable mother, the horse-leach, in other words, this thirst for pleasure which each man possesses which eats him up (vv. 15, 16). Pride is included with these lusts too (1 John 2:16). It shows itself in many different ways, but v. 17, which should be considered carefully by all young people, puts special emphasis on the contempt of authority and the spirit of independence. In parallel with these worldly rules of conduct, vv. 18 and 19 bring before us the mysterious ways of God in judgment as well as in love. Vv. 21-23 tell of four things which are hateful because they overturn the order established by God. Then we learn that wisdom goes hand in hand with the feeling of its own weakness: with discretion, trust, communion and smallness (vv. 24-28); whilst beauty is linked with one's walk (vv. 29-31). How many lessons may we learn in the company of a man who declares himself to be stupid but whose humility places him among the ranks of the wise according to God! (1 Cor. 1:26-29; 1 Cor. 2:12-13; 1 Cor. 8:2).

Παροιμίαι 31:1-9
1Οι λογοι του βασιλεως Λεμουηλ, ο χρησμος, τον οποιον η μητηρ αυτου εδιδαξεν αυτον.2Τι, υιε μου; και τι, τεκνον της κοιλιας μου; και τι, υιε των ευχων μου;3Μη δωσης τας δυναμεις σου εις τας γυναικας, μηδε τας οδους σου εις τας αφανιστριας των βασιλεων.4Δεν ειναι των βασιλεων, Λεμουηλ, δεν ειναι των βασιλεων να πινωσιν οινον, ουδε των ηγεμονων, σικερα·5μηποτε πιοντες λησμονησωσι τον νομον και διαστρεψωσι την κρισιν τινος τεθλιμμενου.6Διδετε σικερα εις τους τεθλιμμενους, και οινον εις τους πεπικραμενους την ψυχην·7δια να πιωσι και να λησμονησωσι την πτωχειαν αυτων και να μη ενθυμωνται πλεον την δυστυχιαν αυτων.8Ανοιγε το στομα σου υπερ του αφωνου, υπερ της κρισεως παντων των εγκαταλελειμμενων.9Ανοιγε το στομα σου, κρινε δικαιως, και υπερασπιζου τον πτωχον και τον ενδεη.

Who was king Lemuel? He is spoken of nowhere else; all we know about this young prince are the words of advice of his mother as well as the fact that his name means "consecrated to God." "What, the son of my vows?" cries this faithful woman. As did Hannah with her little boy, Samuel, she has consecrated this child to the LORD who had full claim to him.

As he bears this name, she feels herself responsible for instructing him as a true Nazarene. Solemn examples in Israel's history had shown where a king could be led by women or by drink (1 Kings 11; 1 Kings 16:8-9). Lemuel is warned against these wicked tendencies (Ecc. 10:17; Hosea 4:11). Then he receives some positive exhortations. He is to be the upholder of and the spokesman for all the under-privileged. It might be said that this is a very unobtrusive role for a king. But both these instructions contain the substance of pure religion according to James 1:27 – to keep oneself pure from the world (from its deadening effect and its defilement) and to care for the afflicted.

The young Lemuel remembered word for word "the prophecy that his mother taught him." If you, like him, have had the inestimable privilege of being brought up by a believing mother, take care that you never forget the teaching of your childhood.

Παροιμίαι 31:10-31
10Γυναικα εναρετον τις θελει ευρει; διοτι η τοιαυτη ειναι πολυ τιμιωτερα υπερ τους μαργαριτας.11Η καρδια του ανδρος αυτης θαρρει επ' αυτην, και δεν θελει στερεισθαι αφθονιας.12Θελει φερει εις αυτον καλον και ουχι κακον, πασας τας ημερας της ζωης αυτης.13Ζητει μαλλιον και λιναριον και εργαζεται ευχαριστως με τας χειρας αυτης.14Ειναι ως τα πλοια των εμπορων· φερει την τροφην αυτης απο μακροθεν.15Και εγειρεται ενω ειναι ετι νυξ και διδει τροφην εις τον οικον αυτης, και εργα εις τας θεραπαινας αυτης.16Θεωρει αγρον και αγοραζει αυτον· εκ του καρπου των χειρων αυτης φυτευει αμπελωνα.17Ζωνει την οσφυν αυτης με δυναμιν, και ενισχυει τους βραχιονας αυτης.18Αισθανεται οτι το εμποριον αυτης ειναι καλον· ο λυχνος αυτης δεν σβυνεται την νυκτα.19Βαλλει τας χειρας αυτης εις το αδρακτιον και κρατει εν τη χειρι αυτης την ηλακατην.20Ανοιγει την χειρα αυτης εις τους πτωχους και εκτεινει τας χειρας αυτης προς τους ενδεεις.21Δεν φοβειται την χιονα δια τον οικον αυτης· διοτι πας ο οικος αυτης ειναι ενδεδυμενοι διπλα.22Καμνει εις εαυτην σκεπασματα· το ενδυμα αυτης ειναι βυσσος και πορφυρα.23Ο ανηρ αυτης γνωριζεται εν ταις πυλαις, οταν καθηται μεταξυ των πρεσβυτερων του τοπου.24Καμνει λεπτον πανιον και πωλει· και διδει ζωνας εις τους εμπορους.25Ισχυν και ευπρεπειαν ειναι ενδεδυμενη· και ευφραινεται δια τον μελλοντα καιρον.26Ανοιγει το στομα αυτης εν σοφια· και επι της γλωσσης αυτης ειναι νομος ευμενειας.27Επαγρυπνει εις την κυβερνησιν του οικου αυτης και αρτον οκνηριας δεν τρωγει.28Τα τεκνα αυτης σηκονονται και μακαριζουσιν αυτην· ο ανηρ αυτης, και επαινει αυτην·29Πολλαι θυγατερες εφερθησαν αξιως, αλλα συ υπερεβης πασας.30Ψευδης ειναι η χαρις και ματαιον το καλλος· η γυνη η φοβουμενη τον Κυριον, αυτη θελει επαινεισθαι.31Δοτε εις αυτην εκ του καρπου των χειρων αυτης· και τα εργα αυτης ας επαινωσιν αυτην εν ταις πυλαις.

This wonderful portrait of the virtuous woman shows us how Wisdom (the very life of Christ) can and should be put into practice in every detail of the daily life of the family. Young Christians, may the Lord give you the desire to please Him by resembling this woman: brave, honest and courageous (all aspects of "virtuous"). What then characterizes her? She is active, happy, energetic, charitable, kindly and wise. Her sphere is the home (read Titus 2:4-5); her adornment strength and dignity (vv. 17, 25; cf. 1 Peter 3:3 . . .); her aim to honour her husband, the object of her happy devotion (v. 23) and to produce fruit for him (v. 16). Finally her secret which is not revealed until v. 30 – she fears the LORD. Truly "who can find" such an accomplished wife? Prov. 19:14 tells us that a wise woman comes from the LORD. Young people, do not put your trust in hasty judgment nor in appearances. "Gracefulness is deceitful" (v. 30; JND trans.) and many have been deceived by it. The passing charm of a face is far from always being the reflection of true Christian qualities. As we end this book, do not forget the exhortation of Prov. 4:23; "keep thy heart with all diligence" for it belongs first and foremost to the Lord.

Εκκλησιαστής 1:1-18
1Λογοι του Εκκλησιαστου, υιου του Δαβιδ, βασιλεως εν Ιερουσαλημ.2Ματαιοτης ματαιοτητων, ειπεν ο Εκκλησιαστης· ματαιοτης ματαιοτητων, τα παντα ματαιοτης.3Τις ωφελεια εις τον ανθρωπον εκ παντος του μοχθου αυτου, τον οποιον μοχθει υπο τον ηλιον;
4Γενεα υπαγει, και γενεα ερχεται· η δε γη διαμενει εις τον αιωνα.5Και ανατελλει ο ηλιος, και δυει ο ηλιος· και σπευδει προς τον τοπον αυτου, οθεν ανετειλεν.6Υπαγει προς τον νοτον ο ανεμος, και επιστρεφει προς τον βορραν· ακαταπαυστως περιστρεφομενος υπαγει, και επανερχεται επι τους κυκλους αυτου, ο ανεμος.7Παντες οι ποταμοι υπαγουσιν εις την θαλασσαν, και η θαλασσα ποτε δεν γεμιζει· εις τον τοπον οθεν ρεουσιν οι ποταμοι, εκει παλιν επιστρεφουσι, δια να υπαγωσι.8Παντα τα πραγματα ειναι εν κοπω· δεν δυναται ανθρωπος να εκφραση τουτο· ο οφθαλμος δεν χορταινει βλεπων, και το ωτιον δεν γεμιζει ακουον.
9Ο, τι εγεινε, τουτο παλιν θελει γεινει· και ο, τι συνεβη, τουτο παλιν θελει συμβη· και δεν ειναι ουδεν νεον υπο τον ηλιον.10Υπαρχει πραγμα, περι του οποιου δυναται τις να ειπη, Ιδε, τουτο ειναι νεον; τουτο εγεινεν ηδη εις τους αιωνας οιτινες υπηρξαν προ ημων.11Δεν ειναι μνημη των προγεγονοτων, ουδε θελει εισθαι μνημη των επιγενησομενων μετα ταυτα, εις τους μελλοντας να υπαρξωσιν επειτα.
12Εγω ο Εκκλησιαστης εσταθην βασιλευς επι τον Ισραηλ εν Ιερουσαλημ·13και εδωκα την καρδιαν μου εις το να εκζητησω και να ερευνησω δια της σοφιας περι παντων των γινομενων υπο τον ουρανον· τον οχληρον τουτον περισπασμον ο Θεος εδωκεν εις τους υιους των ανθρωπων, δια να μοχθωσιν εν αυτω.14Ειδον παντα τα εργα τα γινομενα υπο τον ηλιον, και ιδου, τα παντα ματαιοτης και θλιψις πνευματος.15Το στρεβλον δεν δυναται να γεινη ευθες, και αι ελλειψεις δεν δυνανται να αριθμηθωσιν.16Εγω ελαλησα εν τη καρδια μου λεγων, Ιδου, εγω εμεγαλυνθην και ηυξηνθην εις σοφιαν υπερ παντας τους υπαρξαντας προ εμου εν Ιερουσαλημ, και η καρδια μου απηλαυσε πολλην σοφιαν και γνωσιν.17Και εδωκα την καρδιαν μου εις το να γνωριση σοφιαν και εις το να γνωριση ανοησιαν και αφροσυνην· πλην εγνωρισα οτι και τουτο ειναι θλιψις πνευματος.18Διοτι εν πολλη σοφια ειναι πολλη λυπη· και οστις προσθετει γνωσιν, προσθετει πονον.

The book of Ecclesiastes can be summed up in these words of the Lord Jesus: "Whosoever drinketh of this water shall thirst again" (John 4:13). Sychar's well is a picture of an arid and deceitful world where no lasting happiness can be found. Most people are like the poor Samaritan woman. They are ready to receive the living water, the free gift of the Son of God, only after they have found out by experience that "the water" of this world cannot in any way quench their soul's thirst (cf. Jer. 2:13).

The Preacher had experienced this and his experience is recorded in this book to help us not to go through the same. This is the experience of one who, because of his greatness and wisdom, was the best qualified to search out "all things that are done under heaven" (v. 13). The Preacher is none other than Solomon, king of Jerusalem. His testimony still carries the same weight for "there is no new thing under the sun." It is true that many things do not look the same outwardly but the heart of man is exactly the same as it always was and the consequences of sin are still here: "that which is crooked cannot be made straight: and that which is wanting cannot be numbered" (v. 15).

Εκκλησιαστής 2:1-11
1Εγω ειπα εν τη καρδια μου, Ελθε τωρα, να σε δοκιμασω δι' ευφροσυνης· και εντρυφα εις αγαθα· και ιδου, και τουτο ματαιοτης.2Ειπα περι του γελωτος, Ειναι μωρια· και περι της χαρας, Τι ωφελει αυτη;3Εσκεφθην εν τη καρδια μου να ευφραινω την σαρκα μου με οινον, ενω ετι η καρδια μου ησχολειτο εις την σοφιαν· και να κρατησω την μωριαν, εωσου ιδω τι ειναι το αγαθον εις τους υιους των ανθρωπων, δια να καμνωσιν αυτο υπο τον ουρανον πασας τας ημερας της ζωης αυτων.4Εκαμον πραγματα μεγαλα εις εμαυτον· ωκοδομησα εις εμαυτον οικιας· εφυτευσα δι' εμαυτον αμπελωνας.5Εκαμον δι' εμαυτον κηπους και παραδεισους και εφυτευσα εν αυτοις δενδρα παντος καρπου.6Εκαμον δι' εμαυτον δεξαμενας υδατων, δια να ποτιζω εξ αυτων το αλσος το καταφυτον εκ δενδρων.7Απεκτησα δουλους και δουλας και ειχον δουλους οικογενεις· απεκτησα ετι αγελας και ποιμνια περισσοτερα υπερ παντας τους υπαρξαντας προ εμου εν Ιερουσαλημ.8Συνηθροισα εις εμαυτον και αργυριον και χρυσιον και εκλεκτα κειμηλια βασιλεων και τοπων· απεκτησα εις εμαυτον αδοντας και αδουσας και τα εντρυφηματα των υιων των ανθρωπων, παν ειδος παλλακιδων.9Και εμεγαλυνθην και ηυξηνθην υπερ παντας τους υπαρξαντας προ εμου εν Ιερουσαλημ· και η σοφια μου εμενεν εν εμοι.10Και παν ο, τι εζητησαν οι οφθαλμοι μου, δεν ηρνηθην εις αυτους· δεν εμποδισα την καρδιαν μου απο πασης ευφροσυνης, διοτι η καρδια μου ευφραινετο εις παντας τους μοχθους μου· και τουτο ητο η μερις μου εκ παντος του μοχθου μου.11Και παρετηρησα εγω εν πασι τοις εργοις μου τα οποια εκαμον αι χειρες μου, και εν παντι τω μοχθω τον οποιον εμοχθησα, και ιδου, τα παντα ματαιοτης και θλιψις πνευματος, και ουδεν οφελος υπο τον ηλιον.

The Preacher applied his heart first of all to knowledge. How many exciting things there are to discover in every sphere: the arts, the sciences, travel, archaeology . . . Today through modern resources they are within the reach of young people. But the further the wise man advances in his research, the harder become the problems and the more he may be discouraged. The human spirit is imprisoned within the walls of its own reasoning. Only the Word of God can set free the mind of man and impart true knowledge. An unpleasant job, weariness, pain and sorrow — such is the sad conclusion of the wise man (Ecc. 1:13, 18; Ecc. 12:12).

Then he says to himself, "Let us think now only about the pleasures of life" (Ecc. 2:1-3). But there too his experience does not satisfy — vanity and folly are the words which sum it up this time. All human joy is spoilt by the realisation that it will not last (Prov. 14:13).

Perhaps an abundance of earthly riches will be able to satisfy him? Who was better placed than Solomon to accumulate and manage riches, to accomplish these "great" things which human ambition is always planning? (2 Chron. 9:22). Let us listen then to his final assessment of them: "Vanity and pursuit of the wind" (v. 11; JND trans.).

Εκκλησιαστής 2:12-26
12Και εστραφην εγω δια να παρατηρησω την σοφιαν και την μωριαν και την αφροσυνην· διοτι τι θελει καμει ανθρωπος ελθων μετα τον βασιλεα; ο, τι εκαμον ηδη.13Και εγω ειδον οτι η σοφια υπερεχει της αφροσυνης, καθως το φως υπερεχει του σκοτους.14Του σοφου οι οφθαλμοι ειναι εν τη κεφαλη αυτου, ο δε αφρων περιπατει εν τω σκοτει· πλην εγω εγνωρισα ετι οτι εν συναντημα θελει συναντησει εις παντας τουτους.15Δια τουτο ειπα εγω εν τη καρδια μου, Καθως συμβαινει εις τον αφρονα, ουτω θελει συμβη και εις εμε· δια τι λοιπον εγω να γεινω σοφωτερος; οθεν εσυμπερανα παλιν εν τη καρδια μου, οτι και τουτο ειναι ματαιοτης.16Διοτι δεν θελει μενει διαπαντος η μνημη του σοφου ουδε του αφρονος· επειδη εν ταις επερχομεναις ημεραις τα παντα θελουσι πλεον λησμονηθη. Και πως θελει αποθανει ο σοφος μετα του αφρονος;
17Δια τουτο εμισησα την ζωην, διοτι μοχθηρα εφανησαν εις εμε τα εργα τα γενομενα υπο τον ηλιον· επειδη τα παντα ματαιοτης και θλιψις πνευματος.18Εμισησα ετι εγω παντα τον μοχθον μου, τον οποιον ειχον μοχθησει υπο τον ηλιον· διοτι αφινω αυτον εις τον ανθρωπον οστις θελει σταθη μετ' εμε.19Και τις οιδεν αν θελη εισθαι σοφος η αφρων; και ομως θελει εξουσιασει επι παντος του μοχθου μου, τον οποιον εμοχθησα και εις τον οποιον εδειξα την σοφιαν μου υπο τον ηλιον· ματαιοτης και τουτο.20Οθεν εγω στραφεις απηλπισα την καρδιαν μου περι παντος του μοχθου, τον οποιον εμοχθησα υπο τον ηλιον.21Διοτι ειναι ανθρωπος, του οποιου ο μοχθος εσταθη εν σοφια και γνωσει και εν ορθοτητι· και ομως αφινει αυτον εις αλλον δια μεριδα αυτου, οστις δεν εκοπιασεν εις αυτον· και τουτο ματαιοτης και κακον μεγα.22Διοτι τις ωφελεια εις τον ανθρωπον απο παντος του μοχθου αυτου και απο της θλιψεως της καρδιας αυτου, εις τα οποια μοχθει υπο τον ηλιον;23Επειδη πασαι αι ημεραι αυτου ειναι πονος, και οι μοχθοι αυτου λυπη· και την νυκτα ετι η καρδια αυτου δεν κοιμαται· ειναι και τουτο ματαιοτης.24Δεν ειναι αγαθον εις τον ανθρωπον να τρωγη και να πινη και να καμνη την ψυχην αυτου να απολαμβανη καλον εκ του μοχθου αυτου; και τουτο ειδον εγω, οτι ειναι απο της χειρος του Θεου.25Διοτι τις θελει φαγει και τις θελει εντρυφησει υπερ εμε;26Επειδη ο Θεος εις τον ανθρωπον τον αρεστον ενωπιον αυτου διδει σοφιαν και γνωσιν και χαραν· εις δε τον αμαρτωλον διδει περισπασμον, εις το να προσθετη και να επισωρευη, δια να δωση αυτα εις τον αρεστον ενωπιον αυτου· και τουτο ματαιοτης και θλιψις πνευματος.

"What profit hath a man of all his labour?" was the first question asked by the Preacher (Eccles. 1:3). "No profit," was the answer in v. 11. Here he torments himself, his days are sorrow and his labour is grief; even in the night he does not rest (vv. 22, 23). As for the future he realises that nothing is certain.

What should the child of God do when faced with this hopeless picture? (v. 20). He is not forbidden to enjoy life and to see good days down here. But they will not be found by wandering all over the world seeking this illusory happiness. It is up to him to realise the right conditions: "let him refrain his tongue from evil . . . let him eschew evil, and do good; let him seek peace" (1 Peter 3:10-11; when we are not happy, we are very ready to blame others!). On the other hand work is necessary, but it must be quiet, done unto the Lord and not to further our own ambitions (2 Thess. 3:12; Col. 3:23-25). Dear friends, we should each ask ourselves: "What is my objective in work?" Things have a completely different aspect depending on whether they are looked at in the light of the sun or in the light of eternity. Only the latter will show us what is truly profitable.

Εκκλησιαστής 3:1-22
1Χρονος ειναι εις παντα, και καιρος παντι πραγματι υπο τον ουρανον.2Καιρος του γεννασθαι και καιρος του αποθνησκειν· καιρος του φυτευειν και καιρος του εκριζονειν το πεφυτευμενον·3καιρος του αποκτεινειν και καιρος του ιατρευειν· καιρος του καταστρεφειν και καιρος του οικοδομειν·4καιρος του κλαιειν και καιρος του γελαν· καιρος του πενθειν και καιρος του χορευειν·5καιρος του διασκορπιζειν λιθους και καιρος του συναγειν λιθους· καιρος του εναγκαλιζεσθαι και καιρος του απομακρυνεσθαι απο του εναγκαλισμου·6καιρος του αποκτησαι και καιρος του απολεσαι· καιρος του φυλαττειν και καιρος του ριπτειν·7καιρος του σχιζειν και καιρος του ραπτειν· καιρος του σιγαν και καιρος του λαλειν·8καιρος του αγαπησαι και καιρος του μισησαι· καιρος πολεμου και καιρος ειρηνης.9Τις ωφελεια εις τον εργαζομενον απο οσα αυτος μοχθει;10Ειδον τον περισπασμον, τον οποιον εδωκεν ο Θεος εις τους υιους των ανθρωπων δια να μοχθωσιν εν αυτω.
11Τα παντα εκαμε καλα εν τω καιρω εκαστου· και τον κοσμον υπεβαλεν εις την διανοιαν αυτων, χωρις ο ανθρωπος να δυναται να εξιχνιαση απ' αρχης μεχρι τελους το εργον, το οποιον ο Θεος εκαμεν.12Εγνωρισα οτι δεν ειναι αλλο καλον δι' αυτους, ειμη να ευφραινηται τις και να καμνη καλον εν τη ζωη αυτου.13Και ετι το να τρωγη πας ανθρωπος και να πινη και να απολαμβανη καλον εκ παντος του μοχθου αυτου, ειναι χαρισμα Θεου.14Εγνωρισα οτι παντα οσα εκαμεν ο Θεος, τα αυτα θελουσιν εισθαι διαπαντος· δεν ειναι δυνατον να προσθεση τις εις αυτα ουδε να αφαιρεση απ' αυτων· και ο Θεος εκαμε τουτο δια να φοβωνται ενωπιον αυτου.15Ο, τι εγεινεν, ηδη ειναι· και ο, τι θελει γεινει, ηδη εγεινε· και ο Θεος ανακαλει τα παρελθοντα.
16Και ειδον ετι υπο τον ηλιον τον τοπον της κρισεως, και εκει ειναι η ανομια· και τον τοπον της δικαιοσυνης, και εκει η ανομια.17Ειπα εγω εν τη καρδια μου, Ο Θεος θελει κρινει τον δικαιον και τον ασεβη· διοτι δι' εκαστον πραγμα και επι παντος εργου ειναι καιρος εκει.18Ειπα εγω εν τη καρδια μου περι της καταστασεως των υιων των ανθρωπων, οτι θελει δοκιμασει αυτους ο Θεος, και θελουσιν ιδει οτι αυτοι καθ' εαυτους ειναι κτηνη.19Διοτι το συναντημα των υιων των ανθρωπων ειναι και το συναντημα του κτηνους· και εν συναντημα ειναι εις αυτους· καθως αποθνησκει τουτο, ουτως αποθνησκει και εκεινος· και η αυτη πνοη ειναι εις παντας· και ο ανθρωπος δεν υπερτερει κατ' ουδεν το κτηνος· διοτι τα παντα ειναι ματαιοτης.20Τα παντα καταντωσιν εις τον αυτον τοπον· τα παντα εγειναν εκ του χωματος και τα παντα επιστρεφουσιν εις το χωμα.21Τις γνωριζει το πνευμα των υιων των ανθρωπων, αν αυτο αναβαινη εις τα ανω, και το πνευμα του κτηνους, αν αυτο καταβαινη κατω εις την γην;22Ειδον λοιπον οτι δεν ειναι καλητερον, ειμη το να ευφραινηται ο ανθρωπος εις τα εργα αυτου· διοτι αυτη ειναι η μερις αυτου· επειδη τις θελει φερει αυτον δια να ιδη το γενησομενον μετ' αυτον;

God orders "the times" for all His creatures. He determined the date of our birth and the dates of all the happenings of our lives. Like the psalmist, the Christian can say with confidence, "Lord, my times are in thy hand" (Ps. 31:15). In all God does, "nothing can be put to it, nor any thing taken from it" (v. 14). "He hath made everything beautiful in his time" (v. 11); creation was perfect as it came from the hands of God. But in spite of all the wonders which can still be seen in nature, it can no longer be admired today in its original freshness and splendour. Man has spoilt and defaced creation by his wickedness (v. 16); he has made it subject to vanity (Rom. 8:20). Thorns and thistles remind us of the fall (Gen. 3:18). It has been said, "In the midst of the shipwreck caused by sin, man himself continues in existence only as a tragic wreck of his former blessed state." Finally v. 20 reminds us of the verdict in Genesis 3:19, "Dust thou art, and unto dust shalt thou return." The "time to die" comes to each one of us, often sooner than we think it will. Dear reader, if you are not yet saved, realise that there is also a time to be saved; that time is today.

Εκκλησιαστής 4:1-16
1Τοτε εγω εστραφην και ειδον πασας τας αδικιας τας γινομενας υπο τον ηλιον· και ιδου, δακρυα των αδικουμενων, και δεν υπηρχεν εις αυτους ο παρηγορων· η δε δυναμις ητο εν τη χειρι των αδικουντων αυτους· και δεν υπηρχεν εις αυτους ο παρηγορων.2Οθεν εγω εμακαρισα τους τελευτησαντας, τους ηδη αποθανοντας, μαλλον παρα τους ζωντας, οσοι ζωσιν ετι.3Καλητερος δε αμφοτερων ειναι, οστις δεν υπηρξεν ετι, οστις δεν ειδε τα πονηρα εργα τα γινομενα υπο τον ηλιον.
4Προσετι εγω εθεωρησα παντα μοχθον και πασαν επιτευξιν εργου, οτι δια τουτο ο ανθρωπος φθονειται υπο του πλησιον αυτου· και τουτο ματαιοτης και θλιψις πνευματος.5Ο αφρων περιπλεκει τας χειρας αυτου και τρωγει την εαυτου σαρκα.6Καλητερον μια δραξ πληρης αναπαυσεως παρα δυο πληρεις μοχθου και θλιψεως πνευματος.
7Παλιν εστραφην εγω και ειδον ματαιοτητα υπο τον ηλιον·8υπαρχει τις και δεν εχει δευτερον· ναι, δεν εχει ουτε υιον ουτε αδελφον· και ομως δεν παυει απο παντος του μοχθου αυτου· μαλιστα ο οφθαλμος αυτου δεν χορταινει πλουτου· και δεν λεγει, δια τινα εγω κοπιαζω και στερω την ψυχην μου απο αγαθων; και τουτο ειναι ματαιοτης και περισπασμος λυπηρος.9Καλητεροι οι δυο υπερ τον ενα· επειδη αυτοι εχουσι καλην αντιμισθιαν εν τω κοπω αυτων.10Διοτι, εαν πεσωσιν, ο εις θελει σηκωσει τον συντροφον αυτου· αλλ' ουαι εις τον ενα, οστις πεση και δεν εχη δευτερον να σηκωση αυτον.11Παλιν, εαν δυο πλαγιασωσιν ομου, τοτε θερμαινονται· ο εις ομως πως θελει θερμανθη;12Και εαν τις υπερισχυση κατα του ενος, οι δυο θελουσιν αντισταθη εις αυτον· και το τριπλουν σχοινιον δεν κοπτεται ταχεως.
13Καλητερον πτωχον και σοφον παιδιον παρα βασιλευς γερων και αφρων, οστις δεν ειναι πλεον επιδεκτικος νουθεσιας·14διοτι το μεν εξερχεται εκ του οικου των δεσμιων δια να βασιλευση· ο δε και βασιλευς γεννηθεις καθισταται πενης.15Ειδον παντας τους ζωντας τους περιπατουντας υπο τον ηλιον, μετα του υιου, του δευτερου, οστις θελει σταθη αντ' αυτου.16Δεν υπαρχει τελος εις παντα τον λαον, εις παντας τους προυπαρξαντας αυτων· αλλ' ουδε οι μετα ταυτα θελουσιν ευφρανθη εις αυτον· λοιπον και τουτο ματαιοτης και θλιψις πνευματος.

Why is this world so full of injustice, tears, oppression and conflict? People keep trying to solve these problems by social and economic theories and to remedy them by international conferences. The one true reason is never given because man's pride refuses to recognize that it is his state of sinfulness. The Lord is far from being indifferent to all these sufferings (Lam. 3:34-36). But He uses men's distress to reveal Himself as the only true Comforter (2 Cor. 1:3; Isa. 51:12). From v. 4 onwards, the Preacher analyses other types of "evil work that is done under the sun." He concludes each time, "vanity and vexation of spirit . . . sore travail" (vv. 4, 6, 8, 16). His thoughts have a general application; even the world often recognizes the wisdom of them. V. 6, for example, declares that peace of mind in modest circumstances is better than both "hands full with travail and vexation of spirit" (pursuit of the wind, JND trans.) (see also 1 Timothy 6:6). If partnership is a good thing, humanly speaking, making work more rewarding, daily life more amenable, its difficulties more surmountable (vv. 9-12), we should remember, however, that the true strength of a Christian still rests in his personal fellowship with the Lord.

Εκκλησιαστής 5:1-20
1Φυλαττε τον ποδα σου, οταν υπαγης εις τον οικον του Θεου· και προθυμου μαλλον να ακουης, παρα να προσφερης θυσιαν αφρονων, οιτινες δεν αισθανονται οτι πραττουσι κακως.2Μη σπευδε δια του στοματος σου, και η καρδια σου ας μη επιταχυνη να προφερη λογον ενωπιον του Θεου· διοτι ο Θεος ειναι εν τω ουρανω, συ δε επι της γης· οθεν οι λογοι σου ας ηναι ολιγοι.3Επειδη το μεν ονειρον ερχεται εν τω πληθει των περισπασμων· η δε φωνη του αφρονος εν τω πληθει των λογων.
4Οταν ευχηθης ευχην εις τον Θεον, μη βραδυνης να αποδωσης αυτην· διοτι δεν ευαρεστειται εις τους αφρονας· αποδος ο, τι ηυχηθης.5Καλλιον να μη ευχηθης, παρα ευχηθεις να μη αποδωσης.6Μη συγχωρησης εις το στομα σου να φερη επι σε αμαρτιαν· μηδε ειπης ενωπιον του αγγελου, οτι ητο εξ αγνοιας· δια τι να οργισθη ο Θεος εις την φωνην σου και να αφανιση τα εργα των χειρων σου;7Διοτι εν τω πληθει των ονειρων και εν τω πληθει των λογων ειναι ματαιοτητες· συ δε φοβου τον Θεον.8Εαν ιδης καταθλιψιν πενητος και παραβιασιν κρισεως και δικαιοσυνης εν τη χωρα, μη θαυμασης δια τουτο· διοτι ο επι τον υψηλον υψηλοτερος επιτηρει· και επι τουτους υψηλοτεροι.
9Η γη ωφελει υπερ παντα· και αυτος ο βασιλευς υπο των αγρων υπηρετειται.10Ο αγαπων το αργυριον δεν θελει χορτασθη αργυριου· ουδε εισοδηματων ο αγαπων την αφθονιαν· ματαιοτης και τουτο.11Πληθυνομενων των αγαθων πληθυνονται και οι τρωγοντες αυτα· και τις η ωφελεια εις τους κυριους αυτων, ειμη το να θεωρωσιν αυτα δια των οφθαλμων αυτων;12Ο υπνος του εργαζομενου ειναι γλυκυς, ειτε ολιγον φαγη, ειτε πολυ· ο δε του πλουσιου χορτασμος δεν αφινει αυτον να κοιμαται.13Υπαρχει κακον θλιβερον, το οποιον ειδον υπο τον ηλιον· πλουτος φυλαττομενος υπο του εχοντος αυτον προς βλαβην αυτου.14Και ο πλουτος εκεινος χανεται υπο συμφορας κακης· αυτος δε γεννα υιον και δεν εχει ουδεν εν τη χειρι αυτου.15Καθως εξηλθεν εκ της κοιλιας της μητρος αυτου, γυμνος θελει επιστρεψει, υπαγων καθως ηλθε· και δεν θελει βασταζει ουδεν εκ του κοπου αυτου, δια να εχη εν τη χειρι αυτου.16Και τουτο ετι κακον θλιβερον, καθως ηλθεν, ουτω να υπαγη· και τις ωφελεια εις αυτον οτι εκοπιασε δια τον ανεμον;17Θελει προσετι τρωγει κατα πασας αυτου τας ημερας εν σκοτει και εν πολλη λυπη και αρρωστια και βασανω.
18Ιδου, τι ειδον εγω αγαθον· ειναι καλον να τρωγη τις και να πινη και να απολαμβανη τα αγαθα ολου του κοπου αυτου, τον οποιον κοπιαζει υπο τον ηλιον, κατα τον αριθμον των ημερων της ζωης αυτου, οσας εδωκεν ο Θεος εις αυτον· διοτι τουτο ειναι η μερις αυτου.19Και εις οντινα ανθρωπον ο Θεος δοσας πλουτη και υπαρχοντα, εδωκεν εις αυτον και εξουσιαν να τρωγη απ' αυτων και να λαμβανη το μεριδιον αυτου και να ευφραινεται εις τον κοπον αυτου, τουτο ειναι δωρον Θεου·20διοτι δεν θελει ενθυμεισθαι πολυ τας ημερας της ζωης αυτου· επειδη ο Θεος αποκρινεται εις την καρδιαν αυτου δι' ευφροσυνης.

Vv. 1 and 2 remind us of what is suitable in God's presence. Let us see to it that our behaviour and our dress in meetings are respectful and modest. The fear of God must characterize the believer all the time and we have no right to relax this attitude under the pretext that today we are not under law but under grace.

From v. 10 onwards, it is once again a matter of riches. "He that loveth silver shall not be satisfied with silver." The miser is like someone who tries to quench his thirst by drinking sea water. The more he drinks, the thirstier he becomes. Such is the deceitfulness of riches (Matt. 13:22). People think they are making use of money but in reality they are its slave. One of two things happens: either the riches will be kept by their owners to their spiritual hurt (v. 13) or the riches vanish with no profit to anyone (v. 14; James 5:3). Sooner or later, in the end death will separate us from them (v. 15). It has been said that a shroud has no pockets. The treasures stored away in ancient tombs have not followed their owners into the next life.

1 Timothy 6:17-19 gives the Christian some excellent guidance on the subject of riches.

Εκκλησιαστής 6:1-12
1Υπαρχει κακον, το οποιον ειδον υπο τον ηλιον, και τουτο συχνον μεταξυ των ανθρωπων·2Ανθρωπος, εις τον οποιον ο Θεος εδωκε πλουτον και υπαρχοντα και δοξαν, ωστε δεν στερειται η ψυχη αυτου απο παντων οσα ηθελεν επιθυμησει· πλην ο Θεος δεν εδωκεν εις αυτον εξουσιαν να τρωγη εξ αυτων, αλλα τρωγει αυτα ξενος· και τουτο ματαιοτης και ειναι νοσος κακη.3Εαν ανθρωπος γεννηση εκατον τεκνα και ζηση πολλα ετη, ωστε αι ημεραι των ετων αυτου να γεινωσι πολλαι, και η ψυχη αυτου δεν χορταινη αγαθου και δεν λαβη και ταφην, λεγω οτι το εξαμβλωμα ειναι καλητερον παρ' αυτον.4Διοτι ηλθεν εν ματαιοτητι και θελει υπαγει εν σκοτει, και το ονομα αυτου θελει σκεπασθη υπο σκοτους·5δεν ειδεν, ουδε εγνωρισε τον ηλιον, εχει ομως περισσοτεραν αναπαυσιν παρ' εκεινον,6και δισχιλια ετη αν ζηση και καλον δεν ιδη· δεν υπαγουσι παντες εις τον αυτον τοπον;
7Πας ο μοχθος του ανθρωπου ειναι δια το στομα αυτου; και ομως η ψυχη δεν χορταινει.8Διοτι κατα τι υπερβαινει ο σοφος τον αφρονα; κατα τι ο πτωχος, αν και εξευρη να περιπατη εμπροσθεν των ζωντων;9Καλλιον ειναι να βλεπη τις δια των οφθαλμων, παρα να περιπλαναται με την ψυχην· και τουτο ματαιοτης και θλιψις πνευματος.10Ο, τι εγεινεν, ελαβεν ηδη το ονομα αυτου, και εγνωρισθη οτι ουτος ειναι ανθρωπος· και δεν δυναται να κριθη μετα του ισχυροτερου αυτου·
11Επειδη ειναι πολλα πραγματα πληθυνοντα την ματαιοτητα, τις ωφελεια εις τον ανθρωπον;12Διοτι τις γνωριζει τι ειναι καλον δια τον ανθρωπον εν τη ζωη, κατα πασας τας ημερας της ζωης της ματαιοτητος αυτου, τας οποιας διερχεται ως σκιαν; διοτι τις θελει απαγγειλει προς τον ανθρωπον, τι θελει εισθαι μετ' αυτον υπο τον ηλιον;

"Verily every man at his best state is altogether vanity . . . surely every man walketh in a vain show . . . surely they are disquieted in vain: he heapeth up riches, and knoweth not who shall gather them." The experience of the Preacher confirms these truths of Psalm 39:5-6. Man, his environment and his activities are all fleeting. His soul alone exists for eternity and this is exactly what he is usually least concerned about. "All the labour of man is for his mouth"; his soul is not satisfied with life's good things (literally – is not filled; vv. 7, 3). The Lord tells the story of a rich man who deceived his own soul by offering it material things down here (Luke 4: 4; Luke 12:16-20). One is really saddened to think of so many wasted lives, of the vast amount of intelligence and energy devoted to what? . . . to pursuing objectives as inconstant and fleeting as the "pursuit of the wind" (v. 9 – JND trans.). Tormenting themselves thus without rest (v. 5), seeing no good (v. 6), these very lives will have passed "like a shadow" (v. 12) and yet account will have to be rendered before God. Christian, may this warning open our eyes too. We will not have an opportunity to start life over again. May our whole life be used for the Lord.

Εκκλησιαστής 7:1-15
1Καλλιον ονομα καλον παρα πολυτιμον μυρον· και η ημερα του θανατου παρα την ημεραν της γεννησεως.2Καλλιον να υπαγη τις εις οικον πενθους, παρα να υπαγη εις οικον συμποσιου· διοτι τουτο ειναι το τελος παντος ανθρωπου, και ο ζων θελει βαλει αυτο εις την καρδιαν αυτου.3Καλλιον η λυπη παρα τον γελωτα· διοτι εκ της σκυθρωποτητος του προσωπου η καρδια γινεται φαιδροτερα.4Η καρδια των σοφων ειναι εν οικω πενθους· αλλ' η καρδια των αφρονων εν οικω ευφροσυνης.5Καλλιον εις τον ανθρωπον να ακουη επιπληξιν σοφου, παρα να ακουη ασμα αφρονων·6διοτι καθως ειναι ο ηχος των ακανθων υποκατω του λεβητος, ουτως ο γελως του αφρονος και τουτο ματαιοτης.
7Βεβαιως η καταδυναστεια παραλογιζει τον σοφον· και το δωρον διαφθειρει την καρδιαν.8Καλλιον το τελος του πραγματος παρα την αρχην αυτου· καλητερος ο μακροθυμος παρα τον υψηλοφρονα.9Μη σπευδε εν τω πνευματι σου να θυμονης· διοτι ο θυμος αναπαυεται εν τω κολπω των αφρονων.10Μη ειπης, Τις η αιτια, δια την οποιαν αι παρελθουσαι ημεραι ησαν καλητεραι παρα ταυτας; διοτι δεν ερωτας φρονιμως περι τουτου.
11Η σοφια ειναι καλη ως η κληρονομια, και ωφελιμος εις τους βλεποντας τον ηλιον.12Διοτι η σοφια ειναι σκεπη, ως ειναι σκεπη το αργυριον· πλην η υπεροχη της γνωσεως ειναι, οτι η σοφια ζωοποιει τους εχοντας αυτην.13Θεωρει το εργον του Θεου· διοτι τις δυναται να καμη ευθες εκεινο, το οποιον αυτος εκαμε στρεβλον;14Εν ημερα ευτυχιας ευφραινου, εν δε ημερα δυστυχιας σκεπτου· διοτι ο Θεος εκαμε το εν αντιστιχον του αλλου, δια να μη ευρισκη ο ανθρωπος μηδεν οπισω αυτου.15Τα παντα ειδον εν ταις ημεραις της ματαιοτητος μου· υπαρχει δικαιος, οστις αφανιζεται εν τη δικαιοσυνη αυτου· και υπαρχει ασεβης, οστις μακροημερευει εν τη κακια αυτου.

The Preacher has explored the world. What did he see everywhere? Vanity, suffering, disorder and folly. One question always faces the wise man: how should he behave in the midst of this state of things which he can do nothing to change? In the form of sentences which bring to mind the book of Proverbs, Ecclesiastes now gives us wise and prudent advice.

We should not avoid the house of mourning (vv. 2-4). It will remind us of our frailty and will also make us think seriously. It may make us more sensitive to the troubles of others and perhaps give us words of sympathy to direct the thoughts of the bereaved to the Lord. Other advice follows — do not be hasty in your spirit to be angry. Anger often comes from a rash thought and is a companion of fools (v. 9).

Do not say, "What is the cause that the former days were better than these?" (v. 10; Judges 6:13). Do not believe that it is any more difficult to follow the Lord today than it was in our parents' or grand-parents' days. The resources which they found in His Word and in communion with Him are at our disposal to guide us through a world which morally has not changed.

Εκκλησιαστής 7:16-29
16Μη γινου δικαιος παραπολυ, και μη φρονει σεαυτον υπερμετρα σοφον· δια τι να αφανισθης;17Μη γινου κακος παραπολυ, και μη εσο αφρων· δια τι να αποθανης προ του καιρου σου;18Ειναι καλον να κρατης τουτο, απο δε εκεινου να μη αποσυρης την χειρα σου· διοτι ο φοβουμενος τον Θεον θελει εκφυγει παντα ταυτα.19Η σοφια ενδυναμονει τον σοφον περισσοτερον παρα δεκα εξουσιαζοντες, οιτινες ειναι εν τη πολει.20Διοτι δεν υπαρχει ανθρωπος δικαιος επι της γης, οστις να πραττη το καλον και να μη αμαρτανη.21Προσετι, μη δωσης την προσοχην σου εις παντας τους λογους οσοι λεγονται· μηποτε ακουσης τον δουλον σου καταρωμενον σε·22διοτι πολλακις και η καρδια σου γνωριζει οτι και συ παρομοιως κατηρασθης αλλους.
23Παντα ταυτα εδοκιμασα δια της σοφιας· ειπα, Θελω γεινει σοφος· αλλ' αυτη απεμακρυνθη απ' εμου.24Ο, τι ειναι πολυ μακραν και εις ακρον βαρυ, τις δυναται να ευρη τουτο;25Εγω περιηλθον εν τη καρδια μου δια να μαθω και να ανιχνευσω, και να εκζητησω σοφιαν και τον λογον των πραγματων, και να γνωρισω την ασεβειαν της αφροσυνης και την ηλιθιοτητα της ανοησιας.26Και ευρον οτι πικροτερα ειναι παρα θανατον η γυνη, της οποιας η καρδια ειναι παγιδες και δικτυα και αι χειρες αυτης δεσμα· ο αρεστος ενωπιον του Θεου θελει εκφυγει απ' αυτης· ο δε αμαρτωλος θελει συλληφθη εν αυτη.27Ιδε, τουτο ευρηκα, λεγει ο Εκκλησιαστης, εξεταζων εν προς εν, δια να ευρω τον λογον·28τον οποιον ετι η ψυχη μου εκζητει αλλα δεν ευρισκω· ανδρα ενα μεταξυ χιλιων ευρηκα· γυναικα ομως μιαν μεταξυ πασων τουτων δεν ευρηκα.29Ιδου, τουτο μονον ευρηκα· οτι ο Θεος εκαμε τον ανθρωπον ευθυν, αλλ' αυτοι επεζητησαν λογισμους πολλους.

What does the advice of v. 16 mean? Is it that we are in danger of being too careful about our behaviour? Certainly not! We can never have too sensitive a conscience. But there is a danger into which the newly converted often fall. In their behaviour and speech, they may exceed the measure of their faith. At the same time, they are quick to criticise other Christians, simply because they do not yet know themselves (Rom. 12:3).

V. 21 presents the other side when we ourselves are the object of criticism. If we have the Lord's approval for what we are doing, we should not take it to heart. "He that feareth God shall come forth of them all" (v. 18); he is taught to stand up to the most dangerous situations. Among these snares v. 26 includes "the woman whose heart is snares and nets, and her hands as bands." The person who is pleasing to God (that is to say who fears and obeys Him) can count on being kept and will escape "but the sinner shall be taken by her." Two very different stories illustrate this – Joseph (Gen. 39:7 . . .) and, tragically, Samson snared by Delilah (Judges 16:4 . . .). Young Christians, let us meditate seriously on these two examples!

Εκκλησιαστής 8:1-17
1Τις ειναι ως ο σοφος; και τις γνωριζει την λυσιν των πραγματων; η σοφια του ανθρωπου φαιδρυνει το προσωπον αυτου, και η σκληροτης του προσωπου αυτου θελει μεταβληθη.2Εγω σε συμβουλευω να φυλαττης την προσταγην του βασιλεως, και δια τον ορκον του Θεου.3Μη σπευδε να φυγης απ' εμπροσθεν αυτου· μη εμμενης εις πραγμα κακον· διοτι παν ο, τι θεληση, καμνει.4Εν τω λογω του βασιλεως ειναι εξουσια· και τις θελει ειπει προς αυτον, Τι καμνεις;5Ο φυλαττων την προσταγην δεν θελει δοκιμασει πραγμα κακον· και η καρδια του σοφου γνωριζει τον καιρον και τον τροπον.
6Παντι πραγματι ειναι καιρος και τροπος· οθεν η αθλιοτης του ανθρωπου ειναι πολλη επ' αυτον·7διοτι δεν γνωριζει τι θελει συμβη· επειδη τις δυναται να απαγγειλη προς αυτον πως θελει ακολουθησει;8Δεν υπαρχει ανθρωπος εχων εξουσιαν επι του πνευματος, ωστε να εμποδιζη το πνευμα· ουδε εχων εξουσιαν επι της ημερας του θανατου· και εν τω πολεμω δεν ειναι αποφυγη· και η ασεβεια δεν θελει ελευθερωσει τους εχοντας αυτην.
9Παντα ταυτα ειδον, και προσηλωσα τον νουν μου εις παν εργον, το οποιον γινεται υπο τον ηλιον· ειναι καιρος καθ' ον ο ανθρωπος εξουσιαζει ανθρωπον προς βλαβην αυτου.10Και ουτως ειδον τους ασεβεις ενταφιασθεντας, οιτινες ηλθον και απηλθον απο της γης της αγιας και ελησμονηθησαν εν τη πολει, οπου ειχον πραξει ουτω· και τουτο ματαιοτης.11Επειδη η κατα του πονηρου εργου αποφασις δεν εκτελειται ταχεως, δια τουτο η καρδια των υιων των ανθρωπων ειναι ολη εκδοτος εις το να πραττη το κακον.12Αν και ο αμαρτωλος πραττη κακον, εκατοντακις και μακροημερευη, εγω ομως γνωριζω βεβαιως οτι θελει εισθαι καλον εις τους φοβουμενους τον Θεον, οιτινες φοβουνται απο προσωπου αυτου·13εις δε τον ασεβη δεν θελει εισθαι καλον, και δεν θελουσι μακρυνθη αι ημεραι αυτου, αιτινες παρερχονται ως σκια· διοτι δεν φοβειται απο προσωπου του Θεου.
14Υπαρχει ματαιοτης, ητις γινεται επι της γης· οτι ειναι, δικαιοι εις τους οποιους συμβαινει κατα τα εργα των ασεβων, και ειναι ασεβεις εις τους οποιους συμβαινει κατα τα εργα των δικαιων· ειπα οτι και τουτο ματαιοτης.15Δια τουτο εγω επηνεσα την ευφροσυνην· διοτι ο ανθρωπος δεν εχει καλητερον υπο τον ηλιον, ειμη να τρωγη και να πινη και να ευφραινηται· και τουτο θελει μεινει εις αυτον απο του κοπου αυτου εν ταις ημεραις της ζωης αυτου, τας οποιας ο Θεος εδωκεν εις αυτον υπο τον ηλιον.16Αφου εδωκα την καρδιαν μου εις το να γνωρισω την σοφιαν και να ιδω τον περισπασμον τον γινομενον επι της γης, διοτι ουτε ημεραν ουτε νυκτα δεν βλεπουσιν υπνον εις τους οφθαλμους αυτων·17τοτε ειδον παν το εργον του Θεου, οτι ανθρωπος δεν δυναται να ευρη το εργον το οποιον εγεινεν υπο τον ηλιον· επειδη οσον και αν κοπιαση ο ανθρωπος ζητων, βεβαιως δεν θελει ευρει· ετι δε και ο σοφος εαν ειπη να γνωριση αυτο, δεν θελει δυνηθη να ευρη.

"To every purpose there is time and judgment" (v. 6). When a candidate takes an examination, there are two important days — the examination day, then the results day. The "time" which God allows us to live on earth corresponds to the first of these days, but the judgment day will inevitably follow. The sinner in his oblivion takes advantage of the fact that the "sentence against an evil work is not executed speedily" (because of God's patience) to abound in evil (v. 11) and in misery (v. 6). "Man also knoweth not his time" (Ecc. 9:12; Jeremiah 8:6-7), nor "that which shall be" (v. 7), whilst the wise man, taught by God, discerns all things (v. 1; 1 Corinthians 2:15-16). The thought of the judgment seat of Christ made Paul fearful. Realising the seriousness of the present moment and the gravity of judgment (v. 5), he fervently endeavoured to be pleasing to the Lord (2 Cor. 5:8-11). The Preacher did not have a revelation of the future as we do. Nevertheless he knew the importance of this fear of God and declares that "it shall be well with them that fear God" (v. 12). They may well experience persecution but nothing has the power "to retain the spirit" (vv. 8, 9). Nothing will be able to separate them from the love of Christ (Rom. 8:35).

Εκκλησιαστής 9:1-18
1Διοτι απαν τουτο εσκεφθην εν τη καρδια μου, δια να εξιχνιασω απαν τουτο, οτι οι δικαιοι και οι σοφοι, και τα εργα αυτων, ειναι εν χειρι Θεου· δεν υπαρχει ανθρωπος γνωριζων, ειτε αγαπη θελει εισθαι ειτε μισος· τα παντα ειναι εμπροσθεν αυτων.2Παντα συμβαινουσιν επισης εις παντας· εν συναντημα ειναι εις τον δικαιον και εις τον ασεβη, εις τον αγαθον και εις τον καθαρον και εις τον ακαθαρτον, και εις τον θυσιαζοντα και εις τον μη θυσιαζοντα· ως ο αγαθος, ουτω και ο αμαρτωλος· ο ομνυων ως ο φοβουμενος τον ορκον.3Τουτο ειναι το κακον μεταξυ παντων των γινομενων υπο τον ηλιον, οτι εν συναντημα ειναι εις παντας· και μαλιστα η καρδια των υιων των ανθρωπων ειναι πληρης κακιας, και αφροσυνη ειναι εν τη καρδια αυτων ενοσω ζωσι, και μετα ταυτα υπαγουσι προς τους νεκρους.
4Διοτι εις τον εχοντα κοινωνιαν μεταξυ παντων των ζωντων ειναι ελπις· επειδη κυων ζων ειναι καλητερος παρα λεοντα νεκρον.5Διοτι οι ζωντες γνωριζουσιν οτι θελουσιν αποθανει· αλλ' οι νεκροι δεν γνωριζουσιν ουδεν ουδε εχουσι πλεον απολαυσιν· επειδη το μνημοσυνον αυτων ελησμονηθη.6Ετι και η αγαπη αυτων και το μισος αυτων και ο φθονος αυτων ηδη εχαθη· και δεν θελουσιν εχει πλεον εις τον αιωνα μεριδα εις παντα οσα γινονται υπο τον ηλιον.7Υπαγε, φαγε τον αρτον σου εν ευφροσυνη και πιε τον οινον σου εν ευθυμω καρδια· διοτι ηδη ο Θεος ευαρεστειται εις τα εργα σου.8Εν παντι καιρω ας ηναι λευκα τα ιματια σου· και ελαιον ας μη εκλειψη απο της κεφαλης σου.9Χαιρου ζωην μετα της γυναικος, την οποιαν ηγαπησας, πασας τας ημερας της ζωης της ματαιοτητος σου, αιτινες σοι εδοθησαν υπο τον ηλιον, πασας τας ημερας της ματαιοτητος σου· διοτι τουτο ειναι η μερις σου εν τη ζωη και εν τω μοχθω σου, τον οποιον μοχθεις υπο τον ηλιον.10Παντα οσα ευρη η χειρ σου να καμη, καμε κατα την δυναμιν σου· διοτι δεν ειναι πραξις ουτε λογισμος ουτε γνωσις ουτε σοφια εν τω αδη οπου υπαγεις.
11Επεστρεψα και ειδον υπο τον ηλιον, οτι ο δρομος δεν ειναι εις τους ταχυποδας, ουδε ο πολεμος εις τους δυνατους, αλλ' ουδε ο αρτος εις τους σοφους, αλλ' ουδε τα πλουτη εις τους νοημονας, αλλ' ουδε η χαρις εις τους αξιους· διοτι καιρος και περιστασις συναντα εις παντας αυτους.12Διοτι ουδε ο ανθρωπος γνωριζει τον καιρον αυτου· καθως οι ιχθυες οιτινες πιανονται εν κακω δικτυω, και καθως τα πτηνα, τα οποια πιανονται εν παγιδι, ουτω παγιδευονται οι υιοι των ανθρωπων εν καιρω κακω οταν εξαιφνης επελθη επ' αυτους.
13Και ταυτην την σοφιαν ειδον υπο τον ηλιον, και εφανη εις εμε μεγαλη·14Ητο μικρα πολις και ανδρες εν αυτη ολιγοι· και ηλθε κατ' αυτης βασιλευς μεγας και επολιορκησεν αυτην και ωκοδομησεν εναντιον αυτης προχωματα μεγαλα·15αλλ' ευρεθη εν αυτη ανθρωπος πτωχος και σοφος, και αυτος δια της σοφιας αυτου ηλευθερωσε την πολιν· πλην ουδεις ενεθυμηθη τον πτωχον εκεινον ανθρωπον.16Τοτε εγω ειπα, Η σοφια ειναι καλητερα παρα την δυναμιν, αν και η σοφια του πτωχου καταφρονηται και οι λογοι αυτου δεν εισακουωνται.17Οι λογοι των σοφων εν ησυχια ακουονται μαλλον παρα την κραυγην του εξουσιαζοντος μετα αφρονων.18Η σοφια ειναι καλητερα παρα τα οπλα του πολεμου· εις δε αμαρτωλος αφανιζει μεγαλα καλα.

"All things come alike to all," states v. 2. In each person's life God allows a series of events (which we call happy or sad according to what they are) in order to see if one of them will make the heart of His creature turn to Him. Moreover, the Lord has never promised that the believer will not have to undergo testing after his conversion. But the different circumstances of life, whether they affect our health, our work or our family, are opportunities for us to show how the Christian life changes the way in which we go through them. After failing an examination, for instance, where a young unconverted person will speak of bad luck or of unfairness, the child of God will recognize the wise and sure hand of his heavenly Father in it. "The race is not to the swift, nor the battle to the strong" (v. 11; cf. Rom. 9:16). It is the man of God who wins them. 2 Timothy 4:7 presents to us a poor old prisoner who has finished the course and fought the good fight.

The parable of the poor wise man (vv. 13-45) fixes our eyes upon the Lord Jesus. He has delivered us from our powerful Enemy (cf. Heb. 2:14-15). We should make sure that we are not ungrateful or forgetful like the inhabitants of the little city and we should listen to His words (vv. 15, 16; 1 Cor. 11:24).

Εκκλησιαστής 10:1-20
1Μυιαι αποθνησκουσαι καμνουσι το μυρον του μυρεψου να βρωμα, να αναβραζη· και μικρα αφροσυνη ατιμαζει τον εν υποληψει επι σοφια και τιμη.2Η καρδια του σοφου ειναι εν τη δεξια αυτου· η δε καρδια του αφρονος εν τη αριστερα αυτου.3Και ετι οταν ο αφρων περιπατη εν τη οδω, λειπει συνεσις αυτου και αναγγελλει προς παντας οτι ειναι αφρων.
4Εαν το πνευμα του ηγεμονος εγερθη εναντιον σου, μη αφησης τον τοπον σου· διοτι η γλυκυτης καταπαυει αμαρτιας μεγαλας.5Ειναι κακον το οποιον ειδον υπο τον ηλιον, λαθος, λεγω, προερχομενον απο του εξουσιαστου·6οτι ο αφρων βαλλεται εις μεγαλας αξιας, οι δε πλουσιοι καθηνται εν ταπεινω τοπω.7Ειδον δουλους εφ' ιππων και αρχοντας περιπατουντας ως δουλους επι της γης.8Οστις σκαπτει λακκον, θελει πεσει εις αυτον· και οστις χαλα φραγμον, οφις θελει δαγκασει αυτον.9Ο μετακινων λιθους θελει βλαφθη υπ' αυτων· ο σχιζων ξυλα θελει κινδυνευσει εν αυτοις.10Εαν ο σιδηρος αμβλυνθη και δεν ακονιση τις την κοψιν αυτου, πρεπει να προσθεση δυναμιν· η σοφια δε ειναι ωφελιμος προς διευθυνσιν.11Εαν ο οφις δαγκανη χωρις συριγμου, πλην και ο συκοφαντης καλητερος δεν ειναι.
12Οι λογοι του στοματος του σοφου ειναι χαρις· τα δε χειλη του αφρονος θελουσι καταπιει αυτον.13Η αρχη των λογων του στοματος αυτου ειναι αφροσυνη· και το τελος της ομιλιας αυτου κακη μωρια.14Ο αφρων προσετι πληθυνει λογους, ενω ο ανθρωπος δεν εξευρει τι μελλει γενεσθαι· και τις δυναται να απαγγειλη προς αυτον τι θελει εισθαι μετ' αυτον;15Ο μοχθος των αφρονων απαυδιζει αυτους, επειδη δεν εξευρουσι να υπαγωσιν εις την πολιν.
16Ουαι εις σε, γη, της οποιας ο βασιλευς ειναι νεος, και οι αρχοντες σου τρωγουσι το πρωι17Μακαρια συ, γη, της οποιας ο βασιλευς ειναι υιος ευγενων, και οι αρχοντες σου τρωγουσιν εν καιρω προς ενισχυσιν και ουχι προς μεθην18Δια την πολλην οκνηριαν πιπτει η στεγασις· και δια την αργιαν των χειρων σταλαζει η οικια.19Δι' ευθυμιαν καμνουσι συμποσια, και ο οινος ευφραινει τους ζωντας· το δε αργυριον αποκρινεται εις παντα.20Μη καταρασθης τον βασιλεα μηδε εν τη διανοια σου· και μη καταρασθης τον πλουσιον εν τω ταμειω του κοιτωνος σου· διοτι πτηνον του ουρανου θελει φερει την φωνην, και το εχον τας πτερυγας θελει αναγγειλει το πραγμα.

Take careful note of the warning in v. 8 – "Whoso breaketh an hedge, a serpent shall bite him." God has placed protective barriers around each one of us (for example, the authority of parents or teachers). He Himself knows what is on the other side of the hedge. We sometimes imagine that there are pleasures there and that He is depriving us of them. Certainly not! What He wants us to avoid is a dangerous bite. The serpent lies in wait for us and there does not have to be a large gap to let him sneak in. A small sin, "a little folly" (v. 1), is enough to compromise the testimony of the child of God (cf. 1 Cor. 5:6), and to replace the savour of Christ with the bad odour of corruption (Gal. 6:8).

The lack of good sense among those who rule us is especially detestable (v. 5 . . .); it has consequences for all those who are their subjects in that they are either victims of it or they adopt the same fault (e.g. 2 Kings 21:9, 16). But this is no reason to speak or even to think ill of the authorities (v. 20). On the contrary, our duty as Christians is to pray for them (1 Tim. 2:1-2).

V. 12 reminds us of Christ, the wisest of all. "All . . . wondered at the gracious words which proceeded out of his mouth" (Luke 4:22).

Εκκλησιαστής 11:1-10
1Ριψον τον αρτον σου επι προσωπον των υδατων· διοτι εν ταις πολλαις ημεραις θελεις ευρει αυτον.2Δος μεριδιον εις επτα και ετι εις οκτω· διοτι δεν εξευρεις τι κακον θελει γεινει επι της γης.3Εαν τα νεφη ηναι πληρη, θελουσι διαχυσει βροχην επι την γην· και εαν δενδρον πεση προς τον νοτον η προς τον βορραν, εν τω τοπω οπου πεση το δενδρον, εκει θελει μεινει.4Οστις παρατηρει τον ανεμον, δεν θελει σπειρει· και οστις θεωρει τα νεφη, δεν θελει θερισει.5Καθως δεν γνωριζεις τις η οδος του ανεμου ουδε τινι τροπω μορφονονται τα οστα εν τη κοιλια της κυοφορουσης, ουτω δεν γνωριζεις τα εργα του Θεου, οστις καμνει τα παντα.6Σπειρε τον σπορον σου το πρωι, και την εσπεραν ας μη ησυχαση η χειρ σου· διοτι δεν εξευρεις τι θελει ευδοκιμησει, τουτο η εκεινο, η εαν και τα δυο ηναι επισης αγαθα.
7Γλυκυ βεβαια ειναι το φως, και ευαρεστον εις τους οφθαλμους να βλεπωσι τον ηλιον·8αλλα και εαν ο ανθρωπος ζηση ετη πολλα και ευφραινηται εν πασι τουτοις, ας ενθυμηθη ομως τας ημερας του σκοτους, οτι θελουσιν εισθαι πολλαι. Παντα τα συμβαινοντα ματαιοτης.9Ευφραινου, νεανισκε, εν τη νεοτητι σου· και η καρδια σου ας σε χαροποιη εν ταις ημεραις της νεοτητος σου· και περιπατει κατα τας επιθυμιας της καρδιας σου και κατα την ορασιν των οφθαλμων σου· πλην εξευρε, οτι δια παντα ταυτα ο Θεος θελει σε φερει εις κρισιν.10Και αφαιρεσον τον θυμον απο της καρδιας σου, και απομακρυνον την πονηριαν απο της σαρκος σου· διοτι η νεοτης και η παιδικη ηλικια ειναι ματαιοτης.

One would think that "the waters" would be the least appropriate place to cast bread (v. 1). But this bread is the Word of life and the waters speak to us of the world in its troubled and restless condition. It is certainly there that the Lord calls us to spread the gospel freely (v. 2), without regard to the difficulties (v. 4), without asking questions (v. 5; John 3:8) and without slackening our effort (v. 6). If we then have a tendency to take some credit upon ourselves, let us remember that it is "God who maketh all" (v. 5). V. 3 reminds us of grace, the substance of the gospel (Isa. 55:10-11). But the warning of judgment is also part of this verse. "Rejoice, O young man, in thy youth . . . walk in the ways of thine heart . . .". This is the philosophy of many careless young people. Well, the end of the sentence should make them think – "But know thou, that for all these things God will bring thee into judgment" (v. 9). Yes, God will call you to account for all your enjoyment. For whom and for what have you lived? This earth is not everything. There is a God and this God is a judge. Dear unconverted young friend, may this warning lead you to v. 1 of ch. 12.

Εκκλησιαστής 12:1-14
1Και ενθυμου τον Πλαστην σου εν ταις ημεραις της νεοτητος σου· πριν ελθωσιν αι κακαι ημεραι, και φθασωσι τα ετη εις τα οποια θελεις ειπει, Δεν εχω ευχαριστησιν εις αυτα·2πριν σκοτισθη ο ηλιος και το φως και σεληνη και οι αστερες, και επανελθωσι τα νεφη μετα την βροχην·3οτε οι φυλακες της οικιας θελουσι τρεμει, και οι ανδρες οι ισχυροι θελουσι κλονιζεσθαι, και αι αλεθουσαι θελουσι παυσει· διοτι ωλιγοστευθησαν, και αι βλεπουσαι δια των θυριδων θελουσιν αμαυρωθη·4και αι θυραι θελουσι κλεισθη εν τη οδω, οτε θελει ασθενησει η φωνη της αλεθουσης, και ο ανθρωπος θελει εξεγειρεσθαι εις την φωνην του στρουθιου, και πασαι αι θυγατερες του ασματος ατονισωσιν·5οτε θελουσι φοβεισθαι το υψος και θελουσι τρεμει εν τη οδω· οτε η αμυγδαλεα θελει ανθησει και η ακρις θελει προξενει βαρος και η ορεξις θελει εκλειψει· διοτι ο ανθρωπος υπαγει εις τον αιωνιον οικον αυτου και οι πενθουντες περικυκλουσι τας οδους·6πριν λυθη η αργυρα αλυσος και σπαση ο λυχνος ο χρυσους η συντριφθη η υδρια εν τη πηγη η χαλαση ο τροχος εν τω φρεατι,7και επιστρεψη το χωμα εις την γην, καθως ητο, και το πνευμα επιστρεψη εις τον Θεον, οστις εδωκεν αυτο.
8Ματαιοτης ματαιοτητων, ειπεν ο Εκκλησιαστης· τα παντα ματαιοτης.9Και οσον περισσοτερον ο Εκκλησιαστης εσταθη σοφος, τοσον περισσοτερον εδιδαξε την γνωσιν εις τον λαον· μαλιστα επροσεξε και ηρευνησε και εβαλεν εις ταξιν πολλας παροιμιας.10Ο Εκκλησιαστης εζητησε να ευρη λογους ευαρεστους· και το γεγραμμενον ητο ευθυτης και λογοι αληθειας.11Οι λογοι των σοφων ειναι ως βουκεντρα και ως καρφια εμπεπηγμενα υπο των διδασκαλων των συναθροισαντων αυτους· εδοθησαν δε παρα του αυτου ποιμενος.12Περιπλεον δε τουτων, μαθε, υιε μου, οτι το να καμνη τις πολλα βιβλια δεν εχει τελος, και η πολλη μελετη ειναι μοχθος εις την σαρκα.
13Ας ακουσωμεν το τελος της ολης υποθεσεως· φοβου τον Θεον και φυλαττε τας εντολας αυτου, επειδη τουτο ειναι το παν του ανθρωπου.14Διοτι ο Θεος θελει φερει εις κρισιν παν εργον και παν κρυπτον, ειτε αγαθον ειτε πονηρον.

"Remember now thy Creator in the days of thy youth" (v. 1). This is the best time to turn to the Lord and to dedicate the whole of our abilities to His service. With age, strength declines and the heart tends to harden. Old age and death are brought to mind in the allegories in vv. 2-7. Thus we come to the end of this book, an end sadly identical with its beginning (v. 8; cf. Ecc. 1:2). How thankful we should be to the Lord that the book of Ecclesiastes only presents one side of the truth! Today we can add the revelation of God as Saviour to that of God as Judge in v. 14. That is why, no less than any other part, this portion of Scripture should not be taken out of its context in the divine Word. The different books of the Bible have been given by one Shepherd, all dictated by the same Spirit (v. 11). All these words, whether they be "goads" or "nails", should be allowed to sink into our consciences to make them sensitive to salvation. Unlike the books of men, the Word of God will never weary us if we study it with prayer (v. 12). It will teach us what is "the whole duty of man": to fear God and to keep His commandments. All the rest is but vanity.

Άσμα Ασμάτων 1:1-17
1Το Αισμα των Αισματων, το του Σολομωντος.
2Ας με φιληση με τα φιληματα του στοματος αυτου. Διοτι η αγαπη σου ειναι καλητερα παρα τον οινον.3Δια την ευωδιαν των καλων μυρων σου, το ονομα σου ειναι μυρον εκκεχυμενον· δια τουτο αι νεανιδες σε αγαπωσιν.4Ελκυσον με· θελομεν δραμει κατοπιν σου· ο βασιλευς με εισηγαγεν εις τα ταμεια αυτου· θελομεν αγαλλεσθαι και ευφραινεσθαι εις σε, θελομεν ενθυμεισθαι την αγαπην σου μαλλον παρα οινον· οι εχοντες ευθυτητα σε αγαπωσι.5Μελαινα ειμαι, πλην ευχαρις, θυγατερες της Ιερουσαλημ· ως τα σκηνωματα του Κηδαρ, ως τα παραπετασματα του Σολομωντος.6Μη βλεπετε εις εμε, οτι ειμαι μεμελανωμενη, επειδη ο ηλιος με εκαυσεν· οι υιοι της μητρος μου ωργισθησαν κατ' εμου· με εβαλον φυλακα εις τους αμπελωνας· τον ιδιον μου αμπελωνα ομως δεν εφυλαξα.
7Απαγγειλον μοι, συ, τον οποιον αγαπα η ψυχη μου, Που ποιμαινεις, που αναπαυεις το ποιμνιον την μεσημβριαν· δια τι να γεινω ως περικεκαλυμμενη μεταξυ των ποιμνιων των συντροφων σου;8Εαν δεν γνωριζης τουτο αφ' εαυτης, ωραια μεταξυ των γυναικων, εξελθε συ κατοπιν εις τα ιχνη του ποιμνιου, και ποιμαινε τα εριφια σου πλησιον των σκηνων των βοσκων.9Με τας ιππους των αμαξων του Φαραω σε εξωμοιωσα, ηγαπημενη μου.10Αι σιαγονες σου ειναι ωραιαι με τας σειρας των μαργαριτων, και ο τραχηλος σου με τα περιδερραια.11Θελομεν καμει εις σε αλυσεις χρυσας με στιγματα αργυριου.
12Ενοσω ο βασιλευς καθηται εις την τραπεζαν αυτου, ο ναρδος μου διαχεει την οσμην αυτου.13Δεματιον σμυρνης ειναι εις εμε ο αγαπητος μου· θελει διανυκτερευει μεταξυ των μαστων μου.14Ο αγαπητος μου ειναι εις εμε ως βοτρυς κυπρινος εις τους αμπελωνας του Εν-γαδδι.15Ιδου, εισαι ωραια, αγαπητη μου· ιδου, εισαι ωραια· οι οφθαλμοι σου ειναι ως περιστερων.16Ιδου, εισαι ωραιος, αγαπητε μου, ναι, ευχαρις· και η κλινη ημων ειναι ευθαλης.17Αι δοκοι των οικων ημων ειναι κεδροι, τα σανιδωματα ημων εκ κυπαρισσου.

Let us ask the Lord to keep us from any unholy thoughts before we begin this book.

Ecclesiastes taught us that the world cannot fill the emptiness in the human heart. The Song of Solomon presents to us the only thing which can fill this void – divine love. We should state clearly that this book speaks first of all in type of the future relationship of the King, Christ, with Israel, his earthly Bride. When His reign begins, the affections of this people will be revived and will at last answer to those of the true Solomon – Christ. But we must take special note in our reading of what can be applied in a practical way to the present needs of the Christian. For love is the vital bond which unites each redeemed one with his Saviour. From Him to us that love is infinite and unchanging; from us to Him it is so feeble and inconsistent. Let us ask Him to draw us so that we are able to run after Him (v. 4).

Vv. 5 and 6 are a confession of a guilty past. The person who is speaking here knows well that, if she is pleasing, it is not on account of her own merits (read Eph. 1:6 end). Now she seeks the presence of the Shepherd (vv. 7, 8) and the King (v. 12). She loves Him; He is continually in her heart like a bundle of fragrant myrrh, permeating her garments and going with her everywhere (v. 13; 2 Cor. 2:14-16).

Άσμα Ασμάτων 2:1-17
1Εγω ειμαι το ανθος του Σαρων και το κρινον των κοιλαδων.2Καθως το κρινον μεταξυ των ακανθων, ουτως ειναι η αγαπητη μου μεταξυ των νεανιδων.
3Καθως η μηλεα μεταξυ των δενδρων του δασους, ουτως ειναι ο αγαπητος μου μεταξυ των νεανισκων· επεθυμησα την σκιαν αυτου και εκαθησα υπ' αυτην, και ο καρπος αυτου ητο γλυκυς εις τον ουρανισκον μου.4Με εφερεν εις τον οικον του οινου, και η σημαια αυτου επ' εμε η αγαπη.5Υποστηριξατε με με γλυκισματα δυναμωτικα, αναψυξατε με με μηλα· διοτι ειμαι τετρωμενη υπο αγαπης.6Η αριστερα αυτου ειναι υπο την κεφαλην μου, και η δεξια αυτου με εναγκαλιζεται.7Σας ορκιζω, θυγατερες Ιερουσαλημ, εις τας δορκαδας και εις τας ελαφους του αγρου, να μη εξεγειρητε μηδε να εξυπνησητε την αγαπην μου, εωσου θεληση.
8Φωνη του αγαπητου μου Ιδου, αυτος ερχεται πηδων επι τα ορη, σκιρτων επι τους λοφους.9Ο αγαπητος μου ειναι ομοιος με δορκαδα η με σκυμνον ελαφου· ιδου, ισταται οπισθεν του τοιχου ημων, κυτταζει εξω δια των θυριδων, προκυπτει δια των δικτυωτων.10Αποκρινεται ο αγαπητος μου και λεγει προς εμε, Σηκωθητι, αγαπητη μου, ωραια μου, και ελθε·11Διοτι ιδου, ο χειμων παρηλθεν, η βροχη διεβη, απηλθε·12τα ανθη φαινονται εν τη γη· ο καιρος του ασματος εφθασε, και η φωνη της τρυγονος ηκουσθη εν τη γη ημων·13η συκη εξεφερε τους ολυνθους αυτης, και αι αμπελοι με τα ανθη της σταφυλης διαδιδουσιν ευωδιαν· σηκωθητι, αγαπητη μου, ωραια μου, και ελθε·
14Ω περιστερα μου, ητις εισαι εν ταις σχισμαις του βραχου, εν τοις αποκρυφοις των κρημνων, δειξον μοι την οψιν σου, καμε με να ακουσω την φωνην σου· διοτι η φωνη σου ειναι γλυκεια και η οψις σου ωραια.15Πιασατε εις ημας τας αλωπεκας, τας μικρας αλωπεκας, αιτινες αφανιζουσι τας αμπελους· διοτι αι αμπελοι ημων ανθουσιν.16Ο αγαπητος μου ειναι εις εμε και εγω εις αυτον· ποιμαινει μεταξυ των κρινων.17Εωσου πνευση η αυρα της ημερας και φυγωσιν αι σκιαι, επιστρεψον, αγαπητε μου· γινου ομοιος με δορκαδα η με σκυμνον ελαφου επι τα ορη τα διεσχισμενα.

It is by its fruits that an apple tree can be distinguished from the trees of the wood (v. 3). Among men, only Christ produced this fruit for God, fruit whose sweetness His redeemed people can taste today (v. 5; Num. 18:13). We are called to feed ourselves by listening to His Word, like Mary at the feet of her Lord.

"His banner over me was love" (v. 4). As Christ's soldiers we should follow our commander not because we have to but because we are drawn to Him.

The Bible closes with His promise, "Behold, I come quickly" (Rev. 22:7, 12, 20). What an echo these words find in the hearts of those who love Him! "The voice of my beloved! Behold, he cometh" (v. 8). "Until the day break," let us be like the fearful dove which hides in the clefts of the rock to shelter from defilement and danger (vv. 14, 17). And let us distrust the little foxes which spoil the vines when they are in flower (v. 15). As they get bigger, these little foxes become more and more powerful (Rom. 6:14). Moreover with the flowers spoiled, all promise of fruit is gone. Today we should not tolerate some little act of cheating, some sin which appears insignificant, which will later dominate us and deprive the Lord of the fruit which belongs to Him.

Άσμα Ασμάτων 3:1-11
1Την νυκτα επι της κλινης μου εζητησα εκεινον, τον οποιον αγαπα η ψυχη μου· εζητησα αυτον και δεν ευρηκα αυτον.2Θελω σηκωθη τωρα και περιελθει την πολιν, εν ταις αγοραις και εν ταις πλατειαις· θελω ζητησει εκεινον, τον οποιον αγαπα η ψυχη μου· εζητησα αυτον και δεν ευρηκα αυτον.3Με ευρηκαν οι φυλακες οι περιερχομενοι την πολιν. Μη ειδετε εκεινον, τον οποιον αγαπα η ψυχη μου;4Αφου ολιγον επερασα απ' αυτων, ευρηκα εκεινον, τον οποιον αγαπα η ψυχη μου· επιασα αυτον και δεν αφηκα αυτον, εωσου εισηγαγον αυτον εις τον οικον της μητρος μου, και εις τον κοιτωνα της συλλαβουσης με.5Σας ορκιζω, θυγατερες Ιερουσαλημ, εις τας δορκαδας και εις τας ελαφους του αγρου, να μη εξεγειρητε μηδε να εξυπνησητε την αγαπην μου, εωσου θεληση.
6Τις αυτη, η αναβαινουσα απο της ερημου ως στυλοι καπνου, τεθυμιαμενη με σμυρναν και λιβανον, με πασαν αρωματικην σκονην του μυρεψου;
7Ιδου, η κλινη του Σολομωντος· εξηκοντα δυνατοι ανδρες ειναι περι αυτην, εκ των δυνατων του Ισραηλ·8Παντες ουτοι κρατουσι ρομφαιαν, δεδιδαγμενοι πολεμον· εκαστος εχει την ρομφαιαν αυτου επι τον μηρον αυτου δια νυκτερινους φοβους.9Ο βασιλευς Σολομων εκαμεν εις εαυτον φορειον εκ ξυλων του Λιβανου·10τους στυλους αυτου εκαμεν εξ αργυρου, το ανακλιντηριον αυτου εκ χρυσου, την στρωμνην αυτου εκ πορφυρας· το μεσον αυτου ητο εγκεκοσμημενον ερασμιως υπο των θυγατερων της Ιερουσαλημ.11Εξελθετε και ιδετε, θυγατερες Σιων, τον βασιλεα Σολομωντα εν τω διαδηματι, με το οποιον εστειλεν αυτον η μητηρ αυτου εν τη ημερα της νυμφευσεως αυτου και εν τη ημερα της ευφροσυνης της καρδιας αυτου.

We should not be surprised if we have trouble finding the presence of the Lord when we are in bed (v. 1: a picture of laziness) or, at the opposite extreme, in the midst of the noise of the city (v. 2). On the other hand, we shall always be able to meet the One whom our soul loves (cf. v. 4) on our knees while quietly meditating in our own room. May there be nothing there to distract us or to destroy our communion with Him (v. 5).

A perfume can rise up to God even in the wilderness – picture of an arid world (v. 6). The Lord Jesus walked in this same world and His entire life was a sweet-smelling savour to the Father. Myrrh speaks of His sufferings (from the cradle to the tomb; Matt. 2:11; John 19:39); incense, of all His different moral perfections. Finally, "all powders of the merchant" suggest those daily experiences in which God was glorified. It is this perfume of the Lord Jesus which we also are called to send up to God.

The end of the wilderness will soon come for Israel as for the Church (v. 6; cf. Num. 21:19-20 JND trans.). The true Solomon will have everything prepared for His millennial rest (vv. 7-10). He will be decked with His crown and this will be the day of the gladness of His heart (v. 11; Ps. 132:18).

Άσμα Ασμάτων 4:1-16; Άσμα Ασμάτων 5:1
1Ιδου, εισαι ωραια, αγαπητη μου· ιδου, εισαι ωραια· οι οφθαλμοι σου ειναι ως περιστερων μεταξυ των πλοκαμων σου· τα μαλλια σου ειναι ως ποιμνιον αιγων, καταβαινοντων απο του ορους Γαλααδ.2Οι οδοντες σου ειναι ως ποιμνιον προβατων κεκουρευμενων, αναβαινοντων απο της λουσεως, τα οποια παντα γεννωσι διδυμα, και δεν υπαρχει ατεκνον μεταξυ αυτων·3τα χειλη σου ως ταινια ερυθρα, και η λαλια σου ευχαρις· αι παρειαι σου ως τμημα ροιδιου μεταξυ των πλοκαμων σου·4Ο τραχηλος σου ως ο πυργος του Δαβιδ, ο ωκοδομημενος δια οπλοθηκην, επι του οποιου κρεμανται χιλιοι θυρεοι, παντες ασπιδες ισχυρων·5οι δυο μαστοι σου ως δυο σκυμνοι δορκαδος διδυμοι, βοσκοντες μεταξυ των κρινων.6Εωσου πνευση η αυρα της ημερας και φυγωσιν αι σκιαι, εγω θελω υπαγει εις το ορος της σμυρνης, και εις τον λοφον του θυμιαματος.7Ολη ωραια εισαι, αγαπητη μου· και μωμος δεν υπαρχει εν σοι.
8Ελθε μετ' εμου απο του Λιβανου, νυμφη απο του Λιβανου μετ' εμου· βλεψον απο της κορυφης του Αμανα, απο της κορυφης του Σενειρ και του Αερμων, απο των φωλεων των λεοντων, απο των ορεων των παρδαλεων.9Ετρωσας την καρδιαν μου, αδελφη μου, νυμφη· ετρωσας την καρδιαν μου, δι' ενος των οφθαλμων σου, δι' ενος πλοκαμου του τραχηλου σου.10Ποσον ωραια ειναι η αγαπη σου, αδελφη μου, νυμφη ποσον καλητερα η αγαπη σου παρα τον οινον και η οσμη των μυρων σου παρα παντα τα αρωματα11Τα χειλη σου, νυμφη, σταζουσιν ως κηρηθρα· μελι και γαλα ειναι υπο την γλωσσαν σου· και η οσμη των ιματιων σου ως οσμη του Λιβανου.12Κηπος κεκλεισμενος ειναι η αδελφη μου, η νυμφη μου· βρυσις κεκλεισμενη, πηγη εσφραγισμενη.13Οι βλαστοι σου ειναι παραδεισος ροιδιων, μετα εκλεκτων καρπων· κυπρος μετα ναρδου·14ναρδος και κροκος· καλαμος και κινναμωμον, μετα παντων των δενδρων του θυμιαματος· σμυρνα και αλοη, μετα παντων των πρωτιστων αρωματων·
15πηγη κηπων, φρεαρ υδατος ζωντος, και ρυακες απο του Λιβανου.16Εγερθητι, Βορρα· και ερχου, Νοτε· πνευσον εις τον κηπον μου· δια να εκχυθωσι τα αρωματα αυτου. Ας ελθη ο αγαπητος μου εις τον κηπον αυτου, και ας φαγη τους εξαιρετους καρπους αυτου.
1Ηλθον εις τον κηπον μου, αδελφη μου, νυμφη· ετρυγησα την σμυρναν μου μετα των αρωματων μου· εφαγον την κηρηθραν μου μετα του μελιτος μου· επιον τον οινον μου μετα του γαλακτος μου· Φαγετε, φιλοι· πιετε, ναι, πιετε αφθονως, αγαπητοι.

While the Lord looks with rapture on the beauty of His Bride, where is she looking? Too often we allow ourselves to be dazzled by the glittering and exciting attractions of the world (Lebanon)! Oblivious as we are, we do not notice the "lions' dens" or the cunning leopards (v. 8). But the Lord sees the dangers to which we are exposed in this fascinating environment and gently seeks to lead us away from them. "Come with me from Lebanon" (v. 8). We should be drawn away more by love for Him than by the fear of danger. "My sister, my spouse": these words are a tender reminder of our bonds with Him. The Lord has exclusive rights over the soul which He loves. It is a "sealed" fountain from which only He has the right to drink, an "inclosed" garden where nothing foreign must be introduced and whose flowers, fruit and perfumes are kept for Him alone. But from time to time He has to send the wind of testing or the southerly breeze so "that the spices thereof may flow out" (v. 16). In this way, love for Him is reawakened, His presence will be desired and He Himself in response to this invitation will take pleasure in gathering, tasting and partaking of what our feeble love has prepared for Him (5:1).

Άσμα Ασμάτων 5:2-16
2Εγω κοιμωμαι, αλλ' η καρδια μου αγρυπνει· φωνη του αγαπητου μου· κρουει· Ανοιξον μοι, αδελφη μου, αγαπητη μου, περιστερα μου, αμωμητε μου· διοτι η κεφαλη μου εγεμισεν απο δροσου, οι βοστρυχοι μου απο ψεκαδων της νυκτος.3Εξεδυθην τον χιτωνα μου· πως να ενδυθω αυτον; ενιψα τους ποδας μου· πως θελω μολυνει αυτους;4Ο αγαπητος μου εισηξε την χειρα αυτου δια της τρυπης της θυρας, και τα σπλαγχνα μου εταραχθησαν δι' αυτον.5Εγω εσηκωθην δια να ανοιξω εις τον αγαπητον μου· και αι χειρες μου εσταζον σμυρναν, και οι δακτυλοι μου σμυρναν σταλακτην, επι τας λαβας του μοχλου.6Εγω ηνοιξα εις τον αγαπητον μου· αλλ' ο αγαπητος μου εσυρθη, εφυγεν· η ψυχη μου ελιποθυμησεν εις τον λογον αυτου· εζητησα αυτον και δεν ευρηκα αυτον, εφωνησα αυτον και δεν μοι απεκριθη.7Με ευρηκαν οι φυλακες οι περιερχομενοι την πολιν, με εκτυπησαν, με επληγωσαν· οι φυλακες των τειχων αφηρεσαν απ' εμου το ιματιον μου.8Σας ορκιζω, θυγατερες Ιερουσαλημ, εαν ευρητε τον αγαπητον μου, Τι θελετε ειπει προς αυτον; Οτι ειμαι τετρωμενη υπο αγαπης.
9Τι διαφερει αλλου αγαπητου ο αγαπητος σου, ω ωραια μεταξυ των γυναικων; τι διαφερει αλλου αγαπητου ο αγαπητος σου, και ωρκισας ημας ουτως;10Ο αγαπητος μου ειναι λευκος και ερυθρος, διακρινομενος μεταξυ μυριαδων·11Η κεφαλη αυτου ειναι χρυσιον δεδοκιμασμενον, οι πλοκαμοι αυτου κλαδοι φοινικων, μελανες ως κοραξ·12οι οφθαλμοι αυτου ως περιστερων επι των ρυακων των υδατων, λελουμενοι εν γαλακτι, καθημενοι ως λιθοι ενθεσεως·13Αι σιαγονες αυτου ως πρασιαι αρωματων, ως αλωνια φυτων μυρεψικων· τα χειλη αυτου ως κρινα, σταζοντα σμυρναν σταλακτην·14Αι χειρες αυτου δακτυλιδια χρυσα, πεπληρωμενα με βηρυλλιον· η κοιλια αυτου ελεφαντινον τεχνουργημα, περικεκοσμημενον με σαπφειρους·15αι κνημαι αυτου στυλοι μαρμαρινοι, εστηριγμενοι επι βασεων καθαρου χρυσιου· το ειδος αυτου ως Λιβανος· εξοχος ως κεδροι.16Ο ουρανισκος αυτου ειναι γλυκασμοι· και αυτος ολος επιθυμητος. Ουτος ειναι ο αγαπητος μου, και ουτος ο φιλος μου, θυγατερες Ιερουσαλημ.

How many times we can recognize ourselves in the selfishness and unpardonable carelessness of the beloved young woman. The Lord Jesus knocks at our heart's door. But spiritual lukewarmness, love of ease and negligence in judging ourselves make us find many an excuse for not listening to the voice of His Spirit. With sadness the Lord goes away (v. 6). Let us show the ardour of this young Bride to regain our communion with Him. She cannot find terms which are strong enough or comparisons which are eloquent enough to describe the one she loves. Dear friends, what do we have to say if someone asks us about the Lord Jesus? (cf. Matt. 16:15-16). Do we love Him above all else? (v. 9). Can we speak of His love and His power, of His abasement and His obedience even to the death of the cross? Would we have anything to say about His grace and wisdom, about the perfection of His life here and His service? "There is no beauty that we should desire him", said Israel through the prophet (Isa. 53:2). But the beauty of the Messiah's moral glories (hidden to the unbelieving people) causes the Bride to cry out, "He is altogether lovely." Is this Person truly the object of all our desires?

Άσμα Ασμάτων 6:1-13
1Που υπηγεν ο αγαπητος σου, ω ωραια μεταξυ των γυναικων; που εστραφη ο αγαπητος σου; και θελομεν ζητησει αυτον μετα σου.2Ο αγαπητος μου κατεβη εις τον κηπον αυτου, εις τας πρασιας των αρωματων, δια να ποιμαινη εν τοις κηποις και να συναγη κρινα.3Εγω ειμαι του αγαπητου μου, και εμου ο αγαπητος μου· ποιμαινει μεταξυ των κρινων.
4Εισαι ωραια, αγαπητη μου, ως Θερσα, ευχαρις ως η Ιερουσαλημ, τρομερα ως στρατευμα με σημαιας.5Αποστρεψον τους οφθαλμους σου απεναντιον μου, διοτι με κατεπληξαν· τα μαλλια σου ειναι ως ποιμνιον αιγων καταβαινοντων απο Γαλααδ.6Οι οδοντες σου ειναι ως ποιμνιον προβατων, αναβαινοντων απο της λουσεως, τα οποια παντα γεννωσι διδυμα, και δεν υπαρχει ατεκνον μεταξυ αυτων·7αι παρειαι σου ως τμημα ροιδιου μεταξυ των πλοκαμων σου.8Εξηκοντα βασιλισσαι ειναι και ογδοηκοντα παλλακαι, και νεανιδες αναριθμητοι·9μια ειναι η περιστερα μου, η αμωμητος μου· αυτη ειναι η μονη της μητρος αυτης· ειναι η εκλεκτη της τεκουσης αυτην. Ειδον αυτην αι θυγατερες και εμακαρισαν αυτην· αι βασιλισσαι και αι παλλακαι, και επηνεσαν αυτην.10Τις αυτη, η προκυπτουσα ως αυγη, ωραια ως η σεληνη, λαμπουσα ως ο ηλιος, τρομερα ως στρατευμα με σημαιας;
11Κατεβην εις τον κηπον των καρυων δια να ιδω την χλοην της κοιλαδος, να ιδω εαν εβλαστησεν η αμπελος και εξηνθησαν αι ροιδιαι.12Χωρις να αισθανθω, η ψυχη μου με κατεστησεν ως τας αμαξας του Αμινναδιβ.13Επιστρεψον, επιστρεψον, ω Σουλαμιτις· επιστρεψον, επιστρεψον, δια να σε θεωρησωμεν. Τι θελετε ιδει εις την Σουλαμιτιν; Ως χορον δυο στρατοπεδων;

The passionate description which the Shulamite was able to give of her beloved leads others to seek him. This should be the result of our witness. Those around us should not be in any way mistaken as to where we stand. Only testimony flowing from the abundance of our hearts will lead them to the Lord Jesus. The "daughters of Jerusalem" have so far only heard about the beauty of the Bridegroom but the Bride's splendour is already visible to them. She is the "fairest among women" (vv. 1, 13). The moral beauty of the Assembly (the Church) the reflection of the beauty of the Lord Jesus, will prepare unconverted people to receive the Gospel.

But above all, this beauty is appreciated by the Lord (v. 4). He also has His eyes on the one whom He loved even to death. And what does He see in her? – the perfections with which He Himself has clothed her (cf. Ezek. 16:7-14). He can even call her "my undefiled" (v. 9), having forgiven her indifference and remembering only one thing – she is not ashamed of Him and has publicly confessed His Name. In His turn He acknowledges her as His own before God (Matt. 10:32). We think of the soon-coming day when the divine Bridegroom will present His Church to Himself, without spot, wrinkle or any such thing, holy and without blemish for all eternity (Eph. 5:27; Eph. 1:4).

Άσμα Ασμάτων 7:1-13
1Ποσον ωραια ειναι τα βηματα σου με τα σανδαλια, θυγατερ του ηγεμονος το τορνευμα των μηρων σου ειναι ομοιον με περιδεραιον, εργον χειρων καλλιτεχνου.2Ο ομφαλος σου κρατηρ τορνευτος, πληρης κεκερασμενου οινου· η κοιλια σου θημωνια σιτου περιπεφραγμενη με κρινους·3οι δυο σου μαστοι ως δυο σκυμνοι δορκαδος διδυμοι·4ο τραχηλος σου ως πυργος ελεφαντινος· οι οφθαλμοι σου ως αι κολυμβηθραι εν Εσεβων, προς την πυλην Βαθ-ραββιμ· η μυτη σου ως ο πυργος του Λιβανου, βλεπων προς την Δαμασκον·5Η κεφαλη σου επι σε ως Καρμηλος, και η κομη της κεφαλης σου ως πορφυρα· ο βασιλευς ειναι δεδεμενος εις τους πλοκαμους σου.6Ποσον ωραια και ποσον επιθυμητη εισαι, αγαπητη, δια τας τρυφας.7Τουτο το αναστημα σου ομοιαζει με φοινικα, και οι μαστοι σου με βοτρυας.8Ειπα, Θελω αναβη εις τον φοινικα, θελω πιασει τα βαια αυτου· και ιδου, οι μαστοι σου θελουσιν εισθαι ως βοτρυες της αμπελου, και η οσμη της ρινος σου ως μηλα·9και ο ουρανισκος σου ως ο καλος οινος ρεων ηδεως δια τον αγαπητον μου, και καμνων να λαλωσι τα χειλη των κοιμωμενων.
10Εγω ειμαι του αγαπητου μου, και η επιθυμια αυτου ειναι προς εμε.11Ελθε, αγαπητε μου, ας εξελθωμεν εις τον αγρον· ας διανυκτερευσωμεν εν ταις κωμαις.12Ας εξημερωθωμεν εις τους αμπελωνας· ας ιδωμεν εαν εβλαστησεν η αμπελος, εαν ηνοιξε το ανθος της σταφυλης και εξηνθησαν αι ροιδιαι· εκει θελω δωσει την αγαπην μου εις σε.13Οι μανδραγοραι εδωκαν οσμην, και εν ταις θυραις ημων ειναι παν ειδος καρπων αρεστων, νεων και παλαιων, τους οποιους εφυλαξα, αγαπητε μου, δια σε.

Psalm 45 declares to the earthly Bride, "So shall the king greatly desire thy beauty: for he is thy Lord; and worship thou him." The Song of Solomon contains in some way the reply to this invitation. "I am my beloved's," says the King's companion (v.10). She is aware of the bonds which unite her with Him – He is her Lord (is He yours?). She boasts, not in her position as queen, but in the love of her Bridegroom. It is not only her beauty (described in vv. 1-9) which the King desires. She declares confidently, "His desire is toward me." It could be said that this is the highest note of the Song of Solomon and at the same time the most humble. Being certain that the Lord loves us is not pretentious, since this love is not based in any way on our merit. The soul is established in grace. We hope that each one of our readers has this assurance of being loved personally by the Lord Jesus.

The vine of Israel has been fruitless for so long but at last buds and flowers will appear, promise of a magnificent harvest (v. 12). Each redeemed one is called now to worship God through Jesus Christ by offering these precious fruits of praise kept for the Beloved (v. 13; Heb. 13:15; Deut. 26).

Άσμα Ασμάτων 8:1-14
1Ειθε να ησο ως αδελφος μου, θηλασας τους μαστους της μητρος μου. Ευρισκουσα σε εξω ηθελον σε φιλησει, και δεν ηθελον με καταφρονησει.2Ηθελον σε συρει και σε εισαξει εις τον οικον της μητρος μου, δια να με διδαξης· ηθελον σε ποτισει οινον αρωματικον και χυμον του ροιδιου μου.3Η αριστερα αυτου ηθελεν εισθαι υπο την κεφαλην μου, και η δεξια αυτου ηθελε με εναγκαλισθη.4Σας ορκιζω, θυγατερες Ιερουσαλημ, να μη εξεγειρητε μηδε να εξυπνησητε την αγαπην μου, εωσου θεληση.
5Τις αυτη η αναβαινουσα απο της ερημου, επιστηριζομενη επι τον αγαπητον αυτης; Εγω σε εξυπνησα υπο την μηλεαν· εκει σε εκοιλοπονησεν η μητηρ σου· εκει σε εγεννησεν η τεκουσα σε.6Θεσον με, ως σφραγιδα, επι την καρδιαν σου, ως σφραγιδα επι τον βραχιονα σου· διοτι η αγαπη ειναι ισχυρα ως ο θανατος· η ζηλοτυπια σκληρα ως ο αδης· αι φλογες αυτης φλογες πυρος, αναφλεξις ορμητικωτατη.7Υδατα πολλα δεν δυνανται να σβεσωσι την αγαπην, ουδε ποταμοι δυνανται να πνιξωσιν αυτην· εαν τις δωση παντα τα υπαρχοντα του οικου αυτου δια την αγαπην, παντελως θελουσι καταφρονησει αυτα.
8Ημεις εχομεν αδελφην μικραν, και μαστους δεν εχει· τι θελομεν καμει εις την αδελφην ημων την ημεραν καθ' ην γεινη λογος περι αυτης;9Εαν ηναι τειχος, θελομεν οικοδομησει επ' αυτην παλατιον αργυρουν· και εαν ηναι θυρα, θελομεν περιασφαλισει αυτην με σανιδας κεδρινας.10Εγω ειμαι τειχος, και οι μαστοι μου ως πυργοι· τοτε ημην εις τους οφθαλμους αυτου ως ευρισκουσα ειρηνην.11Ο Σολομων ειχεν αμπελωνα εν Βααλ-χαμων· εδωκε τον αμπελωνα εις φυλακας· εκαστος επρεπε να φερη δια τον καρπον αυτου χιλια αργυρια.12Ο αμπελων εμου ειναι εμπροσθεν μου· τα χιλια ας ηναι δια σε, Σολομων, και διακοσια δια τους φυλαττοντας τον καρπον αυτου.
13Ω συ η καθημενη εν τοις κηποις, οι συντροφοι προσεχουσιν εις την φωνην σου· καμε με να ακουσω αυτην.14Φευγε, αγαπητε μου, και γινου ομοιος με δορκαδα η με σκυμνον ελαφου επι τα ορη των αρωματων.

The affections of the Jewish Bride, after all the purifying testing, lack the happy serenity of the affections of the Church today. The Church already enjoys a firmly established relationship with Christ. Praise the Lord, there is no longer any "if" for us, nor are there conditional verbs (vv. 1, 2). Our names are graven "as a seal" on the shoulders and on the heart of our great High Priest (v. 6; Ex. 28:11-12, 29). We are partakers of this perfect love which casts out all fear (1 John 4:18). It is at the cross that we have come to know this love in its supreme expression. This love was greater than our sin and stronger than His punishment — death. Even the terrible waters of judgment could not quench this love in the heart of the blessed Saviour (v. 7; Ps. 42:7).

We can recognize in the "little sister" the ten tribes who will only come to their full moral and spiritual development after Judah (v. 8). Peace will reign then (v. 10) and the whole vine of Israel will bear its fruit (vv. 11, 12). The true Solomon will receive both recognition and praise (v. 13). But today it is our voices, the voices of our hearts, which the Saviour wants to hear. Through the Spirit, the Bride's response is: "Even so, come, Lord Jesus" (v. 14; Rev. 22:17, 20).

Δανιήλ 1:1-8
1Εν τω τριτω ετει της βασιλειας του Ιωακειμ, βασιλεως του Ιουδα, ηλθε Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς της Βαβυλωνος εις Ιερουσαλημ και επολιορκησεν αυτην.2Και παρεδωκε Κυριος εις την χειρα αυτου τον Ιωακειμ, βασιλεα του Ιουδα, και μερος των σκευων του οικου του Θεου· και εφερεν αυτα εις γην Σεννααρ, εις τον οικον του θεου αυτου· και εισηγαγε τα σκευη εις το θησαυροφυλακιον του θεου αυτου.3Και ειπεν ο βασιλευς προς τον Ασφεναζ τον αρχιευνουχον αυτου, να φερη εκ των υιων Ισραηλ και εκ του σπερματος του βασιλικου και εκ των αρχοντων4νεανισκους μη εχοντας μηδενα μωμον και ωραιους την οψιν και νοημονας εν παση σοφια και ειδημονας πασης γνωσεως και εχοντας φρονησιν και δυναμενους να ιστανται εν τω παλατιω του βασιλεως και να διδασκη αυτους τα γραμματα και την γλωσσαν των Χαλδαιων.5Και διεταξεν εις αυτους ο βασιλευς καθημερινην μεριδα απο των βασιλικων εδεσματων και απο του οινου, τον οποιον αυτος επινε· και αφου ανατραφωσι τρια ετη, να ιστανται μετα ταυτα ενωπιον του βασιλεως.6Και μεταξυ τουτων ησαν, εκ των υιων Ιουδα, Δανιηλ, Ανανιας, Μισαηλ και Αζαριας·7εις τους οποιους ο αρχιευνουχος επεθηκεν ονοματα· και τον μεν Δανιηλ ωνομασε Βαλτασασαρ· τον δε Ανανιαν Σεδραχ· τον δε Μισαηλ Μισαχ· και τον Αζαριαν Αβδε-νεγω.
8Αλλ' ο Δανιηλ εβαλεν εν τη καρδια αυτου να μη μιανθη απο των εδεσματων του βασιλεως ουδε απο του οινου τον οποιον εκεινος επινε· δια τουτο παρεκαλεσε τον αρχιευνουχον να μη μιανθη.

Daniel stands out from the other prophets. His book deals with the times of the Gentiles (Luke 21:24), that is to say with the very long period stretching from the carrying away to Babylon to the future re-establishment of the nation of Israel under the reign of Christ. But this man of God also speaks to us by his example. What lessons we shall be able to learn from him!

The very first lesson is this firm purpose in his heart that he would not defile himself (v. 8). As a young foreigner brought to the court of the heathen monarch, he could have found many excuses for conforming to the royal diet (contrary to the requirements of the Law). What remained of the Jewish worship, now that many of the vessels of the ruined Temple had been brought to Babylon? (v. 2). Was he not himself a captive, the recipient of a particular favour which he would be despising if he refused the royal dishes? Would he not be drawing dangerous attention to himself and to his friends? But for this man of faith, neither his personal difficulties, nor the hostile environment, nor the destruction of the Jewish worship could detract in any way from the authority of the Word of his God. Dear friends, does this Word have the same value for us? Then let us be careful as these young men to remove from our "diet" everything that would defile our body and our spirit (2 Cor. 7:1).

Δανιήλ 1:9-21
9Και εκαμεν ο Θεος τον Δανιηλ να ευρη χαριν και ελεος ενωπιον του αρχιευνουχου.10Και ειπεν ο αρχιευνουχος προς τον Δανιηλ, Εγω φοβουμαι τον κυριον μου τον βασιλεα, οστις διεταξε το φαγητον σας και το ποτον σας, μηποτε ιδη τα προσωπα σας σκυθρωποτερα παρα των νεανισκων των συνομηλικων σας, και ενοχοποιησητε την κεφαλην μου εις τον βασιλεα.11Και ειπεν ο Δανιηλ προς τον Αμελσαρ, τον οποιον ο αρχιευνουχος κατεστησεν επι τον Δανιηλ, τον Ανανιαν, τον Μισαηλ και τον Αζαριαν,12Δοκιμασον, παρακαλω, τους δουλους σου δεκα ημερας· και ας δοθωσιν εις ημας οσπρια να τρωγωμεν και υδωρ να πινωμεν·13επειτα ας θεωρηθωσι τα προσωπα ημων ενωπιον σου και το προσωπον των νεανισκων, οιτινες τρωγουσιν απο των εδεσματων του βασιλεως· και οπως ιδης, καμε με τους δουλους σου.14Και εισηκουσεν αυτων εις τουτο το πραγμα και εδοκιμασεν αυτους δεκα ημερας.15Και μετα το τελος των δεκα ημερων τα προσωπα αυτων εφανησαν ωραιοτερα και παχυτερα εις την σαρκα παρα παντων των νεανισκων, οιτινες ετρωγον τα εδεσματα του βασιλεως.16Και αφηρει ο Αμελσαρ το φαγητον αυτων και τον οινον τον οποιον επρεπε να πινωσι και εδιδεν εις αυτους οσπρια.
17Και εις τους τεσσαρας τουτους νεανισκους εδωκεν ο Θεος γνωσιν και συνεσιν εις πασαν μαθησιν και σοφιαν, και κατεστησε τον Δανιηλ νοημονα εις πασαν ορασιν και ενυπνιον.18Και εν τω τελει των ημερων, οτε ο βασιλευς ειπε να εισαξωσιν αυτους, ο αρχιευνουχος εισηξεν αυτους ενωπιον του Ναβουχοδονοσορ.19Και ελαλησε μετ' αυτων ο βασιλευς· και δεν ευρεθη μεταξυ παντων αυτων ομοιος του Δανιηλ, του Ανανια, του Μισαηλ και του Αζαρια, και ισταντο ενωπιον του βασιλεως.20Και εν παση υποθεσει σοφιας και νοησεως, περι της οποιας ο βασιλευς ηρωτησεν αυτους, ευρηκεν αυτους δεκαπλασιως καλητερους παρα παντας τους μαγους και επαοιδους, οσοι ησαν εν παντι τω βασιλειω αυτου.21Και διεμενεν ο Δανιηλ ουτως εως του πρωτου ετους Κυρου του βασιλεως.

If we want to be faithful, we can always count on the Lord's help. He is master of our circumstances and, when we have taken a courageous stand for Him, for the sake of His glory He will not permit us to be put to shame before the world. "Them that honour me I will honour", is His promise (1 Sam. 2:30). God intervenes here in two ways on the behalf of Daniel and his companions. In the first place, He disposes the heart of Ashpenaz favourably towards them (cf. the story of Joseph in Gen. 39:21), Then He enables the physical condition of the four young men to vindicate their special diet. On the spiritual plane, some young Christians may find themselves in their studies in a similar situation to that of Daniel and his three friends. From the human point of view, the fact of refraining from certain sources of instruction and of culture, viewed as quite indispensable, could place them in a disadvantageous position in relation to their friends. If they renounce these in faith, divine blessing is assured for them. Such was the case for these four students who passed their examination with honours. They will be faithful witnesses for God presently, whereas we shall hear nothing further of the other young men (Ps. 119:98, 100).

Δανιήλ 2:1-16
1Και εν τω δευτερω ετει της βασιλειας του Ναβουχοδονοσορ, ο Ναβουχοδονοσορ ενυπνιασθη ενυπνια, και εταραχθη το πνευμα αυτου και ο υπνος αυτου εφυγεν απ' αυτου.2Και ειπεν ο βασιλευς να καλεσωσι τους μαγους και τους επαοιδους και τους γοητας και τους Χαλδαιους, δια να φανερωσωσι προς τον βασιλεα τα ενυπνια αυτου. Ηλθον λοιπον και εσταθησαν εμπροσθεν του βασιλεως.3Και ειπε προς αυτους ο βασιλευς, Ενυπνιασθην ενυπνιον και το πνευμα μου εταραχθη εις το να γνωρισω το ενυπνιον.4Και ελαλησαν οι Χαλδαιοι προς τον βασιλεα Συριστι, λεγοντες, Βασιλευ, ζηθι εις τον αιωνα· ειπε το ενυπνιον προς τους δουλους σου και ημεις θελομεν φανερωσει την ερμηνειαν.5Ο βασιλευς απεκριθη και ειπε προς τους Χαλδαιους, το πραγμα διεφυγεν απ' εμου· εαν δεν καμητε γνωστον εις εμε το ενυπνιον και την ερμηνειαν αυτου, θελετε καταμελισθη και αι οικιαι σας θελουσι γεινει κοπρωνες·6αλλ' εαν φανερωσητε το ενυπνιον και την ερμηνειαν αυτου, θελετε λαβει παρ' εμου δωρα και αμοιβας και τιμην μεγαλην· το ενυπνιον λοιπον και την ερμηνειαν αυτου φανερωσατε εις εμε.7Απεκριθησαν εκ δευτερου και ειπον, Ας ειπη ο βασιλευς το ενυπνιον προς τους δουλους αυτου, και ημεις θελομεν φανερωσει την ερμηνειαν αυτου.8Ο βασιλευς απεκριθη και ειπε, Επ' αληθειας καταλαμβανω οτι σεις θελετε να εξαγοραζητε τον καιρον, βλεποντες οτι διεφυγεν απ' εμου το πραγμα.9Αλλ' εαν δεν καμητε γνωστον εις εμε το ενυπνιον, αυτη μονη η αποφασις ειναι δια σας· διοτι συνεβουλευθητε να ειπητε ψευδεις και διεφθαρμενους λογους εμπροσθεν μου, εωσου παρελθη ο καιρος· ειπατε μοι λοιπον το ενυπνιον και θελω γνωρισει οτι δυνασθε να φανερωσητε εις εμε και την ερμηνειαν αυτου.10Απεκριθησαν οι Χαλδαιοι εμπροσθεν του βασιλεως και ειπον, δεν υπαρχει ανθρωπος επι της γης δυναμενος να φανερωση το πραγμα του βασιλεως· καθως δεν υπαρχει ουδεις βασιλευς, αρχων η διοικητης, οστις να ζητη τοιαυτα πραγματα παρα μαγου η επαοιδου η Χαλδαιου·11και το πραγμα το οποιον ο βασιλευς ζητει ειναι μεγα, και δεν ειναι αλλος δυναμενος να φανερωση αυτο εμπροσθεν του βασιλεως, εκτος των θεων, των οποιων η κατοικια δεν ειναι μετα σαρκος.12Δια τουτο εθυμωθη ο βααιλευς και ωργισθη σφοδρα και ειπε να απολεσωσι παντας τους σοφους της Βαβυλωνος.13Και εξηλθεν η αποφασις και οι σοφοι εθανατονοντο· εζητησαν δε και τον Δανιηλ και τους συντροφους αυτου, δια να θανατωσωσιν αυτους.
14Και απεκριθη ο Δανιηλ μετα φρονησεως και σοφιας προς τον Αριωχ τον αρχισωματοφυλακα του βασιλεως, οστις εξηλθε δια να θανατωση τους σοφους της Βαβυλωνος,15απεκριθη και ειπε προς τον Αριωχ, τον αρχοντα του βασιλεως, Δια τι η βιαια αυτη αποφασις παρα του βασιλεως; Και ο Αριωχ εφανερωσε το πραγμα προς τον Δανιηλ.16Και εισηλθεν ο Δανιηλ και παρεκαλεσε τον βασιλεα να δωση καιρον εις αυτον και ηθελε φανερωσει την ερμηνειαν προς τον βασιλεα.

How many similarities there are between the times of Daniel and of Joseph! God speaks to Nebuchadnezzar, as once He did to Pharaoh, by means of prophetic dreams (Gen. 41). The interpreter He has prepared to explain them is in each case a young captive from the nation of Israel. It is because he kept himself from all defilement (cf. Gen. 39) that Daniel was chosen to reveal God's secrets. Dear young friends, do not forget this: it is only to the extent that you keep yourselves pure from the world that the Lord will be pleased to teach you and to use you.

We notice how Daniel remains in the background until it has been made fully evident that men are naturally incapable of understanding God's thoughts. The Chaldeans themselves affirm, "There is not a man upon the earth that can shew the king's matter . . . except the gods . . ." (vv. 10, 11; Dan. 5:11). They can only demonstrate their ignorance, as once the magicians of Egypt did (Ex. 8:19). The conclusion reached by the Chaldeans should have humiliated and confounded the proud monarch! On the contrary, he flies into a rage and orders all the wise men to be killed. By contrast, v. 14 emphasises the prudence and good sense of Daniel. He asks for time to lay this whole matter before God.

Δανιήλ 2:17-30
17Και υπηγεν ο Δανιηλ εις τον οικον αυτου και εγνωστοποιησε το πραγμα προς τον Ανανιαν, προς τον Μισαηλ και προς τον Αζαριαν, τους συντροφους αυτου,18δια να ζητησωσιν ελεος παρα του Θεου του ουρανου περι του μυστηριου τουτου, ωστε να μη απολεσθη ο Δανιηλ και οι συντροφοι αυτου μετα των επιλοιπων σοφων της Βαβυλωνος.19Και το μυστηριον απεκαλυφθη προς τον Δανιηλ δι ' οραματος της νυκτος. Τοτε ευλογησεν ο Δανιηλ τον Θεον του ουρανου.20Και ελαλησεν ο Δανιηλ και ειπεν, Ειη το ονομα του Θεου ευλογημενον απο του αιωνος και εως του αιωνος· διοτι αυτου ειναι η σοφια και η δυναμις·21και αυτος μεταβαλλει τους καιρους και τους χρονους· καθαιρει βασιλεις και καθιστα βασιλεις· διδει σοφιαν εις τους σοφους και γνωσιν εις τους συνετους.22Αυτος αποκαλυπτει τα βαθεα και τα κεκρυμμενα· γνωριζει τα εν τω σκοτει και το φως κατοικει μετ' αυτου.23Σε, Θεε των πατερων μου, ευχαριστω και σε δοξολογω, οστις μοι εδωκας σοφιαν και δυναμιν, και εκαμες γνωστον εις εμε ο, τι εδεηθημεν παρα σου. Διοτι συ εκαμες γνωστην εις ημας του βασιλεως την υποθεσιν.
24Υπηγε λοιπον ο Δανιηλ προς τον Αριωχ, τον οποιον ο βασιλευς διεταξε να απολεση τους σοφους της Βαβυλωνος· υπηγε και ειπε προς αυτον ουτω· Μη απολεσης τους σοφους της Βαβυλωνος· εισαξον με ενωπιον του βασιλεως και εγω θελω φανερωσει την ερμηνειαν προς τον βασιλεα.25Και εισηξεν ο Αριωχ μετα σπουδης τον Δανιηλ ενωπιον του βασιλεως και ειπε προς αυτον ουτως, Ευρηκα ανδρα εκ των υιων της αιχμαλωσιας του Ιουδα, οστις θελει φανερωσει την ερμηνειαν εις τον βασιλεα.26Απεκριθη ο βασιλευς και ειπε προς τον Δανιηλ, του οποιου το ονομα ητο Βαλτασασαρ, Εισαι ικανος να φανερωσης προς εμε το ενυπνιον το οποιον ειδον και την ερμηνειαν αυτου;27Απεκριθη ο Δανιηλ ενωπιον του βασιλεως και ειπε, Το μυστηριον, περι του οποιου ο βασιλευς επερωτα, δεν δυνανται σοφοι, επαοιδοι, μαγοι, μαντεις, να φανερωσωσι προς τον βασιλεα·28αλλ' ειναι Θεος εν τω ουρανω, οστις αποκαλυπτει μυστηρια και καμνει γνωστον εις τον βασιλεα Ναβουχοδονοσορ, τι μελλει γενεσθαι εν ταις εσχαταις ημεραις. Το ενυπνιον σου και αι ορασεις της κεφαλης σου επι της κλινης σου ειναι αυται·29βασιλευ, οι διαλογισμοι σου ανεβησαν εις τον νουν σου επι της κλινης σου, περι του τι μελλει γενεσθαι μετα ταυτα· και ο αποκαλυπτων μυστηρια εκαμε γνωστον εις σε τι μελλει γενεσθαι.30Πλην οσον το κατ' εμε, το μυστηριον τουτο δεν απεκαλυφθη προς εμε δια σοφιας, την οποιαν εχω εγω μαλλον παρα παντας τους ζωντας, αλλα δια να φανερωθη η ερμηνεια προς τον βασιλεα και δια να γνωρισης τους διαλογισμους της καρδιας σου.

Notice the sequence of events: "Then" Daniel prays with his friends (vv. 17, 18) . . . "Then was the secret revealed unto Daniel . . . Then Daniel blessed the God of heaven" (v. 19). To make known our requests to God is our first duty "in every thing" (Phil. 4:6). But Daniel also informs his three friends so that they may join their supplications with his own. What a privilege to share a difficulty with Christian friends and together to present it to the Lord! And how effective it is, for by this means we bring ourselves within the blessing of His specific promise (Matt. 18:19).

God cannot remain deaf to the prayers of these men who fear Him. He reveals the secret to His servant (Ps. 25:14). Another man might well have run straight to the king, but for Daniel one thing is more urgent: to thank his God and to worship Him (cf. Gen. 24:26). Then only does he have himself brought before Nebuchadnezzar. We see shining out once more one of the beautiful features of this man of God: his humility. Like Joseph (Gen. 41:16), Daniel takes no credit for himself, so as to attribute all the glory to God alone (v. 30; Dan. 1:17; Ezek. 28:3). Dear fellow believers, when the Lord has been pleased to use us in any service, may we keep ourselves in the background so as to give Him all the credit and all the fruit.

Δανιήλ 2:31-49
31Συ, βασιλευ, εθεωρεις και ιδου, εικων μεγαλη· εξαισιος ητο εκεινη η εικων και υπεροχος η λαμψις αυτης, ισταμενης ενωπιον σου, και η μορφη αυτης φοβερα.32Η κεφαλη της εικονος εκεινης ητο εκ χρυσου καθαρου, το στηθος αυτης και οι βραχιονες αυτης εξ αργυρου, η κοιλια αυτης και οι μηροι αυτης εκ χαλκου,33αι κνημαι αυτης εκ σιδηρου, οι ποδες αυτης μερος μεν εκ σιδηρου, μερος δε εκ πηλου.34Εθεωρεις εωσου απεκοπη λιθος ανευ χειρων, και εκτυπησε την εικονα επι τους ποδας αυτης τους εκ σιδηρου και πηλου και κατεσυντριψεν αυτους.35Τοτε ο σιδηρος, ο πηλος, ο χαλκος, ο αργυρος και ο χρυσος κατεσυντριφθησαν ομου και εγειναν ως λεπτον αχυρον αλωνιου θερινου· και ο ανεμος εσηκωσεν αυτα και ουδεις τοπος ευρεθη αυτων· ο δε λιθος ο κτυπησας την εικονα εγεινεν ορος μεγα και εγεμισεν ολην την γην.36Τουτο ειναι το ενυπνιον· και την ερμηνειαν αυτου θελομεν ειπει ενωπιον του βασιλεως.37Συ, βασιλευ, εισαι βασιλευς βασιλεων· διοτι ο Θεος του ουρανου εδωκεν εις σε βασιλειαν, δυναμιν και ισχυν και δοξαν.38Και παντα τοπον, οπου κατοικουσιν οι υιοι των ανθρωπων, τα θηρια του αγρου και τα πετεινα του ουρανου, εδωκεν εις την χειρα σου και σε κατεστησε κυριον επι παντων τουτων· συ εισαι η κεφαλη εκεινη η χρυση.39Και μετα σε θελει αναστηθη αλλη βασιλεια κατωτερα σου και τριτη αλλη βασιλεια εκ χαλκου, ητις θελει κυριευσει επι πασης της γης.40Και τεταρτη βασιλεια θελει σταθη ισχυρα ως ο σιδηρος· καθως ο σιδηρος κατακοπτει και καταλεπτυνει τα παντα· μαλιστα καθως ο σιδηρος ο συντριβων τα παντα, ουτω θελει κατακοπτει και κατασυντριβει.41Περι δε του οτι ειδες τους ποδας και τους δακτυλους, μερος μεν εκ πηλου κεραμεως, μερος δε εκ σιδηρου, θελει εισθαι βασιλεια διηρημενη· πλην θελει μενει τι εν αυτη εκ της δυναμεως του σιδηρου, καθως ειδες τον σιδηρον αναμεμιγμενον μετα αργιλλωδους πηλου.42Και καθως οι δακτυλοι των ποδων ησαν μερος εκ σιδηρου και μερος εκ πηλου, ουτως η βασιλεια θελει εισθαι κατα μερος ισχυρα και κατα μερος ευθραυστος.43Και καθως ειδες τον σιδηρον αναμεμιγμενον μετα του αργιλλωδους πηλου, ουτω θελουσιν αναμιχθη δια σπερματος ανθρωπων· πλην δεν θελουσιν εισθαι κεκολλημενοι ο εις μετα του αλλου, καθως ο σιδηρος δεν μιγνυεται μετα του πηλου.44Και εν ταις ημεραις των βασιλεων εκεινων, θελει αναστησει ο Θεος του ουρανου βασιλειαν, ητις εις τον αιωνα δεν θελει φθαρη· και η βασιλεια αυτη δεν θελει περασει εις αλλον λαον· θελει κατασυντριψει και συντελεσει πασας ταυτας τας βασιλειας, αυτη δε θελει διαμενει εις τους αιωνας,45καθως ειδες οτι απεκοπη λιθος εκ του ορους ανευ χειρων και κατεσυντριψε τον σιδηρον, τον χαλκον, τον πηλον, τον αργυρον και τον χρυσον· ο Θεος ο μεγας εκαμε γνωστον εις τον βασιλεα ο, τι θελει γεινει μετα ταυτα· και αληθινον ειναι το ενυπνιον και πιστη η ερμηνεια αυτου.
46Τοτε ο βασιλευς Ναβουχοδονοσορ επεσεν επι προσωπον και προσεκυνησε τον Δανιηλ και προσεταξε να προσφερωσιν εις αυτον προσφοραν και θυμιαματα.47Και αποκριθεις ο βασιλευς προς τον Δανιηλ, ειπεν, Επ' αληθειας, ο Θεος σας, αυτος ειναι Θεος θεων και Κυριος των βασιλεων και οστις αποκαλυπτει μυστηρια· διοτι ηδυνηθης να αποκαλυψης το μυστηριον τουτο.48Τοτε ο βασιλευς εμεγαλυνε τον Δανιηλ και δωρα μεγαλα και πολλα εδωκεν εις αυτον και κατεστησεν αυτον κυριον επι πασης της επαρχιας της Βαβυλωνος και αρχιδιοικητην επι παντας τους σοφους της Βαβυλωνος.49Και εζητησεν ο Δανιηλ παρα του βασιλεως και κατεστησε τον Σεδραχ, τον Μισαχ και τον Αβδε-νεγω επι τας υποθεσεις της επαρχιας της Βαβυλωνος· ο δε Δανιηλ ευρισκετο εν τη αυλη του βασιλεως.

With striking brevity, the history of the nations is presented to the king by this strange statue of a man, composed from the head to the foot of different metals. The head of gold represents the first universal empire, that of Babylon, after God had withdrawn His throne from the midst of Israel. Brilliant, but of short duration, this monarchy gives place to the Medo-Persian kingdom (the breast of silver), which is succeeded in its turn by Alexander's Grecian empire (the belly and thighs of brass). Finally the legs and the feet of the image represent a fourth kingdom, strong as iron, brutal, destructive, in which it is not difficult to recognise the Roman empire. Its history, of which the first stage was terminated by the Barbarian invasion, at present gives place to what has been called "the parenthesis of the Church." But according to the prophecy, the Roman empire must soon be reconstituted for a short time. In it there will be an element of weakness represented by the mixture of clay and iron (the ten kings distinguished from the Roman beast; Revelation 17:12), which will make it vulnerable (vv. 41, 42). Then the stone cut out without hands, that is to say the introduction of the Kingdom of Christ, will put an end to the rule of "the man of the earth" (Ps. 10:18) for the earth's own blessing.

Δανιήλ 3:1-18
1Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς εκαμεν εικονα χρυσην, το υψος αυτης εξηκοντα πηχων και το πλατος αυτης εξ πηχων· και εστησεν αυτην εν τη πεδιαδι Δουρα, εν τη επαρχια της Βαβυλωνος.2Και απεστειλε Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς να συναξη τους σατραπας, τους διοικητας και τους τοπαρχας, τους κριτας, τους θησαυροφυλακας, τους συμβουλους, τους νομοδιδασκαλους και παντας τους αρχοντας των επαρχιων, δια να ελθωσιν εις τα εγκαινια της εικονος, την οποιαν εστησε Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς.3Και οι σατραπαι, οι διοικηται και οι τοπαρχαι, οι κριται, οι θησαυροφυλακες, οι συμβουλοι, οι νομοδιδασκαλοι και παντες οι αρχοντες των επαρχιων συνηχθησαν εις τα εγκαινια της εικονος, την οποιαν εστησε Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς· και εσταθησαν εμπροσθεν της εικονος, την οποιαν εστησεν ο Ναβουχοδονοσορ.4Και κηρυξ εβοα μεγαλοφωνως, Εις εσας προσταττεται, λαοι, εθνη και γλωσσαι,5καθ' ην ωραν ακουσητε τον ηχον της σαλπιγγος, της συριγγος, της κιθαρας, της σαμβυκης, του ψαλτηριου, της συμφωνιας και παντος ειδους μουσικης, πεσοντες προσκυνησατε την εικονα την χρυσην, την οποιαν εστησε Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς·6και οστις δεν πεση και προσκυνηση, την αυτην ωραν θελει ριφθη εις το μεσον της καμινου του πυρος της καιομενης.7Δια τουτο οτε ηκουσαν παντες οι λαοι τον ηχον της σαλπιγγος, της συριγγος, της κιθαρας, της σαμβυκης, του ψαλτηριου και παντος ειδους μουσικης, πιπτοντες παντες οι λαοι, τα εθνη και αι γλωσσαι προσεκυνουν την εικονα την χρυσην, την οποιαν εστησε Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς.
8Χαλδαιοι δε τινες προσηλθον τοτε και διεβαλον τους Ιουδαιους·9και ειπον λεγοντες προς τον βασιλεα Ναβουχοδονοσορ, Βασιλευ, ζηθι εις τον αιωνα.10Συ, βασιλευ, εξεδωκας προσταγμα, πας ανθρωπος, οστις ακουση τον ηχον της σαλπιγγος, της συριγγος, της κιθαρας, της σαμβυκης, του ψαλτηριου και της συμφωνιας και παντος ειδους μουσικης, να πεση και να προσκυνηση την εικονα την χρυσην·11και οστις δεν πεση και προσκυνηση, να ριφθη εις το μεσον της καμινου του πυρος της καιομενης.12Ειναι ανδρες τινες Ιουδαιοι, τους οποιους κατεστησας επι τας υποθεσεις της επαρχιας της Βαβυλωνος, ο Σεδραχ, ο Μισαχ και ο Αβδε-νεγω· ουτοι οι ανθρωποι, βασιλευ, δεν σε εσεβασθησαν· τους θεους σου δεν λατρευουσι και την εικονα την χρυσην, την οποιαν εστησας, δεν προσκυνουσι.13Τοτε ο Ναβουχοδονοσορ μετα θυμου και οργης προσεταξε να φερωσι τον Σεδραχ, Μισαχ και Αβδε-νεγω. Και εφεραν τους ανθρωπους τουτους ενωπιον του βασιλεως.14Και αποκριθεις ο Ναβουχοδονοσορ ειπε προς αυτους, Τωοντι, Σεδραχ, Μισαχ και Αβδε-νεγω, τους θεους μου δεν λατρευετε και την εικονα την χρυσην, την οποιαν εστησα, δεν προσκυνειτε;15τωρα λοιπον εαν ησθε ετοιμοι, οποταν ακουσητε τον ηχον της σαλπιγγος, της συριγγος, της κιθαρας, της σαμβυκης, του ψαλτηριου και της συμφωνιας και παντος ειδους μουσικης, να πεσητε και να προσκυνησητε την εικονα την οποιαν εκαμα, καλως· εαν ομως δεν προσκυνησητε, θελετε ριφθη την αυτην ωραν εις το μεσον της καμινου του πυρος της καιομενης· και τις ειναι εκεινος ο Θεος, οστις θελει σας ηθελεν ελευθερωσει εκ των χειρων μου;16Απεκριθησαν ο Σεδραχ, ο Μισαχ και ο Αβδε-νεγω και ειπον προς τον βασιλεα, Ναβουχοδονοσορ, ημεις δεν εχομεν χρειαν να σοι αποκριθωμεν περι του πραγματος τουτου.17Εαν ηναι ουτως, ο Θεος ημων, τον οποιον ημεις λατρευομεν, ειναι δυνατος να μας ελευθερωση εκ της καμινου του πυρος της καιομενης· και εκ της χειρος σου, βασιλευ, θελει μας ελευθερωσει.18Αλλα και αν ουχι, ας ηναι γνωστον εις σε, βασιλευ, οτι τους θεους σου δεν λατρευομεν και την εικονα την χρυσην, την οποιαν εστησας, δεν προσκυνουμεν.

Perhaps it may have been the recollection of his dream that incited Nebuchadnezzar to raise up the colossal golden statue in the plains of Dura! Whatever it was, this idolatrous act has a symbolic meaning. It shows what it is that rules man's heart: 1. The statue is of gold: this metal is the object of universal veneration. 2. It is in the form of a man; man indeed has a tendency to worship himself and to put himself in God's place. 3. Finally, it has a disturbing likeness to the image of the beast of apocalyptic times, for to this last beast also will everybody be constrained to pay homage on pain of death, and the faithful remnant of Israel will be put to a terrible trial on that account (Rev. 13:15 . . .). Shadrach, Meshach and Abed-nego represent this remnant. Will God intervene to deliver them? That is the king's challenge! "We are not careful to answer thee in this matter," declare these young men (v. 16). "It is God who will answer you." The faith of the believer does not have to justify itself before the unconverted. The Lord's approval is sufficient.

The present threatenings are no more effective in turning these three witnesses aside from the strict path of obedience to God than had been the tempting thought of delicate food. Having been faithful in that which was least (Dan. 1), they are now equally so in that which is great (Luke 16:10).

Δανιήλ 3:19-30
19Τοτε ο Ναβουχοδονοσορ επλησθη θυμου και η οψις του προσωπου αυτου ηλλοιωθη κατα του Σεδραχ, του Μισαχ και του Αβδε-νεγω· και λαλησας προσεταξε να εκκαυσωσι την καμινον επταπλασιως μαλλον παρ' οσον εφαινετο καιομενη.20Και προσεταξε τους δυνατωτερους ανδρας του στρατευματος αυτου να δεσωσι τον Σεδραχ, Μισαχ και Αβδε-νεγω, και να ριψωσιν αυτους εις την καμινον του πυρος την καιομενην.21Τοτε οι ανδρες εκεινοι εδεθησαν μετα των σαλβαριων αυτων, των τιαρων αυτων και των περικνημιδων αυτων και των αλλων ενδυματων αυτων και ερριφθησαν εις το μεσον της καμινου του πυρος της καιομενης.22Επειδη δε η προσταγη του βασιλεως ητο κατεπειγουσα και η καμινος εξεκαυθη εις υπερβολην, η φλοξ του πυρος εθανατωσε τους ανδρας εκεινους, οιτινες εσηκωσαν τον Σεδραχ, Μισαχ και Αβδε-νεγω.23Ουτοι δε οι τρεις ανδρες, ο Σεδραχ, Μισαχ και Αβδε-νεγω, επεσον δεμενοι εις το μεσον της καμινου του πυρος της καιομενης.24Ο δε Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς εξεπλαγη· και σηκωθεις μετα σπουδης ελαλησε και ειπε προς τους μεγιστανας αυτου, δεν ερριψαμεν τρεις ανδρας δεδεμενους εις το μεσον του πυρος; οι δε απεκριθησαν και ειπον προς τον βασιλεα, Αληθως, βασιλευ.25Και αποκριθεις ειπεν, Ιδου, εγω βλεπω τεσσαρας ανδρας λελυμενους, περιπατουντας εν μεσω του πυρος, και βλαβη δεν ειναι εις αυτους, και η οψις του τεταρτου ειναι ομοια με Υιον Θεου.26Τοτε πλησιασας ο Ναουχοδονοσορ εις το στομα της καμινου του πυρος της καιομενης ελαλησε και ειπε, Σεδραχ, Μισαχ και Αβδε-νεγω, δουλοι του Θεου του Υψιστου, εξελθετε και ελθετε. Τοτε ο Σεδραχ, Μισαχ και Αβδε-νεγω εξηλθον εκ μεσου του πυρος.27Και συναχθεντες οι σατραπαι, οι διοικηται και οι τοπαρχαι και οι μεγιστανες του βασιλεως ειδον τους ανδρας τουτους, οτι επι των σωματων αυτων το πυρ δεν ισχυσε και θριξ της κεφαλης αυτων δεν εκαη και τα σαλβαρια αυτων δεν παρηλλαξαν ουδε οσμη πυρος επερασεν επ' αυτους.
28Τοτε ελαλησεν ο Ναβουχοδονοσορ και ειπεν, Ευλογητος ο Θεος του Σεδραχ, Μισαχ και Αβδε-νεγω, οστις απεστειλε τον αγγελον αυτου και ηλευθερωσε τους δουλους αυτου, οιτινες ηλπισαν επ' αυτον και παρηκουσαν τον λογον του βασιλεως και παρεδωκαν τα σωματα αυτων, δια να μη λατρευσωσι μηδε να προσκυνησωσιν αλλον θεον εκτος του Θεου αυτων.29Δια τουτο εκδιδω προσταγμα, οτι πας λαος, εθνος και γλωσσα, ητις λαληση κακον εναντιον του Θεου του Σεδραχ, Μισαχ και Αβδε-νεγω, θελει καταμελισθη, και αι οικιαι αυτων θελουσι γεινει κοπρωνες· διοτι αλλος Θεος δεν ειναι δυναμενος να ελευθερωση ουτω.30Τοτε ο βασιλευς προεβιβασε τον Σεδραχ, Μισαχ και Αβδε-νεγω εις την επαρχιαν της Βαβυλωνος.

This chapter shows us what the faithful must do, what Satan can do, but also what God does. "Fear not . . . I will be with thee . . .; when thou walkest through the fire, thou shalt not be burned; neither shall the flame kindle upon thee." This was the promise given in Isaiah 43:1-2 to the faithful remnant. And God is going to keep it. Thrown into the furnace, not only do the three men suffer no hurt, but there they have a wonderful encounter. In their mysterious companion of that moment we have no difficulty in recognising the Son of God. Yes, the crucible of testing is the Lord's meeting place with His people.

Although the fire destroys the men charged with the task of throwing the condemned men into the furnace, neither these nor anything that belongs to them bears even a trace of the smell of fire. Only one thing is consumed in the furnace — the bonds with which they have been tied up (v. 25). Is this not often the result of trial for the Christian? It sets him free from all kinds of hindrances with which the world had shackled him and allows him to walk in company with the Lord Jesus.

The king's fury has given place to dismay (v. 24). By putting their lives at risk, these young witnesses have been able to show him the reality of their faith and to open his eyes to the existence of their God.

Δανιήλ 4:1-18
1Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς, προς παντας τους λαους, εθνη και γλωσσας τους κατοικουντας επι πασης της γης· Ειρηνη ας πληθυνθη εις εσας.2Τα σημεια και τα θαυμασια, τα οποια εκαμεν εις εμε ο Θεος ο Υψιστος, ηρεσεν ενωπιον μου να αναγγειλω.3Ποσον ειναι μεγαλα τα σημεια αυτου· και ποσον ισχυρα τα θαυμασια αυτου· η βασιλεια αυτου ειναι βασιλεια αιωνιος και η εξουσια αυτου εις γενεαν και γενεαν.
4Εγω ο Ναβουχοδονοσορ ημην αναπαυομενος εν τω οικω μου και ακμαζων εν τω παλατιω μου.5Ειδον ενυπνιον, το οποιον με κατεπληξε, και οι διαλογισμοι μου επι της κλινης μου και αι ορασεις της κεφαλης μου με εταραξαν.6Δια τουτο εξεδωκα προσταγμα να εισαχθωσιν ενωπιον μου παντες οι σοφοι της Βαβυλωνος, δια να φανερωσωσιν εις εμε την ερμηνειαν του ενυπνιου.7Τοτε εισηλθον οι μαγοι, οι επαοιδοι, οι Χαλδαιοι και οι μαντεις· και εγω ειπα το ενυπνιον εμπροσθεν αυτων, αλλα δεν μοι εφανερωσαν την ερμηνειαν αυτου.8Υστερον δε ηλθεν ο Δανιηλ ενωπιον μου, του οποιου το ονομα ητο Βαλτασασαρ κατα το ονομα του Θεου μου, και εις τον οποιον ειναι το πνευμα των αγιων θεων· και εμπροσθεν τουτου ειπα το ενυπνιον, λεγων,9Βαλτασασαρ, αρχων των μαγων, επειδη εγνωρισα οτι το πνευμα των αγιων θεων ειναι εν σοι, και ουδεν κρυπτον ειναι δυσκολον εις σε, ειπε τας ορασεις του ενυπνιου μου, το οποιον ειδον, και την ερμηνειαν αυτου.10Ιδου αι ορασεις της κεφαλης μου επι της κλινης μου· Εβλεπον και ιδου, δενδρον εν μεσω της γης και το υψος αυτου μεγα.11Το δενδρον εμεγαλυνθη και ενεδυναμωθη και το υψος αυτου εφθανεν εως του ουρανου, και η θεα αυτου εως των περατων πασης της γης.12Τα φυλλα αυτου ησαν ωραια και ο καρπος αυτου πολυς και εν αυτω ητο τροφη παντων· υπο την σκιαν αυτου ανεπαυοντο τα θηρια του αγρου, και εν τοις κλαδοις αυτου κατεσκηνουν τα πετεινα του ουρανου, και εξ αυτου ετρεφετο πασα σαρξ.13Ειδον εν ταις ορασεσι της κεφαλης μου επι της κλινης μου και ιδου, φυλαξ και αγιος κατεβη εκ του ουρανου,14και εφωνησε μεγαλοφωνως και ειπεν ουτω· Κοψατε το δενδρον και αποκοψατε τους κλαδους αυτου· εκτιναξατε τα φυλλα αυτου και διασκορπισατε τον καρπον αυτου· ας φυγωσι τα θηρια υποκατωθεν αυτου και τα πετεινα απο των κλαδων αυτου·15το στελεχος ομως των ριζων αυτου αφησατε εν τη γη, και τουτο με δεσμον σιδηρουν και χαλκουν, εν τω τρυφερω χορτω του αγρου· και θελει βρεχεσθαι με την δροσον του ουρανου και η μερις αυτου θελει εισθαι μετα των θηριων εν τω χορτω της γης·16η καρδια αυτου θελει μεταβληθη εκ της ανθρωπινης και θελει δοθη εις αυτον καρδια θηριου· και επτα καιροι θελουσι παρελθει επ' αυτον.17Το πραγμα τουτο ειναι δια προσταγματος των φυλακων και η υποθεσις δια του λογου των αγιων· ωστε να γνωρισωσιν οι ζωντες, οτι ο Υψιστος ειναι Κυριος της βασιλειας των ανθρωπων, και εις οντινα θελει διδει αυτην, και το εξουθενημα των ανθρωπων καθιστα επ' αυτην.18Τουτο το ενυπνιον ειδον εγω ο Ναβουχοδονοσορ ο βασιλευς· και συ, Βαλτασασαρ, ειπε την ερμηνειαν αυτου· διοτι παντες οι σοφοι του βασιλειου μου δεν ειναι ικανοι να φανερωσωσι προς εμε την ερμηνειαν· συ δε εισαι ικανος· διοτι το πνευμα των αγιων θεων ειναι εν σοι.

This chapter gives us, without comment, a proclamation by Nebuchadnezzar – a speech truly quite different from those usually made by heads of state! It consists rather of a testimony rendered before all the inhabitants of the world. In our measure, let us not fear to tell aloud what the Lord has done for us.

The king begins by recalling his former condition. He was at peace (v. 4) – but it was a deceptive peace; he was flourishing – but a man's life does not consist in his possessions (Luke 12:15); all that the Most High God had put into his hands had only served to feed his pride and self-satisfaction. To wrest him from his false security, a dream is sent to him which has the happy result of frightening and distressing him (v. 5). A salutary fear, this! Anxiety is often the first sign that God is working in the conscience. But once again it is only after having exhausted every human resource: magicians, astrologers, Chaldeans and soothsayers, and when their powerlessness has been demonstrated (2 Tim. 3:9), that Nebuchadnezzar is ready to accept Daniel's interpretation. He discerns in him "the spirit of the holy gods" (vv. 8, 18; cf. Gen. 41:38). Only the Spirit of God can explain the Word of God (1 Cor. 2:11).

Δανιήλ 4:19-27
19Τοτε ο Δανιηλ, του οποιου το ονομα ητο Βαλτασασαρ, εμεινεν εκστατικος εως μιας ωρας, και οι διαλογισμοι αυτου εταραττον αυτον. Ο βασιλευς ελαλησε και ειπε, Βαλτασασαρ, ας μη σε ταραττη το ενυπνιον η η ερμηνεια αυτου. Ο Βαλτασασαρ απεκριθη και ειπε, Κυριε μου, το ενυπνιον ας επελθη επι τους μισουντας σε και η ερμηνεια αυτου επι τους εχθρους σου.20Το δενδρον, το οποιον ειδες, το αυξηθεν και ενδυναμωθεν, του οποιου το υψος εφθανεν εως του ουρανου και η θεα αυτου επι πασαν την γην,21και τα φυλλα αυτου ησαν ωραια και ο καρπος αυτου πολυς, και τροφη παντων ητο εν αυτω, και υποκατω αυτου κατωκουν τα θηρια του αγρου, εν δε τοις κλαδοις αυτου κατεσκηνουν τα πετεινα του ουρανου,22συ εισαι το δενδρον τουτο, βασιλευ, οστις εμεγαλυνθης και ενεδυναμωθης· και η μεγαλωσυνη σου υψωθη και εφθασεν εως του ουρανου και η εξουσια σου εως των περατων της γης.23Περι δε του οτι ειδεν ο βασιλευς φυλακα και αγιον καταβαινοντα εκ του ουρανου και λεγοντα, Κοψατε το δενδρον και καταστρεψατε αυτο· μονον το στελεχος των ριζων αυτου αφησατε εν τη γη, και τουτο με δεσμον σιδηρουν και χαλκουν, εν τω τρυφερω χορτω του αγρου· και ας βρεχηται υπο της δροσου του ουρανου και μετα των θηριων του αγρου ας ηναι η μερις αυτου, εωσου παρελθωσιν επτα καιροι επ' αυτο·24αυτη ειναι η ερμηνεια, βασιλευ, και αυτη η αποφασις του Υψιστου, ητις εφθασεν επι τον κυριον μου τον βασιλεα·25και θελεις διωχθη εκ των ανθρωπων και μετα των θηριων του αγρου θελει εισθαι η κατοικια σου, και θελεις τρωγει χορτον ως οι βοες και υπο της δροσου του ουρανου θελεις βρεχεσθαι· και επτα καιροι θελουσι παρελθει επι σε, εωσου γνωρισης οτι ο Υψιστος ειναι Κυριος της βασιλειας των ανθρωπων και εις οντινα θελει, διδει αυτην.26Περι δε του οτι προσεταχθη να αφησωσι το στελεχος των ριζων του δενδρου· το βασιλειον σου θελει στερεωθη εν σοι, αφου γνωρισης την ουρανιον εξουσιαν.27Δια τουτο, βασιλευ, ας γεινη δεκτη η συμβουλη μου προς σε, και εκκοψον τας αμαρτιας σου δια δικαιοσυνης και τας ανομιας σου δια οικτιρμων πενητων· ισως και διαρκεση η ευημερια σου.

We may well understand the inward conflict that takes place in Daniel's heart when he discovers the significance of the dream. To tell the truth in such circumstances is to risk death. But he does not flinch. The awareness of the commission he has received from God gives him courage to unfold before the king's eyes the plan of his destiny. Such courage excludes neither wisdom nor gentleness; he knows how to speak in a spirit of grace, seasoned with salt (Col. 4:6). May the Lord encourage us by the example of this faithful servant. We, who know from the Word what the eternal destiny of unrepentant sinners is to be, must not hide this terrible aspect of the truth for fear of displeasing men.

The great tree, a picture of the king, also represents the world at large (see Ezek. 31:3-9). Proud and flourishing (v. 4), the world is organised to satisfy all the needs and all the lusts of the human race. Its protective shade and its various "branches" ostensibly offer a place and food to each one (v. 21). The world forgets only one thing, that is that "the Most High ruleth" (v. 25). As a result, judgment is going to fall upon it and God, by His Word, warns everyone of it: "Break off thy sins," He says (v. 27), "and be reconciled to God" (cf. Isa. 58:6-7).

Δανιήλ 4:28-37
28Παντα ταυτα ηλθον επι τον Ναβουχοδονοσορ τον βασιλεα.29Εν τω τελει δωδεκα μηνων, ενω περιεπατει επι του βασιλικου παλατιου της Βαβυλωνος,30ελαλησεν ο βασιλευς και ειπε, Δεν ειναι αυτη η Βαβυλων η μεγαλη, την οποιαν εγω ωκοδομησα δια καθεδραν του βασιλειου με την ισχυν της δυναμεως μου και εις τιμην της δοξης μου;31Ο λογος ητο ετι εν τω στοματι του βασιλεως και εγεινε φωνη εξ ουρανου λεγουσα, Προς σε αναγγελλεται, Ναβουχοδονοσορ βασιλευ· η βασιλεια παρηλθεν απο σου·32και θελεις εκδιωχθη εκ των ανθρωπων και μετα των θηριων του αγρου θελει εισθαι η κατοικια σου· χορτον ως οι βοες θελεις τρωγει, και επτα καιροι θελουσι παρελθει επι σε, εωσου γνωρισης οτι ο Υψιστος ειναι Κυριος της βασιλειας των ανθρωπων, και εις οντινα θελει, διδει αυτην.33Εν αυτη τη ωρα ο λογος εξετελεσθη επι τον Ναβουχοδονοσορ· και εξεδιωχθη εκ των ανθρωπων και χορτον ως οι βοες ετρωγε και υπο της δροσου του ουρανου το σωμα αυτου εβρεχετο, εωσου αι τριχες αυτου ηυξηνθησαν ως αετων πτερα και οι ονυχες αυτου ως ορνεων.
34Και εν τελει των ημερων, εγω ο Ναβουχοδονοσορ εσηκωσα τους οφθαλμους μου προς τον ουρανον και αι φρενες μου επεστρεψαν εις εμε και ευλογησα τον Υψιστον και ηνεσα και εδοξασα τον ζωντα εις τον αιωνα, του οποιου η εξουσια ειναι εξουσια αιωνιος και η βασιλεια αυτου εις γενεαν και γενεαν,35και παντες οι κατοικοι της γης λογιζονται ενωπιον αυτου ως ουδεν, και κατα την θελησιν αυτου πραττει εις το στρατευμα του ουρανου και εις τους κατοικους της γης, και δεν υπαρχει ο εμποδιζων την χειρα αυτου η ο λεγων προς αυτον, Τι εκαμες;36Εν τω αυτω καιρω αι φρενες μου επεστρεψαν εις εμε· και προς δοξαν της βασιλειας μου επανηλθεν εις εμε η λαμπροτης μου και η μορφη μου και οι αυλικοι μου και οι μεγιστανες μου με εζητουν, και εστερεωθην εν τη βασιλεια μου και μεγαλειοτης περισσοτερα προσετεθη εις εμε.37Τωρα εγω ο Ναβουχοδονοσορ αινω και υπερυψω και δοξαζω τον βασιλεα του ουρανου, διοτι παντα τα εργα αυτου ειναι αληθεια και αι οδοι αυτου κρισις, και τους περιπατουντας εν τη υπερηφανια δυναται να ταπεινωση.

God's patience granted the king twelve months to turn from his sins (vv. 27, 29). Alas! their secret root, pride, only made them increase more and more (Dan. 5:20). The day comes when Nebuchadnezzar himself gives the signal for disaster to strike: he utters the senseless phrase by which he reaches out to equality with God (v. 30). He has not finished speaking when the divine sentence falls from heaven, and what is pronounced takes place at "the same hour." What a spectacle! The greatest person on earth loses his reason, reduced to the level of a stupid beast. In fact, the only thing that raises a man up is submission to the will of God.

As soon as the king learns to lift his gaze upward, he is reinstated. He who from the top of his palace had sounded forth the might of his power and the glory of his majesty, now proclaims before all the world, "I . . . praise and extol and honour the King of heaven . . . What a change in the heart of this man: yesterday an infidel, today a worshipper!

He recognises the rightness of the solemn lesson he has learnt. The Most High who "setteth up . . . the basest of men" (v. 17) "is able to abase those that walk in pride" (v. 37; Luke 18:14). Psalm 2:10 may well serve as a conclusion to this account: "Be wise now therefore, O ye kings . . ."

Δανιήλ 5:1-12
1Βαλτασαρ ο βασιλευς εκαμε συμποσιον μεγα εις χιλιους εκ των μεγιστανων αυτου και επινεν οινον ενωπιον των χιλιων.2Και εν τη γευσει του οινου προσεταξεν ο Βαλτασαρ να φερωσι τα σκευη τα χρυσα και τα αργυρα, τα οποια Ναβουχοδονοσορ ο πατηρ αυτου αφηρεσεν εκ του ναου του εν Ιερουσαλημ, δια να πιωσιν εν αυτοις ο βασιλευς και οι μεγιστανες αυτου, αι γυναικες αυτου και αι παλλακαι αυτου.3Και εφερθησαν τα σκευη τα χρυσα, τα οποια αφηρεθησαν εκ του ναου του οικου του Θεου του εν Ιερουσαλημ· και επινον εν αυτοις ο βασιλευς και οι μεγιστανες αυτου, αι γυναικες αυτου και αι παλλακαι αυτου.4Επινον οινον και ηνεσαν τους θεους τους χρυσους και αργυρους, τους χαλκους, τους σιδηρους, τους ξυλινους και τους λιθινους.5Εν αυτη τη ωρα εξηλθον δακτυλοι χειρος ανθρωπου και εγραψαν κατεναντι της λυχνιας επι το κονιαμα του τοιχου του παλατιου του βασιλεως· και ο βασιλευς εβλεπε την παλαμην της χειρος, ητις εγραψε.6Τοτε η οψις του βασιλεως ηλλοιωθη και οι διαλογισμοι αυτου συνεταραττον αυτον, ωστε οι συνδεσμοι της οσφυος αυτου διελυοντο και τα γονατα αυτου συνεκρουοντο.7Και εβοησεν ο βασιλευς μεγαλοφωνως να εισαξωσι τους επαοιδους, τους Χαλδαιους και τους μαντεις. Τοτε ο βασιλευς ελαλησε και ειπε προς τους σοφους της Βαβυλωνος, Οστις αναγνωση την γραφην ταυτην και μοι δειξη την ερμηνειαν αυτης, θελει ενδυθη πορφυραν, και η αλυσος η χρυση θελει τεθη περι τον τραχηλον αυτου και θελει εισθαι ο τριτος αρχων του βασιλειου.8Τοτε εισηλθον παντες οι σοφοι του βασιλεως· πλην δεν ηδυναντο να αναγνωσωσι την γραφην ουδε την ερμηνειαν αυτης να φανερωσωσι προς τον βασιλεα.9Και ο βασιλευς Βαλτασαρ εταραχθη μεγαλως και ηλλοιωθη εν αυτω η οψις αυτου και οι μεγιστανες αυτου συνεταραχθησαν.
10Η βασιλισσα εκ των λογων του βασιλεως και των μεγιστανων αυτου εισηλθεν εις τον οικον του συμποσιου· και ελαλησεν η βασιλισσα και ειπε, Βασιλευ, ζηθι εις τον αιωνα· μη σε ταραττωσιν οι διαλογισμοι σου και η οψις σου ας μη αλλοιουται.11Υπαρχει ανθρωπος εν τω βασιλειω σου, εις τον οποιον ειναι το πνευμα των αγιων θεων· και εν ταις ημεραις του πατρος σου φως και συνεσις και σοφια, ως η σοφια των θεων, ευρεθησαν εν αυτω, τον οποιον ο βασιλευς Ναβουχοδονοσορ ο πατηρ σου, ο βασιλευς ο πατηρ σου, κατεστησεν αρχοντα των μαγων, των επαοιδων, των Χαλδαιων και των μαντεων.12Διοτι πνευμα εξοχον και γνωσις και συνεσις, ερμηνεια ενυπνιων και εξηγησις αινιγματων και λυσις αποριων, ευρεθησαν εν αυτω τω Δανιηλ, τον οποιον ο βασιλευς μετωνομασε Βαλτασασαρ· τωρα λοιπον ας προσκληθη ο Δανιηλ, και θελει δειξει την ερμηνειαν.

The time of Nebuchadnezzar had been marked by the persecution of the faithful (Dan. 3). That of his successor, Belshazzar, is characterised on the contrary by religious indifference, easy abundance and pleasure seeking. In the world's history such periods recur; our "enlightened" and tolerant times closely resemble those of the impious Belshazzar.

In some countries believers are no longer persecuted. But God is offended in another way; we have a picture of it in this feast. The sacrilegious king is not afraid to have the holy vessels from the temple brought to adorn his table. The orgy is in full swing . . . when "over against the candlestick, upon the plaister of the wall" (cf. Num. 8:2), a hand appears, writes some words and disappears . . . The king is as white as a sheet; his knees knock; the nobles are petrified. Which of his wise men will read the dreaded writing? (1 Cor. 1:19). The careless and worldly prince does not know Daniel (cf. Ex. 1:8). But the queen-mother knows where to find him. She no more took part in the feast than did the prophet. Separation from the world and spiritual discernment go together.

God warns people of our generation less by mysterious events than by His plain Word.

Δανιήλ 5:13-31
13Τοτε εισηχθη ο Δανιηλ εμπροσθεν του βασιλεως. Και ο βασιλευς ελαλησε και ειπε προς τον Δανιηλ, Συ εισαι ο Δανιηλ εκεινος, οστις εισαι εκ των υιων της αιχμαλωσιας του Ιουδα, τους οποιους εφερεν εκ της Ιουδαιας ο βασιλευς ο πατηρ μου;14Ηκουσα τωοντι περι σου, οτι το πνευμα των θεων ειναι εν σοι και φως και συνεσις και σοφια εξοχος ευρεθησαν εν σοι.15Και τωρα εισηλθον εμπροσθεν μου οι σοφοι και οι επαοιδοι, δια να αναγνωσωσι την γραφην ταυτην και να φανερωσωσιν εις εμε την ερμηνειαν αυτης, πλην δεν ηδυνηθησαν να δειξωσι του πραγματος την ερμηνειαν.16Και εγω ηκουσα περι σου, οτι δυνασαι να ερμηνευης και να λυης αποριας· τωρα λοιπον, εαν δυνηθης να αναγνωσης την γραφην και να φανερωσης προς εμε την ερμηνειαν αυτης θελεις ενδυθη πορφυραν και η αλυσος η χρυση θελει τεθη περι τον τραχηλον σου και θελεις εισθαι ο τριτος αρχων του βασιλειου.17Τοτε ο Δανιηλ απεκριθη και ειπεν εμπροσθεν του βασιλεως, Τα δωρα σου ας ηναι εν σοι και δος εις αλλον τας αμοιβας σου· εγω δε θελω αναγνωσει την γραφην εις τον βασιλεα και θελω φανερωσει την ερμηνειαν προς αυτον.18Βασιλευ, ο Θεος ο υψιστος εδωκεν εις τον Ναβουχοδονοσορ τον πατερα σου βασιλειαν και μεγαλειοτητα και δοξαν και τιμην.19Και δια την μεγαλειοτητα, την οποιαν εδωκεν εις αυτον, παντες οι λαοι, εθνη και γλωσσαι ετρεμον και εφοβουντο εμπροσθεν αυτου· οντινα ηθελεν εφονευε και οντινα ηθελεν εφυλαττε ζωντα και οντινα ηθελεν υψωνε και οντινα ηθελεν εταπεινονεν·20αλλ' οτε η καρδια αυτου επηρθη και ο νους αυτου εσκληρυνθη εν τη υπερηφανια, κατεβιβασθη απο του βασιλικου θρονου αυτου και αφηρεθη η δοξα αυτου απ' αυτου·21και εξεδιωχθη εκ των υιων των ανθρωπων, και η καρδια αυτου εγεινεν ως των θηριων και η κατοικια αυτου ητο μετα των αγριων ονων· με χορτον ως οι βοες ετρεφετο και το σωμα αυτου εβρεχετο υπο της δροσου του ουρανου· εωσου εγνωρισεν οτι ο Θεος ο υψιστος ειναι Κυριος της βασιλειας των ανθρωπων και οντινα θελει, στηνει επ' αυτην.22Και συ ο υιος αυτου, ο Βαλτασαρ, δεν εταπεινωσας την καρδιαν σου, ενω εγνωριζες παντα ταυτα·23αλλ' υψωθης εναντιον του Κυριου του ουρανου· και τα σκευη του οικου αυτου εφεραν εμπροσθεν σου, και επινετε οινον εξ αυτων και συ και οι μεγιστανες σου, αι γυναικες σου και αι παλλακαι σου· και εδοξολογησας τους θεους τους αργυρους και τους χρυσους, τους χαλκους, τους σιδηρους, τους ξυλινους και τους λιθινους, οιτινες δεν βλεπουσιν ουδε ακουουσιν ουδε νοουσι· τον δε Θεον, εις του οποιου την χειρα ειναι η πνοη σου και εις την εξουσιαν αυτου πασαι αι οδοι σου, δεν εδοξασας.24Δια τουτο εσταλη απ' εμπροσθεν αυτου η παλαμη της χειρος και ενεχαραχθη η γραφη αυτη.25Και αυτη ειναι η γραφη ητις ενεχαραχθη· Μενε, Μενε, Θεκελ, Ο υ φ α ρ σ ι ν.26Αυτη ειναι η ερμηνεια του πραγματος· Μενε, εμετρησεν ο Θεος την βασιλειαν σου και ετελειωσεν αυτην·27Θεκελ, εζυγισθης εν τη πλαστιγγι και ευρεθης ελλιπης·28Φερες, διηρεθη η βασιλεια σου και εδοθη εις τους Μηδους και Περσας.29Τοτε προσεταξεν ο Βαλτασαρ και ενεδυσαν τον Δανιηλ την πορφυραν, και περιεθηκαν την αλυσον την χρυσην περι τον τραχηλον αυτου, και διεκηρυξαν περι αυτου, να ηναι ο τριτος αρχων του βασιλειου.
30Την αυτην νυκτα εφονευθη ο Βαλτασαρ ο βασιλευς των Χαλδαιων.31Και Δαρειος ο Μηδος ελαβε την βασιλειαν, ων περιπου ετων εξηκοντα δυο.

This is the third time that Daniel appears on the scene in a moment of crisis to interpret the mind of God. But we are now in the last moments of Babylon's history. On this occasion the man of God does not hesitate in announcing its downfall. Belshazzar has taken no account of his father's testimony (v. 22). Daniel can only translate for him the irrevocable sentence. Three words suffice for God to pronounce the fate of Babylon and of its ruler. "Mene, Mene"; counted and re-counted. The repetition is remarkable! It is as if the righteous God carefully checked His addition before the final verdict (cf. Gen. 18:21). "Weighed"! Ah! this frivolous monarch and his nobles, "laid in the balance . . . are altogether lighter than vanity" (Ps. 62:9). Finally, "Divided"! The Most High, who "ruleth in the kingdom of men," is about to give this kingdom to others (Dan. 4:17). History relates how Cyrus the Persian, having diverted the course of the Euphrates (which flows through Babylon), made use of its dry bed to make his way into the city with his troops, under the cover of night and the orgy at the palace. May this solemn account be of instruction to us also! Let us watch and be sober so as not to be surprised by the coming of the Lord.

Δανιήλ 6:1-16
1Αρεστον εφανη εις τον Δαρειον να καταστηση επι του βασιλειου εκατον εικοσι σατραπας, δια να ηναι εφ' ολου του βασιλειου·2και επ' αυτους τρεις προεδρους, εις των οποιων ητο ο Δανιηλ, δια ν' αποδιδωσι λογον εις αυτους οι σατραπαι ουτοι, και ο βασιλευς να μη ζημιονηται.3Τοτε ο Δανιηλ ουτος προετιμηθη υπερ τους προεδρους και σατραπας, διοτι πνευμα εξοχον ητο εν αυτω· και ο βασιλευς εστοχασθη να καταστηση αυτον εφ' ολου του βασιλειου.4Οι δε προεδροι και οι σατραπαι εζητουν να ευρωσι προφασιν κατα του Δανιηλ εκ των υποθεσεων της βασιλειας· πλην δεν ηδυναντο να ευρωσιν ουδεμιαν προφασιν ουδε αμαρτημα· διοτι ητο πιστος, και δεν ευρεθη εν αυτω ουδεν σφαλμα ουδε αμαρτημα.5Και ειπον οι ανθρωποι ουτοι, δεν θελομεν ευρει προφασιν κατα του Δανιηλ τουτου, εκτος εαν ευρωμεν τι εναντιον αυτου εκ του νομου του Θεου αυτου.
6Τοτε οι προεδροι και οι σατραπαι ουτοι συνηχθησαν εις τον βασιλεα και ειπον ουτω προς αυτον· Βασιλευ Δαρειε, ζηθι εις τον αιωνα.7Παντες οι προεδροι του βασιλειου, οι διοικηται και οι σατραπαι, οι αυλικοι και οι τοπαρχαι, συνεβουλευθησαν να εκδοθη βασιλικον ψηφισμα και να στηριχθη απαγορευσις, οτι οστις καμη αιτησιν τινα παρ' οποιουδηποτε θεου η ανθρωπου, εως τριακοντα ημερων, εκτος παρα σου, βασιλευ, ουτος να ριφθη εις τον λακκον των λεοντων·8τωρα λοιπον, βασιλευ, καμε την απαγορευσιν και υπογραψον το ψηφισμα, δια να μη αλλαχθη, κατα τον νομον των Μηδων και Περσων, οστις δεν ακυρουται.9Οθεν ο βασιλευς Δαρειος υπεγραψε την γραφην και την απαγορευσιν.10Και ο Δανιηλ, καθως εμαθεν οτι υπεγραφη η γραφη, εισηλθεν εις τον οικον αυτου· και εχων τας θυριδας του κοιτωνος αυτου ανεωγμενας προς την Ιερουσαλημ, επιπτεν επι τα γονατα αυτου τρις της ημερας, προσευχομενος και δοξολογων ενωπιον του Θεου αυτου, καθως εκαμνε προτερον.
11Τοτε οι ανθρωποι εκεινοι συνηχθησαν και ευρηκαν τον Δανιηλ καμνοντα αιτησιν και ικετευοντα ενωπιον του Θεου αυτου.12Οθεν προσελθοντες ελαλησαν εμπροσθεν του βασιλεως περι της βασιλικης απαγορευσεως λεγοντες, Δεν υπεγραψας αποφασιν, οτι πας ανθρωπος, οστις καμη αιτησιν παρ' οποιουδηποτε θεου η ανθρωπου, εως τριακοντα ημερων, εκτος παρα σου, βασιλευ, θελει ριφθη εις τον λακκον των λεοντων; Ο βασιλευς απεκριθη και ειπεν, Αληθινος ειναι ο λογος, κατα τον νομον των Μηδων και Περσων, οστις δεν ακυρουται.13Τοτε απεκριθησαν και ειπον εμπροσθεν του βασιλεως, Ο Δανιηλ εκεινος, ο εκ των υιων της αιχμαλωσιας του Ιουδα, δεν σε σεβεται, βασιλευ, ουδε την αποφασιν την οποιαν υπεγραψας, αλλα καμνει την δεησιν αυτου τρις της ημερας.14Τοτε ο βασιλευς, ως ηκουσε τους λογους, ελυπηθη πολυ επ' αυτω και εφροντιζεν εγκαρδιως περι του Δανιηλ να ελευθερωση αυτον, και ηγωνιζετο μεχρι της δυσεως του ηλιου δια να λυτρωση αυτον.15Τοτε οι ανθρωποι εκεινοι συνηχθησαν εις τον βασιλεα και ειπον προς αυτον, Εξευρε, βασιλευ, οτι ο νομος των Μηδων και Περσων ειναι, ουδεμια απαγορευσις ουτε διαταγη, την οποιαν ο βασιλευς καμη, να ακυρουται.16Τοτε ο βασιλευς προσεταξε και εφεραν τον Δανιηλ και ερριψαν αυτον εις τον λακκον των λεοντων. Ελαλησε δε ο βασιλευς και ειπε προς τον Δανιηλ, Ο Θεος σου, τον οποιον συ λατρευεις ακαταπαυστως, αυτος θελει σε ελευθερωσει.

The empire of the "head of gold" came to an end in a single night. Present at its inception, Daniel also witnessed its fall 70 years later. We find the prophet, an old man of nearly 90, rising above both the happenings and the individuals. He is no more impressed by human splendour than by its downfall. Although a stranger (in the moral sense as well as the actual), he served with equal diligence the vain Nebuchadnezzar, the worldly Belshazzar and now the feeble Darius (cf. 1 Peter 2:18 . . .). This faithfulness earns him the confidence of his sovereign and the jealousy of his colleagues. These latter conspire against him, and the king, hoodwinked by their hypocritical scheme, signs his irrevocable decree. But Daniel, good servant though he be, cannot submit to it. Indeed – and it needed this wicked plot for us to learn of it – the man of God had a devout habit. Three times a day he used to kneel in his room to call upon his God (read 1 Kings 8:48, 50; Ps. 55:17).

Dear friends, we are able to get on our knees as often as we wish, without any anxiety. Let us make use of this privilege to find in prayer, like Daniel, the hidden source of strength and wisdom.

Δανιήλ 6:16-28
16Τοτε ο βασιλευς προσεταξε και εφεραν τον Δανιηλ και ερριψαν αυτον εις τον λακκον των λεοντων. Ελαλησε δε ο βασιλευς και ειπε προς τον Δανιηλ, Ο Θεος σου, τον οποιον συ λατρευεις ακαταπαυστως, αυτος θελει σε ελευθερωσει.17Και εφερθη εις λιθος και επετεθη επι το στομα του λακκου, και ο βασιλευς εσφραγισεν αυτον δια της ιδιας αυτου σφραγιδος και δια της σφραγιδος των μεγιστανων αυτου, δια να μη αλλοιωθη μηδεν περι του Δανιηλ.
18Τοτε ο βασιλευς υπηγεν εις το παλατιον αυτου και διενυκτερευσε νηστικος και δεν εφερθησαν εμπροσθεν αυτου οργανα μουσικα, και ο υπνος αυτου εφυγεν απ' αυτου.19Εξηγερθη δε ο βασιλευς πολλα ενωρις το πρωι και υπηγε μετα σπουδης εις τον λακκον των λεοντων.20Και οτε ηλθεν εις τον λακκον, εφωνησε μετα φωνης κλαυθμηρας προς τον Δανιηλ· και ελαλησεν ο βασιλευς και ειπε προς τον Δανιηλ, Δανιηλ, δουλε του Θεου του ζωντος, ο Θεος σου, τον οποιον συ λατρευεις ακαταπαυστως, ηδυνηθη να σε ελευθερωση εκ των λεοντων;21Τοτε ελαλησεν ο Δανιηλ προς τον βασιλεα, Βασιλευ, ζηθι εις τον αιωνα.22Ο Θεος μου απεστειλε τον αγγελον αυτου και εφραξε τα στοματα των λεοντων και δεν με εβλαψαν, διοτι αθωοτης ευρεθη εν εμοι ενωπιον αυτου, και ετι ενωπιον σου, βασιλευ, πταισμα δεν επραξα.23Τοτε ο βασιλευς μεγαλως εχαρη επ' αυτω και προσεταξε να αναβιβασωσι τον Δανιηλ εκ του λακκου. Και ανεβιβασθη ο Δανιηλ εκ του λακκου και ουδεμια βλαβη ηυρεθη εν αυτω, διοτι ειχε πιστιν εις τον Θεον αυτου.24Τοτε ο βασιλευς προσεταξε και εφεραν τους ανθρωπους εκεινους, οιτινες διεβαλον τον Δανιηλ, και ερριψαν εις τον λακκον των λεοντων αυτους, τα τεκνα αυτων και τας γυναικας αυτων· και πριν φθασωσιν εις το βαθος του λακκου, οι λεοντες συνηρπασαν αυτους και κατεσυντριψαν παντα τα οστα αυτων.
25Τοτε εγραψε Δαρειος ο βασιλευς προς παντας τους λαους, εθνη και γλωσσας, τους κατοικουντας επι πασης της γης, Ειρηνη ας πληθυνθη εις εσας.26Διαταγη εξεδοθη παρ' εμου, εν ολω τω κρατει της βασιλειας μου, να τρεμωσιν οι ανθρωποι και να φοβωνται ενωπιον του Θεου του Δανιηλ· διοτι αυτος ειναι Θεος ζων και διαμενων εις τον αιωνα, και η βασιλεια αυτου δεν θελει φθαρη και η εξουσια αυτου θελει εισθαι μεχρι τελους·27αυτος ο ελευθερωτης και σωτηρ και ποιων σημεια και τεραστια εν τω ουρανω και επι της γης, οστις ηλευθερωσε τον Δανιηλ εκ της δυναμεως των λεοντων.28Και ευημερησεν αυτος ο Δανιηλ εν τη βασιλεια του Δαρειου και εν τη βασιλεια Κυρου του Περσου.

The miracle of the furnace in Daniel 3 is now repeated in the lions' den. The man of God is spared from the jaws of the wild beasts like his three friends previously were from the heat of the fire. Hebrews 11:33-34 shows us their common secret: by faith . . . they "stopped the mouths of lions, quenched the violence of fire." We may wonder why God delivered these servants, while so many others laid down their lives as martyrs at the stake or in the arena (cf. Heb. 11:37). It is essentially to show His power that God protected these witnesses; here He is in confrontation with Darius. This episode in the prophet's life corresponds word for word with the experience described in Psalm 57:4-5, and the solemn v. 6.

Daniel reminds us very much of the Lord Jesus. Faithful from beginning to end, that is how Christ was. He was a stranger, separate from the world but always ready to do good in it and to reveal the mind of God. Like Daniel, He gave no grounds for any accusation and was condemned without cause for His very faithfulness (cf. v. 4). But He rose triumphant out of death (the domain of the roaring lion; Ps. 22:13, 21) which is to be the portion of the wicked. Yes, glory to our Redeemer!

Δανιήλ 7:1-14
1Εν τω πρωτω ετει του Βαλτασαρ βασιλεως της Βαβυλωνος ο Δανιηλ ειδεν ενυπνιον και ορασεις της κεφαλης αυτου επι της κλινης αυτου· τοτε εγραψε το ενυπνιον και διηγηθη το κεφαλαιον των λογων.2Ο Δανιηλ ελαλησε και ειπεν, Εγω εθεωρουν εν τω οραματι μου την νυκτα και ιδου οι τεσσαρες ανεμοι του ουρανου συνεφωρμησαν επι την θαλασσαν την μεγαλην.3Και τεσσαρα θηρια μεγαλα ανεβησαν εκ της θαλασσης, διαφεροντα απ' αλληλων.4Το πρωτον ητο ως λεων και ειχε πτερυγας αετου· εθεωρουν εωσου απεσπασθησαν αι πτερυγες αυτου, και εσηκωθη απο της γης και εσταθη επι τους ποδας ως ανθρωπος, και καρδια ανθρωπου εδοθη εις αυτο.5Και ιδου, επειτα θηριον δευτερον ομοιον με αρκτον, και εσηκωθη κατα το εν πλαγιον, και ειχε τρεις πλευρας εν τω στοματι αυτου μεταξυ των οδοντων αυτου· και ελεγον ουτω προς αυτο· Σηκωθητι, καταφαγε σαρκας πολλας.6Μετα τουτο εθεωρουν και ιδου, ετερον ως λεοπαρδαλις, εχον επι τα νωτα αυτου τεσσαρας πτερυγας πτηνου· το θηριον ειχεν ετι τεσσαρας κεφαλας· και εδοθη εξουσια εις αυτο.7Μετα τουτο ειδον εν τοις οραμασι της νυκτος και ιδου, θηριον τεταρτον, τρομερον και καταπληκτικον και ισχυρον σφοδρα· και ειχε μεγαλους σιδηρους οδοντας· κατετρωγε και κατεσυντριβε και κατεπατει το υπολοιπον με τους ποδας αυτου· και αυτο ητο διαφορον παντων των θηριων των προ αυτου· και ειχε δεκα κερατα.8Παρετηρουν τα κερατα και ιδου, ετερον μικρον κερας ανεβη μεταξυ αυτων, εμπροσθεν του οποιου τρια εκ των πρωτων κερατων εξερριζωθησαν· και ιδου, εν τω κερατι τουτω ησαν οφθαλμοι ως οφθαλμοι ανθρωπου και στομα λαλουν πραγματα μεγαλα.
9Εθεωρουν εως οτου οι θρονοι ετεθησαν και ο Παλαιος των ημερων εκαθησε, του οποιου το ενδυμα ητο λευκον ως χιων και αι τριχες της κεφαλης αυτου ως μαλλιον καθαρον· ο θρονος αυτου ητο ως φλοξ πυρος, οι τροχοι αυτου ως πυρ καταφλεγον.10Ποταμος πυρος εξηρχετο και διεχεετο απ' εμπροσθεν αυτου· χιλιαι χιλιαδες υπηρετουν εις αυτον και μυριαι μυριαδες παρισταντο ενωπιον αυτου· το κριτηριον εκαθησε και τα βιβλια ανεωχθησαν.11Εθεωρουν τοτε εξ αιτιας της φωνης των μεγαλων λογων, τους οποιους το κερας ελαλει, εθεωρουν εωσου εθανατωθη το θηριον και το σωμα αυτου απωλεσθη και εδοθη εις καυσιν πυρος.12Περι δε των λοιπων θηριων, η εξουσια αυτων αφηρεθη· πλην παρατασις ζωης εδοθη εις αυτα εως καιρου και χρονου.13Ειδον εν οραμασι νυκτος και ιδου, ως Υιος ανθρωπου ηρχετο μετα των νεφελων του ουρανου και εφθασεν εως του Παλαιου των ημερων και εισηγαγον αυτον ενωπιον αυτου.14Και εις αυτον εδοθη η εξουσια και η δοξα και η βασιλεια, δια να λατρευωσιν αυτον παντες οι λαοι, τα εθνη και αι γλωσσαι· η εξουσια αυτου ειναι εξουσια αιωνιος, ητις δεν θελει παρελθει, και η βασιλεια αυτου, ητις δεν θελει φθαρη.

Let us keep in mind the outline of this Book of Daniel. In the first six chapters we see the life of this man of God. In the last six we hear his prophecies.

It is Daniel's turn to have a dream, of which the general subject is the same as that of Nebuchadnezzar in ch. 2. But this time the four successive kingdoms of the times of the Gentiles are seen in the likeness of beasts. Babylon is featured as the lion with eagle's wings (cf. Jer. 4:7; Jer. 49:19, 22, 30); Persia is represented by the bear, fierce and rapacious; the Grecian empire by the leopard, swift and impetuous. As to the fourth beast that emerges, "dreadful and terrible, and strong exceedingly", there exists nothing in all the animal creation monstrous enough to lend its name to it (Dan. 2:40). It represents the Roman empire, particularly in the form that it will assume in the future: that of ten horns (or ten kings), with a little horn predominant. This last represents the head of the empire, a vassal of Satan, a man of unparalleled intelligence and insight, serving a boundless ambition, uttering blasphemies.

"I beheld till . . ." (v. 9; cf. Dan. 2:34). "The Ancient of days", God Himself, will suddenly destroy this incarnation of the spirit of evil, before giving to the Son of Man "dominion, and glory, and a kingdom" (v. 14).

Δανιήλ 7:15-28
15Εφριξε το πνευμα εμου του Δανιηλ εντος του σωματος μου και αι ορασεις της κεφαλης μου με εταραττον.16Επλησιασα εις ενα των παρισταμενων και εζητουν να μαθω παρ' αυτου την αληθειαν παντων τουτων. Και ελαλησε προς εμε και μοι εφανερωσε την ερμηνειαν των πραγματων.17Ταυτα τα μεγαλα θηρια, τα οποια ειναι τεσσαρα, ειναι τεσσαρες βασιλεις, οιτινες θελουσιν εγερθη εκ της γης.18Αλλ' οι αγιοι του Υψιστου θελουσι παραλαβει την βασιλειαν και θελουσιν εχει το βασιλειον εις τον αιωνα και εις τον αιωνα του αιωνος.19Τοτε ηθελον να μαθω την αληθειαν περι του τεταρτου θηριου, το οποιον ητο διαφορον απο παντων των αλλων, καθ' υπερβολην τρομερον, του οποιου οι οδοντες ησαν σιδηροι και οι ονυχες αυτου χαλκινοι· κατετρωγε, κατεσυντριβε και κατεπατει το υπολοιπον με τους ποδας αυτου·20και περι των δεκα κερατων, τα οποια ησαν εν τη κεφαλη αυτου και περι του αλλου, το οποιον ανεβη και εμπροσθεν του οποιου επεσον τρια· περι του κερατος λεγω εκεινου, το οποιον ειχεν οφθαλμους και στομα λαλουν μεγαλα πραγματα, του οποιου η οψις ητο ρωμαλεωτερα παρα των συντροφων αυτου.21Εθεωρουν, και το κερας εκεινο εκαμνε πολεμον μετα των αγιων και υπερισχυε κατ' αυτων·22εωσου ηλθεν ο Παλαιος των ημερων και εδοθη η κρισις εις τους αγιους του Υψιστου· και ο καιρος εφθασε και οι αγιοι ελαβον την βασιλειαν.23Και εκεινος ειπε, το θηριον το τεταρτον θελει εισθαι η τεταρτη βασιλεια επι της γης, ητις θελει διαφερει απο πασων των βασιλειων, και θελει καταφαγει πασαν την γην και θελει καταπατησει αυτην και κατασυντριψει αυτην.24Και τα δεκα κερατα ειναι δεκα βασιλεις, οιτινες θελουσιν εγερθη εκ της βασιλειας ταυτης· και κατοπιν αυτων αλλος θελει εγερθη· και αυτος θελει διαφερει των πρωτων και θελει υποταξει τρεις βασιλεις.25Και θελει λαλησει λογους εναντιον του Υψιστου, και θελει κατατρεχει τους αγιους του Υψιστου, και θελει διανοηθη να μεταβαλλη καιρους και νομους· και θελουσι δοθη εις την χειρα αυτου μεχρι καιρου και καιρων και ημισεος καιρου.26Κριτηριον ομως θελει καθησει, και θελει αφαιρεθη η εξουσια αυτου, δια να φθαρη και να αφανισθη εως τελους.27Και η βασιλεια και η εξουσια και η μεγαλωσυνη των βασιλειων των υποκατω παντος του ουρανου θελει δοθη εις τον λαον των αγιων του Υψιστου, του οποιου η βασιλεια ειναι βασιλεια αιωνιος, και πασαι αι εξουσιαι θελουσι λατρευσει και υπακουσει εις αυτον.28Εως ενταυθα ειναι το τελος του πραγματος. Οσον δι' εμε τον Δανιηλ, οι διαλογισμοι μου πολυ με εταραττον και η οψις μου ηλλοιωθη εν εμοι· πλην συνετηρησα το πραγμα εν τη καρδια μου.

If these prophetic subjects appear difficult to us, let us imitate Daniel, who had the desire to know the truth (v. 19) and who asked that he may do so (v. 16). These events, now so near to hand, should interest us for more than one reason. Firstly they concern the form this world of ours will take after the Church has been removed. We can already clearly see arising these trends which will lead to this frightening final scene: oppression and violence (v. 19); the denial of all relationship with God (beasts; read 2 Peter 2:12); the senseless exaltation of man (this horn which rises up and speaks very great things).

Next let us not forget that witnesses called "the saints of the most High" will live through this tragic period. They will have to suffer; they will be worn out (v. 25), but then they will receive the kingdom, and judgment will be given in their favour (vv. 18, 22; Rev. 20:4). And what in v. 14 has been given to the Son of Man will equally be given to the people of the saints of the most High (v. 27). They will have been trodden down (v. 23) by these same "dominions" (v. 27): they in their turn will receive this dominion when the Lord, who beyond all others has been faithful unto death, will associate His own with Himself in grace, in order to reign with them (Ps. 149:5-9).

Δανιήλ 8:1-14
1Εν τω τριτω ετει της βασιλειας του βασιλεως Βαλτασαρ ορασις εφανη εις εμε, εις εμε τον Δανιηλ, μετα την εις εμε φανεισαν προτερον.2Και ειδον εν τη ορασει· και οτε ειδον, ημην εν Σουσοις τη βασιλευουση τη εν τη επαρχια Ελαμ· και ειδον εν τη ορασει και εγω ημην πλησιον του ποταμου Ουλαι.3Και εσηκωσα τους οφθαλμους μου και ειδον και ιδου, ιστατο εμπροσθεν του ποταμου κριος εις εχων κερατα· και τα κερατα ησαν υψηλα, το εν ομως υψηλοτερον του αλλου· και το υψηλοτερον εξεφυτρωσεν υστερον.4Ειδον τον κριον κερατιζοντα προς δυσιν και προς βορραν και προς νοτον· και ουδεν θηριον ηδυνατο να σταθη εμπροσθεν αυτου και δεν υπηρχεν ο ελευθερων εκ της χειρος αυτου· αλλ' εκαμνε κατα την θελησιν αυτου και εμεγαλυνθη.5Ενω δε εγω εσκεπτομην, ιδου, τραγος ηρχετο απο της δυσεως επι προσωπον πασης της γης και δεν ηγγιζε το εδαφος· και ο τραγος ειχε κερας περιβλεπτον μεταξυ των οφθαλμων αυτου.6Και ηλθεν εως του κριου του εχοντος τα δυο κερατα, τον οποιον ειδον ισταμενον εμπροσθεν του ποταμου, και εδραμε προς αυτον εν τη ορμη της δυναμεως αυτου.7Και ειδον αυτον οτι επλησιασεν εις τον κριον και εξηγριωθη κατ' αυτου και εκτυπησε τον κριον και συνετριψε τα δυο κερατα αυτου· και δεν ητο δυναμις εν τω κριω να σταθη εμπροσθεν αυτου, αλλ' ερριψεν αυτον κατα γης και κατεπατησεν αυτον· και δεν υπηρχεν ο ελευθερων τον κριον εκ της χειρος αυτου.8Δια τουτο ο τραγος εμεγαλυνθη σφοδρα· και οτε ενεδυναμωθη, συνετριβη το κερας το μεγα· και αντ' αυτου ανεβησαν τεσσαρα αλλα περιβλεπτα προς τους τεσσαρας ανεμους του ουρανου.9Και εκ του ενος εξ αυτων εξηλθεν εν κερας μικρον, το οποιον εμεγαλυνθη καθ' υπερβολην προς τον νοτον και προς την ανατολην και προς την γην της δοξης·10και εμεγαλυνθη εως του στρατευματος του ουρανου· και ερριψεν εις την γην μερος εκ της στρατιας και εκ των αστερων και κατεπατησεν αυτα·11μαλιστα εμεγαλυνθη εως κατα του αρχοντος του στρατευματος· και αφηρεσεν απ' αυτου την παντοτεινην θυσιαν, και το αγιον κατοικητηριον αυτου κατεβληθη·12και το στρατευμα παρεδοθη εις αυτον μετα της παντοτεινης θυσιας εξ αιτιας της παραβασεως, και ερριψε κατα γης την αληθειαν· και επραξε και ευωδωθη.13Τοτε ηκουσα αγιου τινος λαλουντος· και αλλος αγιος ελεγε προς τον δεινα λαλουντα, Εως ποτε θελει διαρκει ορασις η περι της παντοτεινης θυσιας και της παραβασεως, ητις φερει την ερημωσιν, και το αγιαστηριον και το στρατευμα παραδιδονται εις καταπατησιν;14Και ειπε προς εμε, Εως δυο χιλιαδων και τριακοσιων ημερονυκτιων· τοτε το αγιαστηριον θελει καθαρισθη.

The new vision, given to Daniel before the end of the first empire (v. 1), looks on already to the connection between the second kingdom (Persia) and the third (Greece), and also to the final phase of the latter. The Medo-Persian dominion (the ram) must be struck down and ousted by "the he-goat", that is the Grecian empire. This in its turn was to be dismembered on the death of Alexander the Great and to be shared between four of his generals (v. 8). In every detail, this vision has been remarkably confirmed by history. After this, the prophecy, without any transition, passes right over this present period and takes us to the "time of the end" (v. 17). While the West is to be governed by "the Beast" (Dan. 7), another extremely powerful personality will arise in the East, in the place once occupied by one of the other "horns". This is the Assyrian, mentioned by other prophets. His sole ambition will be to become great, to lift himself ever higher. He will reach out in the direction of "the pleasant land" (Israel, v. 9); in his profane rashness he will put a stop to the worship of God at Jerusalem. Nothing will match his pride and folly. And yet! . . . to trample under foot heavenly gifts and the sacrifice of Christ, to cast the truth down to the ground, this is the attitude of all those who deny the faith (vv. 9, 12).

Δανιήλ 8:15-27
15Και οτε εγω ο Δανιηλ ειδον την ορασιν και εζητουν την εννοιαν, τοτε ιδου, εσταθη εμπροσθεν μου ως θεα ανθρωπου·16και ηκουσα φωνην ανθρωπου εν μεσω του Ουλαι, ητις εκραξε και ειπε, Γαβριηλ, καμε τον ανθρωπον τουτον να εννοηση την ορασιν.17Και ηλθε πλησιον οπου ισταμην· και οτε ηλθεν, ετρομαξα και επεσον επι προσωπον μου· ο δε ειπε προς εμε, Εννοησον, υιε ανθρωπου· διοτι η ορασις ειναι δια τους εσχατους καιρους.18Και ενω ελαλει προς εμε, εγω ημην βεβυθισμενος εις βαθυν υπνον με το προσωπον μου επι την γην· πλην με ηγγισε και με εκαμε να σταθω ορθιος.19Και ειπεν, Ιδου, εγω θελω σε καμει να γνωρισης τι θελει συμβη εν τοις εσχατοις της οργης· διοτι εν τω ωρισμενω καιρω θελει εισθαι το τελος.20Ο κριος, τον οποιον ειδες, ο εχων τα δυο κερατα, ειναι οι βασιλεις της Μηδιας και της Περσιας.21Και ο τριχωτος τραγος ειναι ο βασιλευς της Ελλαδος· και το κερας το μεγα, το μεταξυ των οφθαλμων αυτου, αυτος ειναι ο πρωτος βασιλευς.22Το δε οτι συνετριβη και ανεβησαν τεσσαρα αντ' αυτου, δηλοι οτι τεσσαρα βασιλεια θελουσιν εγερθη εκ του εθνους τουτου· πλην ουχι κατα την δυναμιν αυτου.23Και εν τοις εσχατοις καιροις της βασιλειας αυτων, οταν αι ανομιαι φθασωσιν εις το πληρες, θελει εγερθη βασιλευς σκληροπροσωπος και συνετος εις πανουργιας.24Και η δυναμις αυτου θελει εισθαι ισχυρα, ουχι ομως εξ ιδιας αυτου δυναμεως· και θελει αφανιζει εξαισιως και θελει ευοδουσθαι και κατορθονει και θελει αφανιζει τους ισχυρους και τον λαον τον αγιον.25Και δια της πανουργιας αυτου θελει καμει να ευοδουται η απατη εν τη χειρι αυτου· και θελει μεγαλυνθη εν τη καρδια αυτου και εν ειρηνη θελει αφανισει πολλους· και θελει σηκωθη κατα του Αρχοντος των αρχοντων· πλην θελει συντριφθη ανευ χειρος.26Και η ρηθεισα ορασις περι των ημερονυκτιων ειναι αληθης· συ λοιπον σφραγισον την ορασιν, διοτι ειναι δια ημερας πολλας.27Και εγω ο Δανιηλ ελιποθυμησα και ημην ασθενης ημερας τινας· μετα ταυτα εσηκωθην και εκαμνον τα εργα του βασιλεως· εθαυμαζον δε δια την ορασιν και δεν υπηρχεν ο εννοων.

The angel Gabriel is sent to explain to Daniel the vision which has frightened him so much. In the latter times of the kingdom yet to come – that of the North, the Grecian empire – when man's wickedness will have reached its climax (v. 23), a king will arise called the Assyrian, different from the little horn of Daniel 7. This man will make use of his extraordinary intelligence to do evil (vv. 24, 25). Finally he will dare to attack Christ. Then he will be broken by God's direct intervention ("without hand"), in contrast to those empires in whose history we see God using the one to overthrow the other (Job 34:20).

Thus this chapter has shown us how the horns of the ram (the Medo-Persian empire) have been broken and replaced by the horn of the he-goat (the Grecian empire), and afterwards by the arrogant king himself. God allows this man to arise, to dispose of his rivals, to fill the earth with his exploits, but his end is to be broken (Prov. 6:15). History supplies us with more than one example of men of his type. Such was Alexander, called "the Great", that impetuous conqueror who died at 33 years of age, after having won an immense empire. He illustrates no doubt better than many others those words of the Lord Jesus, "What is a man profited, if he shall gain the whole world, and lose his own soul?" (Matt. 16:26).

Δανιήλ 9:1-14
1Εν τω πρωτω ετει του Δαρειου, του υιου του Ασσουηρου, εκ του σπερματος των Μηδων, οστις εβασιλευσεν επι το βασιλειον των Χαλδαιων,2εν τω πρωτω ετει της βασιλειας αυτου, εγω ο Δανιηλ ενοησα εν τοις βιβλιοις τον αριθμον των ετων, περι των οποιων ο λογος του Κυριου εγεινε προς Ιερεμιαν τον προφητην, οτι ηθελον συμπληρωθη εβδομηκοντα ετη εις τας ερημωσεις της Ιερουσαλημ.3Και εστρεψα το προσωπον μου προς Κυριον τον Θεον, δια να καμω προσευχην και δεησεις εν νηστεια και σακκω και σποδω·
4και εδεηθην προς Κυριον τον Θεον μου και εξωμολογηθην και ειπον, Ω Κυριε, ο μεγας και φοβερος Θεος, ο φυλαττων την διαθηκην και το ελεος προς τους αγαπωντας αυτον και τηρουντας τας εντολας αυτου·5ημαρτησαμεν και ηνομησαμεν και ησεβησαμεν και απεστατησαμεν και εξεκλιναμεν απο των εντολων σου και απο των κρισεων σου.6Και δεν υπηκουσαμεν εις τους δουλους σου τους προφητας, οιτινες ελαλουν εν τω ονοματι σου προς τους βασιλεις ημων, τους αρχοντας ημων και τους πατερας ημων, και προς παντα τον λαον της γης.7Εις σε, Κυριε, ειναι η δικαιοσυνη, εις ημας δε η αισχυνη του προσωπου, ως εν τη ημερα ταυτη, εις τους ανδρας του Ιουδα και εις τους κατοικους της Ιερουσαλημ και εις παντα τον Ισραηλ, τους εγγυς και τους μακραν, κατα παντας τους τοπους οπου εδιωξας αυτους, δια την παραβασιν αυτων, την οποιαν παρεβησαν εις σε.8Κυριε, εις ημας ειναι η αισχυνη του προσωπου, εις τους βασιλεις ημων, τους αρχοντας ημων και εις τους πατερας ημων, οιτινες ημαρτησαμεν εις σε.9Εις Κυριον τον Θεον ημων ειναι οι οικτιρμοι και αι αφεσεις· διοτι απεστατησαμεν απ' αυτου,10και δεν υπηκουσαμεν εις την φωνην Κυριου του Θεου ημων, να περιπατωμεν εν τοις νομοις αυτου, τους οποιους εθεσεν ενωπιον ημων δια των δουλων αυτου των προφητων.11Και πας ο Ισραηλ παρεβη τον νομον σου και εξεκλινε δια να μη υπακουη εις την φωνην σου· δια τουτο εξεχυθη εφ' ημας η καταρα και ο ορκος ο γεγραμμενος εν τω νομω του Μωυσεως, δουλου του Θεου· διοτι ημαρτησαμεν εις αυτον.12Και εβεβαιωσε τους λογους αυτου, τους οποιους ελαλησεν εναντιον ημων και εναντιον των κριτων ημων, οιτινες μας εκρινον, φερων εφ' ημας κακον μεγα· διοτι δεν εγεινεν υποκατω παντος του ουρανου, ως εγεινεν εν Ιερουσαλημ.13Ως ειναι γεγραμμενον εν τω νομω Μωυσεως, απαν το κακον τουτο ηλθεν εφ' ημας· πλην δεν εδεηθημεν ενωπιον Κυριου του Θεου ημων, δια να επιστρεψωμεν απο των ανομιων ημων και να προσεξωμεν εις την αληθειαν σου·14δια τουτο ο Κυριος εγρηγορησεν επι το κακον και εφερεν αυτο εφ' ημας· διοτι δικαιος ειναι Κυριος ο Θεος ημων εν πασι τοις εργοις αυτου, οσα πραττει· επειδη ημεις δεν υπηκουσαμεν εις την φωνην αυτου.

This beautiful chapter shows us Daniel making use of the two resources which are always at our disposal: the Word and prayer. This time he is not instructed by a vision, but by searching the Scriptures. They teach him:
1. that Israel's deliverance is near (v. 2; read Jer. 29:10 . . .);
2. for what motive the hand of God has struck down and scattered his people and on what conditions restoration can take place (v. 2; read Lev. 26:40 . . .);
3. the right attitude, so that God may hear and forgive (read 1 Kings 8:47 . . .).

Turning towards Jerusalem, Daniel takes up word for word the expressions uttered by Solomon, "We have sinned, and have committed iniquity, and have done wickedly . . ." (vv. 5, 15; Dan. 6:10). Not only is Daniel presented to us as beyond reproach, but also as one who suffered, during a lifetime of exile, the consequences of the sins of others. But note! He nevertheless confesses the iniquity as being his own; he experiences the grief and humiliation before God that result from it; he takes on himself the transgressions of his people. This is what Christ has done perfectly. Devoid of all sin, He has taken up our sins and has confessed them as if they were His, enduring alone in our stead the chastisement we had deserved (Ps. 40:12).

Δανιήλ 9:15-27
15Και τωρα, Κυριε ο Θεος ημων, οστις εξηγαγες τον λαον σου εκ γης Αιγυπτου εν χειρι κραταια και εκαμες εις σεαυτον ονομα, ως εν τη ημερα ταυτη, ημαρτησαμεν, ησεβησαμεν.16Κυριε, κατα πασας τας δικαιοσυνας σου ας αποστραφη, δεομαι, ο θυμος σου και η οργη σου απο της πολεως σου Ιερουσαλημ, του ορους του αγιου σου· διοτι δια τας αμαρτιας ημων και δια τας ανομιας των πατερων ημων η Ιερουσαλημ και ο λαος σου κατεσταθημεν ονειδος εις παντας τους περιξ ημων.17Τωρα λοιπον εισακουσον, Θεε ημων, την προσευχην του δουλου σου και τας δεησεις αυτου, και επιλαμψον το προσωπον σου, ενεκεν του Κυριου, επι το ηρημωμενον αγιαστηριον σου.18Κλινον, Θεε μου, το ωτιον σου και ακουσον· ανοιξον τους οφθαλμους σου και ιδε τας ερημωσεις ημων και την πολιν, επι την οποιαν εκληθη το ονομα σου· διοτι ημεις δεν προσφερομεν τας ικεσιας ημων ενωπιον σου δια τας δικαιοσυνας ημων, αλλα δια τους πολλους οικτιρμους σου.19Κυριε, εισακουσον· Κυριε, συγχωρησον· Κυριε, ακροασθητι και καμε· μη χρονισης, ενεκεν σου, Θεε μου· διοτι το ονομα σου εκληθη επι την πολιν σου και επι τον λαον σου.
20Και ενω εγω ελαλουν ετι και προσηυχομην και εξωμολογουμην την αμαρτιαν μου και την αμαρτιαν του λαου μου Ισραηλ, και προσεφερον την ικεσιαν μου ενωπιον Κυριου του Θεου μου περι του ορους του αγιου του Θεου μου,21και ενω εγω ελαλουν ετι εν τη προσευχη, ο ανηρ Γαβριηλ, τον οποιον ειδον εν τη ορασει κατ' αρχας, πετων ταχεως με ηγγισε περι την ωραν της εσπερινης θυσιας·22και με συνετισε και ελαλησε μετ' εμου και ειπε, Δανιηλ, τωρα εξηλθον δια να σε καμω να λαβης συνεσιν.23Εν τη αρχη των ικεσιων σου εξηλθεν η προσταγη και εγω ηλθον να δειξω τουτο εις σε· διοτι εισαι σφοδρα αγαπητος· δια τουτο εννοησον τον λογον και καταλαβε την οπτασιαν.24Εβδομηκοντα εβδομαδες διωρισθησαν επι τον λαον σου και επι την πολιν την αγιαν σου, δια να συντελεσθη η παραβασις και να τελειωσωσιν αι αμαρτιαι, και να γεινη εξιλεωσις περι της ανομιας και να εισαχθη δικαιοσυνη αιωνιος και να σφραγισθη ορασις και προφητεια και να χρισθη ο Αγιος των αγιων.25Γνωρισον λοιπον και καταλαβε οτι απο της εξελευσεως της προσταγης του να ανοικοδομηθη η Ιερουσαλημ εως του Χριστου του ηγουμενου θελουσιν εισθαι εβδομαδες επτα και εβδομαδες εξηκοντα δυο· θελει οικοδομηθη παλιν η πλατεια και το τειχος, μαλιστα εν καιροις στενοχωριας.26Και μετα τας εξηκοντα δυο εβδομαδας θελει εκκοπη ο Χριστος, πλην ουχι δι' εαυτον· και ο λαος του ηγουμενου, οστις θελει ελθει, θελει αφανισει την πολιν και το αγιαστηριον· και το τελος αυτης θελει ελθει μετα κατακλυσμου, και εως του τελους του πολεμου ειναι διωρισμενοι αφανισμοι.27Και θελει στερεωσει την διαθηκην εις πολλους εν μια εβδομαδι· και εν τω ημισει της εβδομαδος θελει παυσει η θυσια και η προσφορα, και επι το πτερυγιον του Ιερου θελει εισθαι το βδελυγμα της ερημωσεως, και εως της συντελειας του καιρου θελει δοθη διορια επι την ερημωσιν.

Daniel is not acting here as a prophet (cf. v. 6). He is rather making himself Israel's advocate and knows how to find the appropriate arguments to touch the heart of God. He asks Him to intervene . . . "for the Lord's sake" (v. 17), "for thy great mercies" (v. 18), "for thine own sake . . . for thy city and thy people are called by thy name" (v. 19; cf. Ps. 25:11; Lev. 22:32). Such a prayer is infinitely acceptable to God, who hastens to answer it. Again His messenger is Gabriel, the same one as is to be chosen to announce the birth of the Saviour and of His forerunner (Luke 1:19, 26). But here the angel is not charged with a happy message; far from it! He gives Daniel understanding about the following:
1. the rejection of Messiah after 69 (7+62) weeks of years – these 483 (69 x 7) years are to be counted from the beginning of the reconstruction of Jerusalem in the days of Nehemiah;
2. the destruction of the city and of the temple by the Romans under Titus (v. 26);
3. in a time still to come, the tragic mistake on the part of the Jews, blinded by Satan, in receiving instead of Christ a "desolator", the Anti-christ (v. 27 JND trans.).

In Matthew 24:15 . . ., the Lord Jesus solemnly confirms Daniel's prophecies.

Δανιήλ 10:1-14
1Εν τω τριτω ετει του Κυρου, βασιλεως της Περσιας, απεκαλυφθη λογος εις τον Δανιηλ, του οποιου το ονομα εκληθη Βαλτασασαρ· και ο λογος ητο αληθινος και η δυναμις των λεγομενων μεγαλη· και κατελαβε τον λογον και εννοησε την οπτασιαν.2Εν ταις ημεραις εκειναις εγω ο Δανιηλ ημην πενθων τρεις ολοκληρους εβδομαδας.3Αρτον επιθυμητον δεν εφαγον και κρεας και οινος δεν εισηλθεν εις το στομα μου ουδε ηλειψα εμαυτον παντελως, μεχρι συμπληρωσεως τριων ολοκληρων εβδομαδων.4Και την εικοστην τεταρτην ημεραν του πρωτου μηνος, ενω ημην παρα την οχθην του μεγαλου ποταμου, οστις ειναι ο Τιγρις,5εσηκωσα τους οφθαλμους μου και ειδον και ιδου, εις ανθρωπος ενδεδυμενος λινα και αι οσφυες αυτου ησαν περιεζωσμεναι με χρυσιον καθαρον του Ουφαζ,6το δε σωμα αυτου ητο ως βηρυλλιον, και το προσωπον αυτου ως θεα αστραπης, και οι οφθαλμοι αυτου ως λαμπαδες πυρος, και οι βραχιονες αυτου και οι ποδες αυτου ως οψις χαλκου στιλβοντος, και η φωνη των λογων αυτου ως φωνη οχλου.7Και μονος εγω ο Δανιηλ ειδον την ορασιν· οι δε ανδρες οι οντες μετ' εμου δεν ειδον την ορασιν· αλλα τρομος μεγας επεπεσεν επ' αυτους και εφυγον δια να κρυφθωσιν.8Εγω λοιπον εμεινα μονος και ειδον την ορασιν την μεγαλην ταυτην, και δεν απεμεινεν ισχυς εν εμοι· και η ακμη μου μετεστραφη εν εμοι εις μαρασμον και δεν εμεινεν ισχυς εν εμοι.9Ηκουσα ομως την φωνην των λογων αυτου· και ενω ηκουον την φωνην των λογων αυτου, εγω ημην βεβυθισμενος εις βαθυν υπνον επι προσωπον μου και το προσωπον μου επι την γην.
10Και ιδου, χειρ με ηγγισε και με ηγειρεν επι τα γονατα μου και τας παλαμας των χειρων μου.11Και ειπε προς εμε, Δανιηλ, ανηρ σφοδρα αγαπητε, εννοησον τους λογους, τους οποιους εγω λαλω προς σε, και στηθι ορθος· διοτι προς σε απεσταλην τωρα. Και οτε ελαλησε προς εμε τον λογον τουτον, εσηκωθην εντρομος.12Και ειπε προς εμε, Μη φοβου, Δανιηλ· διοτι απο της πρωτης ημερας, καθ' ην εδωκας την καρδιαν σου εις το να εννοης και κακουχησαι ενωπιον του Θεου σου, εισηκουσθησαν οι λογοι σου και εγω ηλθον εις τους λογους σου.13Πλην ο αρχων της βασιλειας της Περσιας ανθιστατο εις εμε εικοσιμιαν ημεραν· αλλ' ιδου, ο Μιχαηλ, εις των πρωτων αρχοντων, ηλθε δια να μοι βοηθηση· και εγω εμεινα εκει πλησιον των βασιλεων της Περσιας.14Και ηλθον να σε καμω να καταλαβης τι θελει συμβη εις τον λαον σου εν ταις εσχαταις ημεραις· διοτι η ορασις ειναι ετι δια πολλας ημερας.

Sometimes God answers the prayers of His own at once. In Daniel 9:21 His word comes to Daniel while he is still praying. Sometimes on the other hand, as in this chapter, He delays His intervention so as to put to the test the reality of our desires and the constancy of our faith. But even if at times we have to pray for a long while before we receive an answer, let us never conclude that God does not listen (1 John 5:14). He assures Daniel that his prayer has been heard from the first day. This v. 12 shows us the moral state that is acceptable to God and is accordingly able to open communication with heaven. Let us hold on to Daniel's secret: he set his heart to understand and chastened himself.

If we compare the vision of vv. 5, 6 with that of John on the isle of Patmos (Rev. 1:13-16), we understand that the One who appears here in all the attributes of sovereign righteousness can only be the Messiah who was cut off (Dan. 9:26) and who will also be glorified. In the presence of such a Person, the godliest of men is overcome with mortal dread. (To be the channel of divine revelation, death must first work in us – 2 Cor. 4:12). But the same gracious word comes to assure Daniel, and later John, "Fear not"; "O man greatly beloved, fear not" (vv. 12, 19).

Δανιήλ 10:15-21; Δανιήλ 11:1-9
15Και ενω ελαλει τοιουτους λογους προς εμε, εβαλον το προσωπον μου προς την γην και εγεινα αφωνος.16Και ιδου, ως θεα υιου ανθρωπου ηγγισε τα χειλη μου· τοτε ηνοιξα το στομα μου και ελαλησα και ειπον προς τον ισταμενον εμπροσθεν μου, Κυριε μου, εξ αιτιας της ορασεως συνεστραφησαν τα εντοσθια μου εν εμοι και δεν εμεινεν ισχυς εν εμοι.17Και πως δυναται ο δουλος τουτου του κυριου μου να λαληση μετα του κυριου μου τουτου; εν εμοι βεβαιως απο του νυν δεν υπαρχει ουδεμια ισχυς αλλ' ουδε πνοη εμεινεν εν εμοι.18Και με ηγγισε παλιν ως θεα ανθρωπου και με ενισχυσε,19και ειπε, Μη φοβου, ανηρ σφοδρα αγαπητε· ειρηνη εις σε· ανδριζου και ισχυε. Και ενω ελαλει προς εμε, ενισχυθην και ειπον, Ας λαληση ο κυριος μου· διοτι με ενισχυσας.20Και ειπεν, Εξευρεις δια τι ηλθον προς σε; τωρα δε θελω επιστρεψει να πολεμησω μετα του αρχοντος της Περσιας· και οταν εξελθω, ιδου, ο αρχων της Ελλαδος θελει ελθει.21Πλην θελω σοι αναγγειλει το γεγραμμενον εν τη γραφη της αληθειας· και δεν ειναι ουδεις ο αγωνιζομενος μετ' εμου υπερ τουτων, ειμη Μιχαηλ ο αρχων υμων.
1Και εγω εν τω πρωτω ετει Δαρειου του Μηδου ισταμην δια να κραταιωσω και να ενδυναμωσω αυτον.2Και τωρα θελω σοι αναγγειλει την αληθειαν. Ιδου, οτι τρεις βασιλεις θελουσιν εγερθη εν τη Περσια· και ο τεταρτος θελει εισθαι πολυ πλουσιωτερος παρα παντας· και αφου κραταιωθη εν τω πλουτω αυτου, θελει διεγειρει το παν εναντιον του βασιλειου της Ελλαδος.3Και θελει σηκωθη βασιλευς δυνατος και θελει εξουσιαζει εν δυναμει μεγαλη και καμει κατα την θελησιν αυτου.4Και καθως σταθη, θελει συντριφθη η βασιλεια αυτου και θελει διαιρεθη εις τους τεσσαρας ανεμους του ουρανου· πλην ουχι εις τους απογονους αυτου, ουδε κατα την εξουσιαν αυτου, με την οποιαν εξουσιασε· διοτι η βασιλεια αυτου θελει εκριζωθη και διαμερισθη εις αλλους, εκτος τουτων.
5Και ο βασιλευς του νοτου θελει ισχυσει, και εις εκ των αρχοντων αυτου· και θελει ισχυσει υπερ αυτον και θελει εξουσιασει· η εξουσια αυτου θελει εισθαι εξουσια μεγαλη.6Και μετα ετη θελουσι συζευχθη· και η θυγατηρ του βασιλεως του νοτου θελει ελθει προς τον βασιλεα του βορρα, δια να καμη συμφιλιωσιν· πλην αυτη δεν θελει αναχαιτισει την δυναμιν του βραχιονος ουδε το σπερμα αυτου θελει σταθη· αλλα θελει παραδοθη αυτη και οι φεροντες αυτην και το γεννηθεν εξ αυτης και ο ενισχυων αυτην εν καιροις.7Εκ του βλαστου ομως των ριζων αυτης θελει σηκωθη τις αντ' αυτου, και ελθων μετα δυναμεως θελει εισελθει εις τα οχυρωματα του βασιλεως του βορρα και θελει ενεργησει εναντιον αυτων και υπερισχυσει·8και προσετι θελει φερει αιχμαλωτους εις την Αιγυπτον τους θεους αυτων, μετα των χωνευτων αυτων, μετα των πολυτιμων σκευων αυτων, των αργυρων και των χρυσων· και αυτος θελει σταθη ετη τινα υπερ τον βασιλεα του βορρα.9Εκεινος δε θελει εισελθει εις το βασιλειον του βασιλεως του νοτου, πλην θελει επιστρεψει εις την γην αυτου.

Before we consider the visible aspect of this prophecy, ch. 10 gives us a view of its hidden aspect: the heavenly counterpart of events down here. All the time the great men of this world think they are free, they are really like puppets; they are activated from above by satanic "principalities and powers", which pull the strings, as it were, of their desires (Eph. 2:2). But God also has legions of angels with their leaders (Heb. 1:14), and, marvellous fact, we can bring into operation their invisible strength by our prayers, so as to fight the same battles as, and share the experience of Elijah and Daniel that "the effectual fervent prayer of a righteous man availeth much" (James 5:16).

In ch. 11, God unfolds before His prophet a wide vista of the events about to take place. Three Persian monarchs were to arise: Cambyses II, "Smerdis" the magician and Darius Hystaspes (respectively identified in Ezra 4:6-7 and 24). After them, the rich and powerful Xerxes (Ahasuerus of the Book of Esther) would mount a strong attack against Greece. Then would come the rapid rise to power of Alexander the Great (vv. 3, 4), the even more rapid dispersal of his kingdom to the "four winds" (striking illustration of the Book of Ecclesiastes), followed by the long drawn out struggles between his two principal successors.

Δανιήλ 11:10-28
10Οι δε υιοι αυτου θελουσιν εγερθη εις πολεμον και συναξει πληθος δυναμεων πολλων· και εις εξ αυτων θελει ελθει εν ορμη και πλημμυρησει και διαβη· και θελει επανελθει και εγερθη εις μαχην εως του οχυρωματος αυτου.11Και ο βασιλευς του νοτου θελει εξαγριωθη και θελει εξελθει και πολεμησει μετ' αυτου, μετα του βασιλεως του βορρα· οστις θελει παραταξει πληθος πολυ· το πληθος ομως θελει παραδοθη εις την χειρα αυτου.12Και αφου παταξη το πληθος, η καρδια αυτου θελει υψωθη· και θελει καταβαλει μυριαδας, πλην δεν θελει κραταιωθη.13Και ο βασιλευς του βορρα θελει επιστρεψει και θελει παραταξει πληθος περισσοτερον παρα το πρωτον, και θελει ελθει εν ορμη εν τω τελει των ωρισμενων ετων μετα δυναμεως μεγαλης και μετα πλουτου πολλου.14Και εν τοις καιροις εκεινοις πολλοι θελουσι σηκωθη εναντιον του βασιλεως του νοτου· και οι λυμεωνες εκ του λαου σου θελουσιν επαρθη δια να εκπληρωσωσιν ορασιν· πλην θελουσι πεσει.15Και ο βασιλευς του βορρα θελει ελθει και υψωσει προχωμα και κυριευσει τας οχυρας πολεις· και οι βραχιονες του νοτου δεν θελουσιν αντισταθη ουδε το πληθος των εκλεκτων αυτου, και δεν θελει εισθαι δυναμις προς αντιστασιν.16Και ο ερχομενος εναντιον αυτου θελει καμει κατα την θελησιν αυτου και δεν θελει εισθαι ο ανθισταμενος εις αυτον· και θελει σταθη εν τη γη της δοξης, ητις θελει αναλωθη υπο των χειρων αυτου.17Και θελει στηριξει το προσωπον αυτου εις το να εισελθη μετα της δυναμεως παντος του βασιλειου αυτου, και ευθυτης θελει εισθαι μετ' αυτου· και θελει ενεργησει· και θελει δωσει εις αυτον θυγατερα γυναικων, διαφθειρων αυτην· πλην αυτη δεν θελει σταθη ουδε θελει εισθαι υπερ αυτου.18Επειτα θελει στρεψει το προσωπον αυτου προς τας νησους και θελει κυριευσει πολλας· αλλ' ηγεμων τις θελει παυσει το εξ αυτου ονειδος· εκτος τουτου θελει επιστρεψει το ονειδος αυτου επ' αυτον.19Τοτε θελει στρεψει το προσωπον αυτου προς τα οχυρωματα της γης αυτου· πλην θελει προσκοψει και πεσει και δεν θελει ευρεθη.20Και αντ' αυτου θελει σηκωθη τυραννος, οστις θελει καμει να παρελθη η δοξα του βασιλειου· πλην εν ολιγαις ημεραις θελει αφανισθη και ουχι εν οργη ουδε εν μαχη.
21Και αντ' αυτου θελει σηκωθη εξουθενημενος τις, εις τον οποιον δεν θελουσι δωσει τιμην βασιλικην· αλλα θελει ελθει ειρηνικως και κυριευσει το βασιλειον εν κολακειαις.22Και οι βραχιονες του κατακλυζοντος θελουσι κατακλυσθη εμπροσθεν αυτου και θελουσι συντριφθη, και αυτος ετι ο αρχων της διαθηκης.23Και μετα την συμμαχιαν την μετ' αυτου θελει φερεσθαι δολιως· διοτι θελει αναβη και υπερισχυσει μετα ολιγον λαου.24Θελει ελθει μαλιστα ειρηνικως επι τους παχυτερους τοπους της επαρχιας, και θελει καμει ο, τι δεν εκαμον οι πατερες αυτου ουδε οι πατερες των πατερων αυτου· θελει διαμοιρασει μεταξυ αυτων διαρπαγμα και λαφυρα και πλουτη, και θελει μηχανευθη τας μηχανας αυτου κατα των οχυρωματων και τουτο μεχρι καιρου.25Και θελει διεγειρει την δυναμιν αυτου και την καρδιαν αυτου εναντιον του βασιλεως του νοτου μετα δυναμεως μεγαλης· και ο βασιλευς του νοτου θελει εγερθη εις πολεμον μετα δυναμεως μεγαλης και ισχυρας σφοδρα· πλην δεν θελει δυνηθη να σταθη, διοτι θελουσι μηχανευθη μηχανας κατ' αυτου.26Και οι τρωγοντες τα εδεσματα αυτου θελουσι συντριψει αυτον, και το στρατευμα αυτου θελει πλημμυρησει, και πολλοι θελουσι πεσει πεφονευμενοι.27Αι δε καρδιαι αμφοτερων τουτων των βασιλεων θελουσιν εισθαι εν τη πονηρια και θελουσι λαλει ψευδη εν τη αυτη τραπεζη· αλλα τουτο δεν θελει ευδοκιμησει, επειδη ετι το τελος θελει εισθαι εν τω ωρισμενω καιρω.28Τοτε θελει επιστρεψει εις την γην αυτου μετα μεγαλου πλουτου· και η καρδια αυτου θελει εισθαι εναντιον της διαθηκης της αγιας· και θελει ενεργησει και θελει επιστρεψει εις την γην αυτου.

This chapter announces and relates in detail the rivalry between two of the four dynasties which were to share between them Alexander's Grecian empire. In this king of the North we can identify the dynasty of the Seleucids, governing the countries situated to the north of Palestine: Syria, Asia Minor; whilst the kings of the South are the Ptolemies, in possession of Egypt. Between these two competing powers would alternate wars and peace treaties, accompanied by human flatteries, blackmail and threats, diplomatic marriages and assassinations. Relationships between the nations have hardly changed since then, and the history books present but a sad reflection of what the human heart contains: greed (v. 8), violence and crimes (v. 14), immorality (v. 17), deceit (v. 23), corruption (v. 24), treachery (v. 26), lies (v. 27).

These conflicts over the land of Israel (v. 16) kept these proud monarchies at odds for a few years, but after two thousand years how futile the conflicts appear.

International politics in the time of the Ptolemy and Seleucid kings are described here beforehand in such a precise manner that some unbelievers, who could not understand this, have done all they can to try to demonstrate that this chapter could only have been written after the happenings it foretells.

Δανιήλ 11:29-45
29Εν τω ωρισμενω καιρω θελει επιστρεψει και ελθει προς τον νοτον· πλην η εσχατη φορα δεν θελει εισθαι ως η πρωτη,30διοτι τα πλοια των Κηττιαιων θελουσιν ελθει εναντιον αυτου, και θελει ταπεινωθη και επιστρεψει και θυμωθη εναντιον της διαθηκης της αγιας· και θελει ενεργησει και επιστρεψει και θελει συνεννοηθη μετα των εγκαταλιποντων την διαθηκην την αγιαν.31Και βραχιονες θελουσιν εγερθη εξ αυτου, και θελουσι βεβηλωσει το αγιαστηριον της δυναμεως και αφαιρεσει την παντοτεινην θυσιαν και στησει το βδελυγμα της ερημωσεως.32Και τους ανομουντας εις την διαθηκην θελει διαφθειρει εν κολακειαις· ο λαος ομως, οστις γνωριζει τον Θεον αυτου, θελει ισχυσει και κατορθωσει.33Και οι συνετοι του λαου θελουσι διδαξει πολλους· πλην θελουσι πεσει δια ρομφαιας και δια φλογος, δι' αιχμαλωσιας και δια λαφυραγωγιας, πολλων ημερων.34Και οταν πεσωσι, θελουσι βοηθηθη μικραν βοηθειαν· πολλοι ομως θελουσι προστεθη εις αυτους εν κολακειαις.35Και εκ των συνετων θελουσι πεσει, δια να δοκιμασθωσι και να καθαρισθωσι και να λευκανθωσιν, εως του εσχατου καιρου· διοτι και τουτο θελει γεινει εν τω ωρισμενω καιρω.36Και ο βασιλευς θελει καμει κατα την θελησιν αυτου, και θελει υψωθη και μεγαλυνθη υπερανω παντος Θεου, και θελει μεγαλορρημονησει κατα του Θεου των θεων, και θελει ευημερει, εωσου συντελεσθη η οργη· διοτι το ωρισμενον θελει γεινει.37Και δεν θελει φροντιζει περι των θεων των πατερων αυτου ουδε περι επιθυμιας γυναικων ουδε θελει φροντιζει περι ουδενος θεου, διοτι θελει μεγαλυνθη υπερανω παντων.38Τον δε θεον Μαουζειμ θελει δοξασει επι του τοπου αυτου· και θεον, τον οποιον οι πατερες αυτου δεν εγνωρισαν, θελει τιμησει με χρυσον και αργυρον και με πολυτιμους λιθους και με πραγματα επιθυμητα.39Ουτω θελει καμει εις τα οχυρωματα Μαουζειμ μετα θεου αλλοτριου· οσοι γνωρισωσιν αυτον, εις αυτους θελει πληθυνει δοξαν και θελει καμει αυτους να εξουσιασωσιν επι πολλων, και την γην θελει διαμοιρασει με τιμην.40Και εν τω εσχατω καιρω ο βασιλευς του νοτου θελει συγκερατισθη μετ' αυτου· και ο βασιλευς του βορρα θελει ελθει εναντιον αυτου ως ανεμοστροβιλος, μετα αμαξων και μετα ιππεων και μετα πολλων πλοιων· και θελει ελθει εις τους τοπους και θελει πλημμυρησει και διαβη·41θελει εισελθει ετι εις την γην της δοξης και πολλοι τοποι θελουσι καταστραφη· ουτοι ομως θελουσι διασωθη εκ της χειρος αυτου, ο Εδωμ και ο Μωαβ και οι πρωτοι των υιων Αμμων.42Και θελει εκτεινει την χειρα αυτου επι τους τοπους· και η γη της Αιγυπτου δεν θελει εκφυγει.43Και θελει κυριευσει τους θησαυρους του χρυσιου και του αργυριου και παντα τα επιθυμητα της Αιγυπτου· και οι Λιβυες και οι Αιθιοπες θελουσιν εισθαι κατοπιν των βηματων αυτου.44Πλην αγγελιαι εκ της ανατολης και εκ του βορρα θελουσι ταραξει αυτον· δια τουτο θελει εκβη μετα θυμου μεγαλου, δια να αφανιση και να εξολοθρευση πολλους.45Και θελει στησει τας σκηνας της βασιλικης αυτου κατοικησεως μεταξυ των θαλασσων επι του ενδοξου ορους της αγιοτητος· πλην θελει ελθει εις το τελος αυτου και δεν θελει υπαρχει ο βοηθων αυτον.

"No prophecy of the scripture is of any private interpretation" (2 Peter 1:20). From v. 36 onwards, as the Lord's own words confirm, the events described are still future; intermediate events serve as a kind of preview and introduction to what is still to take place. Thus Antiochus Epiphanes, obviously referred to in v. 31, the king of Syria who, to avenge himself against the Jews, erected an idol-altar to Zeus in the Temple and then sacrificed a sow on it, is mainly a type of the future king of the North, or the Assyrian. To this prophetic personage vv. 40-45 are applicable, whilst vv. 36-39 concern the Anti-Christ, "the king", who in this same time of the end will cause himself to be worshipped at Jerusalem. He will be the awaited super-man, reuniting and fulfilling in his person, under Satan's domination, all the perverse, proud tendencies of the human heart. He will "do according to his will" (in absolute contrast to Christ – Heb. 10:7); he will utter the worst blasphemies against God, scorn His Christ, raise himself above all other by trade, violence and lies. Such is the spirit of Anti-Christ which it is not difficult to identify already in the world around us.

Δανιήλ 12:1-13
1Και εν τω καιρω εκεινω θελει εγερθη Μιχαηλ, ο αρχων ο μεγας, ο ισταμενος υπερ των υιων του λαου σου· και θελει εισθαι καιρος θλιψεως, οποια ποτε δεν εγεινεν αφου υπηρξεν εθνος, μεχρις εκεινου του καιρου· και εν τω καιρω εκεινω θελει διασωθη ο λαος σου, πας οστις ευρεθη γεγραμμενος εν τω βιβλιω.2Και πολλοι εκ των κοιμωμενων εν τω χωματι της γης θελουσιν εξεγερθη, οι μεν εις αιωνιον ζωην, οι δε εις ονειδισμον και εις καταισχυνην αιωνιον.3Και οι συνετοι θελουσιν εκλαμψει ως η λαμπροτης του στερεωματος· και οι επιστρεφοντες πολλους εις δικαιοσυνην ως οι αστερες, εις τους αιωνας των αιωνων.4Και συ, Δανιηλ, εγκλεισον τους λογους και σφραγισον το βιβλιον, εως του εσχατου καιρου· τοτε πολλοι θελουσι περιτρεχει και η γνωσις θελει πληθυνθη.
5Και εγω ο Δανιηλ εθεωρησα και ιδου, ισταντο δυο αλλοι, εις εντευθεν επι του χειλους του ποταμου και εις εκειθεν επι του χειλους του ποταμου.6Και ειπεν ο εις προς τον ανδρα τον ενδεδυμενον λινα, οστις ητο επανωθεν των υδατων του ποταμου, Εως ποτε θελει εισθαι το τελος των θαυμασιων τουτων;7Και ηκουσα τον ανδρα τον ενδεδυμενον λινα, οστις ητο επανωθεν των υδατων του ποταμου, οτε υψωσε την δεξιαν αυτου και την αριστεραν αυτου εις τον ουρανον και ωμοσεν εις τον ζωντα εις τον αιωνα, οτι θελει εισθαι εις καιρον, καιρους και ημισυ καιρου· και οταν συντελεσθη ο διασκορπισμος της δυναμεως του αγιου λαου, παντα ταυτα θελουσιν εκπληρωθη.8Και εγω ηκουσα, αλλα δεν ενοησα· τοτε ειπον, Κυριε μου, ποιον το τελος τουτων;9Και ειπε, Υπαγε, Δανιηλ· διοτι οι λογοι ειναι κεκλεισμενοι και εσφραγισμενοι εως του εσχατου καιρου.10Πολλοι θελουσι καθαρισθη και λευκανθη και δοκιμασθη· και οι ασεβεις θελουσιν ασεβει· και ουδεις εκ των ασεβων θελει νοησει· αλλ' οι συνετοι θελουσι νοησει.11Και απο του καιρου, καθ' ον η παντοτεινη θυσια αφαιρεθη και το βδελυγμα της ερημωσεως στηθη, θελουσιν εισθαι ημεραι χιλιαι διακοσιαι και ενενηκοντα.12Μακαριος οστις υπομεινη και φθαση εις ημερας χιλιας τριακοσιας και τριακοντα πεντε.13Αλλα συ υπαγε, εως του τελους· και θελεις αναπαυθη και θελεις σταθη εν τω κληρω σου εις το τελος των ημερων.

The fulfilment of the first events described in this prophecy is the guarantee that those announced for the time of the end will doubtless take place. The present time of grace is like a long parenthesis whose interruption to the course of prophecy will soon have lasted two thousand years. It gives to everyone the opportunity to be converted, so as to take shelter from the judgment to come.

Among Daniel's people "everyone that shall be found written in the book" will be delivered (v. 1). Those who are called "wise" will be raised to everlasting life, the others to the horror of "everlasting contempt." Thus will be accomplished the "time appointed" for judgment; the fate of each individual will be positively determined and nothing on earth will stand in the way of the unfolding of the counsels of God. Prophecy, let us not forget, always has Israel in focus. Even the history of Gentile kingdoms is viewed in relation to the chosen people. However, God's thoughts are invariably centred on the glory of Christ. This is why they are sealed and hidden from the wicked, whilst the wise are invited to understand them. And we shall understand them also in so far as we have the glory of the Lord Jesus at heart.

Ωσηέ 1:1-11
1Ο λογος του Κυριου ο γενομενος προς Ωσηε τον υιον του Βεηρι, εν ταις ημεραις Οζιου, Ιωαθαμ, Αχαζ και Εζεκιου, βασιλεων του Ιουδα, και εν ταις ημεραις Ιεροβοαμ, υιου του Ιωας, βασιλεως του Ισραηλ.
2Αρχη του λογου του Κυριου δια του Ωσηε. Και ειπε Κυριος προς τον Ωσηε, Υπαγε, λαβε εις σεαυτον γυναικα πορνειας και τεκνα πορνειας· διοτι η γη κατεπορνευσε, εκκλινασα απο οπισθεν του Κυριου.3Και υπηγε και ελαβε την Γομερ, θυγατερα του Δεβηλαιμ· και συνελαβε και εγεννησεν εις αυτον υιον.4Και ειπε Κυριος προς αυτον, Καλεσον το ονομα αυτου Ιεζραελ· διοτι ετι ολιγον και θελω εκδικησει το αιμα του Ιεζραελ επι τον οικον Ιηου, και θελω καταπαυσει την βασιλειαν του οικου Ισραηλ.5Και εν τη ημερα εκεινη θελω συντριψει το τοξον του Ισραηλ εν τη κοιλαδι του Ιεζραελ.6Και συνελαβεν ετι και εγεννησε θυγατερα. Και ειπε προς αυτον, Καλεσον το ονομα αυτης Λο-ρουχαμμα· διοτι δεν θελω ελεησει πλεον τον οικον Ισραηλ αλλα θελω σηκωσει αυτους διολου.7Τον δε οικον Ιουδα θελω ελεησει και θελω σωσει αυτους δια Κυριου του Θεου αυτων, και δεν θελω σωσει αυτους δια τοξου ουδε δια ρομφαιας ουδε δια πολεμου, δια ιππων ουδε δια ιππεων.
8Και αφου απεγαλακτισε την Λο-ρουχαμμα, συνελαβε και εγεννησεν υιον.9Και ειπε Κυριος, Καλεσον το ονομα αυτου Λο-αμμι· διοτι σεις δεν εισθε λαος μου και εγω δεν θελω εισθαι υμων.10Ο αριθμος ομως των υιων Ισραηλ θελει εισθαι ως η αμμος της θαλασσης, ητις δεν δυναται να μετρηθη ουδε να εξαριθμηθη και εν τω τοπω οπου ελεχθη προς αυτους, δεν εισθε λαος μου, εκει θελει λεχθη προς αυτους, Υιοι του Θεου του ζωντος.11Τοτε θελουσι συναχθη ομου οι υιοι Ιουδα και οι υιοι Ισραηλ, και θελουσι καταστησει εις εαυτους αρχηγον ενα, και θελουσιν αναβη εκ της γης· διοτι μεγαλη θελει εισθαι η ημερα του Ιεζραελ.

The prophecy of Hosea, contemporary with Isaiah, takes us back to the times of the second Book of Kings, before the captivity of Israel and Judah. It is mainly addressed to the ten tribes (often called by the name of Ephraim, their head), who lapsed into idolatry more quickly than Judah. Defiled by their idols, unfaithful to the covenant with their God, Israel is represented by the impure woman the prophet is called upon to take for his wife. Even the names given to his children signify condemnation (cf. Isa. 8:1-4). Let us keep in mind that the expressions to commit whoredom", or "fornication", in these chapters means to turn away from God and to be joined to idols. Israel have themselves broken the links uniting them with the LORD. Nevertheless v. 10, quoted by Paul in Romans, teaches us that Israel's transgression has had an unexpected and marvellous result: believers "not of the Jews only, but also of the Gentiles" are henceforth called "children of the living God" (Rom. 9:24-26). This living God becomes a Father. The sentence "Lo-ammi" (not my people) pronounced on guilty Israel is followed by the call of a heavenly people, a family, enjoying with their God and Father an indissoluble relationship, which not even our sins can destroy (1 Peter 2:10).

Ωσηέ 2:1-17
1Ειπατε προς τους αδελφους σας, Αμμι, και προς τας αδελφας σας, Ρουχαμμα.2Κριθητε μετα της μητρος σας, κριθητε· διοτι αυτη δεν ειναι γυνη μου και εγω δεν ειμαι ανηρ αυτης· ας αφαιρεση λοιπον τας πορνειας αυτης απ' εμπροσθεν αυτης και τας μοιχειας αυτης εκ μεσου των μαστων αυτης·3μηποτε εκδυσας γυμνωσω αυτην και αποκαταστησω αυτην καθως εν τη ημερα της γεννησεως αυτης, και θεσω αυτην ως ερημον και καταστησω αυτην ως γην ανυδρον και θανατωσω αυτην εν διψη.4Και δεν θελω ελεησει τα τεκνα αυτης· επειδη ειναι τεκνα πορνειας.5Διοτι η μητηρ αυτων επορνευσεν· η συλλαβουσα αυτα επραξεν αισχυνην· διοτι ειπε, Θελω υπαγει κατοπιν των εραστων μου, οιτινες μοι διδουσι τον αρτον μου και το υδωρ μου, το μαλλιον μου και το λιναριον μου, το ελαιον μου και τα ποτα μου.
6Δια τουτο, ιδου, εγω θελω φραξει την οδον σου με ακανθας και οικοδομησει φραγμον, δια να μη ευρη τας οδους αυτης.7Και θελει τρεξει κατοπιν των εραστων αυτης και δεν θελει φθασει αυτους, και θελει ζητησει αυτους και δεν θελει ευρει· τοτε θελει ειπει, Θελω υπαγει και επιστρεψει προς τον πρωτον μου ανδρα· διοτι καλητερον ητο τοτε εις εμε παρα τωρα.8Και αυτη δεν εγνωριζεν οτι εγω εδωκα εις αυτην τον σιτον και τον οινον και το ελαιον, και επληθυνα το αργυριον εις αυτην και το χρυσιον, με τα οποια κατεσκευασαν τον Βααλ.9Δια τουτο θελω επιστρεψει και λαβει τον σιτον μου εν τω καιρω αυτου και τον οινον μου εν τω διωρισμενω καιρω αυτου, και θελω αφαιρεσει το μαλλιον μου και το λιναριον μου, τα οποια ειχε δια να σκεπαζη την γυμνωσιν αυτης.10Και τωρα θελω αποκαλυψει την ακαθαρσιαν αυτης εμπροσθεν των εραστων αυτης, και ουδεις θελει λυτρωσει αυτην εκ της χειρος μου.11Και θελω καταπαυσει πασαν την ευφροσυνην αυτης, τας εορτας αυτης, τας νεομηνιας αυτης και τα σαββατα αυτης και πασας τας πανηγυρεις αυτης.12Και θελω αφανισει τας αμπελους αυτης και τας συκας αυτης, περι των οποιων ειπε, Μισθωματα μου ειναι ταυτα, τα οποια μοι εδωκαν οι ερασται μου· και θελω καταστησει αυτας δασος, και τα θηρια του αγρου θελουσι κατατρωγει αυτας.13Και θελω επισκεφθη επ' αυτην τας ημερας των Βααλειμ, καθ ' ας εθυμιαζεν εις αυτους και εστολιζετο με τα ενωτια αυτης και τα περιδεραια αυτης και επορευετο κατοπιν των εραστων αυτης, εμε δε ελησμονησε, λεγει Κυριος.
14Δια τουτο, ιδου, εγω θελω εφελκυσει αυτην και θελω φερει αυτην εις την ερημον και θελω λαλησει προς την καρδιαν αυτης.15Και εκειθεν θελω δωσει εις αυτην τους αμπελωνας αυτης και την κοιλαδα του Αχωρ δια θυραν ελπιδος· και θελει ψαλλει εκει ως εν ταις ημεραις της νεοτητος αυτης και ως εν τη ημερα της αναβασεως αυτης απο γης Αιγυπτου.16Και εν τη ημερα εκεινη, λεγει Κυριος, θελεις με καλεσει, Ο ανηρ μου· και δεν θελεις με καλεσει πλεον, Ο Βααλ μου·17διοτι θελω αφαιρεσει τα ονοματα των Βααλειμ απο του στοματος αυτης και δεν θελουσιν αναφερεσθαι πλεον τα ονοματα αυτων.

Israel's case is indefensible (v. 2; cf. Isa. 1:18). After a series of crushing accusations, God pronounces the verdict on the unfaithfulness of His people. "Therefore . . . I will hedge up thy way" (v. 6); "Therefore will I. . . take away my corn . . ." (v. 9); "Therefore . . .", and an even more severe punishment might be expected. But what does v. 14 announce? "Therefore, behold, I will allure her, and bring her into the wilderness, and speak comfortably unto her". Incomparable grace of God! The sin of His people becomes an opportunity for Him to display His infinite mercy. Instead of turning away the ungrateful, guilty "wife", He takes her by the hand, and alone with her, speaks to her in such a way as to touch her heart. But why mention that sinister "Valley of Achor"? Was it not a reminder of the sin of Achan and its tragic consequences? (Joshua 7:26). Well. God has chosen it so as to make it henceforward "a door of hope" (cf. Isa. 65:10). Morally the same applies for us. The valley of trouble (meaning of Achor), the place where we have to do with God about our past sins, becomes "a door of hope". Thus God shows us that our enjoyment of fellowship with Him must begin with the confession of our sins.

Ωσηέ 2:18-23; Ωσηέ 3:1-5
18Και εν τη ημερα εκεινη θελω καμει διαθηκην υπερ αυτων προς τα θηρια του αγρου και προς τα πετεινα του ουρανου και τα ερπετα της γης· τοξον δε και ρομφαιαν και πολεμον θελω συντριψει εκ της γης και θελω κατοικισει αυτους εν ασφαλεια.19Και θελω σε μνηστευθη εις εμαυτον εις τον αιωνα· και θελω σε μνηστευθη εις εμαυτον εν δικαιοσυνη και εν κρισει και εν ελεει και εν οικτιρμοις·20και θελω σε μνηστευθη εις εμαυτον εν πιστει· και θελεις γνωρισει τον Κυριον.21Και εν εκεινη τη ημερα θελω αποκριθη, λεγει Κυριος, θελω αποκριθη προς τους ουρανους, και αυτοι θελουσιν αποκριθη προς την γην·22και η γη θελει αποκριθη προς τον σιτον και τον οινον και το ελαιον· και ταυτα θελουσιν αποκριθη προς τον Ιεζραελ.23Και θελω σπειρει αυτην δι' εμαυτον επι της γης· και θελω ελεησει την ουκ ηλεημενην· και θελω ειπει προς τον ου λαον μου, Λαος μου εισαι· και αυτοι θελουσιν ειπει, Θεος μου εισαι.
1Και ειπε Κυριος προς εμε, Υπαγε ετι, αγαπησον γυναικα, ητις καιτοι αγαπωμενη υπο του φιλου αυτης ειναι μοιχαλις, κατα την αγαπην του Κυριου προς τους υιους Ισραηλ, οιτινες ομως επιβλεπουσιν εις θεους αλλοτριους και αγαπωσι φιαλας οινου.2Και εμισθωσα αυτην εις εμαυτον δια δεκαπεντε αργυρια και εν χομορ κριθης και ημισυ χομορ κριθης.3Και ειπα προς αυτην, Θελεις καθησει δι' εμε πολλας ημερας· δεν θελεις πορνευσει και δεν θελεις εισθαι δι' αλλον· και εγω ομοιως θελω εισθαι δια σε.4Διοτι οι υιοι Ισραηλ θελουσι καθησει πολλας ημερας χωρις βασιλεως και χωρις αρχοντος και χωρις θυσιας και χωρις αγαλματος και χωρις εφοδ και θεραφειμ.5Μετα ταυτα θελουσιν επιστρεψει οι υιοι Ισραηλ και θελουσι ζητησει Κυριον τον Θεον αυτων και Δαβιδ τον βασιλεα αυτων· και θελουσι φοβεισθαι τον Κυριον και την αγαθοτητα αυτου εν ταις εσχαταις ημεραις.

In his own particular abrupt style, the prophet alternates, with no transition, between the description of Israel's tragic state and promises of restoration (vv. 18-23). God's grace will establish new links with His people. They will no longer be slaves, like this wife, whom Hosea bought back (Hosea 3:2); they will no longer say "my master", but "my husband" (Hosea 2:16). "I will betroth thee unto me", the LORD repeats three times so as to seal His engagement (vv. 19, 20). Like the ring on the finger of a young fiancée, this promise should have spoken to the heart of the poor people, to persuade them jealously to keep their affection for the LORD (cf. Jer. 2:2). Similarly, we think of the Church which should be entirely for Christ; "I have espoused you to one husband," says Paul to the Corinthians (2 Cor. 11:2); he also unfolds in Ephesians 5:25-27 what the Lord Jesus has done, what He is doing and what He will do for the Church.

The short prophecy of ch. 3 describes in a striking way the actual condition of the children of Israel: they now have neither a king nor worship (whether of idols or of the LORD, v. 4). Israel's house is empty, swept and garnished, ready for the fulfilment of Matthew 12:45. But afterwards will come their repentance and their re-establishment in divine blessing by the LORD's goodness (v. 5).

Ωσηέ 4:1-19
1Ακουσατε τον λογον του Κυριου, υιοι Ισραηλ· διοτι ο Κυριος εχει κρισιν μετα των κατοικων της γης, επειδη δεν υπαρχει αληθεια ουδε ελεος ουδε γνωσις Θεου επι της γης.2Επιορκια και ψευδος και φονος και κλοπη και μοιχεια επλημμυρησαν, και αιματα εγγιζουσιν επι αιματα.3Δια τουτο θελει πενθησει η γη, και πας ο κατοικων εν αυτη θελει λιποψυχησει, μετα των θηριων του αγρου και μετα των πετεινων του ουρανου· ετι και οι ιχθυες της θαλασσης θελουσιν εκλειψει.4Πλην ας μη αντιλεγη μηδεις μηδ' ας ελεγχη τον αλλον· διοτι ο λαος σου ειναι ως οι αντιλεγοντες εις τον ιερεα.5Δια τουτο θελεις ολισθησει την ημεραν, και μετα σου θελει ολισθησει και ο προφητης την νυκτα, και θελω αφανισει την μητερα σου.
6Ο λαος μου ηφανισθη δι' ελλειψιν γνωσεως· επειδη συ απερριψας την γνωσιν και εγω απερριψα σε απο του να ιερατευης εις εμε· επειδη ελησμονησας τον νομον του Θεου σου, και εγω θελω λησμονησει τα τεκνα σου.7Καθως επληθυναν, ουτως ημαρτησαν εις εμε· την δοξαν αυτων εις ατιμιαν θελω μεταβαλει.8Τρωγουσι τας αμαρτιας του λαου μου και εχουσι προσηλωμενην την ψυχην αυτων εις την ανομιαν αυτων.9Δια τουτο θελει εισθαι, καθως ο λαος, ουτω και ο ιερευς· και θελω επισκεφθη επ' αυτους τας οδους αυτων και ανταποδωσει εις αυτους τας πραξεις αυτων.10Διοτι θελουσι τρωγει και δεν θελουσι χορταζεσθαι, θελουσι πορνευει και δεν θελουσι πληθυνεσθαι· επειδη εγκατελιπον το να λατρευωσι τον Κυριον.11Πορνεια και οινος και μεθη αφαιρουσι την καρδιαν.
12Ο λαος μου ερωτα τα ξυλα αυτου, και η ραβδος αυτου αποκρινεται προς αυτον· διοτι το πνευμα της πορνειας επλανησεν αυτους και επορνευσαν εκκλινοντες απο του Θεου αυτων.13Θυσιαζουσιν επι τας κορυφας των ορεων και θυμιαζουσιν επι τους λοφους, υπο τας δρυς και λευκας και τερεβινθους, διοτι η σκια αυτων ειναι καλη δια τουτο αι θυγατερες σας θελουσι πορνευσει και αι νυμφαι σας θελουσι μοιχευσει.14Δεν θελω τιμωρησει τας θυγατερας σας οταν πορνευσωσιν ουδε τας νυμφας σας οταν μοιχευσωσι, διοτι αυτοι αποχωριζονται μετα των πορνων και θυσιαζουσι μετα των ασελγων· δια τουτο ο λαος ο ασυνετος θελει κατακρημνισθη.15Εαν συ, Ισραηλ, πορνευης, τουλαχιστον ας μη ανομηση ο Ιουδας· μη υπαγετε λοιπον εις Γαλγαλα μηδ' αναβαινετε εις Βαιθ-αυεν μηδε ομνυετε, Ζη ο Κυριος.16Διοτι ο Ισραηλ απεσκιρτησεν ως δαμαλις αποσκιρτωσα· τωρα θελει βοσκησει αυτους ο Κυριος ως αρνια εν τοπω πλατει.17Ο Εφραιμ προσεκολληθη εις τα ειδωλα· αφησατε αυτον.18Το ποτον αυτων ωξυνισεν· ολως εδοθησαν εις την πορνειαν· οι υπερασπισται αυτης ω της αισχυνης, αγαπωσι το Δοτε.19Ο ανεμος θελει συσφιγξει αυτην εν ταις πτερυξιν αυτου, και θελουσι καταισχυνθη δια τας θυσιας αυτων.

Vv. 1, 2 remind us of Romans 3:9-19, a passage which refers not only to the Jews but to all men. However, Israel also has this to answer for, that they have had the "oracles of God", but have deliberately rejected their knowledge of them and have forgotten the Law (v. 6; Rom. 3:2). They have committed themselves to idols, becoming unfaithful to their God (v. 12). Christians, does not their attitude speak to us? There are a thousand ways and opportunities of disregarding the authority the Lord should have over our lives.

What will be the punishment this time for these wretched people? The most terrible that can be: rejection. Their condition is incurable, hopeless. God renounces His claim on them and declares, "I will also forget thy children" (v. 6), "I will not punish your daughters . . ." (v. 14) and further on, "Ephraim is joined to idols; let him alone" (v. 17). However, this appalling picture of the corruption of the ten tribes should at least serve as a warning to Judah. Gilgal and Bethel (the house of God), places associated with promise and blessing in Israel's history, are become centres of iniquity, capitals of profane religion. The LORD solemnly warns Judah not to go up to either (v. 15).

Ωσηέ 5:1-15
1Ακουσατε τουτο, ιερεις, και προσεξατε, οικος Ισραηλ, και δοτε ακροασιν, οικος βασιλεως· διοτι προς εσας ειναι κρισις· επειδη εσταθητε παγις επι Μισπα και δικτυον ηπλωμενον επι το Θαβωρ.2Και οι αγρευοντες εκαμον βαθειαν σφαγην· αλλ' εγω θελω παιδευσει παντας αυτους.3Εγω εγνωρισα τον Εφραιμ, και ο Ισραηλ δεν ειναι κεκρυμμενος απ' εμου· διοτι τωρα πορνευεις, Εφραιμ, και εμιανθη ο Ισραηλ.4Δεν αφινουσιν αυτους αι πραξεις αυτων να επιστρεψωσιν εις τον Θεον αυτων· διοτι το πνευμα της πορνειας ειναι εν μεσω αυτων και δεν εγνωρισαν τον Κυριον.5Και η υπερηφανια του Ισραηλ μαρτυρει κατα προσωπον αυτου· δια τουτο ο Ισραηλ και ο Εφραιμ θελουσι πεσει εν τη ανομια αυτων· ο Ιουδας ετι θελει πεσει μετ' αυτων.6Μετα των ποιμνιων αυτων και μετα των αγελων αυτων θελουσιν υπαγει δια να ζητησωσι τον Κυριον· αλλα δεν θελουσιν ευρει· απεμακρυνθη απ' αυτων.7Εφερθησαν απιστως προς τον Κυριον· διοτι εγεννησαν τεκνα αλλοτρια· τωρα δε εις μην θελει καταφαγει αυτους και τας κληρονομιας αυτων.
8Σαλπισατε κερατινην εν Γαβαα, σαλπιγγα εν Ραμα· ηχησατε δυνατα εν Βαιθ-αυεν· κατοπιν σου, Βενιαμιν.9Ο Εφραιμ θελει εισθαι ηρημωμενος εν τη ημερα του ελεγχου· μεταξυ των φυλων του Ισραηλ εγνωστοποιησα το βεβαιως γενησομενον·10οι αρχοντες Ιουδα εγειναν ως οι μετατοπιζοντες ορια· επ' αυτους θελω εκχυσει ως υδατα την οργην μου.11Κατεδυναστευθη ο Εφραιμ, συνετριβη εν τη κρισει διοτι εκουσιως υπηγε κατοπιν προσταγματος·12δια τουτο εγω θελω εισθαι ως σαρακιον εις τον Εφραιμ και ως σκωληξ εις τον οικον Ιουδα.13Και ειδεν ο Εφραιμ την νοσον αυτου και ο Ιουδας το ελκος αυτου, και υπηγεν ο Εφραιμ προς τον Ασσυριον και απεστειλε προς τον βασιλεα Ιαρειβ· αλλ' ουτος δεν ηδυνηθη να σας ιατρευση ουδε να σας απαλλαξη απο του ελκους σας.14Διοτι εγω θελω εισθαι ως λεων εις τον Εφραιμ και ως σκυμνος λεοντος εις τον οικον Ιουδα· εγω, εγω θελω διασπαραξει και αναχωρησει· θελω λαβει, και δεν θελει υπαρχει ο ελευθερων.15Θελω υπαγει, θελω επιστρεψει εις τον τοπον μου, εωσου γνωρισωσι το εγκλημα αυτων και ζητησωσι το προσωπον μου· εν τη θλιψει αυτων θελουσιν ορθρισει προς εμε.

The prophet speaks particularly to Israel's leaders: the priests and the house of the king. Those who ought to have set an example have become a snare to the people (v. 1). The result is terrible: "They have plunged themselves in the corruption of apostasy" (v. 2, JND trans.). In Hosea 4:15 the LORD had entreated Judah not to imitate Ephraim. In vain! Immediately after announcing the fall of the latter, v. 5 adds, "Judah also shall fall with them". What self-will and what pride on the part of these wretched Israelites! "They will not frame their doings to return unto their God" (v. 4). Moreover, as if nothing had happened, they draw near to the LORD with sacrifices. But they do not find Him (v. 6), for it is an insult to God to claim to fulfil religious service without the question of sins first being put right with Him. Ephraim discovers his sickness (v. 13). But instead of consulting the Great Physician, confessing his guilt (v. 15), he turns to Assyria. This is how many people act. When their conscience makes them ill at ease, rather than humbling themselves before God, they go and seek help and distraction in a world that is unable to cure them.

Ωσηέ 6:1-11
1Ελθετε και ας επιστρεψωμεν προς τον Κυριον· διοτι αυτος διεσπαραξε, και θελει μας ιατρευσει· επαταξε, και θελει περιδεσει την πληγην ημων.2Θελει αναζωοποησει ημας μετα δυο ημερας· εν τη τριτη ημερα θελει μας αναστησει, και θελομεν ζη ενωπιον αυτου.3Τοτε θελομεν γνωρισει και θελομεν εξακολουθει να γνωριζωμεν τον Κυριον· η εξοδος αυτου ειναι προδιατεταγμενη ως η αυγη· και θελει ελθει προς ημας ως υετος, ως βροχη οψιμος και πρωιμος επι την γην.
4Τι να καμω εις σε, Εφραιμ; τι να καμω εις σε, Ιουδα; διοτι η καλωσυνη σας ειναι ως νεφελη πρωινη και ως δροσος εωθινη ητις παρερχεται.5Δια τουτο κατεκοψα αυτους δια των προφητων· εφονευσα αυτους δια των λογων του στοματος μου· και αι κρισεις σου θελουσιν εξελθει ως φως.6Διοτι ελεος θελω και ουχι θυσιαν· και επιγνωσιν Θεου μαλλον παρα ολοκαυτωματα.7Αυτοι ομως ως ο Αδαμ παρεβησαν την διαθηκην· εν τουτω εφερθησαν απιστως προς εμε.8Η Γαλααδ ειναι πολις εργαζομενων ανομιαν, ενεδρευουσα αιμα.9Και ως στιφη ληστων παραμονευοντα ανθρωπον, ουτως ο συλλογος των ιερεων φονευουσιν εν τη οδω μεχρι Συχεμ· διοτι επραξαν αισχρα.10Εν τω οικω Ισραηλ ειδον φρικην· εκει ειναι η πορνεια του Εφραιμ· ο Ισραηλ εμιανθη.11Και δια σε, Ιουδα, διωρισθη θερισμος, οταν εγω επιστρεψω την αιχμαλωσιαν του λαου μου.

Hosea has just explained what God is waiting for before healing Israel: ". . . till they acknowledge their offence" (Hosea 5:15). It is touching to see the prophet, just afterwards, take the people by the hand as it were and say to them, "Come, and let us return unto the LORD . . . He who has smitten us will bind up our wounds." A shepherd once explained how he had to break the leg of a restless sheep, so as to make it depend on him and so by his care attach it to himself. V. 4 again describes the moral condition of the people . . . and, alas, that of many Christians. How many who have once experienced a conversion full of promise could now have this rebuke addressed to them, ". . . your goodness is as a morning cloud, and as the early dew it goeth away" (v. 4; Rev. 2:4). Oh, that despite those contacts with the world which sap our strength, the Lord might maintain in our hearts our first love for Himself! In vain do Ephraim and Judah bring flocks and herds for sacrifice (Hosea 5:6). The LORD answers them, "I desired mercy, and not sacrifice" (v. 6, quoted by the Lord on two occasions when addressing the Pharisees: Matt. 9:13; Matt. 12:7). Love for Christ and love for our neighbour which flows from it is the only motive God recognises for whatever service we may undertake (1 Cor. 13:1-3).

Ωσηέ 7:1-16
1Ενω ιατρευον τον Ισραηλ, απεκαλυφθη τοτε η ανομια του Εφραιμ και η κακια της Σαμαρειας· διοτι επραξαν ψευδος· και ο κλεπτης εισερχεται, ο ληστης γυμνονει εξωθεν.2Και αυτοι δεν λεγουσιν εν τη καρδια αυτων, οτι ενθυμουμαι πασαν την ανομιαν αυτων· τωρα περιεκυκλωσαν αυτους αι πραξεις αυτων· εμπροσθεν του προσωπου μου εγειναν.3Εν τη κακια αυτων ευφραναν τον βασιλεα και εν τοις ψευδεσιν αυτων τους αρχοντας.4Παντες ειναι μοιχοι, ως ο κλιβανος ο πεπυρωμενος υπο του αρτοποιου· οστις, αφου ζυμωση το φυραμα, παυει του να θερμαινη αυτον, εωσου γεινη η ζυμωσις.5Εν τη ημερα του βασιλεως ημων, οι αρχοντες ησθενησαν υπο της φλογωσεως του οινου, και αυτος εξηπλωσε την χειρα αυτου προς τους αχρειους.6Διοτι ενασχολουσι την καρδιαν αυτων φλεγωμενην ως κλιβανον εν ταις ενεδραις αυτων· ο αρτοποιος αυτων κοιμαται ολην την νυκτα· την δε αυγην αυτη καιει ως πυρ φλογιζον.7Παντες ουτοι εθερμανθησαν ως κλιβανος και κατεφαγον τους κριτας αυτων· παντες οι βασιλεις αυτων επεσον· δεν υπαρχει μεταξυ αυτων ο επικαλουμενος με.
8Ο Εφραιμ, αυτος συνεμιγη μετα των λαων· ο Εφραιμ ειναι ως εγκρυφιας οστις δεν εστραφη.9Ξενοι κατεφαγον την δυναμιν αυτου και αυτος δεν γνωριζει τουτο· και λευκαι τριχες ανεφυησαν σποραδην εν αυτω και αυτος δεν γνωριζει τουτο.10Και η υπερηφανια του Ισραηλ μαρτυρει κατα προσωπον αυτου· και δεν επιστρεφουσι προς Κυριον τον Θεον αυτων ουδε εκζητουσιν αυτον δια παντα ταυτα.11Και ο Εφραιμ ειναι ως περιστερα δελεαζομενη, μη εχουσα συνεσιν· επικαλουνται την Αιγυπτον, υπαγουσιν εις την Ασσυριαν.12Οταν υπαγωσι, θελω εξαπλωσει επ' αυτους το δικτυον μου· θελω καταβιβασει αυτους καθως τα πετεινα του ουρανου· θελω παιδευσει αυτους καθως εκηρυχθη εν τη συναγωγη αυτων.13Ουαι εις αυτους, διοτι απεσκιρτησαν απ' εμου· ολεθρος εις αυτους, διοτι ησεβησαν εις εμε· ενω εγω εξηγορασα αυτους, αυτοι ελαλησαν κατ' εμου ψευδη.14Και δεν με επεκαλεσθησαν εν τη καρδια αυτων, αλλα ωλολυζον επι τας κλινας αυτων· βασανιζονται δια σιτον και οινον και στασιαζουσιν εναντιον μου.15Και εγω επαιδευσα αυτους ενω ενισχυσα τους βραχιονας αυτων, αυτοι ομως διελογιζοντο πονηρα εναντιον μου.16Επιστρεφουσιν, ουχι εις τον Υψιστον· εγειναν ως τοξον στρεβλον· οι αρχοντες αυτων θελουσι πεσει εν ρομφαια δια την αυθαδειαν της γλωσσης αυτων· τουτο θελει εισθαι το ονειδος αυτων εν τη γη της Αιγυπτου.

"I would have healed Israel" (v. 1). "I would redeem them . . ." (v. 13 JND trans.). The Lord's desire is the same towards you, if you are not yet converted. But His desire must be reciprocated (John 5:6). Later on, the Lord Jesus would say the same thing to Jerusalem: ". . . I would have gathered thy children . . . and ye would not" (Luke 13:34).

We have already considered the wretched condition of Israel, portrayed by an adulterous woman (Hosea 2) and by an obstinate heifer (Hosea 4:16). Here they are compared in turn to a mass of leavened dough (v. 4), to a cake baked on one side only (v. 8), to a silly dove (v. 11), to a faulty bow (v. 16). The LORD, speaking ironically, puts His mark on both their pride and their lack of intelligence. Contact with foreign nations has had the effect of exhausting Ephraim's strength. "Grey hairs" (v. 9) are a sign that energy is failing, "yet he knoweth not". Let us recognise that, so far as we are concerned, fraternising with the world in whatever form breaks a Christian's communion with the Lord and takes away, without his being aware of it, all his spiritual energy. The example of Samson confirms this in a most solemn way (Judges 16: 19, 20).

Ωσηέ 8:1-14
1Σαλπισον ταυτα με το στομα σου· θελεις ορμησει ως αετος εναντιον του οικου του Κυριου, διοτι παρεβησαν την διαθηκην μου και ησεβησαν εις τον νομον μου.2Ο Ισραηλ θελει κραζει προς εμε, Θεε μου, σε γνωριζομεν.3Ο Ισραηλ απερριψε το αγαθον· ο εχθρος θελει καταδιωξει αυτον.4Αυτοι κατεστησαν βασιλεις, πλην ουχι παρ' εμου· εκαμον αρχοντας, πλην χωρις να εχω ειδησιν· εκ του αργυριου αυτων και εκ του χρυσιου αυτων εκαμον εις εαυτους ειδωλα, δια να εξολοθρευθωσιν.5Απερριψεν αυτους ο μοσχος σου, Σαμαρεια· ο θυμος μου εξηφθη εναντιον αυτων· εως ποτε δεν θελουσι δυνηθη να καθαρισθωσι;6Και τουτο βεβαιως εγεινεν υπο του Ισραηλ· ο τεχνιτης εκαμεν αυτο· οθεν αυτο δεν ειναι Θεος· ο μοσχος λοιπον της Σαμαρειας θελει γεινει συντριμματα.7Επειδη εσπειραν ανεμον, δια τουτο θελουσι θερισει ανεμοστροβιλον· δεν εχει καλαμον· ο βλαστος δεν θελει δωσει αλευρον· και αν δωση, ξενοι θελουσι καταπιει αυτο.
8Κατεποθη ο Ισραηλ· τωρα εγειναν μεταξυ των εθνων ως σκευος εν ω δεν υπαρχει χαρις.9Διοτι αφ' εαυτων ανεβησαν εις τους Ασσυριους, ως οναγρος μοναζων καθ' εαυτον· ο Εφραιμ εμισθωσεν εραστας.10Πλην αν και εμισθωσαν εραστας μεταξυ των εθνων, τωρα θελω συναξει αυτους· και θελουσι λυπηθη μετ' ολιγον δια το φορτιον του βασιλεως των αρχοντων.11Επειδη ο Εφραιμ επληθυνε τα θυσιαστηρια δια να αμαρτανη, θελουσι γεινει εις αυτον θυσιαστηρια του αμαρτανειν.12Εγραψα προς αυτον τα μεγαλεια του νομου μου· πλην ελογισθησαν ως αλλοτριον πραγμα.13Εν ταις θυσιαις, τας οποιας προσφερουσιν εις εμε, θυσιαζουσι κρεας και τρωγουσιν· ο Κυριος δεν δεχεται αυτας· τωρα θελει ενθυμηθη την ανομιαν αυτων και επισκεφθη τας αμαρτιας αυτων· αυτοι θελουσιν επιστρεψει εις την Αιγυπτον.14Διοτι ο Ισραηλ ελησμονησε τον Ποιητην αυτου και οικοδομει ναους, και ο Ιουδας επληθυνεν ωχυρωμενας πολεις· αλλα θελω εξαποστειλει πυρ επι τας πολεις αυτου και θελει καταφαγει τα παλατια αυτων.

Heralded by a trumpet blast, judgments are about to be poured out on the guilty nation (cf. Matt. 24:28, 31; Rev. 8:6 . . .). Those who would protest loudly, "My God, we know thee" (v. 2) will evoke this implacable reply, "I tell you, I know you not . . ." (Luke 13:27). Matthew 7:21 cites those false Christians who cry "Lord, Lord!" without ever having paid heed to the divine will. In this way vv. 2-4 stress the contradiction between the expression "My God" and the spirit of total independence shown by the nation. Whereas once it was God who appointed the kings and laid down the procedures for the temple worship, now Israel had themselves chosen their kings and established the basis for an idolatrous religion (vv. 4, 5, 11; 1 Kings 12:20, 28-33). In Christendom today, everyone thinks he is able to choose his system of worship, and in the sects and churches there is that which will satisfy every point of view.

The children of Israel will be "a vessel wherein is no pleasure" (v. 8; Isa. 30:14). "The LORD accepteth them not" (v. 13). May each one of us be "a vessel unto honour, sanctified, and meet for the master's use, and prepared unto every good work." But let us not forget the obligation of "everyone that nameth the name of Christ" (2 Tim. 2:19-22).

Ωσηέ 9:1-17
1Μη χαιρε, Ισραηλ, μηδε ευφραινου ως οι λαοι· διοτι επορνευσας εκκλινων απο του Θεου σου· ηγαπησας μισθωματα επι παν αλωνιον σιτου.2Το αλωνιον και ο ληνος δεν θελουσι θρεψει αυτους, και ο οινος θελει εκλειψει απ' αυτων.3Δεν θελουσι κατοικησει εν τη γη του Κυριου· αλλ' ο Εφραιμ θελει επιστρεψει προς την Αιγυπτον, και θελουσι φαγει ακαθαρτα εν τη Ασσυρια.4Δεν θελουσι προσφερει σπονδας οινου εις τον Κυριον, ουδε θελουσιν εισθαι αρεστοι εις αυτον· αι θυσιαι αυτων θελουσιν εισθαι εις αυτους ως αρτος πενθουντων· παντες οι τρωγοντες αυτας θελουσι μιανθη· διοτι αρτος αυτων υπερ της ψυχης αυτων δεν θελει εισελθει εις τον οικον του Κυριου.5Τι θελετε καμει εν ημερα πανηγυρεως και εν ημερα εορτης του Κυριου;6Διοτι, ιδου, εφυγον δια την ταλαιπωριαν· η Αιγυπτος θελει συναξει αυτους, η Μεμφις θελει θαψει αυτους· τα δι' αργυριου επιθυμητα αυτων, κνιδαι θελουσι κληρονομησει αυτα· ακανθαι θελουσιν εισθαι εν ταις σκηναις αυτων.
7Ηλθον αι ημεραι της επισκεψεως, αι ημεραι της ανταποδοσεως ηλθον· ο Ισραηλ θελει γνωρισει τουτο· ο προφητης ειναι αφρων, ο ανθρωπος ο πνευματεμφορος μαινομενος, δια το πληθος της ανομιας σου και του μεγαλου κατα σου μισους.8Ο φρουρος του Εφραιμ ητο ο μετα του Θεου μου, ο δε προφητης εγεινε παγις ιξευτου εις πασας τας οδους αυτου και μισος εν τω οικω του Θεου αυτου.9Διεφθαρησαν βαθεως ως εν ταις ημεραις της Γαβαα· δια τουτο θελει ενθυμηθη την ανομιαν αυτων, θελει επισκεφθη τας αμαρτιας αυτων.10Ευρηκα τον Ισραηλ ως σταφυλην εν ερημω· ειδον τους πατερας σας ως τα πρωτογεννητα της συκης εν τη αρχη αυτης· αλλ' αυτοι υπηγον προς τον Βεελ-φεγωρ και αφιερωθησαν εις την αισχυνην· και εγειναν βδελυκτοι, καθως το αντικειμενον της αγαπης αυτων.
11Περι δε του Εφραιμ, ως πτηνον θελει πεταξει η δοξα αυτων, απο της γεννας και απο της μητρας και απο της συλληψεως·12αλλα και αν εκθρεψωσι τα τεκνα αυτων, θελω ατεκνωσει αυτους, ωστε να μη μεινη ανθρωπος, διοτι ουαι ετι εις αυτους, οταν συρθω απ' αυτων.13Ο Εφραιμ με εφαινετο ως η Τυρος, πεφυτευμενος εν τοπω τερπνω· πλην ο Εφραιμ θελει εκφερει τα τεκνα αυτου δια τον φονεα.14Δος εις αυτους, Κυριε· τι θελεις δωσει; δος εις αυτους μητραν αποβαλλουσαν και μαστους ξηρους.15Πασα η κακια αυτων ειναι εν Γαλγαλοις· διοτι εκει εμισησα αυτους· δια την κακιαν των πραξεων αυτων θελω εξωσει αυτους απο του οικου μου· δεν θελω αγαπα πλεον αυτους· παντες οι αρχοντες αυτων ειναι αποσταται.16Επαταχθη ο Εφραιμ· η ριζα αυτων εξηρανθη· καρπον δεν θελουσι καμει· οτι και αν γεννησωσι, θελω θανατωσει τα επιθυμητα της μητρας αυτων.17Ο Θεος μου θελει απορριψει αυτους, διοτι δεν εισηκουσαν αυτον· και θελουσιν εισθαι πλανωμενοι μεταξυ των εθνων.

The historical events corresponding to these prophecies are related in 2 Kings 15:8 - 17:18. The last kings of Israel had thought it good politics to lean alternately on Egypt and on Assyria (v. 3; cf. Hosea 7:11-12; 2 Kings 17:4). This was precisely their undoing. For their part, those who escaped from Jerusalem and from Judah sought refuge in Egypt (at Noph or Memphis) rather than "dwell in the LORD's land", as Jeremiah enjoined them (v. 6; cf. v. 3; Jer. 42:10, 19). Alas! are we not like them? How often, when confronted with a difficulty, we seek man's help rather than the Lord's (Ps. 60:11). Ephraim would be denied offspring, would remain sterile and without fruit for God, like the fig tree which the Lord cursed (v. 16; Mark 11:12-14). This prophecy was fulfilled by the dispersion of the ten tribes, which will last until their re-establishment for the one thousand year reign of Christ. As to those properly called Jews (Judah and Benjamin), their fate since the rejection of the Messiah is to be "wanderers among the nations" (v. 17; Deut. 28:64-65). Not having known the time of their "visitation" in grace (Luke 19:44), they must be visited by judgment (v. 7).

Ωσηέ 10:1-15
1Ο Ισραηλ ειναι αμπελος ευκληματουσα· εκαρποφορησεν αφθονως· κατα το πληθος των καρπων αυτου επληθυνε τα θυσιαστηρια· κατα την αγαθοτητα της γης αυτου ελαμπρυνε τα αγαλματα.2Η καρδια αυτων ειναι μεμερισμενη· τωρα θελουσι τιμωρηθη· αυτος θελει κατασκαψει τα θυσιαστηρια αυτων, θελει φθειρει τα αγαλματα αυτων.3Διοτι τωρα θελουσιν ειπει, Ημεις δεν εχομεν βασιλεα, διοτι δεν εφοβηθημεν τον Κυριον· και ο βασιλευς τι ηθελε μας καμει;4Ελαλησαν λογους, ομνυοντες ψευδως, ενω εκαμνον συνθηκην· οθεν η καταδικη θελει εκβλαστησει ως το κωνειον εν ταις αυλαξι του αγρου.5Οι κατοικοι της Σαμαρειας θελουσι κατατρομαξει δια τον μοσχον της Βαιθ-αυεν· διοτι ο λαος αυτου θελει πενθησει δι' αυτον και οι ειδωλοθυται αυτου, οι χαιροντες εις αυτον, δια την δοξαν αυτου, διοτι μετωκισθη απ' αυτου.6Αυτος οτι θελει φερθη εις την Ασσυριαν, δωρον προς τον βασιλεα Ιαρειβ· αισχυνη θελει καταλαβει τον Εφραιμ, και ο Ισραηλ θελει εντραπη δια την βουλην αυτου.7Αφανιζεται η Σαμαρεια και ο βασιλευς αυτης ως αφρος επι προσωπον υδατος.8Και οι βωμοι της Αυεν, η αμαρτια του Ισραηλ, θελουσι καταστραφη· ακανθαι και τριβολοι θελουσι βλαστησει επι τα θυσιαστηρια αυτων· και θελουσιν ειπει προς τα ορη, Καλυψατε μας· και προς τους λοφους, Πεσατε εφ' ημας.
9Ισραηλ, ημαρτησας απο των ημερων της Γαβαα· εκει εσταθησαν· η εν Γαβαα κατα των υιων της ανομιας μαχη δεν εφθασεν εις αυτους.10Κατα την βουλην μου βεβαιως θελω παιδευσει αυτους· και οι λαοι θελουσι συναχθη εναντιον αυτων, οταν φερωνται εις αιχμαλωσιαν δια τας δυο ανομιας αυτων.11Ο Εφραιμ ειναι μεν δαμαλις δεδιδαγμενη και αγαπωσα να αλωνιζη· πλην εγω θελω περασει ζυγον επι τον ωραιον αυτης τραχηλον· θελω υποζευξει τον Εφραιμ· ο Ιουδας θελει αροτρια, ο Ιακωβ θελει βωλοκοπει εις εαυτον.12Σπειρατε δι' εαυτους εν δικαιοσυνη, θερισατε εν ελεει· ανοιξατε την αφειμενην σας γην· διοτι ειναι καιρος να εκζητησητε τον Κυριον, εωσου ελθη και επισταλαξη δικαιοσυνην εφ' υμας.13Ηροτριασατε ασεβειαν, εθερισατε ανομιαν, εφαγετε καρπον ψευδους· διοτι ηλπισας εις την οδον σου, εις το πληθος των ισχυρων σου.14Δια τουτο απωλεια θελει εγερθη μεταξυ των λαων σου, και παντα τα φρουρια σου θελουσιν εκπορθηθη, καθως ο Σαλμαν εξεπορθησε την Βαιθ-αρβελ εν τη ημερα της μαχης· η μητηρ κατεσυντριβη επι τα τεκνα.15Ουτω θελει καμει εις εσας η Βαιθηλ ενεκεν της εσχατης ανομιας σας· πρωι θελει αφανισθη ολοτελως ο βασιλευς του Ισραηλ.

Their bread is described in Hosea 9:4 as "bread for their soul". "Israel . . . bringeth forth fruit unto himself," echoes our v. 1. Dear friends, what use do we make of that which the Lord has been able to entrust to us: strength, intelligence, memory, leisure, material goods . . .? Are they for His service or for the satisfaction of our own desires?

Vv. 5-8 comment in a caustic tone on the disappearance of the golden calf from Bethel (here called Beth-aven), the turmoil among the idolatrous priests and also the people, then the destruction of Samaria and the fate of its last king, whose name "Hoshea" corresponds to that of the prophet. But besides, we find here an allusion to Israel's distress when passing through the terrible final tribulation. The Lord, on His way to the cross, would quote the end of v. 8 to the daughters of Jerusalem (Luke 23:30), "The days will come . . .". Ah! Was there not still time to sow in righteousness so as to reap a harvest according to godliness, to dig a new patch of ground, to begin a new life – the product of a new birth? V. 12 is solemnly addressed to all those who put off the question of their salvation to a later date: "It is time to seek the LORD." Tomorrow you may not have the opportunity (Isa. 55:6-7).

Ωσηέ 11:1-12
1Οτε ο Ισραηλ ητο νηπιον, τοτε εγω ηγαπησα αυτον και εξ Αιγυπτου εκαλεσα τον υιον μου.2Οσον εκαλουν αυτους, τοσον αυτοι ανεχωρουν απ' εμπροσθεν αυτων· εθυσιαζον εις τους Βααλειμ και εθυμιαζον εις τα γλυπτα.3Εγω εδιδαξα ετι τον Εφραιμ να περιπατη, πιανων αυτον απο των βραχιονων αυτου· αλλα δεν εγνωρισαν οτι ιατρευον αυτους.4Εσυρα αυτους με σχοινια ανθρωπου, με δεσμους αγαπης· και ημην εις αυτους ως οι αφαιρουντες τον ζυγον επανωθεν των σιαγονων αυτων, και εθεσα τροφην εμπροσθεν αυτων.5Δεν θελει επιστρεψει εις την γην της Αιγυπτου, αλλ' ο Ασσυριος θελει εισθαι βασιλευς αυτου, διοτι δεν ηθελησαν να επιστραφωσι.6Και η ρομφαια θελει επιπεσει επι τας πολεις αυτου και θελει αναλωσει τους ισχυρους αυτου και καταφαγει, ενεκα των διαβουλιων αυτων.7Και ο λαος μου ειναι προσκεκολλημενος εις την αποστασιαν την κατ' εμου· αν και εκαλεσθησαν προς τον Υψιστον, ουδεις ομως υψωσεν αυτον.
8Πως θελω σε παραδωσει, Εφραιμ; πως θελω σε εγκαταλιπει, Ισραηλ; πως θελω σε καμει ως Αδαμα; πως θελω σε θεσει ως Σεβωειμ; η καρδια μου μετεστραφη εντος μου, τα σπλαγχνα μου συνεκινηθησαν.9Δεν θελω εκτελεσει την εξαψιν του θυμου μου, δεν θελω επιστρεψει εις εξολοθρευμον του Εφραιμ· διοτι εγω ειμαι Θεος και ουχι ανθρωπος, Αγιος εν τω μεσω σου· και δεν θελω εισελθει εν θυμω.10Κατοπιν του Κυριου θελουσι περιπατει· ως λεων θελει βρυχασθαι· οταν αυτος βρυχηθη, τοτε θελουσι σπευσει εκστατικα τα τεκνα απο της δυσεως·11θελουσι σπευσει εκστατικα ως πτηνον απο της Αιγυπτου και ως περιστερα απο της γης της Ασσυριας, και θελω αποκαταστησει αυτους εν τοις οικοις αυτων, λεγει Κυριος.12Ο Εφραιμ με περιεκυκλωσε με ψευδη, και ο οικος Ισραηλ με απατην· αλλ' ο Ιουδας ετι εχει εξουσιαν μετα του Θεου και ειναι πιστος μετα των αγιων.

V. 1 is quoted in Matthew 2:15 on the occasion of the flight into Egypt of the infant Jesus. Israel having failed entirely, God brings in His Son in their place (cf. Isa. 49:3). He is to begin the nation's history over again, this time entirely to the glory of God.

Having thus mysteriously marked out the One who will fulfil His thoughts of grace and salvation, God can allow His heart to speak freely. The punishment He has been obliged to execute has been still more painful for Himself than for the nation. His fatherly compassion have been awakened towards the wayward child. He recalls how He had taught Ephraim to walk, "taking them by their arms," giving them dainty food (Hosea 2:8). He had delivered them from bondage and bound them to Himself, but with cords of love. How sad it is to see Ephraim at the same time unaware of their moral ruin (Hosea 7:9) and of the care exercised by divine love. "They knew not that I healed them" (v. 3).

You, friend, who have perhaps strayed away from the Lord for quite a long while, should realise that all this time He has been working to restore you. His mercy is the answer to your misery. Does it not touch your heart? Let Him draw you and bring you back by the cords of His love.

Ωσηέ 12:1-14
1Ο Εφραιμ βοσκεται ανεμον και κυνηγει τον ανατολικον ανεμον· καθ' ημεραν πληθυνει ψευδη και ολεθρον καμνουσι δε συνθηκην μετα των Ασσυριων και φερουσιν ελαιον εις την Αιγυπτον.2Ο Κυριος εχει ετι κρισιν μετα του Ιουδα, και θελει επισκεφθη τον Ιακωβ κατα τας οδους αυτου· κατα τας πραξεις αυτου θελει ανταποδωσει εις αυτον.3Εν τη κοιλια επτερνισε τον αδελφον αυτου και εν τη ανδρικη ηλικια αυτου ενισχυσε προς τον Θεον.4Ναι, ενισχυσε μετα αγγελου και υπερισχυσεν· εκλαυσε και εδεηθη αυτου· εν Βαιθηλ ευρηκεν αυτον, και εκει ελαλησε προς ημας·5ναι, Κυριος ο Θεος των δυναμεων, ο Κυριος ειναι το μνημοσυνον αυτου.6Δια τουτο συ επιστρεψον προς τον Θεον σου· φυλαττε ελεος και κρισιν και ελπιζε επι τον Θεον σου δια παντος.
7Ο Εφραιμ ειναι εμπορος· ζυγια απατης ειναι εν τη χειρι αυτου· αγαπα να αδικη.8Και ο Εφραιμ ειπε, Βεβαιως εγω επλουτησα, απεκτησα υπαρχοντα εις εμαυτον· εν πασι τοις κοποις μου δεν θελει ευρεθη εν εμοι ανομια, ητις να λογιζηται αμαρτια.9Εγω δε ειμαι Κυριος ο Θεος σου εκ γης Αιγυπτου, θελω σε κατοικισει ετι εν σκηναις ως εν ημεραις επισημου εορτης.10Ελαλησα ετι δια προφητων και ορασεις επληθυνα εγω, και παρεστησα ομοιωσεις δια χειρος των προφητων.11Εν Γαλααδ ταχα υπηρξεν ανομια; εν Γαλγαλοις μαλιστα εσταθησαν ματαιοτης· θυσιαζουσι ταυρους, και τα θυσιαστηρια αυτων ειναι ως σωροι εν ταις αυλαξι των αγρων.12Ο δε Ιακωβ εφυγεν εις την γην της Συριας και ο Ισραηλ εδουλευσε δια γυναικα και δια γυναικα εφυλαξε προβατα.13Και δια προφητου ανεβιβασεν ο Κυριος τον Ισραηλ εξ Αιγυπτου και δια προφητου διεφυλαχθη.14Ο Εφραιμ παρωξυνεν αυτον πικροτατα· δια τουτο θελει εκχεει το αιμα αυτου επ' αυτον και τον ονειδισμον αυτου ο Κυριος αυτου θελει επιστρεψει επ' αυτον.

Ephraim is in the same frame of mind as we later find the church at Laodicea. He expresses the same self-satisfaction, "I am become rich . . ." (v. 8; Rev. 3:17). But God does not take account of outward prosperity. Morally these people are wretched, miserable, poor, blind and naked, just as professing Christendom is today in God's eyes. By his lies, his deceit, his worldliness and his confidence in man, Ephraim has done everything to arouse the anger of the LORD, who will return "his reproach unto him" (v. 14: Deut. 28:37). Nevertheless, to show that the way of repentance is still open, God uses the history of Jacob, who was a cunning deceiver and supplanted his brother. But the patriarch had one day come face to face with God at Peniel, wrestled with Him and triumphed, not "by his strength" but by his tears and supplications. Later on, at Bethel, having purified his household, he had learnt to know Him by His name of Almighty God (Gen. 32:24 . . .; Gen. 35). What Jacob did in crying to the Lord, humbling himself, getting rid of strange gods, is just what Ephraim has not done. It is what we must not fail to do, taking for ourselves v. 6, "Turn thou to thy God; keep mercy and judgment, and wait on thy God continually" (cf. Isa. 31:6).

Ωσηέ 13:1-16
1Οτε ο Εφραιμ ελαλει εν τρομω, αυτος υψωθη εν τω Ισραηλ· οτε δε ημαρτησε περι του Βααλ, τοτε ετελευτησε.2Και τωρα αμαρτανουσιν επι μαλλον και μαλλον και εκαμον εις εαυτους χωνευτα εκ του αργυριου αυτων, ειδωλα κατα την φαντασιαν αυτων, παντα ταυτα εργον τεχνιτων· αυτοι λεγουσι περι αυτων, οι ανθρωποι οι θυσιαζοντες ας φιλησωσι τους μοσχους.3Δια τουτο θελουσιν εισθαι ως νεφελη πρωινη και ως δροσος εωθινη διαβαινουσα, ως λεπτον αχυρον εκφυσωμενον εκ του αλωνιου και ως καπνος εκ της καπνοδοχου.4Αλλ' εγω ειμαι Κυριος ο Θεος σου εκ γης Αιγυπτου· και αλλον θεον πλην εμου δεν θελεις γνωρισει· διοτι δεν υπαρχει αλλος σωτηρ εκτος εμου.
5Εγω σε εγνωρισα εν τη ερημω, εν γη ανυδρω.6Κατα τας βοσκας αυτων, ουτως εχορτασθησαν· εχορτασθησαν, και υψωθη η καρδια αυτων· δια τουτο με ελησμονησαν.7Οθεν θελω εισθαι εις αυτους ως λεων· ως παρδαλις εν οδω θελω παραμονευει αυτους.8Θελω απαντησει αυτους ως αρκτος στερηθεισα των τεκνων αυτης, και θελω διασπαραξει το περιφραγμα της καρδιας αυτων και καταφαγει αυτους εκει ως λεων· θηριον αγριον θελει διασπαραξει αυτους.
9Απωλεσθης, Ισραηλ· πλην εν εμοι ειναι η βοηθεια σου.10Που ειναι ο βασιλευς σου; που; ας σε σωση τωρα εν πασαις σου ταις πολεσι· και που οι κριται σου, περι των οποιων ειπας, Δος μοι βασιλεα και αρχοντας;11Σοι εδωκα βασιλεα εν τω θυμω μου και αφηρεσα αυτον εν τη οργη μου.12Η ανομια του Εφραιμ ειναι περιδεδεμενη· η αμαρτια αυτου αποτεταμιευμενη.13Πονοι τικτουσης θελουσιν ελθει επ' αυτον· ειναι υιος ασυνετος· διοτι δεν ειναι καιρος να στεκηται εν τω ανοιγματι της μητρας.14Εκ χειρος αδου θελω ελευθερωσει αυτους, εκ θανατου θελω σωσει αυτους. Που ειναι, θανατε, ο ολεθρος σου; που, αδη, η φθορα σου; η μεταμελεια θελει κρυπτεσθαι απο των οφθαλμων μου.15Αν και ουτος εσταθη καρποφορος μεταξυ των αδελφων αυτου, ανατολικος ανεμος ομως θελει ελθει, ο ανεμος του Κυριου θελει αναβη απο της ερημου, και αι βρυσεις αυτου θελουσιν εκλειψει και θελει καταξηρανθη η πηγη αυτου· ουτος θελει αφαρπασει τον θησαυρον παντων των επιθυμητων αυτου σκευων.16Η Σαμαρεια θελει αφανισθη, διοτι απεστατησε κατα του Θεου αυτης· θελουσι πεσει εν ρομφαια· τα θηλαζοντα νηπια αυτων θελουσι συντριφθη, και αι εγκυμονουσαι αυτων θελουσι διασχισθη.

Nothing more touching is spoken by God than this series of rebukes, of tender utterances and of invitations to return to happier times. But all has been in vain: God has had to pass judgment and to resort to His sovereign grace, which will lead Israel to repentance and to Himself "There is no saviour beside me," says the LORD. Ephraim will have to be convinced of it after having waited in vain for deliverance by the hand of their kings and of their judges (v. 10). "Neither is there salvation in any other," confirms Acts 4:12, speaking of the Name of Jesus.

God had known His people in the wilderness. There Israel went after Him in a land that was not sown (v. 5; Jer. 2:2). As one has said, so long as there was only God and the sand, they had no option but to count on the LORD step by step, whilst prosperity and plenty contributed later to their guilty estrangement (v. 6; Deut. 32:15, 18). Alas! This is so often the case in the life of the Christian. As soon as he feels that he need no longer count on the Lord for his daily needs, he is in danger of becoming proud and of forgetting the God on whom he depends.

1 Corinthians 15:55 echoes the shout of victory found in v. 14. Besides the promise about Israel's final deliverance, the Spirit lifts our gaze towards resurrection and the One who has conquered death.

Ωσηέ 14:1-9
1Ισραηλ, επιστρεψον προς Κυριον τον Θεον σου, διοτι επεσας δια της ανομιας σου.2Λαβετε μεθ' εαυτων λογους και επιστρεψατε προς τον Κυριον· ειπατε προς αυτον, Αφαιρεσον πασαν ανομιαν ημων και δεχθητι ημας ευμενως, και θελομεν αποδωσει τον καρπον των χειλεων ημων·3ο Ασσουρ δεν θελει μας σωσει· δεν θελομεν αναβη εφ' ιππους· και δεν θελομεν ειπει πλεον προς το εργον των χειρων ημων, Εισθε θεοι ημων· διοτι εν σοι θελει ελεηθη ο ορφανος.
4Θελω ιατρευσει την αποστασιαν αυτων, θελω αγαπησει αυτους εγκαρδιως· διοτι ο θυμος μου απεστραφη απ' αυτου.5Θελω εισθαι ως δροσος εις τον Ισραηλ· ως κρινον θελει ανθησει και θελει εκτεινει τας ριζας αυτου ως δενδρον του Λιβανου.6Οι κλαδοι αυτου θελουσιν εξαπλωθη και η δοξα αυτου θελει εισθαι ως ελαιας και η οσμη αυτου ως του Λιβανου.7Θελουσιν επιστρεψει και καθησει υπο την σκιαν αυτου· θελουσιν αναζησει ως σιτος και ανθησει ως αμπελος· η μνημη αυτου θελει εισθαι ως οινος Λιβανου.
8Ο Εφραιμ θελει ειπει, Τι εχω να καμω πλεον μετα των ειδωλων; Εγω ηκουσα και θελω παραφυλαξει αυτον· εγω ειμαι εις αυτον ως ελατη ευθαλης· απ' εμου ο καρπος σου θελει προελθει.9Τις ειναι σοφος και θελει εννοησει ταυτα, συνετος και θελει γνωρισει αυτα; διοτι ευθειαι ειναι αι οδοι του Κυριου, και οι δικαιοι θελουσι περιπατει εν αυταις· οι δε παραβαται θελουσι πεσει εν αυταις.

A marvellous dialogue now takes place to conclude the long debate between the LORD and His people. The Spirit puts words of repentance into Israel's mouth (vv. 2, 3). God, who waits to see the first steps on the road of return (cf. Luke 15:20), at once promises, "I will heal their backsliding" (v. 4). To backslide from the Lord is indeed the most serious of diseases; it affects the soul. "I will love them freely," adds the LORD. His affections will be able to find unhindered expression in the richest of blessings (vv. 5-7). And how will Ephraim answer? By repudiating all involvement with idols (v. 8). The love of his God will henceforth satisfy him. Is our relationship with the Lord Jesus on this footing?
"Love so amazing, so divine,
Demands my soul, my life, my all."

If we abide in His love, He will take pleasure in making us fruitful (v. 8 end; John 15:8-10).

So ends this prophecy of Hosea, whose very name was a promise, since it means deliverance. If we have been able to recognise ourselves more than once in the features of Ephraim, let us take to ourselves the solemn warnings he receives. "Who is wise . . .?" It is the one who, in every age, understands the mind of God and walks in His ways (v. 9).

Ιωήλ 1:1-20
1Ο λογος του Κυριου ο γενομενος προς Ιωηλ τον υιον του Φαθουηλ.2Ακουσατε τουτο, οι πρεσβυτεροι, και δοτε ακροασιν, παντες οι κατοικουντες την γην· εγεινε τουτο εν ταις ημεραις υμων η εν ταις ημεραις των πατερων υμων;3Διηγηθητε προς τα τεκνα σας περι τουτου και τα τεκνα σας προς τα τεκνα αυτων και τα τεκνα αυτων προς αλλην γενεαν.4Ο, τι αφηκεν η καμπη, κατεφαγεν η ακρις· και ο, τι αφηκεν η ακρις, κατεφαγεν ο βρουχος· και ο, τι αφηκεν ο βρουχος, κατεφαγεν η ερυσιβη.5Ανανηψατε, μεθυσοι, και κλαυσατε, και ολολυξατε, παντες οι οινοποται, δια τον νεον οινον· διοτι αφηρεθη απο του στοματος σας.6Επειδη εθνος ανεβη επι την γην μου, ισχυρον και αναριθμητον, του οποιου οι οδοντες ειναι οδοντες λεοντος, και εχει μυλοδοντας σκυμνου.7Εθεσε την αμπελον μου εις αφανισμον και τας συκας μου εις θραυσιν· ολως εξελεπισεν αυτην και απερριψε· τα κληματα αυτης εμειναν λευκα.
8Θρηνησον ως νυμφη περιεζωσμενη σακκον δια τον ανδρα της νεοτητος αυτης.9Η προσφορα και η σπονδη αφηρεθη απο του οικου του Κυριου· πενθουσιν οι ιερεις, οι λειτουργοι του Κυριου.10Ηρημωθη η πεδιας, πενθει η γη· διοτι ηφανισθη ο σιτος, εξηρανθη ο νεος οινος, εξελιπε το ελαιον.11Αισχυνθητε, γεωργοι· ολολυξατε, αμπελουργοι, δια τον σιτον και δια την κριθην· διοτι ο θερισμος του αγρου απωλεσθη.12Η αμπελος εξηρανθη και η συκη εξελιπεν· η ροιδια και ο φοινιξ και η μηλεα, παντα τα δενδρα του αγρου εξηρανθησαν, ωστε εξελιπεν η χαρα απο των υιων των ανθρωπων.13Περιζωσθητε και θρηνειτε, ιερεις· ολολυζετε, λειτουργοι του θυσιαστηριου· ελθετε, διανυκτερευσατε εν σακκω, λειτουργοι του Θεου μου· διοτι η προσφορα και η σπονδη επαυθη απο του οικου του Θεου σας.
14Αγιασατε νηστειαν, κηρυξατε συναξιν επισημον, συναξατε τους πρεσβυτερους, παντας τους κατοικους του τοπου, εις τον οικον Κυριου του Θεου σας· και βοησατε προς τον Κυριον,15Οιμοι δια την ημεραν εκεινην· διοτι η ημερα του Κυριου επλησιασε και θελει ελθει ως ολεθρος απο του Παντοδυναμου.16Δεν αφηρεθησαν αι τροφαι απ' εμπροσθεν των οφθαλμων ημων, η ευφροσυνη και η χαρα απο του οικου του Θεου ημων;17Οι σποροι φθειρονται υπο τους βωλους αυτων, αι σιτοθηκαι ηρημωθησαν, αι αποθηκαι εχαλασθησαν· διοτι ο σιτος εξηρανθη.18Πως στεναζουσι τα κτηνη· αδημονουσιν αι αγελαι των βοων, διοτι δεν εχουσι βοσκην· ναι, τα ποιμνια των προβατων ηφανισθησαν.19Κυριε, προς σε θελω βοησει· διοτι το πυρ κατηναλωσε τας βοσκας της ερημου και η φλοξ κατεκαυσε παντα τα δενδρα του αγρου.20Τα κτηνη ετι της πεδιαδος χασκουσι προς σε· διοτι εξηρανθησαν οι ρυακες των υδατων και πυρ κατεφαγε τας βοσκας της ερημου.

The Day of the LORD would be an appropriate title for Joel's prophecy. Evidently it does not refer to a day of 24 hours, but to a period still in the future when the will of God will be accomplished on earth as it is in heaven Matthew 6:10). Ever since the fall, man, led by his passions, has not ceased to do whatever pleases himself. We could say then that we are living in man's day. That is why, when the Lord intervenes to impose His will, it must be first of all by blows which will break man's pride. Morally in the lives of each one of us, the day of the Lord dawns at the moment when we recognise His full authority over us.

In contrast to Hosea, a prophet of Israel, Joel's message is for Judah. He uses the opportunity presented by a series of calamities, namely the successive devastation of the country by different types of locust. Few sights are as impressive as an invasion by migratory locusts in the East. Think of this prodigious army of billions of insects descending on a fertile country and in no time reducing it to a desert!

From this disaster which occurred in his lifetime, Joel turns to a scourge still in the future: the invasion by the Assyrian.

Ιωήλ 2:1-17
1Σαλπισατε σαλπιγγα εν Σιων, και αλαλαξατε εν τω ορει τω αγιω μου· ας τρομαξωσι παντες οι κατοικουντες την γην· διοτι ερχεται η ημερα του Κυριου, διοτι ειναι εγγυς·2ημερα σκοτους και γνοφου, ημερα νεφελης και ομιχλης· ως αυγη εξαπλουται επι τα ορη λαος πολυς και ισχυρος· ομοιος αυτου δεν εσταθη απ' αιωνος ουδε μετ' αυτον θελει σταθη πλεον ποτε εις γενεας γενεων.3Πυρ κατατρωγει εμπροσθεν αυτου και φλοξ κατακαιει οπισθεν αυτου· η γη ειναι ως ο παραδεισος της Εδεμ εμπροσθεν αυτου, και οπισθεν αυτου πεδιας ηφανισμενη· και βεβαιως δεν θελει εκφυγει απ' αυτου ουδεν.4Η θεα αυτων ειναι ως θεα ιππων, και ως ιππεις, ουτω θελουσι τρεχει.5Ως κροτος αμαξων θελουσι πηδα επι τας κορυφας των ορεων, ως ηχος φλογος πυρος, ητις κατατρωγει την καλαμην, ως ισχυρος λαος παρατεταγμενος εις μαχην.6Ενωπιον αυτου οι λαοι θελουσι κατατρομαξει· παντα τα προσωπα θελουσιν αποσβολωθη.7Θελουσι τρεξει ως μαχηται, ως ανδρες πολεμισται θελουσιν αναβη το τειχος, και θελουσιν υπαγει εκαστος εις την οδον αυτου και δεν θελουσι χαλασει τας ταξεις αυτων.8Και δεν θελουσι σπρωξει ο εις τον αλλον· θελουσι περιπατει εκαστος εις την οδον αυτου, και πιπτοντες επι τα βελη δεν θελουσι πληγωθη.9Θελουσι περιτρεχει εν τη πολει, θελουσι δραμει επι το τειχος, θελουσιν αναβαινει επι τας οικιας, θελουσιν εμβαινει δια των θυριδων ως κλεπτης.10Η γη θελει σεισθη εμπροσθεν αυτων, οι ουρανοι θελουσι τρεμει, ο ηλιος και η σεληνη θελουσι συσκοτασει, και τα αστρα θελουσι συρει οπισω το φεγγος αυτων.11Και ο Κυριος θελει εκπεμψει την φωνην αυτου εμπροσθεν του στρατευματος αυτου· διοτι το στρατοπεδον αυτου ειναι μεγα σφοδρα, διοτι ο εκτελων τον λογον αυτου ειναι ισχυρος, διοτι η ημερα του Κυριου ειναι μεγαλη και τρομερα σφοδρα και τις δυναται να υποφερη αυτην;
12Και τωρα δια τουτο, λεγει Κυριος, επιστρεψατε προς εμε εξ ολης της καρδιας υμων και εν νηστεια και εν κλαυθμω και εν πενθει.13Και διαρρηξατε την καρδιαν σας και μη τα ιματια σας και επιστρεψατε προς Κυριον τον Θεον σας· διοτι ειναι ελεημων και οικτιρμων, μακροθυμος και πολυελεος και μεταμελουμενος δια το κακον.14Τις οιδεν, αν θελη επιστρεψει και μεταμεληθη και αφησει ευλογιαν κατοπιν αυτου, προσφοραν και σπονδην εις Κυριον τον Θεον υμων;15Σαλπισατε σαλπιγγα εν Σιων, αγιασατε νηστειαν, κηρυξατε συναξιν επισημον.16Συναθροισατε τον λαον, αγιασατε την συναξιν, συναξατε τους πρεσβυτερους, συναθροισατε τα νηπια και τα θηλαζοντα μαστους· ας εξελθη ο νυμφιος εκ του κοιτωνος αυτου και η νυμφη εκ του θαλαμου αυτης.17Ας κλαυσωσιν οι ιερεις, οι λειτουργοι του Κυριου, μεταξυ της στοας και του θυσιαστηριου, και ας ειπωσι, Φεισαι, Κυριε, του λαου σου και μη δωσης την κληρονομιαν σου εις ονειδος, ωστε να κυριευσωσιν αυτους τα εθνη· δια τι να ειπωσι μεταξυ των λαων, Που ειναι ο Θεος αυτων;

The LORD calls this cloud of ferocious invaders His army (vv. 11, 25), although it is led by the ungodly and proud Assyrian, for the latter is but the executor of His Word, the "rod of mine anger" (Isa. 10:5). When we pass through discipline, let us never lose sight of the faithful Hand which inflicts it on us. This setback, this trouble, this accident comes "from the Lord". Let us not be like an unruly child who, naively, thinks he will escape punishment by breaking the stick with which he expects to be beaten.

We can picture this immense onslaught; "there hath not been ever the like . . ." It overflows like an irresistible tide, over the walls and into the houses. The same invasion is called elsewhere "the overflowing scourge" (Isa. 28:15). Ah! is not this nightmare vision given to Israel beforehand as an appeal to their conscience? "Therefore also now" it is time for them – it is time for all – to return to God with their whole heart . . . "with weeping and with mourning . . . for he is gracious and merciful" (vv. 12, 13; read James 5:11).

"Blow ye the trumpet in Zion," repeats the prophet (vv. 1, 15; see Num. 10:9); it is a symbol of the urgent prayer of faith! Thus in the hour of danger the LORD will remember His own.

Ιωήλ 2:18-32
18Και ο Κυριος θελει ζηλοτυπησει δια την γην αυτου και θελει φεισθη του λαου αυτου.19Ναι, ο Κυριος θελει αποκριθη και ειπει προς τον λαον αυτου, Ιδου, εγω θελω εξαποστειλει προς υμας τον σιτον και τον οινον και το ελαιον και θελετε εμπλησθη απ' αυτων, και δεν θελω σας καμει πλεον ονειδος μεταξυ των εθνων.20Αλλα θελω απομακρυνει απο σας τον εκ του βορρα πολεμιον, και θελω εξωσει αυτον εις γην ανυδρον και ερημον, με το προσωπον αυτου προς την ανατολικην θαλασσαν, το δε οπισθεν αυτου μερος προς την θαλασσαν την δυτικην, και η δυσωδια αυτου θελει αναβη και η κακη οσμη αυτου θελει υψωθη, διοτι επραξε μεγαλα.21Μη φοβου, γη· χαιρε και ευφραινου· διοτι ο Κυριος θελει καμει μεγαλεια.22Μη τρομαζετε, κτηνη της πεδιαδος· διοτι αι βοσκαι της ερημου βλαστανουσι, διοτι το δενδρον φερει τον καρπον αυτου, η συκη και η αμπελος εκδιδουσι την δυναμιν αυτων.23Και, τα τεκνα της Σιων, χαιρετε και ευφραινεσθε εις Κυριον τον Θεον σας· διοτι εδωκεν εις εσας την πρωιμον βροχην εγκαιρως και θελει βρεξει εις εσας βροχην πρωιμον και οψιμον ως προτερον.24Και τα αλωνια θελουσι γεμισθη απο σιτου και οι ληνοι θελουσιν υπερεκχειλισει απο οινου και ελαιου.25Και θελω αναπληρωσει εις εσας τα ετη, τα οποια κατεφαγεν η ακρις, ο βρουχος και η ερυσιβη και η καμπη, το στρατευμα μου το μεγα, το οποιον εξαπεστειλα εναντιον σας.26Και θελετε φαγει αφθονως και χορτασθη και αινεσει το ονομα Κυριου του Θεου σας· οστις εκαμε θαυμασια με σας· και ο λαος μου δεν θελει καταισχυνθη εις τον αιωνα.27Και θελετε γνωρισει οτι εγω ειμαι εν μεσω του Ισραηλ και εγω ειμαι Κυριος ο Θεος σας και δεν ειναι αλλος ουδεις· και ο λαος μου δεν θελει καταισχυνθη εις τον αιωνα.
28Και μετα ταυτα θελω εκχεει το πνευμα μου επι πασαν σαρκα· και θελουσι προφητευσει οι υιοι σας και αι θυγατερες σας· οι πρεσβυτεροι σας θελουσιν ενυπνιασθη ενυπνια, οι νεανισκοι σας θελουσιν ιδει ορασεις.29Και ετι επι τους δουλους μου και επι τας δουλας μου εν ταις ημεραις εκειναις θελω εκχεει το πνευμα μου.30Και θελω δειξει τερατα εν τοις ουρανοις και επι της γης, αιμα και πυρ και ατμιδα καπνου.31Ο ηλιος θελει μεταστραφη εις σκοτος και η σεληνη εις αιμα, πριν ελθη η ημερα του Κυριου η μεγαλη και επιφανης.32Και πας οστις επικαλεσθη το ονομα του Κυριου, θελει σωθη· διοτι εν τω ορει Σιων και εν Ιερουσαλημ θελει εισθαι σωτηρια, καθως ειπεν ο Κυριος, και εις τους υπολοιπους τους οποιους ο Κυριος θελει προσκαλεσει.

"Turn ye even to me," invites the LORD (v. 12). "Who knoweth if he will return . . . and leave a blessing behind him?" (v. 4). Who knows? As for us, we know very well that God is never unmoved by the tears and prayers of His own.

Moved with pity, He at once multiplies His promises: final destruction of the enemies of His people; abundance of material goods, compensating for and far surpassing the losses suffered (v. 25); and the most precious of these blessings which He leaves behind Him is His Spirit, generously poured out on the children of Israel as a witness to the whole world (v. 28). This time is yet to come, for Israel is, alas, not ready to receive this gift. But Peter, on the day of Pentecost, relies on this passage to explain to the Jews what has just taken place (Acts 2: 17).

"Whosoever shall call on the name of the LORD shall be delivered," affirms v. 32, quoted in Acts 2:21 and Romans 10:13. To call on the LORD is to lay claim by prayer to the Name of Jesus, the only Name by which we must be saved. Out of the gravest distress God will save – and save now – whoever turns to Him. "Repent . . . and ye shall receive the gift of the Holy Ghost." This promise is valid today, valid for you.

Ιωήλ 3:1-21
1Διοτι, ιδου, εν ταις ημεραις εκειναις και εν τω καιρω εκεινω, οταν επιστρεψω τους αιχμαλωτους του Ιουδα και της Ιερουσαλημ,2θελω συναξει ετι παντα τα εθνη και θελω καταβιβασει αυτα εις την κοιλαδα του Ιωσαφατ, και θελω κριθη μετ' αυτων εκει υπερ του λαου μου και της κληρονομιας μου Ισραηλ, τον οποιον διεσπειραν μεταξυ των εθνων και διεμοιρασθησαν την γην μου·3και ερριψαν κληρους δια τον λαον μου· και εδωκαν παιδιον δια πορνην και επωλουν κορασιον δια οινον και επινον.4Και ετι τι εχετε σεις να καμητε μετ' εμου, Τυρε και Σιδων και παντα τα ορια της Παλαιστινης; θελετε μοι ανταποδωσει ανταποδομα; εαν σεις ανταποδωσητε εις εμε, χωρις αργοποριας ταχεως θελω επιστρεψει το ανταποδομα σας επι την κεφαλην σας.5Διοτι ελαβετε το αργυριον μου και το χρυσιον μου, και τα εκλεκτα μου αγαθα εφερετε εις τους ναους σας.6Τους δε υιους Ιουδα και τους υιους Ιερουσαλημ επωλησατε εις τους υιους των Ελληνων, δια να απομακρυνητε αυτους απο των οριων αυτων.7Ιδου, εγω θελω εγειρει αυτους απο του τοπου οπου επωλησατε αυτους, και θελω επιστρεψει το ανταποδομα σας επι την κεφαλην σας.8Και θελω πωλησει τους υιους σας και τας θυγατερας σας εις την χειρα των υιων Ιουδα, και θελουσι πωλησει αυτους εις τους Σαβαιους, εις εθνος μακραν απεχον· διοτι ο Κυριος ελαλησε.
9Κηρυξατε τουτο εν τοις εθνεσιν, αγιασατε πολεμον, διεγειρατε τους μαχητας, ας πλησιασωσιν, ας αναβαινωσι παντες οι ανδρες του πολεμου·10σφυρηλατησατε τα υνια σας εις ρομφαιας και τα δρεπανα σας εις λογχας· ο αδυνατος ας λεγη, Εγω ειμαι δυνατος·11Συναθροισθητε και ελθετε κυκλοθεν, παντα τα εθνη, και συναχθητε ομου· εκει θελει καταστρεψει ο Κυριος τους ισχυρους σου.12Ας εγερθωσι και ας αναβωσι τα εθνη εις την κοιλαδα του Ιωσαφατ· διοτι εκει θελω καθησει δια να κρινω παντα τα εθνη τα κυκλοθεν.13Βαλετε δρεπανον, διοτι ο θερισμος ειναι ωριμος· ελθετε, καταβητε· διοτι ο ληνος ειναι πληρης, τα υποληνια υπερεκχειλιζουσιν· επειδη η κακια αυτων ειναι μεγαλη.14Πληθη, πληθη εις την κοιλαδα της δικης· διοτι εγγυς ειναι η ημερα του Κυριου εις την κοιλαδα της δικης.15Ο ηλιος και σεληνη θελουσι συσκοτασει και οι αστερες θελουσι συρει οπισω το φεγγος αυτων.16Ο δε Κυριος θελει βρυχησει εκ Σιων και εκπεμψει την φωνην αυτου εξ Ιερουσαλημ· και οι ουρανοι και η γη θελουσι σεισθη· αλλ' ο Κυριος θελει εισθαι το καταφυγιον του λαου αυτου και η ισχυς των υιων Ισραηλ.17Ουτω θελετε γνωρισει οτι εγω ειμαι Κυριος ο Θεος σας, ο κατοικων εν Σιων, τω ορει τω αγιω μου· τοτε η Ιερουσαλημ θελει εισθαι αγια και αλλογενεις δεν θελουσι διελθει δι' αυτης πλεον.
18Και εν τη ημερα εκεινη τα ορη θελουσι σταλαξει γλευκος και οι λοφοι θελουσι ρεει γαλα και παντες οι ρυακες του Ιουδα θελουσι ρεει υδατα και πηγη θελει εξελθει εκ του οικου του Κυριου και θελει ποτιζει την φαραγγα του Σιττειμ.19Η Αιγυπτος θελει εισθαι ηρημωμενη και ο Εδωμ θελει εισθαι ερημος αβατος δια τας εις τους υιους Ιουδα αδικιας, διοτι εχυσαν αιμα αθωον εν τη γη αυτων.20Η δε Ιουδαια θελει κατοικεισθαι εις τον αιωνα και η Ιερουσαλημ εις γενεας γενεων.21Και θελω καθαρισει το αιμα αυτων, το οποιον δεν εκαθαρισα· διοτι ο Κυριος κατοικει εν Σιων.

The restoration of Judah and Jerusalem will be followed by the judgment of the nations. These will then make a tragic discovery: in scattering Israel, and in sharing out her country (v. 2 end), they have attacked God Himself "What have ye to do with me?" is the terrible question that comes down from heaven (v. 4). Saul of Tarsus also had to learn that in persecuting the Christians he was persecuting the Lord. Jesus (Acts 9:4-5).

The situation will be totally reversed; these nations will experience the fate they have brought upon God's people. Their "recompense" will fall on their own head; this is one of the unchangeable principles of God's government (see Gen. 9:6; Judges 1:7 etc.) Totally blinded, these nations in forging their weapons will thereby have created their own downfall. Then the sovereign Judge will call them together to the very place of their devastation (vv. 9-12). "Multitudes in the valley of decision"! (v. 14). This dreadful "wine harvest" will constitute the last act to introduce the day of the LORD (Rev. 14:18-20). Henceforth grace will be able to super-abound for a cleansed people (v. 21). And because they will be purified, the supreme favour: God Himself will establish His dwelling in the midst of them.

Αμώς 1:1-15
1Οι λογοι του Αμως, οστις ητο εκ των βοσκων της Θεκουε, τους οποιους ειδε περι του Ισραηλ εν ταις ημεραις Οζιου βασιλεως του Ιουδα, και εν ταις ημεραις Ιεροβοαμ, υιου του Ιωας βασιλεως του Ισραηλ, δυο ετη προ του σεισμου.2Και ειπεν, Ο Κυριος θελει βρυχησει εκ Σιων και θελει εκπεμψει την φωνην αυτου εξ Ιερουσαλημ· και αι κατοικιαι των ποιμενων θελουσι πενθησει, και η κορυφη του Καρμηλου θελει ξηρανθη.
3Ουτω λεγει Κυριος· δια τας τρεις παραβασεις της Δαμασκου και δια τας τεσσαρας δεν θελω αποστρεψει την τιμωριαν αυτης, διοτι ηλωνισαν την Γαλααδ με τριβολους σιδηρους·4αλλα θελω εξαποστειλει πυρ εις τον οικον Αζαηλ και θελει καταφαγει τα παλατια του Βεν-αδαδ.5Και θελω συντριψει τους μοχλους της Δαμασκου και εξολοθρευσει τον κατοικον απο της πεδιαδος Αβεν και τον κρατουντα το σκηπτρον απο του οικου Εδεν, και ο λαος της Συριας θελει φερθη αιχμαλωτος εις Κιρ, λεγει Κυριος.6Ουτω λεγει Κυριος· Δια τας τρεις παραβασεις της Γαζης και δια τας τεσσαρας δεν θελω αποστρεψει την τιμωριαν αυτης· διοτι ηχμαλωτισαν τον λαον μου αιχμαλωσιαν τελειαν, δια να παραδωσωσιν αυτους εις τον Εδωμ·7αλλα θελω εξαποστειλει πυρ εις το τειχος της Γαζης και θελει καταφαγει τα παλατια αυτης.8Και θελω εξολοθρευσει τον κατοικον απο της Αζωτου και τον κρατουντα το σκηπτρον απο της Ασκαλωνος, και θελω στρεψει την χειρα μου εναντιον της Ακκαρων και το υπολοιπον των Φιλισταιων θελει απολεσθη, λεγει Κυριος ο Θεος.9Ουτω λεγει Κυριος· Δια τας τρεις παραβασεις της Τυρου και δια τας τεσσαρας δεν θελω αποστρεψει την τιμωριαν αυτης· διοτι παρεδωκαν τον λαον μου εις αιχμαλωσιαν τελειαν εις τον Εδωμ και δεν ενεθυμηθησαν την αδελφικην συνθηκην·10αλλα θελω εξαποστειλει πυρ εις το τειχος της Τυρου και θελει καταφαγει τα παλατια αυτης.11Ουτω λεγει Κυριος· Δια τας τρεις παραβασεις του Εδωμ και δια τας τεσσαρας δεν θελω αποστρεψει την τιμωριαν αυτου, διοτι κατεδιωξε τον αδελφον αυτου εν ρομφαια και ηθετησε την ευσπλαγχνιαν αυτου, και ο θυμος αυτου κατεσπαραττεν ακαταπαυστως και εφυλαττε την οργην αυτου παντοτεινα·12αλλα θελω εξαποστειλει πυρ επι Θαιμαν και θελει καταφαγει τα παλατια της Βοσορρας.13Ουτω λεγει Κυριος· Δια τας τρεις παραβασεις των υιων Αμμων και δια τας τεσσαρας δεν θελω αποστρεψει την τιμωριαν αυτου, διοτι διεσχιζον τας εγκυμονουσας της Γαλααδ, δια να πλατυνωσι το οριον αυτων·14αλλα θελω αναψει πυρ εις το τειχος της Ραββα και θελει καταφαγει τα παλατια αυτης, μετα κραυγης εν τη ημερα της μαχης, μετα ανεμοστροβιλου εν τη ημερα της θυελλης.15Και ο βασιλευς αυτων θελει υπαγει εις αιχμαλωσιαν, αυτος και οι αρχοντες αυτου ομου, λεγει Κυριος.

In order to deny the Bible's inspiration, unbelievers quote the number and diversity of the writers. But this is precisely what confirms it. The perfect agreement between the testimonies of the 40 writers stretching over 1,500 years, is an indisputable miracle. To construct an important building, an architect will call together a team including engineers, draughtsmen, technicians . . ., each member contributing his particular aptitude and expertise. This will not prevent the scheme being conceived by the architect and executed in accordance with his plan; it will bear his name. Similarly God has used a diversity of servants to give us His Word. Daniel was a prince, Jeremiah and Ezekiel were priests, Amos himself a simple herdsman (v. 1), but the divine call has placed him among the "holy men of God" who "spoke as they were moved by the Holy Ghost" (Amos 7:14-15; 2 Peter 1:21). His book therefore can but confirm the perfect harmony between all the parts of Scripture.

Amos begins where Joel's prophecy leaves off (cf. v. 2 and Joel 3:16). The latter spoke of the nations in their entirety; Amos names in succession Syria, Philistia, Tyre, Edom, Ammon (and Moab in Amos 2), so as to declare that each of those nations has now filled up the measure of its sins.

Αμώς 2:1-16
1Ουτω λεγει Κυριος· Δια τας τρεις παραβασεις του Μωαβ και δια τας τεσσαρας δεν θελω αποστρεψει την τιμωριαν αυτου· διοτι κατεκαυσε τα οστα του βασιλεως του Εδωμ μεχρι κονιας·2αλλα θελω εξαποστειλει πυρ επι τον Μωαβ και θελει καταφαγει τα παλατια της Κιριωθ· και ο Μωαβ θελει αποθανει μετα θορυβου, μετα κραυγης, μετ' ηχου σαλπιγγος.3Και θελω εξολοθρευσει τον κριτην εκ μεσου αυτου, και θελω αποκτεινει παντας τους αρχοντας αυτου μετ' αυτου, λεγει Κυριος.4Ουτω λεγει Κυριος· Δια τας τρεις παραβασεις του Ιουδα και δια τας τεσσαρας δεν θελω αποστρεψει την τιμωριαν αυτου, διοτι κατεφρονησαν τον νομον του Κυριου και δεν εφυλαξαν τα προσταγματα αυτου και επλανησαν αυτους τα ματαια αυτων, κατοπιν των οποιων περιεπατησαν οι πατερες αυτων·5αλλα θελω εξαποστειλει πυρ επι τον Ιουδαν και θελει καταφαγει τα παλατια της Ιερουσαλημ.6Ουτω λεγει Κυριος· Δια τας τρεις παραβασεις του Ισραηλ και δια τας τεσσαρας δεν θελω αποστρεψει την τιμωριαν αυτου διοτι επωλησαν τον δικαιον δι' αργυριον και τον πενητα δια ζευγος υποδηματων·7οιτινες ποθουσι να βλεπωσι την κονιν της γης επι την κεφαλην των πτωχων και εκκλινουσι την οδον των πενητων· και υιος και πατηρ αυτου υπαγουσι προς την αυτην παιδισκην, δια να βεβηλονωσι το ονομα το αγιον μου·8και πλαγιαζουσι πλησιον παντος θυσιαστηριου επι ενδυματων ενεχυριασμενων, και πινουσιν εν τω οικω των θεων αυτων τον οινον των καταδυναστευομενων.
9Αλλ' εγω εξωλοθρευσα τον Αμορραιον απ' εμπροσθεν αυτων, του οποιου το υψος ητο ως το υψος των κεδρων και αυτος ισχυρος ως αι δρυς· και ηφανισα τον καρπον αυτου επανωθεν και τας ριζας αυτου υποκατωθεν.10Και εγω σας ανεβιβασα εκ γης Αιγυπτου και σας περιεφερον τεσσαρακοντα ετη δια της ερημου, δια να κληρονομησητε την γην του Αμορραιου.11Και ανεστησα εκ των υιων σας δια προφητας και εκ των νεανισκων σας δια Ναζηραιους. Δεν ειναι ουτως, υιοι Ισραηλ; λεγει Κυριος.12Σεις δε εποτιζετε τους Ναζηραιους οινον και προσεταξατε τους προφητας λεγοντες, Μη προφητευσητε.13Ιδου, εγω θελω καταθλιψει υμας εν τω τοπω υμων, καθως καταθλιβεται η αμαξα η πληρης δραγματων.14Και η φυγη θελει χαθη απο του δρομεως και ο ανδρειος δεν θελει στερεωσει την ισχυν αυτου και ο ισχυρος δεν θελει διασωσει την ψυχην αυτου,15και ο τοξοτης δεν θελει δυνηθη να σταθη· και ο ταχυπους να εκφυγη και ο ιππευς να σωση την ζωην αυτου,16και ο μεταξυ των δυνατων γενναιοκαρδιος γυμνος θελει φυγει εν εκεινη τη ημερα, λεγει Κυριος.

The list of transgressors does not end with Moab; Judah and Israel each have their place among the guilty nations! And Israel's sins even surpass those of all their neighbours. These have only perpetrated their wickedness against their enemies, whilst in Israel the strong have crushed the weak, defiled the Nazarites and shut the mouths of the prophets (v. 12). "They sold the righteous for silver, and the poor for a pair of shoes" (v. 6; Amos 8:6); they have trodden under foot the poor, afflicted the just and turned aside "the poor in the gate from their right" (Amos 5:11-12).

We think of the Lord Jesus, so often spoken of as "the Just One" (e.g. Acts 22:14), or "the Poor" (Ps. 40: 17; Ps. 41:1). He was continually oppressed and afflicted, before being betrayed, sold, and finally put to death (James 2:6; James 5:6).

As if once more to emphasise His people's crimes, the LORD recalls His wonders in former times on their behalf. He had destroyed formidable enemies (v. 9); He had brought them up from Egypt and led them through the wilderness (v. 10). Acts of power and love which remind us of His work of salvation on behalf of all people! This work, too, met with the same dreadful ingratitude on their part. What is your response to the Lord's love?

Αμώς 3:1-15
1Ακουσατε τον λογον τουτον, τον οποιον ελαλησεν ο Κυριος εναντιον σας, υιοι Ισραηλ, εναντιον παντος του γενους, το οποιον ανεβιβασα εκ γης Αιγυπτου λεγων,2Εσας μονον εγνωρισα εκ παντων των γενων της γης· δια τουτο θελω σας τιμωρησει δια πασας τας ανομιας σας.3Δυνανται δυο να περιπατησωσιν ομου, εαν δεν ηναι συμφωνοι;4Θελει βρυχησει ο λεων εν τω δρυμω, εαν δεν εχη θηραν; θελει εκπεμψει την φωνην αυτου ο σκυμνος απο της κατοικιας αυτου, αν δεν επιασε τι;5Δυναται πτηνον να πεση εις παγιδα επι της γης, οπου δεν ειναι βροχος δι' αυτο; ηθελε σηκωθη παγις εκ της γης, χωρις να πιασθη τι;6Δυναται να ηχηση σαλπιγξ εν πολει και ο λαος να μη πτοηθη; δυναται να γεινη συμφορα εν πολει και ο Κυριος να μη εκαμεν αυτην;7Βεβαιως Κυριος ο Θεος δεν θελει καμει ουδεν, χωρις να αποκαλυψη το αποκρυφον αυτου εις τους δουλους αυτου τους προφητας.8Ο λεων εβρυχησε· τις δεν θελει φοβηθη; Κυριος ο Θεος ελαλησε· τις δεν θελει προφητευσει;
9Κηρυξατε προς τα παλατια της Αζωτου και προς τα παλατια της γης της Αιγυπτου και ειπατε, Συναχθητε επι τα ορη της Σαμαρειας και ιδετε τους μεγαλους θορυβους εν μεσω αυτης και τας καταδυναστειας εν μεσω αυτης,10διοτι δεν εξευρουσι να πραττωσι το ορθον, λεγει Κυριος, οι θησαυριζοντες αδικιαν και αρπαγην εν τοις παλατιοις αυτων.11Δια τουτο ουτω λεγει Κυριος ο Θεος· Εχθρος θελει περικυκλωσει την γην σου και θελει καταβαλει την ισχυν σου απο σου και τα παλατια σου θελουσι διαρπαγη.12Ουτω λεγει Κυριος· Καθως ο ποιμην αποσπα απο του στοματος του λεοντος δυο σκελη η λοβον ωτιου, ουτω θελουσιν αποσπασθη οι υιοι Ισραηλ, οι κατοικουντες εν Σαμαρεια απο της γωνιας της κλινης και εν Δαμασκω απο της στρωμνης.13Ακουσατε και διαμαρτυρηθητε προς τον οικον Ιακωβ, λεγει Κυριος ο Θεος, ο Θεος των δυναμεων,14οτι καθ' ην ημεραν επισκεφθω τας παραβασεις του Ισραηλ επ' αυτον, θελω επισκεφθη και τα θυσιαστηρια της Βαιθηλ, και τα κερατα του θυσιαστηριου θελουσιν εκκοπη και πεσει κατα γης.15Και θελω παταξει τον χειμερινον οικον μετα του θερινου οικου, και οι οικοι οι ελεφαντινοι θελουσιν απολεσθη και οι οικοι οι μεγαλοι θελουσιν αφανισθη, λεγει Κυριος.

Israel was a family which God had chosen for Himself from among all the families of the earth. "Therefore . . .", continues the LORD, to show that His choice carried with it the strictest obligations. Let us say it once more: the closer the relationship, the greater the responsibility (read Matt. 11: 20-24). Identical faults will be assessed differently according to whether committed by a stranger, by a servant or by a son.

God prepares to visit His people in judgment. However, nothing will be done without prior warning. The lion's roar is the most effective alarm signal for cattle. Amos, the herdsman from Tekoa, knew it full well and seeks to turn the people from their indifference. "Publish . . . Hear ye . . .," he cries. But God is also going to speak with another voice to arouse the people from their slumber and from their hard-heartedness. Amos's whole prophecy is filled with allusions to an earthquake which was to occur two years later (Amos 1:1 end; Amos 2:13-16; Amos 3:14-15; Amos 6:11; Amos 9:1, 11, etc. . . .).

May we, who by grace belong to God's heavenly family, pay attention to all the ways in which our Father warns us.

Αμώς 4:1-13
1Ακουσατε τον λογον τουτον, δαμαλεις της Βασαν, αι εν τω ορει της Σαμαρειας, αι καταδυναστευουσαι τους πτωχους, αι καταθλιβουσαι τους πενητας, αι λεγουσαι προς τους κυριους αυτων, Φερετε και ας πιωμεν.2Κυριος ο Θεος ωμοσεν εις την αγιοτητα αυτου οτι ιδου, ημεραι ερχονται εις υμας, καθ' ας θελουσι σας πιασει με αγκιστρα και τους απογονους σας με καμακια αλιευτικα.3Και θελετε εξελθει απο τας χαλαστρας εκαστη απ' ευθειας ενωπιον αυτης, και θελετε απορριψει παντα τα του παλατιου, λεγει Κυριος.4Ελθετε εις Βαιθηλ και ασεβησατε· εν Γαλγαλοις πληθυνατε την ασεβειαν· και φερετε τας θυσιας σας κατα πασαν πρωιαν, τα δεκατα σας κατα πασαν τριετιαν.5Και προσφερετε εις θυσιαν ευχαριστιας αρτον ενζυμον, και κηρυξατε τας αυτοπροαιρετους προσφορας· αναγγειλατε αυτας· διοτι ουτως αγαπατε, υιοι Ισραηλ, λεγει Κυριος ο Θεος.
6Και εγω οτι σας εδωκα πειναν εν πασαις ταις πολεσιν υμων και ελλειψιν αρτου εν πασι τοις τοποις υμων, και δεν επεστρεψατε προς εμε, λεγει Κυριος.7Και εγω προσετι εκρατησα την βροχην απο σας, οτε εμενον τρεις μηνες ετι εως του θερους· και εβρεξα επι μιαν πολιν και επι αλλην πολιν δεν εβρεξα· μια μερις εβραχη και η μερις, επι την οποιαν δεν εβρεξεν εξηρανθη.8Ουτω δυο τρεις πολεις υπηγαν περιπλανωμεναι εις μιαν πολιν να πιωσιν υδωρ και δεν εχορτασθησαν, και δεν επεστρεψατε προς εμε, λεγει Κυριος.9Σας επαταξα με ανεμοφθοριαν και ερυσιβην· το πληθος των κηπων σας και των αμπελωνων σας και των συκεωνων σας και των ελαιωνων σας κατεφαγεν η καμπη, και δεν επεστρεψατε προς εμε, λεγει Κυριος.10Εξαπεστειλα εφ' ημας θανατικον κατα τον τροπον της Αιγυπτου· τους νεανισκους σας εθανατωσα εν ρομφαια, αιχμαλωτισας και τους ιππους σας· και ανεβιβασα την δυσωδιαν των στρατοπεδων σας εως των μυκτηρων σας, και δεν επεστρεψατε προς εμε, λεγει Κυριος.11Σας κατεστρεψα, καθως ο Θεος κατεστρεψε τα Σοδομα και τα Γομορρα, και εγεινετε ως δαυλος απεσπασμενος απο της πυρκαιας, και δεν επεστρεψατε προς εμε, λεγει Κυριος.12Δια τουτο ουτω θελω καμει εις σε, Ισραηλ· οθεν, επειδη θελω καμει τουτο εις σε, ετοιμασθητι να απαντησης τον Θεον σου, Ισραηλ.13Διοτι ιδου, ο μορφων τα ορη και κατασκευαζων τον ανεμον και απαγγελλων προς τον ανθρωπον τις ειναι ο στοχασμος αυτου, ο ποιων την αυγην σκοτος και επιβαινων επι τα υψη της γης, Κυριος ο Θεος των δυναμεων ειναι το ονομα αυτου.

Formerly when the LORD sent plagues upon Egypt, He sheltered Israel from them (Ex. 8:22; Ex. 9:6-7, 26; Ex. 10:23; Ex. 12:12-13). What a changeover morally there now is (v. 1): we see Him constrained to strike down His own people "after the manner of Egypt" (v. 10). Famine, drought, parasites, pestilence, earthquake: five successive calamities with the purpose of speaking to the conscience of this rebellious nation. Alas! the sad refrain is repeated five times, ". . . yet have ye not returned unto me, saith the LORD"! (vv. 6, 8, 9, 10, 11). Let us not accuse others! Does not the Lord use the same patience when dealing with us? If the measures He takes are often painful to us, it is always in sparing us "as a firebrand plucked out of the burning" (v. 11; cf. Zech. 3:2). Have we returned unto Him? Well, sooner or later we have to meet God! If we do not meet the Lord now in grace, by turning to Him with a repentant heart, He Himself will visit the sinner in judgment (Luke 12:58-59). "Prepare to meet thy God!"

What is the one and only way a person today can avoid this terrible meeting? It is by confessing his sins and accepting the pardon which the Lord Jesus freely bestows. Reader, are you ready?

Αμώς 5:1-13
1Ακουσατε τον λογον τουτον, τον θρηνον τον οποιον εγω αναλαμβανω εναντιον σας, οικος Ισραηλ.2Επεσε· δεν θελει σηκωθη πλεον η παρθενος του Ισραηλ· ειναι ερριμμενη επι της γης αυτης· δεν υπαρχει ο ανιστων αυτην.3Διοτι ουτω λεγει Κυριος ο Θεος· Η πολις, εξ ης εξηρχοντο χιλιοι, θελει μεινει με εκατον· και εξ ης εξηρχοντο εκατον, θελει μεινει με δεκα εν τω οικω Ισραηλ.
4Διοτι ουτω λεγει Κυριος προς τον οικον του Ισραηλ· Εκζητησατε με και θελετε ζησει.5Και μη εκζητειτε την Βαιθηλ και μη εισερχεσθε εις Γαλγαλα και μη διαβαινετε εις Βηρ-σαβεε· διοτι τα Γαλγαλα θελουσιν υπαγει εξαπαντος εις αιχμαλωσιαν και η Βαιθηλ θελει καταντησει εις το μηδεν.6Εκζητησατε τον Κυριον και θελετε ζησει, μηπως εφορμηση ως πυρ επι τον οικον Ιωσηφ και καταφαγη αυτον και δεν υπαρχη ο σβυνων την Βαιθηλ.7Σεις, οι μεταστρεφοντες την κρισιν εις αψινθιον και απορριπτοντες κατα γης την δικαιοσυνην,8εκζητησατε τον ποιουντα την Πλειαδα και τον Ωριωνα και μετατρεποντα την σκιαν του θανατου εις αυγην και σκοτιζοντα την ημεραν εις νυκτα, τον προσκαλουντα τα υδατα της θαλασσης και εκχεοντα αυτα επι το προσωπον της γης· Κυριος ειναι το ονομα αυτου·9τον εγειροντα αφανισμον κατα του ισχυρου και επαγοντα αφανισμον εις τα οχυρωματα.10Μισουσι τον ελεγχοντα εν τη πυλη και βδελυττονται τον λαλουντα εν ευθυτητι.11Οθεν, επειδη καταθλιβετε τον πτωχον και λαμβανετε απ' αυτου φορον σιτου, αν και ωκοδομησατε οικους λαξευτους, δεν θελετε ομως κατοικησει εν αυτοις· αν και εφυτευσατε αμπελωνας επιθυμητους, δεν θελετε ομως πιει τον οινον αυτων.12Διοτι γνωριζω τας πολλας ασεβειας σας και τας ισχυρας αμαρτιας σας οιτινες καταθλιβετε τον δικαιον, δωροδοκεισθε και καταδυναστευετε τους πτωχους εν τη πυλη.13Δια τουτο ο συνετος θελει σιωπα εν τω καιρω εκεινω· διοτι ειναι καιρος κακος.

"Come to Bethel, and transgress," was the ironic invitation of Amos 4:4 – "at Gilgal multiply transgression . . .!" But now God pleads, "Seek not Bethel, nor enter into Gilgal . . .". "Seek ye me, and ye shall live . . . Seek the LORD, and ye shall live" (vv. 4-6).

To live, man does not need religion; he needs a Saviour. Now the Lord Jesus is the way, the truth and the life; no man comes to the Father but by Him (John 14:6). Let us recognise the greatness of the One who has made and who upholds the worlds (Heb. 1:2-3). The Pleiades (the seven stars) and Orion, when we locate these constellations on a clear night, are beyond our understanding. We strive in vain to appreciate their stupendous distance. But the Son of God has accomplished a work which is so much more wonderful. He has changed the threatening shadow of eternal death, which was already lengthening round us, into morning light, swallowing it up in victory by His resurrection (v. 8). Darkness certainly still reigns in the world. Oppression and injustice occur all the time. But the Christian is not overwhelmed by them; even in "an evil time" (v. 13), he knows where to find his Saviour. "Seek him" (v. 8); this should be our motto each time we open our Bible (Ps. 27:8).

Αμώς 5:14-27
14Εκζητησατε το καλον και ουχι το κακον, δια να ζησητε· και ουτω Κυριος ο Θεος των δυναμεων θελει εισθαι μεθ' υμων, καθως ειπετε.15Μισειτε το κακον και αγαπατε το καλον και αποκαταστησατε την κρισιν εν τη πυλη· ισως ο Κυριος ο Θεος των δυναμεων ελεηση το υπολοιπον του Ιωσηφ.
16Δια τουτο Κυριος ο Θεος των δυναμεων, ο Κυριος, λεγει ουτως· Οδυρμος εν πασαις ταις πλατειαις· και εν πασαις ταις οδοις θελουσι λεγει, Ουαι, ουαι· και θελουσι κραζει τον γεωργον εις πενθος και τους επιτηδειους θρηνωδους εις οδυρμον.17Και εν πασαις ταις αμπελοις οδυρμος· διοτι θελω περασει δια μεσου σου, λεγει Κυριος.18Ουαι εις τους επιθυμουντας την ημεραν του Κυριου· προς τι θελει εισθαι αυτη δια σας; η ημερα του Κυριου ειναι σκοτος και ουχι φως.19Ειναι ως εαν εφευγεν ανθρωπος απ' εμπροσθεν λεοντος και αρκτος απηντα αυτον, η ως εαν εισηρχετο εις οικον και επιστηριξαντα την χειρα αυτου εις τον τοιχον, εδαγκανεν αυτον οφις.20Δεν θελει εισθαι σκοτος η ημερα του Κυριου και ουχι φως; μαλιστα ζοφος και φεγγος μη εχουσα;
21Εμισησα, απεστραφην τας εορτας σας, και δεν θελω οσφρανθη εν ταις πανηγυρεσιν υμων.22Εαν μοι προσφερητε τα ολοκαυτωματα και τας θυσιας σας, δεν θελω δεχθη αυτας και δεν θελω επιβλεψει εις τας ειρηνικας θυσιας των σιτευτων σας.23Αφαιρεσον απ' εμου τον ηχον των ωδων σου, και το ασμα των οργανων σου δεν θελω ακουσει.24Αλλ' η κρισις ας καταρρεη ως υδωρ και η δικαιοσυνη ως αενναος χειμαρρος.25Μηποτε θυσιας και προσφορας προσεφερετε εις εμε, οικος Ισραηλ, τεσσαρακοντα ετη εν τη ερημω;26Μαλιστα ανελαβετε την σκηνην του Μολοχ σας και τον Χιουν, τον αστερα του θεου σας, τα ειδωλα υμων, τα οποια εκαμετε εις αυτους.27Δια τουτο θελω σας μετοικισει επεκεινα της Δαμασκου, λεγει Κυριος· ο Θεος των δυναμεων ειναι το ονομα αυτου.

"Good" is here identified with God (Ps. 4:6). "Seek good . . . that ye may live" (v. 14) corresponds to "Seek the LORD and ye shall live" (v. 6). Moreover, in order to seek good one must love it, in the same way that one will flee from evil to the extent that one is appalled by it (v. 15; Rom. 12:9). But some will say that it is not always easy to distinguish between good and evil. Quite true, and man's moral standards will scarcely help us to do it, since they can only compare man with man. The only sure guide is the Word of our God.

Like the multitudes in Christendom who repeat, "Thy kingdom come", and so call for the day of judgment, some were wishing for the day of the Lord . . . without realising that it would signify their downfall. They multiplied their religious observances: feast days, offerings, solemn assemblies, imagining that they were in this way hiding their real condition from God! "Take thou away from me the noise of thy songs," the LORD severely answers (v. 23) . . . Alas, how many hymns and prayers are nothing more than a futile noise before God! What He requires, let us not forget it, is truth in the heart (Ps. 51:6).

Stephen would later quote vv. 25-27 to the rulers of the Jews, to bring home to them for how long their nation had persisted in such grievous sin (Acts 7:42-43).

Αμώς 6:1-14
1Ουαι εις τους αμεριμνουντας εν Σιων και πεποιθοτας επι το ορος της Σαμαρειας, τα διαφημιζομενα ως εξοχα μεταξυ των εθνων και εις τα οποια ηλθεν ο οικος Ισραηλ.2Διαβητε εις Χαλνε και ιδετε· και εκειθεν διελθετε εις Αιμαθ την μεγαλην· επειτα καταβητε εις την Γαθ των Φιλισταιων· ειναι αυται καλητεραι παρα τα βασιλεια ταυτα; το οριον αυτων μεγαλητερον παρα το οριον σας;3Οιτινες θετετε μακραν την κακην ημεραν και φερετε πλησιον την καθεδραν της αρπαγης·4οιτινες πλαγιαζετε επι κλινας ελεφαντινας και εξαπλονεσθε επι τας στρωμνας σας και τρωγετε τα αρνια εκ του ποιμνιου και τους μοσχους εκ μεσου της αγελης,5οιτινες ψαλλετε εν τη φωνη της λυρας, εφευρισκετε εις εαυτους οργανα μουσικης καθως ο Δαβιδ,6οιτινες πινετε τον οινον με φιαλας και χριεσθε με τα εξαιρετα μυρα· δια δε τον συντριμμον του Ιωσηφ δεν θλιβεσθε.7Δια τουτο τωρα ουτοι θελουσιν υπαγει εις αιχμαλωσιαν μετα των πρωτων αιχμαλωτισθησομενων, και η αγαλλιασις των εξηπλωμενων εν τω συμποσιω θελει αφαιρεθη.
8Κυριος ο Θεος ωμοσεν εις εαυτον, Κυριος ο Θεος των δυναμεων λεγει, Εγω βδελυττομαι την επαρσιν του Ιακωβ και εμισησα τα παλατια αυτου· δια τουτο θελω παραδωσει την πολιν και το πληρωμα αυτης.9Και δεκα ανθρωποι εαν εναπολειφθωσιν εν μια οικια, θελουσιν αποθανει.10Και ο σηκονων εκαστον αυτων θειος η ο καιων αυτον, δια να εκβαλη τα οστα εκ του οικου, θελει ειπει προς τον ευρισκομενον εις τα ενδοτερα της οικιας, Ειναι τις ετι μετα σου; Και αυτος θελει ειπει, Ουχι. Τοτε θελει ειπει, Σιωπα· διοτι δεν ειναι πλεον καιρος να αναφερωμεν το ονομα του Κυριου.11Διοτι ιδου, ο Κυριος προσταττει και θελει παταξει τον οικον τον μεγαν με συντριμμους και τον οικον τον μικρον με διαρρηξεις.12Δυνανται να τρεξωσιν οι ιπποι επι βραχον; δυναται τις να αροτριαση εκει με βοας; σεις ομως μετεστρεψατε την κρισιν εις χολην και τον καρπον της δικαιοσυνης εις αψινθιον·13σεις οι ευφραινομενοι εις μηδαμινα, οι λεγοντες, Δεν απεκτησαμεν εις εαυτους δοξαν δια της δυναμεως ημων;14Αλλ' ιδου, εγω θελω επαναστησει εθνος εναντιον σας, οικος Ισραηλ, λεγει Κυριος ο Θεος των δυναμεων· και θελουσι σας καταθλιψει απο εισοδου Αιμαθ εως του ποταμου της ερημου.

Already as we have seen, the LORD had put His finger on the hardness of heart, the haughtiness, the selfishness and the love of ease of His wayward people (Amos 2:6; Amos 4:1; Amos 5:11; cf. 1 Cor. 10:24; 1 John 3:17). Their intelligence was used to further their own pleasure (v. 5). This state of things also speaks to our conscience! Is it not dishonest to use for our own benefit what the Lord has entrusted to us for His service? Besides, the way of our own desires leads us, spiritually, into the Enemy's bondage (cf. v. 7). Finally, going hand in hand with material prosperity and refined tastes, "they are not grieved for the affliction of Joseph" (v. 6). Amos's contemporaries were no longer distressed by the division of Israel into two kingdoms. And today the same cause, that is to say the assiduous pursuit of our own comforts and of our own interests, produces the same effect: a blameworthy indifference to the state of ruin in the Church and the divisions between Christians.

V. 8 (JND trans.) confirms God's abhorrence of pride, the root of all sin. May the Lord teach us to judge it in ourselves, in its most flagrant as well as its most subtle manifestations! Let us keep in mind that He resists the proud, but that He gives grace to the humble (James 4:6).

Αμώς 7:1-17
1Ουτως εδειξεν εις εμε Κυριος ο Θεος· και ιδου, εμορφωσεν ακριδας εν τη αρχη της βλαστησεως του δευτερου χορτου, και ιδου, ητο ο δευτερος χορτος μετα τον θερισμον του βασιλεως.2Και οτε ετελειωσαν να τρωγωσι τον χορτον της γης, τοτε ειπα, Κυριε Θεε, γενου ιλεως, δεομαι· τις θελει αναστησει τον Ιακωβ; διοτι ειναι ολιγοστος.3Ο Κυριος μετεμεληθη εις τουτο· δεν θελει γεινει, λεγει Κυριος.4Ουτως εδειξεν εις εμε Κυριος ο Θεος· και ιδου, Κυριος ο Θεος καλει εις δικην δια πυρος και το πυρ κατεφαγε την αβυσσον την μεγαλην και κατεφαγε μερος της γης.5Τοτε ειπα, Κυριε Θεε, παυσον, δεομαι· τις θελει αναστησει τον Ιακωβ; διοτι ειναι ολιγοστος.6Ο Κυριος μετεμεληθη εις τουτο· Και τουτο δεν θελει γεινει, λεγει Κυριος ο Θεος.7Ουτως εδειξεν εις εμε, και ιδου, ο Κυριος ιστατο επι τοιχου εκτισμενου με σταθμην, εχων εν τη χειρι αυτου σταθμην.8Και ειπε Κυριος προς εμε, Τι βλεπεις συ, Αμως; Και ειπα, Σταθμην. Τοτε ειπεν ο Κυριος, Ιδου, εγω θελω βαλει σταθμην εις το μεσον του λαου μου Ισραηλ· δεν θελω πλεον παρατρεξει αυτον του λοιπου.9Και οι βωμοι του Ισαακ θελουσιν ερημωθη και τα αγιαστηρια του Ισραηλ θελουσιν αφανισθη· και θελω σηκωθη εναντιον του οικου Ιεροβοαμ εν ρομφαια.
10Τοτε ο Αμασιας ο ιερευς της Βαιθηλ εξαπεστειλε προς Ιεροβοαμ τον βασιλεα του Ισραηλ, λεγων, Ο Αμως συνωμοσεν εναντιον σου εν μεσω του οικου Ισραηλ· ο τοπος δεν δυναται να υποφερη παντας τους λογους αυτου·11διοτι ουτω λεγει ο Αμως· Ο Ιεροβοαμ θελει τελευτησει δια ρομφαιας, ο δε Ισραηλ βεβαιως θελει φερθη αιχμαλωτος εκ της γης αυτου.12Τοτε ειπεν ο Αμασιας προς τον Αμως, Ω συ ο βλεπων, υπαγε, φυγε εις την γην Ιουδα και εκει τρωγε αρτον και εκει προφητευε·13εν δε τη Βαιθηλ μη προφητευσης πλεον, διοτι ειναι αγιαστηριον του βασιλεως και ειναι οικος του βασιλειου.14Και απεκριθη ο Αμως και ειπε προς τον Αμασιαν, δεν ημην εγω προφητης ουδε υιος προφητου εγω, αλλ' ημην βοσκος και συναζων συκαμινα·15και ο Κυριος με ελαβεν απο οπισθεν του ποιμνιου και ειπε Κυριος προς εμε, Υπαγε, προφητευσον εις τον λαον μου Ισραηλ.16Τωρα λοιπον ακουε τον λογον του Κυριου. Συ λεγεις, Μη προφητευε κατα του Ισραηλ και μη σταλαζε λογον κατα του οικου Ισαακ.17Δια τουτο ουτω λεγει Κυριος· Η γυνη σου θελει εισθαι πορνη εν τη πολει, και οι υιοι σου και αι θυγατερες σου θελουσι πεσει δια ρομφαιας, και η γη σου θελει μερισθη δια σχοινιου, και συ θελεις τελευτησει εν γη ακαθαρτω· ο δε Ισραηλ βεβαιως θελει φερθη αιχμαλωτος εκ της γης αυτου.

In Amos 3:7 the LORD had promised to do nothing without having first revealed His secret to His servants the prophets. Thus He informs Amos of His intentions and the prophet responds to this mark of confidence, as did Abraham of old (Gen. 18:17-23), by persevering intercession. He speaks with the liberty of one who knows his God intimately: "Is not Thy punishment too severe? Do not forget how small Jacob is" (God Himself calls him a worm in Isa. 41:14). This is just the opposite of the boasting of the poor people who claimed, "Have we not taken to us horns by our own strength?" (Amos 6:13).

After pleading for his people in such a touching manner, Amos is treated as a conspirator by one of the religious leaders! How much like the Lord Jesus he is, the One whom the priests accused before Pilate: "We found this fellow perverting the nation . . ." (Luke 23:2).

Far from getting upset, or from insisting on the honour due to a prophet, Amos willingly recognises his humble origin. His authority is derived neither from his birth nor from his education, but exclusively from a divine call (cf. Gal. 1:1). Then he declares to the ungodly priest just what the LORD has in store for him.

Αμώς 8:1-14
1Ουτως εδειξεν εις εμε Κυριος ο Θεος· και ιδου, κανιστρον καρπου θερινου.2Και ειπε, Τι βλεπεις συ, Αμως; Και ειπα, Κανιστρον καρπου θερινου. Τοτε ειπε Κυριος προς εμε, Ηλθε το τελος επι τον λαον μου Ισραηλ· δεν θελω πλεον παρατρεξει αυτον του λοιπου.3Και τα ασματα του ναου θελουσιν εισθαι ολολυγμοι εν τη ημερα εκεινη, λεγει Κυριος ο Θεος· πολλα πτωματα θελουσιν εισθαι εν παντι τοπω· θελουσιν εκριψει αυτα εν σιωπη.
4Ακουσατε τουτο, οι ροφουντες τους πενητας και οι αφανιζοντες τους πτωχους του τοπου,5λεγοντες, Ποτε θελει παρελθει ο μην, δια να πωλησωμεν γεννηματα; και το σαββατον, δια να ανοιξωμεν σιτον, σμικρυνοντες το εφα και μεγαλυνοντες τον σικλον και νοθευοντες τα ζυγια της απατης;6δια να αγορασωμεν τους πτωχους με αργυριον και τον πενητα δια ζευγος υποδηματων, και να πωλησωμεν τα σκυβαλα του σιτου;7Ο Κυριος ωμοσεν εις την δοξαν του Ιακωβ, λεγων, Βεβαιως δεν θελω λησμονησει ποτε ουδεν εκ των εργων αυτων.8Η γη δεν θελει ταραχθη δια τουτο και πενθησει πας ο κατοικων εν αυτη; και δεν θελει υπερεκχειλισει ολη ως ποταμος και δεν θελει απορριφθη και καταποντισθη ως υπο του ποταμου της Αιγυπτου;9Και εν τη ημερα εκεινη, λεγει Κυριος ο Θεος, θελω καμει τον ηλιον να δυση εν καιρω μεσημβριας και θελω συσκοτασει την γην εν φωτεινη ημερα.10Και θελω μεταστρεψει τας εορτας σας εις πενθος και παντα τα ασματα σας εις θρηνον, και θελω αναβιβασει σακκον επι πασαν οσφυν και φαλακρωμα επι πασαν κεφαλην, και θελω καταστησει αυτον ως τον πενθουντα υιον μονογενη και το τελος αυτου θελει εισθαι ως ημερα πικριας.
11Ιδου, ερχονται ημεραι, λεγει Κυριος ο Θεος, και θελω εξαποστειλει πειναν επι την γην· ουχι πειναν αρτου ουδε διψαν υδατος, αλλ' ακροασεως των λογων του Κυριου.12Και θελουσι περιπλανασθαι απο θαλασσης εως θαλασσης, και απο βορρα εως ανατολης θελουσι περιτρεχει, ζητουντες τον λογον του Κυριου, και δεν θελουσιν ευρει.13Εν τη ημερα εκεινη θελουσι λιποθυμησει αι ωραιαι παρθενοι και οι νεανισκοι υπο διψης,14οι ομνυοντες εις την αμαρτιαν της Σαμαρειας και οι λεγοντες, Ζη ο Θεος σου, Δαν, και, Ζη η οδος της Βηρσαβεε, και θελουσι πεσει και δεν θελουσι σηκωθη πλεον.

The vision of the basket of summer fruit (v. 1) is to make Amos understand that Israel is ripe for judgment. Unlike that of the Passover night, this destruction will not pass the nation by (v. 2); it will be "as the mourning of an only son" (v. 10). The futile noise of hymns (Amos 5:23) will be changed into howlings, songs into lamentations (vv. 3, 10). "Silence!" concludes v. 3 (JND trans.) as if to put an end to this useless racket. Before the Lord, every mouth is henceforth to be shut; and the end of the chapter speaks of the silence of God, which is the worst of punishments! Few passages are so frightening as vv. 11, 12. People will appreciate the value of the divine Word, so long despised, the moment it is heard no more. Then "they shall wander from sea to sea . . . they shall run to and fro" in indescribable distress. And they "shall not find it"! (cf. 1 Sam. 28:6, 15). Dear young people, the Word of God is still within your reach today. "The word is nigh thee," says the apostle, "even in thy mouth and in thy heart" (Rom. 10:8). At no other time has the Bible been so widely circulated. What is missing is rather the soul's hunger and thirst to lay hold of its promises and teaching. May God awaken such a desire in each one of us!

Αμώς 9:1-15
1Ειδον τον Κυριον ισταμενον επι του θυσιαστηριου, και ειπε, Παταξον το ανωφλιον της πυλης, δια να σεισθωσι τα προπυλαια, και συντριψον αυτα κατα της κεφαλης παντων τουτων· τους δε υπολοιπους αυτων θελω θανατωσει εν ρομφαια· ουδεις εξ αυτων φευγων θελει διαφυγει και ουδεις εξ αυτων σωζομενος θελει διασωθη.2Εαν σκαψωσιν εως αδου, εκειθεν η χειρ μου θελει ανασπασει αυτους· και εαν αναβωσιν εις τον ουρανον, εκειθεν θελω καταξει αυτους.3Και εαν κρυφθωσιν εν τη κορυφη του Καρμηλου, εκειθεν θελω εξερευνησει και συλλαβει αυτους· και εαν κρυφθωσιν απο των οφθαλμων μου εις τα βαθη της θαλασσης, εκει θελω προσταξει τον δρακοντα και θελει δαγκασει αυτους.4Και εαν υπαγωσιν εις αιχμαλωσιαν εμπροσθεν των εχθρων αυτων, εκειθεν θελω προσταξει την μαχαιραν και θελει θανατωσει αυτους· και θελω στησει τους οφθαλμους μου επ' αυτους δια κακον και ουχι δια καλον.5Διοτι Κυριος ο Θεος των δυναμεων ειναι, οστις εγγιζει την γην και τηκεται, και παντες οι κατοικουντες εν αυτη θελουσι πενθησει· και θελει υπερεκχειλισει ολη ως ποταμος και θελει καταποντισθη ως υπο του ποταμου της Αιγυπτου.6Αυτος ειναι ο οικοδομων τα υπερωα αυτου εν τω ουρανω και θεμελιων τον θολον αυτου επι της γης, ο προσκαλων τα υδατα της θαλασσης και εκχεων αυτα επι το προσωπον της γης· Κυριος το ονομα αυτου.7δεν εισθε εις εμε ως υιοι Αιθιοπων, σεις υιοι Ισραηλ; λεγει Κυριος· δεν ανεβιβασα τον Ισραηλ εκ γης Αιγυπτου και τους Φιλισταιους απο Καφθορ και τους Συριους απο Κιρ;8Ιδου, οι οφθαλμοι Κυριου του Θεου ειναι επι το βασιλειον το αμαρτωλον, και θελω αφανισει αυτο απο προσωπου της γης· πλην οτι δεν θελω αφανισει ολοτελως τον οικον Ιακωβ, λεγει Κυριος.9Διοτι ιδου, εγω θελω προσταξει και θελω λικμησει τον οικον Ισραηλ μεταξυ παντων των εθνων, καθως λικμαται ο σιτος εν τω κοσκινω, και δεν θελει πεσει κοκκος επι την γην.10Υπο ρομφαιας θελουσιν αποθανει παντες οι αμαρτωλοι του λαου μου, οι λεγοντες, Δεν θελει μας εγγισει ουδε μας καταφθασει το κακον.
11Εν τη ημερα εκεινη θελω αναστησει την σκηνην του Δαβιδ την πεπτωκυιαν, και θελω φραξει τας χαλαστρας αυτης, και θελω ανεγειρει τα ερειπια αυτης, και θελω ανοικοδομησει αυτην ως εν ταις αρχαιαις ημεραις·12δια να κληρονομησωσι το υπολοιπον του Εδωμ και παντα τα εθνη, επι τα οποια καλειται το ονομα μου, λεγει Κυριος, ο ποιων ταυτα.13Ιδου, ερχονται ημεραι, λεγει Κυριος, και ο αροτρευς θελει φθασει τον θεριστην και ο ληνοβατης τον σπειροντα τον σπορον, και τα ορη θελουσι σταλαξει γλευκος και παντες οι βουνοι θελουσι ρεει αγαθα.14Και θελω επιστρεψει τους αιχμαλωτους του λαου μου Ισραηλ, και θελουσιν ανοικοδομησει τας πολεις τας ηρημωμενας και κατοικησει· και θελουσι φυτευσει αμπελωνας και πιει τον οινον αυτων, και θελουσι καμει κηπους και φαγει τον καρπον αυτων.15Και θελω φυτευσει αυτους επι την γην αυτων, και δεν θελουσιν εκσπασθη πλεον απο της γης αυτων, την οποιαν εδωκα εις αυτους, λεγει Κυριος ο Θεος σου.

"God is not mocked: for whatsoever a man soweth, that shall he also reap" (Gal. 6:7). The preceding chapters have shown us what Israel had sown, so that the dreadful harvest ought not to surprise us. Amos's last vision is by far the most terrible. He sees the Lord Himself standing upon the altar, giving orders for the final massacre. None shall escape. The desperate flight of the guilty people calls to mind Psalm 139 (cf. v. 2 and Ps. 139:8). But that Psalm in essence relates the experience of a believer fleeing from the light. Here, on the contrary, it is a matter of sinners being pursued with judgment in view. However, the book does not end on a note of judgment. From v. 8 onwards grace appears. By the sifting through which the nation has passed all the chaff has been removed, but none of the grain has been lost (v. 9). At the right moment, God will show that He has preserved His elect. Vv. 11-15 describe the restoration and final blessing. Then all things will be brought into subjection to Christ.

Redeemed of the Lord, we shall not meet Him as the Judge standing upon the altar, as in Amos's vision. We shall see Him crowned with glory and honour, seated at the right hand of God (Heb. 2:8-9). Even now, by faith, we see Him thus.

Οβδιού 1-11
1Ορασις Αβδιου. Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος περι του Εδωμ· Ηκουσαμεν αγγελιαν παρα Κυριου και μηνυτης απεσταλη προς τα εθνη, Εγερθητε και ας εγερθωμεν εναντιον αυτου εις πολεμον.2Ιδου, σε κατεστησα μικρον μεταξυ των εθνων· εισαι καταπεφρονημενος σφοδρα.3Η υπερηφανια της καρδιας σου ηπατησε σε τον κατοικουντα εν τοις κοιλωμασι των κρημνων, του οποιου η κατοικια ειναι υψηλη, οστις λεγει εν τη καρδια αυτου, Τις θελει με καταβιβασει εις την γην;4Εαν μετεωρισθης ως αετος και εαν θεσης την φωλεαν σου αναμεσον των αστρων, και εκειθεν θελω σε καταβιβασει, λεγει Κυριος.5Εαν κλεπται ηρχοντο προς σε, εαν λησται δια νυκτος-πως εξηλειφθης-δεν ηθελον αρπασει το αρκουν εις αυτους; εαν τρυγηται ηρχοντο προς σε, δεν ηθελον αφησει επιφυλλιδας;6Πως εξηρευνηθη ο Ησαυ· απεκαλυφθησαν οι κρυψωνες αυτου.7Παντες οι ανδρες της συμμαχιας σου σε συνωδευσαν εως του οριου σου· οι ανθρωποι, οιτινες ησαν εν ειρηνη μετα σου, σε ηπατησαν και υπερισχυσαν εναντιον σου· οι τρωγοντες τον αρτον σου εβαλον ενεδραν υποκατω σου· δεν υπαρχει συνεσις εν αυτω.8Εν τη ημερα εκεινη, λεγει Κυριος, δεν θελω απολεσει και τους σοφους απο του Εδωμ και την συνεσιν απο του ορους του Ησαυ;9Και οι μαχηται σου, Θαιμαν, θελουσι πτοηθη, δια να εκκοπη εν σφαγη πας ανθρωπος εκ του ορους του Ησαυ.
10Δια την αδικιαν την προς τον αδελφον σου Ιακωβ θελει σε καλυψει αισχυνη και θελεις εκκοπη διαπαντος.11Εν τη ημερα καθ' ην ιστασο απεναντι, τη ημερα καθ' ην οι αλλογενεις εφεραν εις αιχμαλωσιαν το στρατευμα αυτου και οι αλλοτριοι εισηλθον εις τας πυλας αυτου και εβαλον κληρους επι την Ιερουσαλημ, εσο και συ ως εις αυτων.

The short prophecy of Obadiah is entirely devoted to Edom. This nation was Israel's most relentless adversary and at the same time their closest relative. Were they not descended from Esau, Jacob's twin brother? Now this bond of relationship ought to have spoken to Edom's conscience. The LORD reminds him of it: it is to his brother that he has done violence (v. 10).

In their rocky lair of Mount Seir, Edom lived by robbery. They believed they were safe from all reprisals; nothing could equal their arrogance. "Thence will I bring thee down, saith the LORD" (v. 4). Sooner or later human pride meets with a veto from the Almighty in a spectacular overthrow (2 Cor. 10:4-5), a brutal awakening from the old dream cherished by man right from his early history: to reach up to heaven (Babel: Gen. 11:4) and thus to make himself equal with God (Phil. 2:6). In the modern setting, people make enormous efforts to explore the universe and to set their "nest among the stars". "Thence will I bring thee down," answers the Lord.

Dear friends, let us not allow ourselves to be dazzled by human greatness or by the success of science and technology. Let us not forget that this world is under judgment and that God will call it to account for the place it gave, on the cross, to the Lord Jesus.

Οβδιού 12-21
12Δεν επρεπεν ομως να επιβλεπης εις την ημεραν του αδελφου σου, εις την ημεραν της αποξενωσεως αυτου, ουδε να επιχαιρης κατα των υιων του Ιουδα εν τη ημερα του αφανισμου αυτων, ουδε να μεγαλορρημονης εν τη ημερα της θλιψεως αυτων.13Δεν επρεπε να εισελθης εις την πυλην του λαου μου εν τη ημερα της συμφορας αυτων, ουδε να θεωρης και συ την θλιψιν αυτων εν τη ημερα της συμφορας αυτων, ουδε να επιβαλης χειρα επι την περιουσιαν αυτων εν τη ημερα της συμφορας αυτων,14ουδε επρεπε να σταθης επι τας διεξοδους, δια να αποκλειης τους διασωζομενους αυτου ουδε να παραδωσης τους υπολοιπους αυτου εν τη ημερα της θλιψεως αυτων15διοτι εγγυς ειναι η ημερα του Κυριου επι παντα τα εθνη· καθως εκαμες θελει γεινει εις σε· η ανταποδοσις σου θελει στρεψει επι την κεφαλην σου.16Διοτι καθως σεις επιετε επι το ορος το αγιον μου, ουτω θελουσι πινει διαπαντος παντα τα εθνη· ναι, θελουσι πινει και θελουσιν εκροφει και θελουσιν εισθαι ως οι μη υπαρχοντες
17Επι δε του ορους Σιων θελει εισθαι σωτηρια και θελει εισθαι αγιον· και ο οικος Ιακωβ θελει κατακληρονομησει τας κληρονομιας αυτων·18και ο οικος Ιακωβ θελει εισθαι πυρ και ο οικος Ιωσηφ φλοξ, ο δε οικος Ησαυ ως καλαμη· και θελουσιν εξαφθη κατ' αυτων και καταφαγει αυτους· και δεν θελει εισθαι υπολοιπον του οικου Ησαυ· διοτι Κυριος ελαλησε.19Και οι της μεσημβριας θελουσι κατακληρονομησει το ορος του Ησαυ και οι της πεδινης τους Φιλισταιους· και θελουσι κατακληρονομησει τους αγρους του Εφραιμ και τους αγρους της Σαμαρειας, ο δε Βενιαμιν την Γαλααδ,20και το αιχμαλωτισθεν τουτο στρατευμα των υιων Ισραηλ την γην εκεινην των Χαναναιων εως Σαρεπτα, και οι αιχμαλωτισθεντες της Ιερουσαλημ, οι εν Σεφαραδ, θελουσι κατακληρονομησει τας πολεις του νοτου·21και θελουσιν αναβη σωτηρες εις το ορος Σιων, δια να κρινωσι το ορος του Ησαυ· και του Κυριου θελει εισθαι η βασιλεια.

"Thou shouldest not . . . neither shouldest thou . . . neither shouldest thou . . ." Seven times over, the voice of the divine Judge pronounces more and more serious accusations. At first they concern only guilty looks, and an evil joy sated by the sufferings and disaster experienced by others. The same shameless, cynical looks were directed upon the crucified Jesus. "They look and stare upon me" (Ps. 22:17). But the malice of Edom (and that of the enemies of Jesus) is also translated into words and into actions. "They shoot out the lip, they shake the head" (Ps. 22:7; cf. end of v. 12). Is there a worse form of cowardice than to insult someone who is in distress? Impelled by their plundering instincts, Edom had taken advantage of Israel's calamity to lay hands on their substance; they had pitilessly cut off those that escaped . . . None of these crimes will remain unpunished. The day of the LORD will bring a final and complete revenge from "Mount Zion" upon "the mount of Esau". Whilst a remnant from other nations will live happily under Messiah's sceptre, Edom is to be wiped off the map of the millennial reign. A solemn disappearance of this race of Esau, who had once despised the blessing!

Ιωνάς 1:1-17
1Και εγεινε λογος Κυριου προς Ιωναν τον υιον του Αμαθι, λεγων,2Σηκωθητι, υπαγε εις Νινευη, την πολιν την μεγαλην, και κηρυξον κατ' αυτης· διοτι η ασεβεια αυτων ανεβη ενωπιον μου.3Και εσηκωθη ο Ιωνας δια να φυγη εις Θαρσεις απο προσωπου Κυριου και κατεβη εις Ιοππην· και ευρηκε πλοιον πορευομενον εις Θαρσεις, και εδωκε τον ναυλον αυτου και επεβη εις αυτο, δια να υπαγη μετ' αυτων εις Θαρσεις απο προσωπου Κυριου.
4Αλλ' ο Κυριος εξηγειρεν ανεμον μεγαν επι την θαλασσαν, και εγεινε κλυδων μεγας εν τη θαλασση και το πλοιον εκινδυνευε να συντριφθη.5Και εφοβηθησαν οι ναυται και ανεβοησαν εκαστος προς τον θεον αυτου και εκαμον εκβολην των εν τω πλοιω σκευων εις την θαλασσαν, δια να ελαφρωθη απ' αυτων· ο δε Ιωνας κατεβη εις το κοιλωμα του πλοιου και επλαγιασε και εκοιματο βαθεως.6Και επλησιασε προς αυτον ο πλοιαρχος και ειπε προς αυτον, Τι κοιμασαι συ; σηκωθητι, επικαλου τον Θεον σου, ισως ο Θεος μας ενθυμηθη και δεν χαθωμεν.7Και ειπον εκαστος προς τον πλησιον αυτου, Ελθετε και ας ριψωμεν κληρους, δια να γνωρισωμεν τινος ενεκεν το κακον τουτο ειναι εφ' ημας. Και ερριψαν κληρους και επεσεν ο κληρος επι τον Ιωναν.8Τοτε ειπον προς αυτον, Ειπε τωρα προς ημας, τινος ενεκεν το κακον τουτο ηλθεν εφ' ημας; Τι ειναι το εργον σου; και ποθεν ερχεσαι; τις ο τοπος σου; και εκ τινος λαου εισαι;9Ο δε ειπε προς αυτους, Εγω ειμαι Εβραιος· και σεβομαι Κυριον τον Θεον του ουρανου, οστις εποιησε την θαλασσαν και την ξηραν.10Τοτε εφοβηθησαν οι ανθρωποι φοβον μεγαν και ειπον προς αυτον, Τι ειναι τουτο, το οποιον εκαμες; διοτι εγνωρισαν οι ανθρωποι, οτι εφευγεν απο προσωπου Κυριου, επειδη ειχεν αναγγειλει τουτο προς αυτους.
11Και ειπον προς αυτον, Τι να σε καμωμεν, δια να ησυχαση η θαλασσα αφ' ημων; διοτι η θαλασσα εκλυδωνιζετο επι το μαλλον.12Και ειπε προς αυτους, Σηκωσατε με και ριψατε με εις την θαλασσαν, και η θαλασσα θελει ησυχασει αφ' υμων· διοτι εγω γνωριζω, οτι εξ αιτιας εμου εγεινεν ο μεγας ουτος κλυδων εφ' υμας.13Οι ανθρωποι ομως εκωπηλατουν δυνατα δια να επιστρεψωσι προς την ξηραν· αλλα δεν εδυναντο, διοτι η θαλασσα εκλυδωνιζετο επι το μαλλον κατ' αυτων.14Οθεν ανεβοησαν προς τον Κυριον και ειπον, Δεομεθα, Κυριε, δεομεθα, ας μη χαθωμεν δια την ζωην του ανθρωπου τουτου και μη επιβαλης εφ' ημας αιμα αθωον· διοτι συ, Κυριε, εκαμες ως ηθελες.15Και εσηκωσαν τον Ιωναν και ερριψαν αυτον εις την θαλασσαν και η θαλασσα εσταθη απο του θυμου αυτης.16Τοτε οι ανθρωποι εφοβηθησαν τον Κυριον φοβον μεγαν και προσεφεραν θυσιαν εις τον Κυριον και εκαμον ευχας.17Και διεταξε Κυριος μεγα κητος να καταπιη τον Ιωναν. Και ητο ο Ιωνας εν τη κοιλια του κητους τρεις ημερας και τρεις νυκτας.

In contrast to the other prophets Jonah teaches us less by his words than by his striking story. Previously he had prophesied the restoration of Israel's frontier: good news for his countrymen (2 Kings 14:25). Here we find him charged with a far less acceptable mission: to proclaim the chastisement of Nineveh, the great pagan metropolis, so guilty in God's sight. Jonah turns tail and flees "from the presence of the LORD". This was a way of self-will; a servant of God cannot choose either his message or his place of work! At the same time, what absurd behaviour! How can a man escape from Him who sees all and who controls the elements to halt the disobedient (Luke 8:25)? We see that Jonah's path is progressively downward (vv. 3, 5; Jonah 2:3, 6): by a way that is first pleasant (meaning of Joppa), but which leads to destruction (Tarshish). Now, having gone down into the lower part of the ship, he sleeps during the furious storm. The ship's master has to rouse him from his unconsciousness. What can be more humiliating for a child of God than to be called to order by the world?

Prophetically, this story shows us Israel, unfaithful to their mission, the object of God's chastisement and thrown into the sea of nations for the salvation of the Gentiles (the mariners; Rom. 11:5).

Ιωνάς 2:1-10
1Και προσηυχηθη Ιωνας προς Κυριον τον Θεον αυτου εκ της κοιλιας του κητους,2Και ειπεν, Εβοησα εν τη θλιψει μου προς τον Κυριον, και εισηκουσε μου· εκ κοιλιας αδου εβοησα, και ηκουσας της φωνης μου.3Διοτι με ερριψας εις τα βαθη, εις την καρδιαν της θαλασσης, και ρευματα με περιεκυκλωσαν· πασαι αι τρικυμιαι σου και τα κυματα σου διηλθον επανωθεν μου.4Και εγω ειπα, Απερριφθην απ' εμπροσθεν των οφθαλμων σου· ομως θελω επιβλεψει παλιν εις τον ναον τον αγιον σου.5Τα υδατα με περιεκυκλωσαν εως της ψυχης, η αβυσσος με περιεκλεισε, τα φυκια περιετυλιχθησαν περι την κεφαλην μου.6Κατεβην εις τα εσχατα των ορεων· οι μοχλοι της γης ειναι επανωθεν μου διαπαντος· αλλ' ανεβη η ζωη μου απο της φθορας, Κυριε Θεε μου·7Ενω ητο εκλειπουσα εν εμοι η ψυχη μου, ενεθυμηθην τον Κυριον· και η προσευχη μου εισηλθε προς σε, εις τον ναον τον αγιον σου.8Οι φυλαττοντες ματαιοτητας ψευδους εγκαταλειπουσι το ελεος αυτων.9Αλλ' εγω θελω θυσιασει προς σε μετα φωνης αινεσεως· θελω αποδωσει οσα ηυχηθην· η σωτηρια ειναι παρα του Κυριου.
10Και προσεταξεν ο Κυριος το κητος και εξημεσε τον Ιωναν επι την ξηραν.

All that the LORD sends, prepares and orders serves His final purpose (Jonah 1:4, 17; Jonah 2:10; Jonah 4:6-8). This is true both for Jonah and for Nineveh, but also for the Lord Jesus Himself. In the distressed and fervent prayer that ascends from this place of death, we recognise the voice of the One who was afflicted more than any other (cf. v. 2 and Ps. 130:1; v. 3 and Ps. 42:7; vv. 5, 6 and Ps. 69:1-2 . . .). But while Jonah experienced suffering as a consequence of his own disobedience, Christ Himself passed through the dark waters of death because of our disobedience and for our salvation. His distress was our deliverance.

Those three days in the belly of the great fish were the best in all Jonah's history. They also teach us that in every circumstance we can call upon the Lord Jesus. Our prayer is heard and He gives us beforehand the full assurance of it. "He heard me," announces the prophet, still in the whale's belly (v. 2).

V. 8 explains to us why we often enjoy so little of the Lord's grace: we turn our eyes towards the lying vanities which Satan uses in order to distract and lead astray the men of this world. Sadly, the fact of having been the object of God's grace reinforces in Jonah the proud self-esteem that is inherent in our nature.

Ιωνάς 3:1-10
1Και εγεινε λογος Κυριου προς Ιωναν εκ δευτερου, λεγων,2Σηκωθητι, υπαγε εις Νινευη, την πολιν την μεγαλην, και κηρυξον προς αυτην το κηρυγμα, το οποιον εγω λαλω προς σε.3Και εσηκωθη ο Ιωνας και υπηγεν εις Νινευη κατα τον λογον του Κυριου. Η δε Νινευνη ητο πολις μεγαλη σφοδρα, οδου τριων ημερων·4Και ηρχισεν ο Ιωνας να διερχηται εις την πολιν οδον μιας ημερας και εκηρυξε και ειπεν, Ετι τεσσαρακοντα ημεραι και η Νινευη θελει καταστραφη.
5Και οι ανδρες της Νινευη επιστευσαν εις τον Θεον και εκηρυξαν νηστειαν και ενεδυθησαν σακκους απο μεγαλου αυτων εως μικρου αυτων·6διοτι ο λογος ειχε φθασει προς τον βασιλεα της Νινευη και εσηκωθη απο του θρονου αυτου και αφηρεσε την στολην αυτου επανωθεν εαυτου και εσκεπασθη με σακκον και εκαθησεν επι σποδου.7Και διεκηρυχθη και εγνωστοποιηθη εν τη Νινευη δια ψηφισματος του βασιλεως και των μεγιστανων αυτου και ελαληθη, οι ανθρωποι και τα κτηνη, οι βοες και τα προβατα, να μη γευθωσι μηδεν, μηδε να βοσκησωσι, μηδε υδωρ να πιωσιν·8αλλ' ανθρωπος και κτηνος να σκεπασθωσι με σακκους και να φωναξωσιν ισχυρως προς τον Θεον· και ας επιστρεψωσιν εκαστος απο της οδου αυτου της πονηρας και απο της αδικιας, ητις ειναι εν ταις χερσιν αυτων.9Τις εξευρει αν επιστρεψη και μεταμεληθη ο Θεος και επιστρεψη απο της οργης του θυμου αυτου και δεν απολεσθωμεν;10Και ειδεν ο Θεος τα εργα αυτων, οτι επεστρεψαν απο της οδου αυτων της πονηρας· και μετεμεληθη ο Θεος περι του κακου, το οποιον ειπε να καμη εις αυτους· και δεν εκαμεν αυτο.

The "cry" of Jonah as he passes through Nineveh is, properly speaking, the only prophecy we may find in his book. And yet it is not fulfilled, for, at his preaching, the inhabitants of the wicked city, led by the king, fear God, believe His Word and repent. This response, in its turn, reaches heaven (v. 10; Jonah 1:2). God forgives (see Jer. 18:7-8). The men of Nineveh are held up as an example by the Lord Jesus to the Jews of His time, when they had in their midst one infinitely "greater than Jonas" (Matt. 12: 40, 41). Indeed, how much more responsible the Jews were than the pagan Ninevites. The Son of God was there Himself; come not to judge but to save the world (John 12:47).

The only way to escape eternal condemnation is by recognising oneself as a sinner and by accepting the Lord Jesus as Saviour. The warning of judgment is part of the Gospel: "It is appointed unto men once to die, but after this the judgment," warns Holy Scripture (Heb. 9:27). This "once" could happen in an instant for you, unconverted reader. How can you know if you will have the benefit of even 40 days' warning (Luke 12:20)? "Therefore be ye also ready," says the Lord Jesus again (Matt. 24:44). Yes, now is the day of salvation.

Ιωνάς 4:1-11
1Και ελυπηθη ο Ιωνας λυπην μεγαλην και ηγανακτησε.2Και προσηυχηθη προς τον Κυριον και ειπεν, Ω Κυριε, δεν ητο ουτος ο λογος μου, ενω ετι ημην εν τη πατριδι μου; δια τουτο προελαβον να φυγω εις Θαρσεις· διοτι εγνωριζον οτι συ εισαι Θεος ελεημων και οικτιρμων, μακροθυμος και πολυελεος και μετανοων δια το κακον.3Και τωρα, Κυριε, λαβε, δεομαι σου, την ψυχην μου απ' εμου· διοτι ειναι καλλιον εις εμε να αποθανω παρα να ζω.4Και ειπε Κυριος, Ειναι καλον να αγανακτης;
5Και εξηλθεν Ιωνας απο της πολεως και εκαθησε κατα το ανατολικον μερος της πολεως, και εκει εκαμεν εις εαυτον καλυβην και εκαθητο υποκατω αυτης εν τη σκια, εωσου ιδη τι εμελλε να γεινη εις την πολιν.6Και διεταξε Κυριος ο Θεος κολοκυνθην και εκαμε να αναβη επανωθεν του Ιωνα, δια να ηναι σκια υπερανω της κεφαλης αυτου, δια να ανακουφιση αυτον απο της θλιψεως αυτου. Και εχαρη ο Ιωνας δια την κολοκυνθην χαραν μεγαλην.7Και διεταξεν ο Θεος σκωληκα, οτε εχαραξεν η αυγη της επαυριον· και επαταξε την κολοκυνθην και εξηρανθη.8Και καθως ανετειλεν ο ηλιος, διεταξεν ο Θεος ανεμον ανατολικον καυστικον· και προσεβαλεν ο ηλιος επι την κεφαλην του Ιωνα, ωστε ωλιγοψυχησε· και εζητησεν εν τη ψυχη αυτου να αποθανη, και ειπεν, Ειναι καλλιον εις εμε να αποθανω παρα να ζω.9Και ειπεν ο Θεος προς τον Ιωναν, ειναι καλον να αγανακτης δια την κολοκυνθην; Και ειπε, Καλον ειναι να αγανακτω εως θανατου.10Και ειπε Κυριος, Συ ελυπηθης υπερ της κολοκυνθης, δια την οποιαν δεν εκοπιασας, αλλ' ουδε εκαμες αυτην να αυξηση, ητις εγεννηθη εν μια νυκτι και εν μια νυκτι εχαθη.11Και εγω δεν επρεπε να λυπηθω υπερ της Νινευη, της πολεως της μεγαλης, εν η υπαρχουσι πλειοτεροι των δωδεκα μυριαδων ανθρωπων, οιτινες δεν διακρινουσι την δεξιαν αυτων απο της αριστερας αυτων, και κτηνη πολλα;

The pardon granted to Nineveh seemed to contradict and to disown Jonah's proclamation. Alas, the city's fate carries less weight in his eyes than his own reputation! Forgetting that he himself has just been an object of grace, he finds no joy in that grace but only in his own well-being (v. 6 end).

Jonah reminds us of Elijah, discouraged under his juniper tree (cf. vv. 3, 8 with 1 Kings 19:4). Like Jonah we are capable of getting upset about very small matters. At the very smallest "gourd", that is any precarious shelter which God may take from us, we find a tempest rising within us! Meanwhile the eternal life of multitudes of human beings around us is at stake.

Instead of staying there at his vantage point grumbling (v. 5), what new service presented itself before the prophet? Could he not have gone back into Nineveh which had been spared, this time with quite a different message, proclaiming the name of this God whom he knew to be "merciful" "gracious" and "of great kindness", and who had just confirmed it in such a striking manner? An exceptional opportunity . . . opportunity lost! Let us not miss, through self-interest and hardness of heart, those opportunities which the Lord may put before each of us today (2 Kings 7:9).

Μιχαίας 1:1-16
1Ο λογος του Κυριου ο γενομενος προς Μιχαιαν τον Μωρασθιτην εν ταις ημεραις Ιωαθαμ, Αχαζ και Εζεκιου, βασιλεων του Ιουδα, τον οποιον ειδε περι Σαμαρειας και Ιερουσαλημ.2Ακουσατε, παντες οι λαοι· προσεχε, γη, και το πληρωμα αυτης, και ας ηναι Κυριος ο Θεος μαρτυς εις εσας, ο Κυριος εκ του ναου του αγιου αυτου.3Διοτι ιδου, ο Κυριος εξερχεται εκ του τοπου αυτου και θελει καταβη και πατησει επι τα υψη της γης.4Και τα ορη θελουσιν αναλυσει υποκατω αυτου και αι κοιλαδες θελουσι διασχισθη ως κηρος απο προσωπου πυρος και ως υδατα καταφερομενα εις κατηφορον.5Δια την ασεβειαν του Ιακωβ ειναι απαν τουτο και δια τας αμαρτιας του οικου Ισραηλ. Τις ειναι η ασεβεια του Ιακωβ; ουχι η Σαμαρεια; και τινες οι υψηλοι τοποι του Ιουδα; ουχι η Ιερουσαλημ;6Δια τουτο θελω καταστησει την Σαμαρειαν εις σωρους λιθων αγρου, οπου φυτευεται αμπελων, και θελω κατακυλισει τους λιθους αυτης εις την κοιλαδα και ανακαλυψει τα θεμελια αυτης.7Και παντα τα γλυπτα αυτης θελουσι κατακοπη, και παντα τα μισθωματα αυτης θελουσι κατακαη εν πυρι, και παντα τα ειδωλα αυτης θελω εξαφανισει· διοτι απο μισθου πορνειας συνηγαγεν αυτα και εις μισθον πορνειας θελουσιν επιστρεψει.
8Δια τουτο θελω θρηνησει και ολολυξει, θελω υπαγει εκδεδυμενος και γυμνος, θελω καμει θρηνον ως θωων και πενθος ως στρουθοκαμηλων.9Διοτι η πληγη αυτης ειναι ανιατος, διοτι ηλθεν εως του Ιουδα, εφθασεν εως της πυλης του λαου μου, εως της Ιερουσαλημ.10Μη αναγγειλητε τουτο εις Γαθ, μη πενθησητε πενθος· εν Βηθ-αφρα κυλισθητι εις την κονιν.11Διαβηθι, η κατοικος της Σαφιρ, εχουσα γυμνην την αισχυνην σου· η κατοικος της Σααναν ας μη εξελθη· το πενθος της Βαιθ-εζηλ θελει λαβει απο σας την αρχην αυτου.12Διοτι η κατοικος της Μαρωθ ελυπηθη δια τα αγαθα αυτης, επειδη κατεβη κακον απο του Κυριου εις την πυλην της Ιερουσαλημ.13Κατοικε της Λαχεις, ζευξον την αμαξαν εις τον ταχυν ιππον· συ, η αρχη της αμαρτιας εις την θυγατερα της Σιων· διοτι αι ασεβειαι του Ισραηλ εν σοι ευρεθησαν.14Δια τουτο θελεις δωσει εγγραφον ελευθερωσεως εις την Μορεσεθ-γαθ· οι οικοι του Αχζιβ θελουσι ματαιωσει τας ελπιδας των βασιλεων του Ισραηλ.15Θελω ετι φερει κληρονομον εις σε, κατοικε της Μαρησα· θελει ελθει εως Οδολλαμ, της δοξης του Ισραηλ.16Φαλακρωθητι και κειρον την κεφαλην σου δια τα τεκνα σου τα τρυφερα· πλατυνον την φαλακροτητα σου ως αετος, διοτι ηχμαλωτισθησαν απο σου.

Micah is a contemporary of Isaiah, Hosea and Amos. Like them, he prophesies in the reigns of Jotham, Ahaz and Hezekiah. The deplorable history of Ahaz, related in 2 Kings 16, and that of the wicked kings of Israel amply justify the terrible words which the LORD utters here, calling on the whole earth as witness. He vindicates His holiness, proclaiming by His judgments that He will have nothing to do with the iniquities of Samaria and Jerusalem.

From v. 8 onwards, we notice how deeply Micah takes to heart the sufferings of his people. "Declare ye it not at Gath . . .," he begs (v. 10; 2 Sam. 1:18, 20). This quotation from "The Song of the Bow" calls to mind that the Lord's enemies, here the Philistines, are always ready to rejoice over the shortcomings of God's people, finding in them a ready excuse for their own sins. For this reason, you too, Christian friend, if you have learnt something distressing concerning another believer, should not repeat it lightly. By so doing you would bring dishonour upon the Assembly, and so on the name of the Lord.

Up to v. 16, we behold the triumphant march of the Assyrian, the agent of divine judgment. The list of names of each of the cities invaded brings a tragic significance to the occasion.

Μιχαίας 2:1-13
1Ουαι εις τους διαλογιζομενους ανομιαν και μηχανευομενους κακον εν ταις κλιναις αυτων· μολις φεγγει η αυγη και πραττουσιν αυτο, διοτι ειναι εν τη δυναμει της χειρος αυτων.2Και επιθυμουσιν αγρους και λαμβανουσι δια της βιας, και οικους και αρπαζουσιν αυτους· ουτω διαρπαζουσιν ανθρωπον και τον οικον αυτου, ναι, ανθρωπον και την κληρονομιαν αυτου.3δια τουτο ουτω λεγει Κυριος· Ιδου, εναντιον του γενους τουτου εγω βουλευομαι κακον, εκ του οποιου δεν θελετε ελευθερωσει τους τραχηλους σας ουδε θελετε περιπατει υπερηφανως, διοτι ο καιρος ουτος ειναι κακος.4Εν τη ημερα εκεινη θελει ληφθη παροιμια εναντιον σας, και θελει θρηνησει ο θρηνων με θρηνον και ειπει, Διολου ηφανισθημεν· ηλλοιωσε την μεριδα του λαου μου· πως απεμακρυνεν αυτην απ' εμου· αντι να αποδωση, διεμερισε τους αγρους ημων.5Δια τουτο συ δεν θελεις εχει τινα βαλλοντα σχοινιον δια κληρον, εν τη συναξει του Κυριου.
6Μη προφητευετε, οι προφητευοντες· δεν θελουσι προφητευσει εις αυτους· η αισχυνη αυτων δεν θελει απομακρυνθη.7Ω συ, ο καλουμενος οικος Ιακωβ, εσμικρυνθη το πνευμα του Κυριου; ειναι τοιαυτα τα επιτηδευματα αυτου; οι λογοι μου δεν καμνουσι καλον εις τον ορθως περιπατουντα;8Και προτερον ο λαος μου επανεστη ως εχθρος· το επενδυμα μετα του χιτωνος αρπαζετε απο των διαβαινοντων αφοβως, των επιστρεφοντων απο του πολεμου.9Τας γυναικας του λαου μου εξωσατε απο των τερπνων αυτων οικων· απο των τεκνων αυτων αφηρεσατε την δοξαν μου διαπαντος.10Σηκωθητε και αναχωρησατε, διοτι αυτη δεν ειναι η αναπαυσις σας· επειδη εμιανθη, θελει σας αφανισει, μαλιστα εν σκληρω αφανισμω.11Εαν τις περιπατη κατα το πνευμα αυτου και λαλη ψευδη, λεγων, Θελω προφητευσει εις σε περι οινου και σικερα, ουτος βεβαιως θελει εισθαι ο προφητης του λαου τουτου.
12Θελω βεβαιως σε συναξει ολον Ιακωβ· θελω βεβαιως συλλεξει το υπολοιπον του Ισραηλ· θελω θεσει αυτους ομου ως προβατα της Βοσορρας, ως ποιμνιον εν μεσω της μανδρας αυτων· μεγαν θορυβον θελουσι καμει εκ του πληθους των ανθρωπων.13Ο διαρρηγνυων ανεβη εμπροσθεν αυτων· διερρηξαν και διεβησαν δια της πυλης και εξηλθον δι' αυτης· και ο βασιλευς αυτων θελει διαβη εμπροσθεν αυτων και ο Κυριος επι κεφαλης αυτων.

1 Kings 21 tells us how the ungodly Ahab wanted Naboth's inheritance, and seized it by violence and the abuse of his power (see Micah 6:16). Against those who devise evil (iniquity; v. 1), the LORD devises evil (chastisement; v. 3). But in contrast, we must emphasise the question of v. 7: "Do not my words do good to him that walketh uprightly?" Can we answer from experience, "Yes Lord, Thy words do good; they are the joy of my heart"? (Jer. 15:16; John 6:68).

"This is not your rest," continues the prophet (v. 10). Indeed the world is so troubled, so anxious, that every sincere person should come to the same conclusion: true rest does not exist on earth. God gives us the reason here: it is "because it is polluted . . .". Just as the Lord Jesus could not find a place to rest His head in a world ruined by sin, His redeemed can not feel at ease amidst that which dishonours God.

As for you, unconverted friend, if you have proved by experience that the world cannot give you peace, be sure that a place of rest exists for the weary soul. It can be found only in the presence of the Lord Jesus. "Come unto me," invites the Saviour, "and I will give you rest" (Matt. 11:28).

Μιχαίας 3:1-12
1Και ειπα, Ακουσατε τωρα, αρχηγοι του Ιακωβ και αρχοντες του οικου Ισραηλ· δεν ανηκει εις εσας να γνωριζητε την κρισιν;2Οι μισουντες το καλον και αγαπωντες το κακον, οι αποσπωντες το δερμα αυτων επανωθεν αυτων και την σαρκα αυτων απο των οστων αυτων,3οι κατατρωγοντες ετι την σαρκα του λαου μου και εκδειροντες το δερμα αυτων επανωθεν αυτων και συντριβοντες τα οστα αυτων και κατακοπτοντες αυτα ως δια χυτραν και ως κρεας εν μεσω λεβητος.4Τοτε θελουσι βοησει προς τον Κυριον, πλην δεν θελει εισακουσει αυτους· θελει μαλιστα κρυψει το προσωπον αυτου απ' αυτων εν τω καιρω εκεινω, διοτι εφερθησαν κακως εις τας πραξεις αυτων.5Ουτω λεγει Κυριος περι των προφητων, οιτινες πλανωσι τον λαον μου, οιτινες δαγκανοντες δια των οδοντων αυτων φωναζουσιν, Ειρηνη· και εαν τις δεν βαλλη τι εις το στομα αυτων, κηρυττουσιν εναντιον αυτου πολεμον.6Δια τουτο νυξ θελει εισθαι εις εσας αντι ορασεως και σκοτος εις εσας αντι μαντειας· και ο ηλιος θελει δυσει επι τους προφητας και η ημερα θελει συσκοτασει επ' αυτους.7Τοτε θελουσι καταισχυνθη οι βλεποντες και θελουσιν εντραπη οι μαντεις· και θελουσι σκεπασει τα χειλη αυτων παντες ουτοι, διοτι δεν ειναι αποκρισις Θεου.
8Αλλ' εγω βεβαιως ειμαι πληρης δυναμεως δια του πνευματος του Κυριου και κρισεως και ισχυος, δια να απαγγειλω εις τον Ιακωβ την παραβασιν αυτου και εις τον Ισραηλ την αμαρτιαν αυτου.9Ακουσατε λοιπον τουτο, αρχηγοι του οικου Ιακωβ και αρχοντες του οικου Ισραηλ, οι βδελυττομενοι την κρισιν και διαστρεφοντες πασαν ευθυτητα,10οι οικοδομουντες την Σιων εν αιματι και την Ιερουσαλημ εν ανομια.11Οι αρχοντες αυτης κρινουσι με δωρα και οι ιερεις αυτης διδασκουσιν επι μισθω και οι προφηται αυτης μαντευουσιν επι αργυριω και επαναπαυονται επι τον Κυριον, λεγοντες, Δεν ειναι ο Κυριος εν μεσω ημων; κακον δεν θελει ελθει εφ' ημας.12Δια τουτο η Σιων εξ αιτιας σας θελει αροτριασθη ως αγρος, και η Ιερουσαλημ θελει γεινει σωροι λιθων, και το ορος του οικου ως υψηλοι τοποι δρυμου.

The false prophets have already been mentioned in ch. 2. How were they to be identified? They tried to silence the true servants of God, such as Micah and Isaiah. They adapted their speeches to the people's desires to curry favour (cf. Rom. 16:18). They flattered the passions of their hearers (Micah 2:11) and lulled their souls to sleep in a false confidence. Worst of all, in addition to their search for popularity, they accepted payment for their services (v. 11). They showed insatiable greed and sold their lies at a very high price (v. 5; Isa. 56:11; Jer. 6:13). But their task was so much easier in that the world, by and large, "heap to themselves teachers . . . after their own lusts", so as to cover their own misdeeds (2 Tim. 4:3). Think of King Ahab, sadly referred to in yesterday's notes: 400 prophets deceived him, telling him what he wanted to hear. He listened to them . . . whilst he threw into prison the prophet Micaiah, the only one who told him the truth (1 Kings 22; 2 Chron. 18).

God's servant is "full of power by the spirit of the LORD" (a state which ought to characterise all of us: v. 8; Eph. 5:18). He warns the responsible element among the people – the rulers and the princes. Jeremiah 26:17-19, quoting our v. 12, teaches us what a salutary result this prophecy achieved.

Μιχαίας 4:1-13
1Και εν ταις εσχαταις ημεραις το ορος του οικου του Κυριου θελει στηριχθη επι της κορυφης των ορεων και υψωθη υπερανω των βουνων, και λαοι θελουσι συρρεει εις αυτο.2Και εθνη πολλα θελουσιν υπαγει και ειπει, Ελθετε και ας αναβωμεν εις το ορος του Κυριου και εις τον οικον του Θεου του Ιακωβ· και θελει διδαξει ημας τας οδους αυτου, και θελομεν περιπατησει εν ταις τριβοις αυτου· διοτι εκ Σιων θελει εξελθει νομος και λογος Κυριου εξ Ιερουσαλημ.3Και θελει κρινει αναμεσον λαων πολλων και θελει ελεγξει εθνη ισχυρα, εως εις μακραν· και θελουσι σφυρηλατησει τας μαχαιρας αυτων δια υνια και τας λογχας αυτων δια δρεπανα· δεν θελει σηκωσει μαχαιραν εθνος εναντιον εθνους ουδε θελουσι μαθει πλεον τον πολεμον.4Και θελουσι καθησθαι εκαστος υπο την αμπελον αυτου και υπο την συκην αυτου, και δεν θελει υπαρχει ο εκφοβων· διοτι το στομα του Κυριου των δυναμεων ελαλησε.5Διοτι παντες οι λαοι θελουσι περιπατει εκαστος εν τω ονοματι του θεου αυτου· ημεις δε θελομεν περιπατει εν τω ονοματι Κυριου του Θεου ημων εις τον αιωνα και εις τον αιωνα.6Εν τη ημερα εκεινη, λεγει Κυριος, θελω συναξει την χωλαινουσαν και θελω εισδεχθη την εξωσμενην και εκεινην, την οποιαν εθλιψα.7Και θελω καμει την χωλαινουσαν υπολοιπον και την αποβεβλημενην εθνος ισχυρον, και ο Κυριος θελει βασιλευει επ' αυτους εν τω ορει Σιων, απο του νυν και εως του αιωνος.
8Και συ, πυργε του ποιμνιου, οχυρωμα της θυγατρος Σιων, εις σε θελει ελθει η πρωτη εξουσια· ναι, θελει ελθει το βασιλειον εις την θυγατερα της Ιερουσαλημ.9Δια τι τωρα κραυγαζεις δυνατα; δεν ειναι βασιλευς εν σοι; ηφανισθη ο συμβουλος σου, ωστε σε κατελαβον ωδινες ως τικτουσης;10Κοιλοπονει και αγωνιζου, θυγατηρ Σιων, ως η τικτουσα, διοτι τωρα θελεις εξελθει εκ της πολεως και θελεις κατοικησει εν αγρω και θελεις υπαγει εως της Βαβυλωνος· εκει θελεις ελευθερωθη, εκει θελει σε εξαγορασει ο Κυριος εκ της χειρος των εχθρων σου.11Τωρα δε συνηχθησαν εναντιον σου εθνη πολλα λεγοντα, Ας μιανθη και ας επιβλεπη ο οφθαλμος ημων επι την Σιων.12Αλλ' αυτοι δεν γνωριζουσι τους λογισμους του Κυριου ουδε εννοουσι την βουλην αυτου, οτι συνηγαγεν αυτους ως δραγματα αλωνιου.13Σηκωθητι και αλωνιζε, θυγατηρ Σιων, διοτι θελω καμει το κερας σου σιδηρουν και τας οπλας σου θελω καμει χαλκας, και θελεις κατασυντριψει λαους πολλους· και θελω αφιερωσει τα διαρπαγματα αυτων εις τον Κυριον και την περιουσιαν αυτων εις τον Κυριον πασης της γης.

When man's helplessness has been shown, the time has come for God to reveal Himself. Having established the fact that "this is not your rest", the LORD can speak to us about His own rest. Much effort is expended today in promoting peace; at best it results in an amiable illusion – at worst, in a guilty trust in man – and always from ignorance of God's Word. This effort is thus destined to ultimate failure. The world will enjoy peace only when God will have given it. And when will He do so? Not before His rights have been recognised. But then, what a change! All idols will be swept away. Admiration of man's works will give place to glory rendered to God. All nations, with one accord, will pay Him homage and will seek from Him wisdom and knowledge.

Christians, we have the privilege of doing so already. "Let us go up" to this place where the Lord has promised His presence. "He will teach us of his ways," is what follows. What a loss will be ours if we neglect the meetings where the Word is explained and expounded. But let us not forget the result that should follow: "and we will walk in his paths" (v. 2; James 1:22).

Μιχαίας 5:1-15
1Συναθροισθητι τωρα εις ταγματα, θυγατηρ ταγματων· εθεσε πολιορκιαν εναντιον ημων· θελουσι παταξει τον κριτην του Ισραηλ εν ραβδω κατα της σιαγονος.2Και συ, Βηθλεεμ Εφραθα, η μικρα ωστε να ησαι μεταξυ των χιλιαδων του Ιουδα, εκ σου θελει εξελθει εις εμε ανηρ δια να ηναι ηγουμενος εν τω Ισραηλ· του οποιου αι εξοδοι ειναι απ' αρχης, απο ημερων αιωνος.3Δια τουτο θελει αφησει αυτους, εως του καιρου καθ' ον η τικτουσα θελει γεννησει· τοτε το υπολοιπον των αδελφων αυτου θελει επιστρεψει εις τους υιους Ισραηλ.4Και θελει σταθη και ποιμανει εν τη ισχυι του Κυριου, εν τη μεγαλειοτητι του ονοματος Κυριου του Θεου αυτου· και θελουσι κατοικησει· διοτι τωρα θελει μεγαλυνθη εως των ακρων της γης.5Και ουτος θελει εισθαι ειρηνη. Οταν ο Ασσυριος ελθη εις την γην ημων και οταν πατηση εις τα παλατια ημων, τοτε θελομεν επεγειρει κατ' αυτου επτα ποιμενας και οκτω αρχοντας ανθρωπων·6και θελουσι ποιμανει την γην της Ασσυριας εν ρομφαια και την γην του Νεβρωδ εν ταις εισοδοις αυτου· και θελει ελευθερωσει ημας εκ του Ασσυριου, οταν ελθη εις την γην ημων και οταν πατηση εν τοις οριοις ημων.
7Και το υπολοιπον του Ιακωβ θελει εισθαι εν μεσω λαων πολλων ως δροσος απο Κυριου, ως ρανιδες επι χορτου, οστις δεν προσμενει παρα ανθρωπου ουδε ελπιζει επι υιους ανθρωπων.8Και το υπολοιπον του Ιακωβ θελει εισθαι μεταξυ εθνων, εν μεσω λαων πολλων, ως λεων μεταξυ κτηνων του δρυμου, ως σκυμνος μεταξυ ποιμνιων προβατων, οστις διαβαινων καταπατει και διασπαραττει και δεν υπαρχει ο ελευθερων.9Η χειρ σου θελει υψωθη επι τους εναντιους σου, και παντες οι εχθροι σου θελουσιν εκκοπη.10Και εν τη ημερα εκεινη, λεγει Κυριος, θελω εξολοθρευσει τους ιππους σου εκ μεσου σου, και θελω απολεσει τας αμαξας σου.11Και θελω εξολοθρευσει τας πολεις της γης σου, και κατεδαφισει παντα τα οχυρωματα σου.12Και θελω εξολοθρευσει τας μαγειας απο της χειρος σου, και δεν θελεις εχει πλεον μαντεις.13Και θελω εξολοθρευσει τα γλυπτα σου και τα ειδωλα σου εκ μεσου σου, και δεν θελεις λατρευσει πλεον το εργον των χειρων σου.14Και θελω ανασπασει τα αλση σου εκ μεσου σου, και θελω αφανισει τας πολεις σου.15Και θελω καμει εκδικησιν μετα θυμου και μετ' οργης επι τα εθνη, τα οποια δεν μου εισηκουσαν.

God has just been speaking about the restoration of Israel and of the conflicts that will accompany it (Micah 4). Now He identifies the One who will be at the same time the Ruler and the Instrument of deliverance. In Christ, God will fulfil all His counsels. He "whose goings forth have been . . . from everlasting" had to be born in Bethlehem, a little town of Judah (see Matt. 2:3-6). And He, the Judge of Israel, will be smitten by His own blind and wicked people (v. 1; Isa. 50:6). Thus we can understand God's feelings as He announces His coming glory and declares, ". . . now shall he be great . . . and this man shall be the peace". These expressions are equally sweet to the heart of each one of the redeemed!

At the same time as this chapter speaks to us of the Lord Jesus, it also speaks: first, of Israel – the deliverance and blessing of the remnant are bound up with the majesty of the name of the LORD; second, of the Assyrian, the enemy of the end time. This latter, to his loss, will meet the Shepherd of Jacob, whose charge is not only to feed His flock (v. 4), but to defend it. At last evil in all its forms will be rooted out from the land (vv. 10-15). The purge carried out by King Josiah gives us a picture of it (2 Chron. 34:3-7).

Μιχαίας 6:1-16
1Ακουσατε τωρα ο, τι λεγει ο Κυριος Σηκωθητι, διαδικασθητι εμπροσθεν των ορεων, και ας ακουσωσιν οι βουνοι την φωνην σου.2Ακουσατε, ορη, την κρισιν του Κυριου, και σεις, τα ισχυρα θεμελια της γης διοτι ο Κυριος εχει κρισιν μετα του λαου αυτου και θελει διαδικασθη μετα του Ισραηλ.3Λαε μου, τι σοι εκαμα; και εις τι σε παρηνωχλησα; μαρτυρησον κατ' εμου.4Διοτι σε ανεβιβασα εκ γης Αιγυπτου και σε ελυτρωσα εξ οικου δουλειας και εξαπεστειλα εμπροσθεν σου τον Μωυσην, τον Ααρων και την Μαριαμ.5Λαε μου, ενθυμηθητι τωρα τι εβουλευθη Βαλακ ο βασιλευς του Μωαβ και τι απεκριθη προς αυτον Βαλααμ ο του Βεωρ απο Σιττειμ εως Γαλγαλων, δια να γνωρισητε την δικαιοσυνην του Κυριου.
6Με τι θελω ελθει ενωπιον του Κυριου, να προσκυνησω ενωπιον του υψιστου Θεου; θελω ελθει ενωπιον αυτου με ολοκαυτωματα, με μοσχους ενιαυσιους;7Θελει ευαρεστηθη ο Κυριος εις χιλιαδας κριων η εις μυριαδας ποταμων ελαιου; θελω δωσει τον πρωτοτοκον μου δια την παραβασιν μου, τον καρπον της κοιλιας μου δια την αμαρτιαν της ψυχης μου;8Αυτος σοι εδειξεν, ανθρωπε, τι το καλον και τι ζητει ο Κυριος παρα σου, ειμη να πραττης το δικαιον και να αγαπας ελεος και να περιπατης ταπεινως μετα του Θεου σου;
9Η φωνη του Κυριου κραζει προς την πολιν, και η σοφια θελει φοβεισθαι το ονομα σου· ακουσατε την ραβδον και τις διωρισεν αυτην.10Υπαρχουσιν ετι οι θησαυροι της ασεβειας εν τω οικω του ασεβους και το ελλιπες μετρον το βδελυκτον;11να δικαιωσω αυτους με τας ασεβεις πλαστιγγας και με το σακκιον των δολιων ζυγιων;12Διοτι οι πλουσιοι αυτης ειναι πληρεις αδικιας, και οι κατοικοι αυτης ελαλησαν ψευδη, και η γλωσσα αυτων ειναι απατηλη εν τω στοματι αυτων.13Και εγω λοιπον παταξας θελω σε αδυνατισει, θελω σε ερημωσει εξ αιτιας των αμαρτιων σου.14Συ θελεις τρωγει και δεν θελεις χορταζεσθαι, και η πεινα σου θελει εισθαι εν μεσω σου και θελεις φυγει αλλα δεν θελεις διασωσει, και ο, τι διεσωσας, θελω παραδωσει εις την ρομφαιαν.15Συ θελεις σπειρει και δεν θελεις θερισει συ θελεις πιεσει ελαιας και δεν θελεις αλειφθη με ελαιον, και γλευκος και δεν θελεις πιει οινον.16Διοτι εφυλαχθησαν τα διαταγματα του Αμρι και παντα τα εργα του οικου του Αχααβ και επορευθητε εν ταις βουλαις αυτων δια να σε παραδωσω εις αφανισμον και τους κατοικους αυτης εις συριγμον και θελετε βαστασει το ονειδος του λαου μου.

The 3rd section of the book opens with a new call to listen (Micah 1:2; Micah 3:1). Let us also listen attentively to what the sovereign God says and to what He requires; universal obedience is due to Him. Is He satisfied with religious rites? In no way! "What doth the LORD require of thee, but to do justly, and to love mercy, and to walk humbly with thy God" (v. 8). This programme has not changed since the days of Moses (read Deut. 10:12). It is simple and contains nothing startling! Moreover it amounts to nothing less than to walk "in a manner worthy of God". He is Light: let us practise righteousness; He is Love: let us practise kindness.

"Wherein have I wearied thee? testify against me," asks the LORD in v. 3 (cf. Isa. 43:22). Searching question! From Egypt onwards, all God's ways concerning His own have been nothing but grace. Has anything been lacking on His part towards them or towards us? No; we must recognise this: the cause of our decline is always in us, never in Him.

"Hear ye the rod . . .," advises the LORD in v. 9. Yes, this rod speaks; it has a voice for our conscience. Let us learn to heed it! The Lord wants only our blessing (Rev. 3:19).

Μιχαίας 7:1-20
1Ουαι εις εμε, διοτι ειμαι ως επικαρπολογια θερους, ως επιφυλλις τρυγητου δεν υπαρχει βοτρυς δια να φαγη τις η ψυχη μου επεθυμησε τας απαρχας των καρπων.2Ο οσιος απωλεσθη εκ της γης και ο ευθυς δεν υπαρχει μεταξυ των ανθρωπων παντες ενεδρευουσι δια αιμα κυνηγουσιν εκαστος τον αδελφον αυτου.3Εις το να κακοποιωσιν ετοιμαζουσι τας χειρας αυτων ο αρχων απαιτει και ο κριτης κρινει επι μισθω· και ο μεγαλος προφερει την πονηραν αυτου επιθυμιαν, την οποιαν συμπεριστρεφομενοι εκπληρουσιν.4Ο καλητερος αυτων ειναι ως ακανθα· ο ευθυς οξυτερος φραγμου ακανθωδους· η ημερα των φυλακων σου, η επισκεψις σου εφθασε· τωρα θελει εισθαι η αμηχανια αυτων.5Μη εμπιστευεσθε εις φιλον, μη θαρρειτε εις οικειον· φυλαττε τας θυρας του στοματος σου απο της συγκαθευδουσης εν τω κολπω σου·6διοτι ο υιος περιφρονει τον πατερα, η θυγατηρ επανισταται κατα της μητρος αυτης, η νυμφη κατα της πενθερας αυτης· οι εχθροι του ανθρωπου ειναι οι ανθρωποι της εαυτου οικιας.
7Εγω δε θελω επιβλεψει επι Κυριον· θελω προσμεινει τον Θεον της σωτηριας μου· ο Θεος μου θελει μου εισακουσει.8Μη ευφραινου εις εμε, η εχθρα μου· αν και επεσα, θελω σηκωθη· αν και εκαθησα εν σκοτει, ο Κυριος θελει εισθαι φως εις εμε.9Θελω υποφερει την οργην του Κυριου, διοτι ημαρτησα εις αυτον, εωσου διαδικαση την δικην μου και καμη την κρισιν μου· θελει με εξαξει εις το φως, θελω ιδει την δικαιοσυνην αυτου.10Και θελει ιδει η εχθρα μου, και αισχυνη θελει περικαλυψει αυτην, ητις λεγει προς εμε, Που ειναι Κυριος ο Θεος σου; οι οφθαλμοι μου θελουσιν ιδει αυτην· τωρα θελει εισθαι εις καταπατημα ως ο πηλος των οδων.11Καθ' ην ημεραν τα τειχη σου μελλουσι να κτισθωσι, την ημεραν εκεινην θελει διαδοθη εις μακραν το προσταγμα.12Την ημεραν εκεινην θελουσιν ελθει εως εις σε απο της Ασσυριας και των πολεων της Αιγυπτου και απο της Αιγυπτου εως του ποταμου και απο θαλασσης εως θαλασσης και απο ορους εως ορους.13Και η γη θελει ερημωθη εξ αιτιας των κατοικουντων αυτην, δια τον καρπον των πραξεων αυτων.
14Ποιμαινε τον λαον σου εν τη ραβδω σου, το ποιμνιον της κληρονομιας σου, το οποιον κατοικει μεμονωμενον εν τω δασει, εν μεσω του Καρμηλου· ας νεμωνται την Βασαν και την Γαλααδ καθως εν ταις αρχαιαις ημεραις.15Καθως εν ταις ημεραις της εξοδου σου εκ γης Αιγυπτου θελω δειξει εις αυτον θαυμασια.16Τα εθνη θελουσιν ιδει και θελουσι καταισχυνθη δια πασαν την ισχυν αυτων· θελουσιν επιθεσει την χειρα επι το στομα, τα ωτα αυτων θελουσι κωφωθη.17Θελουσι γλειφει το χωμα ως οφεις, ως τα ερπετα της γης θελουσι συρεσθαι απο των τρυπων αυτων· θελουσιν εκπλαγη εις Κυριον τον Θεον ημων και θελουσι φοβηθη απο σου.18Τις Θεος ομοιος σου, συγχωρων ανομιαν και παραβλεπων την παραβασιν του υπολοιπου της κληρονομιας αυτου; δεν φυλαττει την οργην αυτου διαπαντος, διοτι αυτος αρεσκεται εις το ελεος.19Θελει επιστρεψει, θελει ευσπλαγχνισθη ημας, θελει καταστρεψει τας ανομιας ημων· και θελεις ριψει πασας τας αμαρτιας αυτων εις τα βαθη της θαλασσης.20Θελεις εκτελεσει αληθειαν εις τον Ιακωβ, ελεος εις τον Αβρααμ, καθως ωμοσας εις τους πατερας ημων απο των αρχαιων ημερων.

"Woe is me!" cries the prophet, realising at the same time his own distress and that of his people. In general, we can see here the bitter experience that results from man's own actions. He discovers that in himself there is neither resource nor fruit (v. 1), that he can no more rely on the authorities than on the great men of the earth ("the best of them is as a brier", v. 4; Psalm 118:9) and that those nearest to him will also let him down if he leans on them. Distressing but necessary experience! Have you passed through it? Are you convinced that Christ alone is worthy of your full trust? "There is none upright among men" (v. 2). But what you do not find either in yourself or in others, you will find in Him (v. 7).

The Lord Jesus quotes v. 6 to describe the consequences of His coming (Matt. 10:34-36). It puts everyone to the test, and proves that whoever is not with Him is against Him (Luke 11:23). On whose side are we?

This book concludes with the assurances and promises of grace. "Thou wilt cast all their sins into the depths of the sea" (v. 19). What a blessing to know that our sins are for ever put away! Truly, Lord, "who is a God like unto thee?" (v. 18).

Ναούμ 1:1-15
1Η κατα της Νινευη προφητεια· βιβλιον της ορασεως Ναουμ του Ελκοσαιου.
2Ζηλοτυπος ειναι ο Θεος και εκδικειται ο Κυριος· ο Κυριος εκδικειται και οργιζεται· ο Κυριος θελει εκδικηθη τους εναντιους αυτου και φυλαττει οργην κατα των εχθρων αυτου.3Ο Κυριος ειναι μακροθυμος και μεγας την ισχυν, και ουδολως θελει αθωωσει τον ασεβη· η οδος του Κυριου ειναι μετα ανεμοστροβιλου και θυελλης, και νεφελαι ο κονιορτος των ποδων αυτου.4Επιτιμα την θαλασσαν και ξηραινει αυτην και καταξηραινει παντας τους ποταμους· μαραινεται η Βασαν και ο Καρμηλος και το ανθος του Λιβανου μαραινεται.5Τα ορη σειονται απ' αυτου και οι λοφοι διαλυονται, η δε γη τρεμει απο της παρουσιας αυτου, ναι, η οικουμενη, και παντες οι κατοικουντες εν αυτη.6Τις δυναται να ανθεξη ενωπιον της αγανακτησεως αυτου; και τις δυναται να σταθη εις την εξαψιν της οργης αυτου; ο θυμος αυτου εκχεεται ως πυρ και οι βραχοι συντριβονται εμπροσθεν αυτου.7Ο Κυριος ειναι αγαθος, οχυρωμα εν ημερα θλιψεως, και γνωριζει τους ελπιζοντας επ' αυτον.8Πλην με πλημμυραν κατακλυζουσαν θελει καμει συντελειαν του τοπου αυτης, και σκοτος θελει καταδιωξει τους εχθρους αυτου.
9Τι βουλευεσθε κατα του Κυριου; αυτος θελει καμει συντελειαν· θλιψις δεν θελει επελθει εκ δευτερου.10Διοτι ενω συμπεριπλεκονται ως ακανθαι και μεθυουσιν ως μεθυσται, θελουσι καταναλωθη ως καταξηρον αχυρον.11Απο σου εξηλθε διαλογιζομενος πονηρα κατα του Κυριου, συμβουλος πονηρος.12Ουτω λεγει Κυριος· Αν και ηναι εν τη ακμη αυτων και ετι πολλοι, θελουσιν ομως κουρευθη, οταν αυτος διαβη· αν και σε κατεθλιψα, δεν θελω σε καταθλιψει πλεον.13Διοτι τωρα θελω συντριψει τον ζυγον αυτου απο σου και θελω διαρρηξει τους δεσμους σου.14Και ο Κυριος εδωκε προσταγην περι σου, οτι δεν θελει σπαρθη πλεον εκ του ονοματος σου· απο του οικου των θεων σου θελω εκκοψει τα γλυπτα και τα χωνευτα· θελω καμει αυτον ταφον σου, διοτι εισαι βδελυκτος.15Ιδου, επι των ορεων οι ποδες του ευαγγελιζομενου, του κηρυττοντος ειρηνην. Εορταζε, Ιουδα, τας επισημους εορτας σου, αποδος τας ευχας σου, διοτι ο εξολοθρευτης δεν θελει διαβη πλεον δια σου· ολοτελως απεκοπη.

Nahum, like Jonah, appears to have originated from Galilee; Elkosh and Gath-Hepher (2 Kings 14:25) are both found there. Here is proof that the Jews were ill-informed about their own Scriptures, when they affirmed that no prophet arose out of Galilee (John 7:52). There is another point in common with Jonah: this prophecy concerns Nineveh. "That great city", once spared on account of its repentance, had returned to its wickedness. The work that God had done in the heart of the parents had not been renewed in that of the children. And now, after more than a century of patience (instead of 40 days), this God, slow to anger (v. 3; Jonah 4:2), confirms His irrevocable judgment. What a contrast between the way in which the LORD, the same God, reveals Himself to His adversaries (v. 2 . . .) and to those who trust in Him (v. 7)! Each of the latter is known personally to Him. Dear reader, are you one of these? (2 Tim. 2:19).

Romans 10:15, quoting v. 15 (see also Isa. 52:7), applies it to the supremely good news, the gospel of grace. Have we, who today can move about so easily, this urge to spread the truth? To announce salvation and peace? Let us think about the Lord Jesus undertaking on foot a long, tiring journey, to meet the Samaritan woman at Sychar's well (John 4).

Ναούμ 2:1-13
1Ο κατασυντριβων ανεβη εμπροσθεν του προσωπου σου· φυλαττε το οχυρωμα, σκοπευσον την οδον, ενισχυσον τας οσφυς, ενδυναμωσον την ισχυν σου σφοδρα.2Επειδη ο Κυριος απεστρεψε την δοξαν του Ιακωβ καθως την δοξαν του Ισραηλ· διοτι οι τινακται εξετιναξαν αυτους και διεφθειραν τα κληματα αυτων.3Η ασπις των ισχυρων αυτου ειναι κοκκινοβαφης, οι ανδρες δυναμεως ενδεδυμενοι ερυθρα· αι αμαξαι θελουσι κινεισθαι με σιδηρον λαμποντα εν τη ημερα της ετοιμασιας αυτου, και τα ελατινα δορατα θελουσι σεισθη τρομερα.4Αι αμαξαι θελουσι θορυβεισθαι εν ταις οδοις, θελουσι συγκρουεσθαι η μια μετα της αλλης εν ταις πλατειαις· η θεα αυτων θελει εισθαι ως λαμπαδες, θελουσι τρεχει ως αστραπαι.5Θελει ενθυμηθη τους ανδρειους αυτου· αλλα θελουσι κατολισθησει εν τη οδω αυτων· θελουσι σπευσει εις τα τειχη αυτης και ο συνασπισμος θελει ετοιμασθη.6Αι πυλαι των ποταμων θελουσιν ανοιχθη και τα παλατια θελουσι διαλυθη.7Και η καθεστωσα θελει γυμνωθη, θελει μετοικισθη, και αι δουλαι αυτης θελουσιν αναδιδει στεναγμους ως η φωνη των περιστερων, τυπτουσαι τα στηθη αυτων.8Και η Νινευη ειναι παλαιοθεν ως λιμνη υδατων· ταυτα ομως θελουσι φυγει. Στητε, στητε, θελουσι φωναζει· και ουδεις ο βλεπων οπισω.9Λαφυραγωγειτε το αργυριον, λαφυραγωγειτε το χρυσιον· διοτι δεν ειναι τελος των θησαυρων αυτης· ειναι πληθος παντος σκευους επιθυμητου.10Εξεκενωθη και εξετιναχθη και ηρημωθη και η καρδια διαλυεται και τα γονατα κλονιζονται και ωδινες ειναι εις πασας τας οσφυς, τα δε προσωπα παντων ειναι απησβολωμενα.
11Που ειναι το κατοικητηριον των λεοντων και η βοσκη των σκυμνων, οπου ο λεων, ο γηραιος λεων, περιεπατει και ο σκυμνος του λεοντος, και δεν υπηρχεν ο εκφοβων;12Ο λεων διεσπαραττεν ικανα δια τους σκυμνους αυτου και απεπνιγε δια τας λεαινας αυτου, και εγεμιζε τα σπηλαια αυτου απο θηραματος και τα κατοικητηρια αυτου απο αρπαγης.13Ιδου, εγω ειμαι εναντιον σου, λεγει ο Κυριος των δυναμεων, και θελω καυσει τας αμαξας σου μεχρι καπνου και η ρομφαια θελει καταφαγει τους σκυμνους σου, και θελω εξολοθρευσει το θηραμα σου εκ της γης, και δεν θελει ακουσθη πλεον η φωνη των πρεσβεων σου.

Nineveh, capital of the kingdom of Assyria, seems to have been founded by Nimrod, the rebel, shortly after the flood (Gen. 10:8-12). Animated by the same spirit as this "mighty hunter before the LORD", it delighted in hunting other nations like prey (vv. 11-13). God's book, which has recorded its proud beginning ("the day when she hath been", v. 8 JND trans.), now calls us to witness its sudden end. Nineveh is ironically challenged to defend itself against him who "dasheth in pieces" (v. 1). But "except the LORD keep the city, the watchman waketh but in vain" (Ps. 127:1). It is recorded that in the course of the siege the river Tigris, whose waters had until then isolated and protected the city, became swollen in sudden spate (vv. 6, 8) and carried away part of the ramparts. There entered by this breach the merciless soldiers whom we see invading the streets and houses for murder and pillage (vv. 3, 4, 8-10).

"The voice of thy messengers shall no more be heard," concludes v. 13. We remember Rab-shakeh, that insolent herald of the king of Assyria, who confronted Hezekiah (2 Kings 18:19 . . .). His threats were never fulfilled. Thus will the world pass away for ever, with its glory, its arrogance, its scorn and its blasphemies.

Ναούμ 3:1-19
1Ουαι εις την πολιν των αιματων· ολη ειναι πληρης ψευδους και αρπαγης· το θηραμα δεν απολειπει.2Φωνη μαστιγων ακουεται και φωνη θορυβου τροχων και ιππων ορμωντων και αρματων αναπηδωντων,3ιππεως αναβαινοντος και ρομφαιας στιλβουσης και λογχης εξαστραπτουσης, και πληθος τραυματιζομενων και μεγας αριθμος πτωματων, και δεν ειναι τελος των πτωματων· προσκοπτουσιν εις τα πτωματα αυτων·4απο του πληθους των πορνειων της θελκτικης πορνης, της εμπειρου εις γοητειας, ητις πωλει εθνη δια των πορνειων αυτης και φυλας δια των γοητειων αυτης.5Ιδου, εγω ειμαι εναντιον σου, λεγει ο Κυριος των δυναμεων· και θελω ανασηκωσει τα κρασπεδα σου επι το προσωπον σου, και θελω δειξει εις τα εθνη την αισχυνην σου και εις τα βασιλεια την ατιμιαν σου.6Και θελω ριψει βδελυραν ακαθαρσιαν επι σε και θελω σε καταισχυνει και θελω σε καταστησει εις θεαμα.7Και παντες οι βλεποντες σε θελουσι φευγει απο σου και θελουσι λεγει, Η Νινευη ηρημωθη· τις θελει συλλυπηθη αυτην; ποθεν θελω ζητησει παρηγορητας δια σε;
8εισαι καλητερα της Νω Αμμων, της κειμενης μεταξυ των ποταμων, της περικυκλουμενης απο υδατων, της οποιας προμαχων ητο η θαλασσα και τειχος αυτης το πελαγος;9Η Αιθιοπια ητο η ισχυς αυτης και η Αιγυπτος και αλλοι απεραντοι· η Φουθ και οι Λιβυες ησαν οι βοηθοι σου.10Αλλα και αυτη μετωκισθη, υπηγεν εις αιχμαλωσιαν, τα δε νηπια αυτης συνετριφθησαν επι των ακρων πασων των οδων· και ερριψαν κληρους επι τους ενδοξους αυτης ανδρας, και παντες οι μεγιστανες αυτης εδεθησαν με αλυσεις.11Και συ θελεις μεθυσθη, θελεις μενει αφανης· και συ θελεις ζητησει δυναμιν εναντιον του εχθρου.12Παντα τα οχυρωματα σου θελουσιν εισθαι ως συκαι με τα πρωτοφανη συκα αυτων· εαν σεισθωσι, θελουσι βεβαιως πεσει εις το στομα του τρωγοντος.13Ιδου, ο λαος σου ειναι γυναικες εν μεσω σου· αι πυλαι της γης σου θελουσιν εισθαι ολως ανεωγμεναι εις τους εχθρους σου· το πυρ θελει καταφαγει τους μοχλους σου.14Ανασυρον εις σεαυτον υδωρ δια την πολιορκιαν, ενδυναμωσον τα οχυρωματα σου· εισελθε εις τον πηλον και πατησον την αργιλλον, επισκευασον την κεραμικην καμινον·15εκει θελει σε καταφαγει το πυρ· η ρομφαια θελει σε εξολοθρευσει, θελει σε καταφαγει ως βρουχος· πληθυνου ως βρουχος, πληθυνου ως ακρις.16Επληθυνας τους εμπορους σου υπερ τα αστρα του ουρανου· ο βρουχος εξηπλωθη και εξεπεταξεν.17Οι μεγιστανες σου ειναι ως ακριδες και οι σατραπαι σου ως μεγαλαι ακριδες, αιτινες επικαθηνται επι τους φραγμους εν ημερα ψυχους· αλλ' οταν ο ηλιος ανατειλη, φευγουσι και ο τοπος αυτων δεν γνωριζεται που ησαν.18Οι ποιμενες σου ενυσταξαν, βασιλευ της Ασσυριας· οι δυνατοι σου απεκοιμηθησαν· ο λαος σου εσκορπισθη επι τα ορη και δεν υπαρχει ο συναγων.19Δεν ειναι ιασις εις το συντριμμα σου· η πληγη σου ειναι χαλεπη· παντες οι ακουοντες την αγγελιαν σου θελουσι κροτησει χειρας επι σε· διοτι επι τινα δεν επηλθε παντοτε η κακια σου;

Whilst men's history books are full of the description of Assyria's greatness, and remain practically silent about its downfall, God's Word devotes a whole book to this fateful day. It should be stressed that the Bible is not a history book. Happenings are only related in it in so far as they concern Israel and in their moral bearing. So far as historians are concerned, enfeebled Nineveh fell under the attack of a coalition of its vassal states. From God's point of view, disaster befell it because it was a city of blood, full of falsehood, violence and plunder (v. 1). Reaping what it has sown, it will now meet the same fate that it had itself brought upon Thebes (No) half a century before (vv. 8-10). "Who will bemoan her?" (v. 7). So it is with the world's self-interest. Those who are not directly smitten easily accept the disaster that befalls others. "Whence shall I seek comforters for thee?" adds Nahum, whose name actually means comforter. But it is the faithful who are comforted by this prophecy in learning that, in spite of appearances, God will have the upper hand over world events. He will make all things work together for His own glory and for good to those who love Him (Rom. 8:28).

Αβακκούμ 1:1-17
1Η ορασις, την οποιαν ειδεν Αββακουμ ο προφητης.2Εως ποτε, Κυριε, θελω κραζει, και δεν θελεις εισακουει; θελω βοα προς σε, Αδικια· και δεν θελεις σωζει;3Δια τι με καμνεις να βλεπω ανομιαν και να θεωρω ταλαιπωριαν και αρπαγην και αδικιαν εμπροσθεν μου; και υπαρχουσι διεγειροντες εριδα και φιλονεικιαν.4Δια τουτο ο νομος ειναι αργος, και δεν εξερχεται κρισις τελεια· επειδη ο ασεβης καταδυναστευει τον δικαιον, δια τουτο εξερχεται κρισις διεστραμμενη.
5Ιδετε μεταξυ των εθνων και επιβλεψατε και θαυμασατε μεγαλως, διοτι εγω θελω πραξει εργον εν ταις ημεραις σας, το οποιον δεν θελετε πιστευσει, εαν τις διηγηθη αυτο.6Διοτι, ιδου, εγω εξεγειρω τους Χαλδαιους, το εθνος το πικρον και ορμητικον, το οποιον θελει διελθει το πλατος του τοπου, δια να κληρονομηση κατοικιας ουχι εαυτου.7Ειναι φοβεροι και τρομεροι· η κρισις αυτων και η εξουσια αυτων θελει προερχεσθαι εξ αυτων.8Και οι ιπποι αυτων ειναι ταχυτεροι παρδαλεων και οξυτεροι λυκων της εσπερας· και οι ιππεις αυτων θελουσι διαχυθη και οι ιππεις αυτων θελουσιν ελθει απο μακροθεν· θελουσι πεταξει ως αετος σπευδων εις βρωσιν,9παντες θελουσιν ελθει επι αρπαγη· η οψις των προσωπων αυτων ειναι ως ο ανατολικος ανεμος, και θελουσι συναξει τους αιχμαλωτους ως αμμον.10Και θελουσι περιπαιζει τους βασιλεις, και οι αρχοντες θελουσιν εισθαι παιγνιον εις αυτους· θελουσιν εμπαιζει παν οχυρωμα· διοτι θελουσιν επισωρευσει χωμα και θελουσι κυριευσει αυτο.11Τοτε το πνευμα αυτου θελει αλλοιωθη, και θελει υπερβη παν οριον και θελει ασεβει, αποδιδων την ισχυν αυτου ταυτην εις τον θεον αυτου.
12Δεν εισαι συ απ' αιωνος, Κυριε Θεε μου, ο Αγιος μου; δεν θελομεν αποθανει. Συ, Κυριε, διεταξας αυτους δια κρισιν· και συ, Ισχυρε, κατεστησας αυτους εις παιδειαν ημων.13Οι οφθαλμοι σου ειναι καθαρωτεροι παρα ωστε να βλεπης τα πονηρα, και δεν δυνασαι να επιβλεπης εις την ανομιαν· δια τι επιβλεπεις εις τους παρανομους και σιωπας, οταν ο ασεβης καταπινη τον δικαιοτερον εαυτου,14και καμνεις τους ανθρωπους ως τους ιχθυας της θαλασσης, ως τα ερπετα, τα μη εχοντα αρχοντα εφ' εαυτων;15Ανασυρουσι παντας δια του αγκιστρου, ελκουσιν αυτους εις το δικτυον αυτων και συναγουσιν αυτους εις την σαγηνην αυτων· δια τουτο ευφραινονται και χαιρουσι.16Δια τουτο θυσιαζουσιν εις το δικτυον αυτων και καιουσι θυμιαμα εις την σαγηνην αυτων· διοτι δι' αυτων η μερις αυτων ειναι παχεια και το φαγητον αυτων εκλεκτον.17Μη δια τουτο θελουσι παντοτε εκκενονει το δικτυον αυτων; και δεν θελουσι φειδεσθαι φονευοντες παντοτε τα εθνη;

This book, which reminds us of the Book of Jeremiah, is presented as a dialogue between the prophet and his God. Confronted by the rising tide of evil, the agonised Habakkuk opens his heart before the LORD. Jerusalem was shortly to fall before the onslaught of the Chaldean army. A dreadful vision beforehand shows to the prophet those rough and cruel soldiers – the LORD's instruments for the punishment of rebellious nations. What amazement will then seize all those unbelieving, thoughtless sinners! (v. 5, quoted in Acts 13:41). But the man of God is also deeply perturbed by it! How can the LORD give free course to such a tide of iniquity? (Ps. 83; Rev. 10:7 calls this question "the mystery of God"). How can He even bear the sight of it? "My God, mine Holy One," cries the prophet, mindful of his relationship with Him who is "of purer eyes than to behold evil." Indeed, the spectacle of this earth, where corruption and violence are vaunted without restraint, is to Him a constant offence! God's gaze in its spotless purity has been able to rest with satisfaction on one Man alone. But for the same reason it was turned away from Him, when He was made sin for us.

Αβακκούμ 2:1-20
1Επι της σκοπιας μου θελω σταθη και θελω στηλωθη επι του πυργου, και θελω αποσκοπευει δια να ιδω τι θελει λαλησει προς εμε και τι θελω αποκριθη προς τον ελεγχοντα με.2Και απεκριθη προς εμε ο Κυριος και ειπε, Γραψον την ορασιν και εκθεσον αυτην επι πινακιδιων, ωστε τρεχων να αναγινωσκη τις αυτην·3διοτι η ορασις μενει ετι εις ωρισμενον καιρον, αλλ' εις το τελος θελει λαλησει και δεν θελει ψευσθη· αν και αργοπορη, προσμεινον αυτην· διοτι βεβαιως θελει ελθει, δεν θελει βραδυνει.4Ιδου, η ψυχη αυτου επηρθη, δεν ειναι ευθεια εν αυτω· ο δε δικαιος θελει ζησει δια της πιστεως αυτου.
5Και μαλιστα ειναι προπετης εξ αιτιας του οινου, ανηρ αλαζων, ουδε ησυχαζει· οστις πλατυνει την ψυχην αυτου ως αδης και ειναι ως ο θανατος και δεν χορταινει, αλλα συναγει εις εαυτον παντα τα εθνη και συλλαμβανει εις εαυτον παντας τους λαους.6Δεν θελουσι λαβει παντες ουτοι παραβολην κατ' αυτου και παροιμιαν εμπαικτικην εναντιον αυτου; και ειπει, Ουαι εις τον πληθυνοντα το μη εαυτου· εως ποτε; και εις τον επιβαρυνοντα εαυτον με παχυν πηλον.7Δεν θελουσι σηκωθη εξαιφνης οι δακνοντες σε και εξεγερθη οι ταλαιπωρουντες σε και θελεις εισθαι προς αυτους εις διαρπαγην;8Επειδη συ ελαφυραγωγησας εθνη πολλα, απαν το υπολοιπον των λαων θελουσι σε λαφυραγωγησει, εξ αιτιας των αιματων των ανθρωπων και της αδικιας της γης, της πολεως και παντων των κατοικουντων εν αυτη.9Ουαι εις τον πλεονεκτουντα πλεονεξιαν κακην δια τον οικον αυτου, δια να θεση την φωλεαν αυτου υψηλα, δια να ελευθερωθη εκ χειρος του κακου.10Εβουλευθης αισχυνην εις τον οικον σου, εξολοθρευων πολλους λαους, και ημαρτησας κατα της ψυχης σου.11Διοτι ο λιθος απο του τοιχου θελει βοησει και τα ξυλοδεματα θελουσιν αποκριθη προς αυτον.12Ουαι εις τον οικοδομουντα πολιν εν αιμασι και θεμελιουντα πολιν εν αδικιαις.13Ιδου, δεν ειναι τουτο παρα του Κυριου των δυναμεων, να μοχθωσιν οι λαοι δια το πυρ και τα εθνη να αποκαμνωσι δια την ματαιοτητα;14Διοτι η γη θελει εισθαι πληρης της γνωσεως της δοξης του Κυριου, καθως τα υδατα σκεπαζουσι την θαλασσαν.
15Ουαι εις τον ποτιζοντα τον πλησιον αυτου, εις σε οστις προσφερεις την φιαλην σου και προσετι μεθυεις αυτον, δια να θεωρης την γυμνωσιν αυτων.16Ενεπλησθης αισχυνης αντι δοξης· πιε και συ, και ας ανακαλυφθη η ακροβυστια σου· το ποτηριον της δεξιας του Κυριου θελει στραφη προς σε, και εμετος ατιμιας θελει εισθαι επι την δοξαν σου.17Διοτι η προς τον Λιβανον αδικια σου θελει σε καλυψει, και η φθορα των θηριων η καταπτοησασα αυτα θελει σε πτοησει, εξ αιτιας των αιματων των ανθρωπων και της αδικιας της γης, της πολεως και παντων των κατοικουντων εν αυτη.18Τις η ωφελεια του γλυπτου, οτι ο μορφωτης αυτου εγλυψεν αυτο; του χωνευτου και του διδασκαλου του ψευδους, οτι ο κατασκευασας θαρρει εις το εργον αυτου, ωστε να καμνη ειδωλα αφωνα;19Ουαι εις τον λεγοντα προς το ξυλον, Εξεγειρου· εις τον αφωνον λιθον, Σηκωθητι· αυτο θελει διδαξει; Ιδου, αυτο ειναι περιεσκεπασμενον με χρυσον και αργυρον, και δεν ειναι πνοη παντελως εν αυτω.20Αλλ' ο Κυριος ειναι εν τω ναω τω αγιω αυτου· σιωπα ενωπιον αυτου, πασα η γη.

In any time of trial, let us do like Habakkuk: let us climb up on to this "tower" (cf. Prov. 18:10) which protects us, keeps us apart from the multitude, and so enables us to consider everything from above, from God's own viewpoint (Isa. 55:8-9).

There God's servant receives the answer to his anxiety: he is told, "the just shall live by his faith." That is the key to the present situation. Around him nothing has changed: the enemy is still there and every kind of iniquity continues to be practised. But the faith of the just can lean upon the certainties of the Word of his God. His anxious questions cease. He believes; he knows that this same earth, today filled with man's vanity, will soon be "filled with the knowledge of the glory of the LORD" (v. 14; Isa. 11:9). He is instructed as to the fate of the wicked, although their sentence is suspended for the time being (vv. 6-20). Notice how the actions of unbelievers contrast with righteousness and the life of faith — faith which is equally necessary for salvation and for our walk through the world. V. 4 is quoted three times in the Epistles (Rom. 1:17; Gal. 3:11; Heb. 10:38). In these passages, this statement is fundamentally important in establishing that faith is the only way to obtain righteousness and eternal life.

Αβακκούμ 3:1-19
1Προσευχη Αββακουμ του προφητου επι Σιγιωνωθ.2Κυριε, ηκουσα την ακοην σου και εφοβηθην· Κυριε, ζωοποιει το εργον σου εν μεσω των ετων· Εν μεσω των ετων γνωστοποιει, αυτο· εν τη οργη σου μνησθητι ελεους.
3Ο Θεος ηλθεν απο Θαιμαν και ο Αγιος απο του ορους Φαραν· Διαψαλμα. εκαλυψεν ουρανους η δοξα αυτου, και της αινεσεως αυτου ητο πληρης η γη·4Και η λαμψις αυτου ητο ως το φως· ακτινες εξηρχοντο εκ της χειρος αυτου, και εκει ητο ο κρυψων της ισχυος αυτου.5Εμπροσθεν αυτου προεπορευετο ο θανατος, και αστραπαι εξηρχοντο υπο τους ποδας αυτου.6Εσταθη και διεμετρησε την γην· επεβλεψε και διελυσε τα εθνη· και τα ορη τα αιωνια συνετριβησαν, οι αιωνιοι βουνοι εταπεινωθησαν· αι οδοι αυτου ειναι αιωνιοι.7Ειδον τας σκηνας της Αιθιοπιας εν θλιψει· ετρομαξαν τα παραπετασματα της γης Μαδιαμ.8Μηπως ωργισθη ο Κυριος κατα των ποταμων; μηπως ητο ο θυμος σου κατα των ποταμων; η η οργη σου κατα της θαλασσης, ωστε επεβης επι τους ιππους σου και επι τας αμαξας σου προς σωτηριαν;9Εσυρθη εξω το τοξον σου, καθως μεθ' ορκου ανηγγειλας εις τας φυλας. Διαψαλμα. Συ διεσχισας την γην εις ποταμους.10Σε ειδον τα ορη και ετρομαξαν. Κατακλυσμος υδατων επηλθεν· η αβυσσος ανεπεμψε την φωνην αυτης, ανυψωσε τας χειρας αυτης.11Ο ηλιος και η σεληνη εσταθησαν εν τω κατοικητηριω αυτων· εν τω φωτι των βελων σου περιεπατουν, εν τη λαμψει της αστραπτουσης λογχης σου.12Εν αγανακτησει διηλθες την γην, εν θυμω κατεπατησας τα εθνη.13Εξηλθες εις σωτηριαν του λαου σου, εις σωτηριαν του χριστου σου· επαταξας τον αρχηγον του οικου των ασεβων, απεκαλυψας τα θεμελια εως βαθους. Διαψαλμα.14Διεπερασας με τας λογχας αυτου την κεφαλην των στραταρχων αυτου· εφωρμησαν ως ανεμοστροβιλος δια να μη διασκορπισωσιν· η αγαλλιασις αυτων ητο ως εαν εμελλον κρυφιως να καταφαγωσι τον πτωχον.15Διεβης δια της θαλασσης μετα των ιππων σου, δια σωρων υδατων πολλων.
16Ηκουσα, και τα εντοσθια μου συνεταραχθησαν· τα χειλη μου ετρεμον εις την φωνην· η σαθροτης εισηλθεν εις τα οστα μου, και υποκατω μου ελαβον τρομον· πλην εν τη ημερα της θλιψεως θελω αναπαυθη, οταν αναβη κατα του λαου ο μελλων να εκπορθηση αυτον.17Αν και η συκη δεν θελει βλαστησει, μηδε θελει εισθαι καρπος εν ταις αμπελοις· ο κοπος της ελαιας θελει ματαιωθη, και οι αγροι δεν θελουσι δωσει τροφην· το ποιμνιον θελει εξολοθρευθη απο της μανδρας, και δεν θελουσιν εισθαι βοες εν τοις σταυλοις·18Εγω ομως θελω ευφραινεσθαι εις τον Κυριον, θελω χαιρει εις τον Θεον της σωτηριας μου.19Κυριος ο Θεος ειναι η δυναμις μου, και θελει καμει τους ποδας μου ως των ελαφων· και θελει με καμει να περιπατω επι τους υψηλους τοπους μου. Εις τον πρωτον μουσικον επι Νεγινωθ.

The LORD has silenced the voice of the earth (Hab. 2:20), but the faithful man can offer up his prayer before Him. He declares what he has seen (vv. 3, 7 ) and what he has heard (vv. 2, 16). His vision of the Chaldean enemy is obliterated. In its place, the prophet contemplates the majesty of the God of vengeance. Accompanied by awe-inspiring signs, this God comes forward to judge the nations and to save His people (vv. 12, 13). Confronted as he is with this solemn vision, what are the prophet's feelings? At first, fear; he does not hide it. But he knows he can call upon the LORD's mercy, even at the time of His righteous anger (v. 2; Ps. 78:38). God always hears the soul's S.O.S. Then comes joy! (v. 18). Although material blessings may be lacking (v. 17), the man of God can rejoice, because it is not in circumstances that his joy is found, but in the God of his salvation (cf. Phil. 4:4). "The LORD God is my strength, . . . he will make me to walk upon mine high places" (v. 19; Ps. 18:32-33). May the Lord grant us spiritual energy to climb up to these high places from where faith overcomes the world! The world's judgment is soon to come, and since our times are like those of Habakkuk, may we on our part be like this man of God.

Σοφονίας 1:1-18
1Ο λογος του Κυριου, ο γενομενος προς Σοφονιαν τον υιον του Χουσει, υιου του Γεδαλιου, υιου του Αμαριου υιου του Ιζκιου, εν ταις ημεραις Ιωσιου, υιου του Αμων βασιλεως του Ιουδα.2Θελω αφανισει παντελως τα παντα απο προσωπου της γης, λεγει Κυριος.3Θελω αφανισει ανθρωπον και κτηνος θελω αφανισει τα πετεινα του ουρανου και τους ιχθυας της θαλασσης και τα προσκομματα μετα των ασεβων και θελω εξολοθρευσει τον ανθρωπον απο προσωπου της γης, λεγει Κυριος.4Και θελω εκτεινει την χειρα μου επι τον Ιουδαν και επι παντας τους κατοικους της Ιερουσαλημ, και θελω εξολοθρευσει το υπολοιπον του Βααλ απο του τοπου τουτου και το ονομα των ειδωλοθυτων μετα των ιερεων,5και τους προσκυνουντας επι των δωματων την στρατιαν του ουρανου και τους προσκυνουντας και ομνυοντας εις τον Κυριον και τους ομνυοντας εις τον Μαλχομ,6και τους εκκλινοντας απο οπισθεν του Κυριου και τους μη ζητουντας τον Κυριον μηδε εξερευνωντας αυτον.
7Σιωπα ενωπιον Κυριου του Θεου, διοτι εγγυς ειναι η ημερα του Κυριου· διοτι ο Κυριος ητοιμασε θυσιαν, διωρισε τους κεκλημενους αυτου.8Και εν τη ημερα της θυσιας του Κυριου θελω εκδικηθη τους αρχοντας και τα τεκνα του βασιλεως και παντας τους ενδεδυμενους ενδυματα αλλοτρια.9Εν εκεινη τη ημερα θελω εκδικηθη και παντας τους υπερπηδωντας τα κατωφλια, τους γεμιζοντας τους οικους των κυριων αυτων εξ αρπαγης και δολου.10Και εν τη ημερα εκεινη, λεγει Κυριος, θελει εισθαι θορυβος κραυγης απο της ιχθυικης πυλης και ολολυγμος απο της πυλης της δευτερας και συντριμμος μεγας απο των λοφων.11Ολολυξατε, οι κατοικοι της Μακτες, διοτι εξωλοθρευθη πας ο λαος ο εμπορικος· κατεκοπησαν παντες οι φεροντες αργυριον.12Και εν τω καιρω εκεινω θελω εξερευνησει την Ιερουσαλημ με λυχνους και εκδικηθη προς ανδρας τους αναπαυομενους επι την τρυγιαν αυτων, τους λεγοντας εν τη καρδια αυτων, Ο Κυριος δεν θελει αγαθοποιησει ουδε θελει κακοποιησει.13Δια τουτο τα αγαθα αυτων θελουσιν εισθαι εις διαρπαγην και οι οικοι αυτων εις αφανισμον, και θελουσιν οικοδομησει οικιας και δεν θελουσι κατοικησει, και θελουσι φυτευσει αμπελωνας και δεν θελουσι πιει τον οινον αυτων.
14Εγγυς ειναι η ημερα του Κυριου η μεγαλη, εγγυς, και σπευδει σφοδρα· φωνη της ημερας του Κυριου· πικρως θελει φωναξει εκει ο ισχυρος.15Ημερα οργης η ημερα εκεινη, ημερα θλιψεως και στενοχωριας, ημερα ερημωσεως και αφανισμου, ημερα σκοτους και γνοφου, ημερα νεφελης και ομιχλης,16ημερα σαλπιγγος και αλαλαγμου κατα των οχυρων πολεων και κατα των υψηλων πυργων.17Και θελω καταθλιψει τους ανθρωπους και θελουσι περιπατει ως τυφλοι, διοτι ημαρτησαν εις τον Κυριον· και το αιμα αυτων θελει διαχυθη ως κονις και αι σαρκες αυτων ως κοπρος.18Αλλ' ουδε το αργυριον αυτων ουδε το χρυσιον αυτων θελει δυνηθη να λυτρωση αυτους εν τη ημερα της οργης του Κυριου, και πασα η γη θελει καταναλωθη υπο του πυρος του ζηλου αυτου· διοτι θελει καμει συντελειαν, μαλιστα ταχειαν, επι παντας τους κατοικουντας την γην.

Zephaniah prophesied in the reign of the faithful Josiah. Why then does his book speak so severely? It is because only under constraint had the people followed the good example of their king (2 Chron. 34:33). Condemnation of similar severity falls on:
1. the idolaters;
2. those who are double-minded, trying to serve at the same time both the LORD and Malcham (or Moloch);
3. those who turn away deliberately;
4. finally, the great majority who are indifferent, who do not seek the LORD, and do not inquire of Him (vv. 4-6).

These same classes of people are still with us today, and are hastening on to the same judgment. For if these prophecies have had a partial fulfilment in the past, let us not forget that the terrible "great day of the LORD" is still to come. It has been proclaimed for more than 2,500 years by the prophets, confirmed by the Lord Jesus in the gospels and finally by the apostles in the epistles. Already near in the time of Zephaniah, it is even much more so now (v. 14). Let us remember then these words "spoken before by the holy prophets, and of the commandment of the apostles of the Lord and Saviour". And let us be careful not to forget "the promise of his coming" (2 Peter 3:2-4).

Σοφονίας 2:1-15
1Συναχθητε και συναθροισθητε, το εθνος το μη επιθυμητον,2πριν το ψηφισμα γεννηση το αποτελεσμα αυτου και η ημερα παρελθη ως χνους, πριν επελθη εφ' υμας η εξαψις του Κυριου, πριν επελθη εφ' υμας η ημερα του θυμου του Κυριου.3Ζητειτε τον Κυριον, παντες οι πραεις της γης, οι εκτελεσαντες τας κρισεις αυτου· ζητειτε δικαιοσυνην, ζητειτε πραοτητα, ισως σκεπασθητε εν τη ημερα της οργης του Κυριου.
4Διοτι η Γαζα θελει εγκαταλειφθη και η Ασκαλων θελει ερημωθη· θελουσιν εκδιωξει την Αζωτον εν καιρω μεσημβριας και η Ακκαρων θελει εκριζωθη.5Ουαι εις τους κατοικους των παραλιων της θαλασσης, εις το εθνος των Χερεθαιων· ο λογος του Κυριου ειναι εναντιον σας, Χανααν, γη των Φιλισταιων, και θελω σε αφανισει, ωστε να μη υπαρχη ο κατοικων.6Και το παραλιον της θαλασσης θελει εισθαι κατοικιαι και σπηλαια ποιμενων και μανδραι ποιμνιων.7Και το παραλιον τουτο θελει εισθαι δια το υπολοιπον του οικου Ιουδα· εκει θελουσι βοσκει· εν τοις οικοις της Ασκαλωνος θελουσι καταλυει το εσπερας· διοτι Κυριος ο Θεος αυτων θελει επισκεφθη αυτους και αποστρεψει την αιχμαλωσιαν αυτων.
8Ηκουσα τους ονειδισμους του Μωαβ και τας υβρεις των υιων Αμμων, δια των οποιων ωνειδιζον τον λαον μου και εμεγαλυνοντο κατα των οριων αυτου.9Δια τουτο, Ζω εγω, λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ο Θεος του Ισραηλ, εξαπαντος ο Μωαβ θελει εισθαι ως τα Σοδομα και οι υιοι Αμμων ως τα Γομορρα, τοπος κνιδων και αλυκαι και παντοτεινη ερημωσις· το υπολοιπον του λαου μου θελει λαφυραγωγησει αυτους και το υπολοιπον του εθνους μου θαλει κατακληρονομησει αυτους.10Τουτο θελει γεινει εις αυτους δια την υπερηφανιαν αυτων, διοτι ωνειδισαν και εμεγαλυνθησαν κατα του λαου του Κυριου των δυναμεων.11Ο Κυριος θελει εισθαι τρομερος εναντιον αυτων, διοτι θελει εξολοθρευσει παντας τους θεους της γης· και θελουσι προσκυνησει αυτον, εκαστος εκ του τοπου αυτου, πασαι αι νησοι των εθνων.
12Και σεις, Αιθιοπες, θελετε διαπερασθη δια της ρομφαιας μου.13Και θελει εκτεινει την χειρα αυτου κατα του βορρα και αφανισει την Ασσυριαν, και θελει καταστησει την Νινευη εις αφανισμον, τοπον ανυδρον ως η ερημος.14Και ποιμνια θελουσι βοσκεσθαι εν μεσω αυτης, παντα τα ζωα των εθνων· και ο πελεκαν και ο ακανθοχοιρος θελουσι κατοικει εν τοις ανωφλιοις αυτης· η φωνη αυτων θελει ηχησει εις τα παραθυρα· ερημωσις θελει εισθαι εν ταις πυλαις, διοτι θελει γυμνωθη απο των κεδρινων εργων.15Αυτη ειναι η ευφραινομενη πολις, η κατοικουσα αμεριμνως, η λεγουσα εν τη καρδια αυτης, Εγω ειμαι και δεν ειναι αλλη εκτος εμου. Πως κατεσταθη ερημος, καταλυμα θηριων· πας ο διαβαινων δι' αυτης θελει συριξει και κινησει την χειρα αυτου.

These prophecies, dealing with the future judgment of the wicked, may seem a matter of minor interest for God's children. What they are expecting is not the final crisis spoken of here, but the return of the Lord to take up His church (1 Thess. 4:13-18; 1 Thess. 5:4, 9). The announcement of this just retribution on evil should open our eyes to the character of the world, in such a way as to cause us to separate from it more decidedly (2 Peter 3:10-12). Because we do not see God at present punishing the wickedness of men as they deserve, we could well forget how much He holds it in abhorrence; consequently such passages have their place in helping us to remember it. The downfall of Nineveh in its arrogance and senseless self-interest is implicit in v.15. "I am, and there is none beside me." It is also the attitude of Babylon (Isa. 47:8). But let us take note to ensure it is not equally the murmuring of our own heart. By contrast, v. 3 presents the meek, those whom the Lord calls blessed and who are like Him (Matt. 5:5; Matt. 11:29). Prophetically it speaks of the future Jewish remnant (end of v. 9; Zephaniah 3:13), who are invited to seek the LORD that they may be hidden in the day of His anger. Moreover, the name Zephaniah means "He whom the LORD hides, or protects."

Σοφονίας 3:1-20
1Ουαι η παραδεδειγματισμενη και μεμολυσμενη· η πολις η καταθλιβουσα2Δεν υπηκουσεν εις την φωνην· δεν εδεχθη διορθωσιν· δεν ηλπισεν επι τον Κυριον· δεν επλησιασεν εις τον Θεον αυτης.3Οι αρχοντες αυτης ειναι εν αυτη λεοντες ωρυομενοι· οι κριται αυτης λυκοι της εσπερας· δεν αφινουσιν ουδεν δια το πρωι.4Οι προφηται αυτης ειναι προπετεις, ανθρωποι δολιοι· οι ιερεις αυτης εβεβηλωσαν το αγιαστηριον, ηθετησαν τον νομον.5Ο Κυριος ειναι δικαιος εν μεσω αυτης· δεν θελει καμει αδικιαν· κατα πασαν πρωιαν φερει την κρισιν αυτου εις φως, δεν απολειπει· αλλ' ο διεφθαρμενος δεν γνωριζει αισχυνην.6Εξωλοθρευσα εθνη· οι πυργοι αυτων ειναι ηρημωμενοι· ηρημωσα τας οδους αυτων, ωστε να μη υπαρχη διαβαινων· αι πολεις αυτων ηφανισθησαν, ωστε δεν υπαρχει ουδεις κατοικων.7Ειπα, Βεβαιως ηθελες με φοβηθη, ηθελες δεχθη παιδειαν, και η κατοικια αυτης δεν ηθελεν εξολοθρευθη, οσον και αν ετιμωρουν αυτην· πλην αυτοι εσπευσαν να διαφθειρωσι πασας τας πραξεις αυτων.
8Δια τουτο προσμενετε με, λεγει Κυριος, μεχρι της ημερας καθ' ην εγειρομαι προς λεηλασιαν· διοτι η αποφασις μου ειναι να συναξω τα εθνη, να συναθροισω τα βασιλεια, να εκχεω επ' αυτα την αγανακτησιν μου, ολην την εξαψιν της οργης μου· επειδη πασα η γη θελει καταναλωθη υπο του πυρος του ζηλου μου.9Διοτι τοτε θελω αποκαταστησει εις τους λαους γλωσσαν καθαραν, δια να επικαλωνται παντες το ονομα του Κυριου, να δουλευωσιν αυτον υπο ενα ζυγον.10Απο του περαν των ποταμων της Αιθιοπιας οι ικεται μου, η θυγατηρ των διεσπαρμενων μου, θελουσι φερει την προσφοραν μου.11Εν τη ημερα εκεινη δεν θελεις αισχυνεσθαι δια πασας τας πραξεις σου, δι' ων ηνομησας εναντιον μου· διοτι τοτε θελω αφαιρεσει εκ μεσου σου τους καυχωμενους εις την μεγαλοπρεπειαν σου, και δεν θελεις πλεον μεγαλαυχει κατα του ορους του αγιου μου.12Και θελω αφησει εν μεσω σου λαον τεθλιμμενον και πτωχον, και ουτοι θελουσιν ελπιζει επι το ονομα του Κυριου.13Το υπολοιπον του Ισραηλ δεν θελει πραξει ανομιαν ουδε λαλησει ψευδη, ουδε θελει ευρεθη εν τω στοματι αυτων γλωσσα δολια· διοτι αυτοι θελουσι βοσκει και πλαγιαζει, και δεν θελει υπαρχει ο εκφοβων.
14Ψαλλε, θυγατερ Σιων· αλαλαξατε, Ισραηλ· τερπου και ευφραινου εξ ολης καρδιας, θυγατερ Ιερουσαλημ.15Αφηρεσεν ο Κυριος τας κρισεις σου, απεστρεψε τον εχθρον σου· βασιλευς του Ισραηλ ειναι ο Κυριος εν μεσω σου· δεν θελεις πλεον ιδει κακον.16Εν τη ημερα εκεινη θελει λεχθη προς την Ιερουσαλημ, Μη φοβου· Σιων, ας μη εκλυωνται αι χειρες σου.17Κυριος ο Θεος σου, ο εν μεσω σου, ο δυνατος, θελει σε σωσει, θελει ευφρανθη επι σε εν χαρα, θελει αναπαυεσθαι εις την αγαπην αυτου, θελει ευφραινεσθαι εις σε εν ασμασι.18Θελω συναξει τους λελυπημενους δια τας επισημους εορτας, τους οντας απο σου, εις τους οποιους ητο βαρος ο ονειδισμος.19Ιδου, εν τω καιρω εκεινω θελω αφανισει παντας τους καταθλιβοντας σε· και θελω σωσει την χωλαινουσαν και συναξει την εξωσμενην· και θελω καταστησει αυτους επαινον και δοξαν εν παντι τοπω της αισχυνης αυτων.20Εν τω καιρω εκεινω θελω σας φερει και εν τω καιρω εκεινω θελω σας συναξει· διοτι θελω σας καμει ονομαστους και επαινετους μεταξυ παντων των λαων της γης, οταν εγω αποστρεψω την αιχμαλωσιαν σας εμπροσθεν των οφθαλμων σας, λεγει Κυριος.

After having punished the nations, the hand of the LORD will be stretched out over Jerusalem, the rebellious city of corruption and oppression! Alas, the four reproaches which follow in v. 2 could be addressed even to the children of God when they neglect the Word: "she obeyed not the voice; she received not correction" – or prayer: "she trusted not in the LORD; she drew not near to her God."

It is the time when the word of the Lord Jesus will be fulfilled: "the one shall be taken, and the other left" (Matt. 24:40). The rebellious, the proud, the haughty will be taken (v. 1), and the LORD will cause to be left down here a people who are afflicted, humbled, and trusting in Himself alone (v. 12). There is joy for this remnant (v. 14), still greater joy for the Lord whose love will thus be satisfied! This v. 17 applies to Christ's reign, but it surely awakens even at the present time an echo in the heart of each one of the redeemed. Yes, think of His joy. He who wept while here on this earth already knows a full and marvellous joy, and, dear believer, it is "over thee" (Ps. 126:6). After the terrible "travail of his soul", He will joy for ever – and His own with Him – in the perfect rest of His love (v. 17; Jer. 32:41).

Αγγαίος 1:1-15
1Εν τω δευτερω ετει Δαρειου του βασιλεως, εν τω εκτω μηνι, τη πρωτη ημερα του μηνος, εγεινε λογος Κυριου δι' Αγγαιου του προφητου προς Ζοροβαβελ, τον υιον του Σαλαθιηλ, τον διοικητην του Ιουδα, και προς Ιησουν τον υιον του Ιωσεδεκ, τον ιερεα τον μεγαν, λεγων,2Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, λεγων, Ο λαος ουτος λεγουσιν, Ο καιρος δεν ηλθεν, ο καιρος να οικοδομηθη ο οικος του Κυριου.3Και εγεινε λογος Κυριου δι' Αγγαιου του προφητου, λεγων,4Ειναι καιρος εις εσας, να κατοικητε σεις εν τοις φατνωτοις οικοις σας, ο δε οικος ουτος να ηναι ερημος;5Τωρα λοιπον ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, Συλλογισθητε τας οδους σας.6Εσπειρατε πολυ και εισωδευσατε ολιγον, τρωγετε και δεν χορταινετε, πινετε και δεν ευχαριστεισθε, ενδυεσθε και δεν θερμαινεσθε, και ο μισθοδοτουμενος μισθοδοτειται δια βαλαντιον τετρυπημενον.7Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, Συλλογισθητε τας οδους σας.8Αναβητε εις το ορος και φερετε ξυλα και οικοδομησατε τον οικον, και θελω ευαρεστηθη εις αυτον και θελω ενδοξασθη, λεγει Κυριος.9Επεβλεψατε εις πολυ, και ιδου, εγεινεν ολιγον· και εφερατε τουτο εις τον οικον και εγω απεφυσησα αυτο. Δια τι; λεγει ο Κυριος των δυναμεων. Εξ αιτιας του οικου μου, οστις ειναι ερημος, ενω σεις τρεχετε εκαστος εις τον οικον αυτου.10Δια τουτο ο ουρανος απεκλεισεν απο σας την δροσον αυτου και η γη απεκλεισε τον καρπον αυτης,11και εκαλεσα ανομβριαν επι την γην και επι τα ορη, επι τον σιτον και επι το γλευκος και επι το ελαιον και εφ' οσα εκφερει η γη, και επι τους ανθρωπους και επι τα κτηνη, και επι παντας τους κοπους των χειρων αυτων.
12Και υπηκουσε Ζοροβαβελ ο υιος του Σαλαθιηλ και Ιησους ο υιος του Ιωσεδεκ, ο ιερευς ο μεγας, και παν το υπολοιπον του λαου, εις την φωνην Κυριου του Θεου αυτων και εις τους λογους Αγγαιου του προφητου, καθως απεστειλεν αυτον Κυριος ο Θεος αυτων· και εφοβηθη ο λαος ενωπιον του Κυριου.13Και ελαλησεν Αγγαιος ο απεσταλμενος του Κυριου κατα την αγγελιαν του Κυριου προς τον λαον, λεγων, Εγω ειμαι με σας, λεγει Κυριος.14Και διηγειρεν ο Κυριος το πνευμα του Ζοροβαβελ υιου του Σαλαθιηλ, του διοικητου του Ιουδα, και το πνευμα του Ιησου υιου του Ιωσεδεκ, του ιερεως του μεγαλου, και το πνευμα παντος του υπολοιπου του λαου, και ηλθον και ειργαζοντο εν τω οικω του Κυριου των δυναμεων, του Θεου αυτων,15εν τη εικοστη τεταρτη ημερα του εκτου μηνος, εν τω δευτερω ετει Δαρειου του βασιλεως.

The book of Ezra tells us how, on their return from Babylon, Zerubbabel and his companions undertook the reconstruction of the temple; then they allowed themselves to be stopped in their work by the threatening manoeuvres and intervention of their enemies.

Twelve years have now passed since the work had stopped. These threats are now only a poor pretext, of which the prophet does not even speak. He shames the people by comparing the ruined condition of the house of the LORD with the enthusiasm shown by each one in improving his own dwelling house (Phil. 2:21). What sad selfishness, but also what bad planning! All their labour had produced only famine (cf. Ps. 127:1-2). Dear Christian friends, today is "the time to build" the house of God . . . the church of the living God (1 Tim. 3:15). How can we do this? By being occupied with souls, these "living stones" built on the foundation which is Jesus Christ; by having the same tender care for the assembly as that which was laid on the apostle's heart every day; by not forsaking the assembling of ourselves together (1 Cor. 3:10-17; 2 Cor. 11:28; Heb. 10:25). Alas, how often lack of zeal and of love for the assembly goes hand in hand with concern for our own comfort . . . Yes, let us consider our ways (vv. 5, 7).

Αγγαίος 2:1-14
1Εν τω εβδομω μηνι, τη εικοστη πρωτη του μηνος, εγεινε λογος Κυριου δι' Αγγαιου του προφητου, λεγων,2Λαλησον τωρα προς Ζοροβαβελ τον υιον του Σαλαθιηλ, τον διοικητην του Ιουδα, και προς Ιησουν τον υιον του Ιωσεδεκ, τον ιερεα τον μεγαν, και προς το υπολοιπον του λαου, λεγων,3Τις μεταξυ σας εμεινεν, οστις ειδε τον οικον τουτον εν τη πρωτη αυτου δοξη; και οποιον τωρα σεις βλεπετε αυτον; δεν ειναι εις τους οφθαλμους σας ως ουδεν, συγκρινομενος προς εκεινον;4Πλην ενδυναμου τωρα, Ζοροβαβελ, λεγει Κυριος, και ενδυναμου, Ιησου, υιε του Ιωσεδεκ, ο ιερευς ο μεγας, και ενδυναμου, πας ο λαος του τοπου, λεγει Κυριος, και εργαζεσθε· διοτι εγω ειμαι με σας, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.5Κατα τον λογον της προς εσας διαθηκης μου, οτε εξηλθετε εξ Αιγυπτου, το πνευμα μου θελει μενει μεταξυ σας· μη φοβεισθε.6Διοτι ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Ετι απαξ μετ' ολιγον εγω θελω σεισει τον ουρανον και την γην και την θαλασσαν και την ξηραν.7Και θελω σεισει παντα τα εθνη, και θελει ελθει ο εκλεκτος παντων των εθνων, και θελω εμπλησει τον οικον τουτον δοξης, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.8Εμου ειναι το αργυριον και εμου το χρυσιον, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.9Η δοξα του εσχατου τουτου οικου θελει εισθαι μεγαλητερα της του πρωτου, λεγει ο Κυριος των δυναμεων· και εν τω τοπω τουτω θελω δωσει ειρηνην, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.
10Εν τη εικοστη τεταρτη του εννατου μηνος, εν τω δευτερω ετει του Δαρειου, εγεινε λογος Κυριου δι' Αγγαιου του προφητου, λεγων,11Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Ερωτησον τωρα τους ιερεις περι του νομου, λεγων,12Εαν λαβη τις κρεας αγιον εν τω ακρω του ιματιου αυτου και δια του ακρου αυτου εγγιση αρτον η μαγειρευμα η οινον η ελαιον η παν φαγητον, θελει αγιασθη; Και οι ιερεις απεκριθησαν και ειπον, Ουχι.13Και ειπεν ο Αγγαιος, Εαν ακαθαρτος απο νεκρου σωματος εγγιση τι εξ αυτων, θελει μιανθη; Και οι ιερεις απεκριθησαν και ειπον, Θελει μιανθη.14Και απεκριθη ο Αγγαιος και ειπεν, Ουτως ειναι ο λαος ουτος και ουτω το εθνος τουτο ενωπιον μου, λεγει ο Κυριος, και ουτω παν εργον των χειρων αυτων· και ο, τι προσφερουσιν εκει, ειναι μεμιασμενον.

Haggai's first revelation had brought blame. The second, less than a month after the leaders and the people had obeyed, comes to give words of exhortation and encouragement. "Be strong . . . and work" the LORD enjoins them. "This concerns My glory. Your work has in view a Person, 'the desire of all nations' — Christ who will appear in glory" (v. 7).

But where are we to find the needed strength? "I am with you", is the precious reply, "I myself, the mighty God, the LORD of Hosts. What I give you will be enough: the Word . . . and My Spirit remain with you; fear not" (vv. 4, 5). Blessed resources! They are available too for us who live as Haggai did in a time of ruin.

In his third message the prophet recalls the practical holiness without which no work can be acknowledged by God. The twofold question put to the priests confirms the general principle that our contacts with a corrupt world will not purify it. On the contrary we shall, in the long run, inevitably be contaminated by a corrupt environment (1 Cor. 15:33).

"I am with you always" the Lord Jesus promised (Matt. 28:20). But for our part, let us always stay close to Him.

Αγγαίος 2:15-23
15Και τωρα λοιπον συλλογισθητε· απο της ημερας ταυτης και επεκεινα, πριν τεθη λιθος επι λιθον εν τω ναω του Κυριου,16πριν γεινωσι ταυτα, επορευετο τις εις σωρον εικοσι μετρων και ησαν δεκα· επορευετο εις τον ληνον δια να εξαντληση πεντηκοντα μετρα απο του ληνου, και ησαν εικοσι.17Σας επαταξα με ανεμοφθοριαν και με ερυσιβην και με χαλαζαν εν πασι τοις εργοις των χειρων σας· πλην σεις δεν επεστρεψατε προς εμε, λεγει Κυριος.18Συλλογισθητε τωρα· απο της ημερας ταυτης και επεκεινα, απο της εικοστης τεταρτης ημερας του εννατου μηνος απο της ημερας καθ' ην εθεμελιωθη ο ναος του Κυριου, συλλογισθητε.19Ειναι ο σπορος ετι εν τη αποθηκη; ετι και η αμπελος και η συκη και η ροιδια και η ελαια δεν εκαρποφορησαν· απο της ημερας ταυτης θελω ευλογησει αυτα.
20Και εγεινε παλιν λογος Κυριου προς τον Αγγαιον τη εικοστη τεταρτη του μηνος λεγων,21Λαλησον προς Ζοροβαβελ, τον διοικητην του Ιουδα, λεγων, Εγω σειω τον ουρανον και την γην·22και θελω καταστρεψει τον θρονον των βασιλειων και θελω εξολοθρευσει το κρατος των βασιλειων των εθνων· και θελω καταστρεψει αμαξας και τους αναβατας αυτων, και οι ιπποι και οι αναβαται αυτων θελουσι πεσει, εκαστος δια της ρομφαιας του αδελφου αυτου.23Εν τη ημερα εκεινη, λεγει ο Κυριος των δυναμεων, θελω λαβει σε, Ζοροβαβελ, τον δουλον μου, τον υιον του Σαλαθιηλ, λεγει Κυριος, και θελω σε θεσει ως σφραγιδα, διοτι σε εξελεξα, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.

The people have learned by sorry experience that time spent away from God is of no profit. They will now be able to prove the opposite. "From this day will I bless you," the Law promises. Whether it is a matter of the Christian businessman who closes his shop on Sunday, with the possible loss of trade, or the industrialist who declares honestly to the taxman the last pound of his income, every child of God will always be able to prove the words of the Lord Jesus: "Seek ye first the kingdom of God, and his righteousness; and all these things (necessary for the present life) shall be added unto you" (Matt. 6:33).

The final message of Haggai contains some touching words of grace addressed personally to Zerubbabel. This name means "born at Babylon", (and Sheshbazzar, his Chaldean name, Ezra 1:8, seems to mean "joy in tribulation"). The LORD calls him by his name as if to say to him: "Poor refugee from exile, I have incredible promises for you. The whole world will be shaken, but fear nothing; I have reserved for you a kingdom which cannot be removed" (vv. 6, 21, 22, quoted in Hebrews 12:26, 28). At the same time we can recognise in this heir of David a type of Christ, the Deliverer chosen and established by God to reign over Israel.

Ζαχαρίας 1:1-17
1Εν τω ογδοω μηνι, τω δευτερω ετει του Δαρειου, εγεινε λογος Κυριου προς Ζαχαριαν, τον υιον του Βαραχιου υιου του Ιδδω, τον προφητην, λεγων,2Ο Κυριος ωργισθη μεγαλως επι τους πατερας σας.3Δια τουτο ειπε προς αυτους, Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Επιστρεψατε προς εμε, λεγει ο Κυριος των δυναμεων, και θελω επιστρεψει προς εσας, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.4Μη γινεσθε ως οι πατερες σας, προς τους οποιους οι προτεροι προφηται εκραξαν λεγοντες, Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων. Επιστρεψατε τωρα απο των οδων υμων των πονηρων και των πραξεων υμων των πονηρων· και δεν υπηκουσαν και δεν εδωκαν προσοχην εις εμε, λεγει Κυριος.5Οι πατερες σας που ειναι, και οι προφηται μηπως θελουσι ζησει εις τον αιωνα;6Αλλ' οι λογοι μου και τα διαταγματα μου, τα οποια προσεταξα εις τους δουλους μου τους προφητας, δεν εφθασαν εις τους πατερας σας; και αυτοι εστραφησαν και ειπον, Καθως ο Κυριος των δυναμεων εβουλευθη να καμη εις ημας, κατα τας οδους ημων και κατα τας πραξεις ημων, ουτως εκαμεν εις ημας.
7Εν τη εικοστη τεταρτη ημερα του ενδεκατου μηνος, οστις ειναι ο μην Σαβατ, εν τω δευτερω ετει του Δαρειου, εγεινε λογος Κυριου προς Ζαχαριαν τον υιον του Βαραχιου υιου του Ιδδω τον προφητην, λεγων,8Ειδον την νυκτα και ιδου, ανθρωπος ιππευων εφ' ιππου κοκκινου και ουτος ιστατο μεταξυ των μυρσινων, αιτινες ησαν εν κοιλωματι· και οπισθεν αυτου, ιπποι κοκκινοι, ποικιλοι και λευκοι.9Και ειπα, Κυριε μου, τι ειναι ουτοι; Και ειπε προς εμε ο αγγελος ο λαλων μετ' εμου, Εγω θελω σοι δειξει τι ειναι ταυτα.10Και ο ανθρωπος ο ισταμενος μεταξυ των μυρσινων απεκριθη και ειπεν, Ουτοι ειναι εκεινοι, τους οποιους ο Κυριος εξαπεστειλε να περιοδευσωσι την γην.11Και απεκριθησαν προς τον αγγελον του Κυριου τον ισταμενον μεταξυ των μυρσινων και ειπον, Ημεις περιωδευσαμεν την γην και ιδου, πασα η γη καθηται και ησυχαζει.12Και ο αγγελος του Κυριου απεκριθη και ειπε, Κυριε των δυναμεων, εως ποτε δεν θελεις σπλαγχνισθη συ την Ιερουσαλημ και τας πολεις του Ιουδα κατα των οποιων ηγανακτησας τα εβδομηκοντα ταυτα ετη;13Και ο Κυριος απεκριθη προς τον αγγελον τον λαλουντα μετ' εμου λογους καλους λογους παρηγορητικους.14Και ειπε προς εμε ο αγγελος ο λαλων μετ' εμου, Φωνησον, λεγων, Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Ειμαι ζηλοτυπος δια την Ιερουσαλημ και δια την Σιων εν ζηλοτυπια μεγαλη·15και ειμαι σφοδρα ωργισμενος κατα των εθνων των αμεριμνουντων· διοτι ενω εγω ωργισθην ολιγον, αυτα επεβοηθησαν το κακον.16Δια τουτο ουτω λεγει Κυριος· Εγω επεστρεψα εις την Ιερουσαλημ εν οικτιρμοις· ο οικος μου θελει ανοικοδομηθη εν αυτη, λεγει ο Κυριος των δυναμεων, και σχοινιον θελει εκτανθη επι την Ιερουσαλημ.17Φωνησον ετι λεγων, Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Αι πολεις μου οτι θελουσι πλημμυρησει απο αγαθων και ο Κυριος θελει παρηγορησει ετι την Σιων και θελει εκλεξει παλιν την Ιερουσαλημ.

Zechariah, together with Haggai, is the spokesman of the LORD to the children of Judah who have come back from the captivity (Ezra 5:1). What are the first words which the LORD addresses to the people through His servant? "Turn ye unto me . . ." It is necessary first to repent (Matt. 3:2; Matt. 4:17; Acts 2:38). The promise only comes after this: "and I will turn unto you" (v. 3).

The fathers are dead, and with them the prophets such as Jeremiah, who had faithfully warned them. But the divine words have not passed away, no indeed; they have been fulfilled without fail (Matt. 24:35). The evil ways and the bad deeds of Judah have received their punishment – witness the carrying away into captivity at Babylon (v. 12 end). If only this cruel lesson might profit the generations to follow!

From v. 7 up to ch. 6 the prophet records a succession of strange visions. Their main theme is the government of God by means of the nations (the rider and the horses), and in the background the re-establishment of Israel (the myrtle trees, a reference to the feast of tabernacles and a figure of the restoration which follows repentance). For in the time of trial and weakness God has always had for His people "good words, and comfortable words" (v. 13). They are as sure and unshakeable as those words which announce His judgments.

Ζαχαρίας 1:18-21; Ζαχαρίας 2:1-13
18Και υψωσα τους οφθαλμους μου και ειδον και ιδου, τεσσαρα κερατα·19και ειπα προς τον αγγελον τον λαλουντα μετ' εμου, Τι ειναι ταυτα; Ο δε απεκριθη προς εμε, Ταυτα ειναι τα κερατα, τα οποια διεσκορπισαν τον Ιουδαν, τον Ισραηλ και την Ιερουσαλημ.20Και ο Κυριος εδειξεν εις εμε τεσσαρας τεκτονας·21και ειπα, Τι ερχονται ουτοι να καμωσι; Και απεκριθη λεγων, ταυτα ειναι τα κερατα τα οποια διεσκορπισαν τον Ιουδαν, ωστε ουδεις εσηκωσε την κεφαλην αυτου· και ουτοι ηλθον δια να φοβισωσιν αυτα, δια να εκτιναξωσι τα κερατα των εθνων, τα οποια εσηκωσαν το κερας εναντιον της γης του Ιουδα δια να διασκορπισωσιν αυτην.
1Και υψωσα τους οφθαλμους μου και ειδον και ιδου, ανηρ και σχοινιον μετρικον εν τη χειρι αυτου·2και ειπα, Που υπαγεις συ; Ο δε ειπε προς εμε, να μετρησω την Ιερουσαλημ, δια να ιδω ποιον το πλατος αυτης και ποιον το μηκος αυτης.3Και ιδου, ο αγγελος ο λαλων μετ' εμου εξηλθε, και ετερος αγγελος εξηλθεν εις συναντησιν αυτου4και ειπε προς αυτον, Δραμε, λαλησον προς τον νεανιαν τουτον, λεγων, Η Ιερουσαλημ θελει κατοικηθη ατειχιστως εξ αιτιας του πληθους των εν αυτη ανθρωπων και κτηνων·5διοτι εγω, λεγει Κυριος, θελω εισθαι εις αυτην τειχος πυρος κυκλω και θελω εισθαι προς δοξαν εν μεσω αυτης.
6Ω, ω· φευγετε απο της γης του βορρα, λεγει Κυριος· διοτι σας διεσκορπισα προς τους τεσσαρας ανεμους του ουρανου, λεγει Κυριος.7Ω, διασωθητι, Σιων, η κατοικουσα μετα της θυγατρος της Βαβυλωνος.8Διοτι ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Μετα την δοξαν με απεστειλε προς τα εθνη, τα οποια σας ελεηλατησαν· διοτι οστις εγγιζει εσας, εγγιζει την κορην του οφθαλμου αυτου.9Διοτι, ιδου, εγω θελω σεισει την χειρα μου επ' αυτα και θελουσιν εισθαι λαφυρον εις τους δουλευοντας αυτα· και θελετε γνωρισει οτι ο Κυριος των δυναμεων με απεστειλε.
10Τερπου και ευφραινου, θυγατερ Σιων· διοτι ιδου, εγω ερχομαι και θελω κατοικησει εν μεσω σου, λεγει Κυριος.11Και εθνη πολλα θελουσιν ενωθη μετα του Κυριου εν τη ημερα εκεινη και θελουσιν εισθαι λαος μου, και θελω κατοικησει εν μεσω σου, και θελει, γνωρισει οτι ο Κυριος των δυναμεων με εξαπεστειλε προς σε.12Και ο Κυριος θελει κατακληρονομησει τον Ιουδαν δια μεριδα αυτου εν τη γη τη αγια και θελει εκλεξει παλιν την Ιερουσαλημ.13Σιωπα, πασα σαρξ, ενωπιον του Κυριου· διοτι εξηγερθη απο της κατοικιας της αγιοτητος αυτου.

These visions which come before us are without doubt very obscure and were not less so for the young Zechariah. But how does he act each time that a new riddle is presented? He is not afraid to question his heavenly companion. Let us follow his example. Our interest for the Word will always be pleasing to the Lord. To understand its wonders, let us ask Him to open the eyes of our understanding (Ps. 119:18; Luke 24;45; 2 Tim. 2:7).

The horns in the second vision correspond to the horses of the first: that is to say, the great empires of the world, seen here as characteristic symbols of power (see Dan. 8). Workmen raised up by God (such as Cyrus) will put an end to their power.

The third vision has for its theme the restoration of Jerusalem. At present desolate, its wall in ruins, its gates burnt with fire (Neh. 2:13), the city will again be inhabited. The Lord will be around them as a wall of fire, and its poor scattered people will find themselves gathered there again in security. The love of God for them is so great that whoever touches them "touches the apple of his eye" (see Deut. 32:10). Above all, they have the promise of the presence among them of the LORD in His glory (vv. 5, 10, 11). The same privileges belong to the children of God in our own day.

Ζαχαρίας 3:1-10
1Και μοι εδειξε τον Ιησουν, τον ιερεα τον μεγαν, ισταμενον εμπροσθεν του αγγελου του Κυριου, και ο διαβολος ιστατο εκ δεξιων αυτου δια να αντισταθη εις αυτον.2Και ειπε Κυριος προς τον διαβολον, Θελει σε επιτιμησει ο Κυριος, διαβολε· ναι, θελει σε επιτιμησει ο Κυριος, οστις εξελεξε την Ιερουσαλημ· δεν ειναι ουτος δαυλος απεσπασμενος απο πυρος;3Ο δε Ιησους ητο ενδεδυμενος ιματια ρυπαρα και ιστατο ενωπιον του αγγελου.4Και απεκριθη και ειπε προς τους ισταμενους ενωπιον αυτου, λεγων, Αφαιρεσατε τα ιματια τα ρυπαρα απ' αυτου· και προς αυτον ειπεν, Ιδου, αφηρεσα απο σου την ανομιαν σου και θελω σε ενδυσει ιματια λαμπρα·5και ειπα, Ας επιθεσωσι μιτραν καθαραν επι την κεφαλην αυτου. Και επεθεσαν την μιτραν την καθαραν επι την κεφαλην αυτου και ενεδυσαν αυτον ιματια· ο δε αγγελος του Κυριου παριστατο.6Και διεμαρτυρηθη ο αγγελος του Κυριου προς τον Ιησουν, λεγων,7Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Εαν περιπατησης εν ταις οδοις μου και εαν φυλαξης τας εντολας μου, τοτε συ θελεις κρινει ετι τον οικον μου και θελεις φυλαττει ετι τας αυλας μου και θελω σοι δωσει να περιπατης μεταξυ των ενταυθα ισταμενων.
8Ακουε τωρα, Ιησου ο ιερευς ο μεγας, συ και οι εταιροι σου οι καθημενοι ενωπιον σου, επειδη αυτοι ειναι ανθρωποι θαυμασιοι· διοτι ιδου εγω θελω φερει εξω τον δουλον μου τον Βλαστον.9Διοτι ιδου, ο λιθος, τον οποιον εθεσα εμπροσθεν του Ιησου, επι τον ενα τουτον λιθον ειναι επτα οφθαλμοι· ιδου, εγω θελω εγχαραξει το εγχαραγμα αυτου, λεγει ο Κυριος των δυναμεων, και θελω εξαλειψει την ανομιαν της γης εκεινης εν μια ημερα.10Εν τη ημερα εκεινη, λεγει ο Κυριος των δυναμεων, θελετε προσκαλεσει εκαστος τον πλησιον αυτου υπο την αμπελον αυτου και υπο την συκην αυτου.

A new scene is revealed to Zechariah. The high priest Joshua – who represents the people – stands before the angel of the LORD. But Satan is there also in his usual role of accuser (Rev. 12:10), for the filthy garments of Joshua serve only too well as opportunity for his attacks. The LORD had given such strict instructions for the purification of the priests (e.g. Lev. 8:6-7; Num. 19:7 . . .) that for the priest to present himself before God with the stain of sin on him would mean certain judgment. But then we have read that he whom the adversary dares to touch is as the apple of God's eye (Zech. 2:8), "a brand plucked out of the fire" (v. 2). The poor man so accused has nothing to say in his defence. The Judge Himself has made full provision, although at the same time He does not tolerate the filthy condition! "Behold," He says, "I have caused thine iniquity to pass from thee, and I will clothe thee with change of raiment", not just clean garments, but "festival robes" (v. 4 JND trans.; cf. Matt. 22:12). Cleansed and justified, Joshua henceforth has a dual responsibility: to walk in the LORD's ways, and to acquit himself faithfully of the charge he is given (v. 7). Dear friend, if you want to taste the Lord's grace, you must take the same place as Joshua.

Vv. 8-10 introduce the Messiah (the Branch) reigning in righteousness over a cleansed people.

Ζαχαρίας 4:1-14
1Και επεστρεψεν ο αγγελος ο λαλων μετ' εμου και με εξηγειρεν ως ανθρωπον εξεγειρομενον απο του υπνου αυτου,2και ειπε προς εμε, Τι βλεπεις συ; Και ειπα, Εθεωρησα και ιδου, λυχνια ολη χρυση και δοχειον επι της κορυφης αυτης, και οι επτα λυχνοι αυτης επ' αυτης και επτα σωληνες εις τους λυχνους τους επι της κορυφης αυτης,3και δυο ελαιαι επανωθεν αυτης, μια εκ δεξιων του δοχειου και μια εξ αριστερων αυτης.4Και απεκριθην και ειπα προς τον αγγελον τον λαλουντα μετ' εμου, λεγων, Τι ειναι ταυτα, κυριε μου;5Και απεκριθη ο αγγελος ο λαλων μετ' εμου και ειπε προς εμε, Δεν γνωριζεις τι ειναι ταυτα; Και ειπα, Ουχι, κυριε μου.6Και απεκριθη και ειπε προς εμε, λεγων, Ουτος ειναι ο λογος του Κυριου προς τον Ζοροβαβελ, λεγων, Ουχι δια δυναμεως ουδε δια ισχυος αλλα δια του Πνευματος μου, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.7Τις εισαι συ, το ορος το μεγα, εμπροσθεν του Ζοροβαβελ; πεδιας· και θελει εκφερει τον ακρογωνιαιον λιθον εν αλαλαγμω, Χαρις, χαρις εις αυτον8Και εγεινε λογος Κυριου προς εμε, λεγων,9Αι χειρες του Ζοροβαβελ εθεσαν το θεμελιον του οικου τουτου και αι χειρες αυτου θελουσι τελειωσει αυτον· και θελεις γνωρισει οτι ο Κυριος των δυναμεων με απεστειλε προς εσας.10Διοτι τις κατεφρονησε την ημεραν των μικρων πραγματων; θελουσι βεβαιως χαρη και θελουσιν ιδει τον κασσιτερινον λιθον εν τη χειρι του Ζοροβαβελ οι επτα εκεινοι οφθαλμοι του Κυριου, οι περιτρεχοντες δια πασης της γης.
11Τοτε απεκριθην και ειπα προς αυτον, Τι ειναι αι δυο αυται ελαιαι επι τα δεξια της λυχνιας και επι τα αριστερα αυτης;12Και απεκριθην εκ δευτερου και ειπα προς αυτον, Τι ειναι οι δυο κλαδοι των ελαιων, οιτινες δια των δυο χρυσων σωληνων εκκενονουσιν εξ εαυτων το ελαιον εις την χρυσην λυχνιαν;13Και ειπε προς εμε λεγων, Δεν γνωριζεις τι ειναι ταυτα; Και ειπα, Ουχι, κυριε μου.14Τοτε ειπεν, Ουτοι ειναι οι δυο κεχρισμενοι, οι παρισταμενοι πλησιον του Κυριου πασης της γης.

Zechariah, by his questions, ranks among the prophets who, according to 1 Peter 1:10-11, searched diligently into their own writings. They sought in them the One who has now been revealed to us in His sufferings and in His glories (e.g. Zech. 13:5-7; Zech. 6:13). What pictures of Christ we have in this chapter! He is the true golden candlestick, the light of the world (John 8:12). At the same time He is the heavenly Zerubbabel, the guarantor of the blessing of His people. In Zech. 3:9 He was the stone laid as the foundation. We see Him here as the top-stone, the key stone of the roof of building. Put in another way, it is He who in grace begins and finishes the work of the House of God (Ezra 3:10; Ezra 5:15-16).

As to the seven lamps of the holy candlestick, we love to see in them the believers (Rev. 1:20). They also are called "the light of the world" (read Matt. 5:14-16). This light is maintained by the Holy Spirit (the oil), the only divine source for the believer's activity. "Not by might, nor by power, but by my Spirit" says the LORD (v. 6; Ps. 44:3-8). When we realise our own helplessness, God is pleased to act and to remove every "mountain" from our path (v. 7; Matt. 17:20). Let us not, therefore, despise the present day of "small things" (v. 10); it can be a day of great faith and great devotion.

Ζαχαρίας 5:1-11
1Και παλιν υψωσα τους οφθαλμους μου και ειδον και ιδου, τομος πετωμενος.2Και ειπε προς εμε, Τι βλεπεις συ; Και απεκριθην, Βλεπω τομον πετωμενον, το μηκος αυτου εικοσι πηχων και το πλατος αυτου δεκα πηχων.3Και ειπε προς εμε, Αυτη ειναι η καταρα η εξερχομενη επι το προσωπον πασης της γης· διοτι πας οστις κλεπτει θελει εξολοθρευθη, ως γραφεται εν αυτω εντευθεν· και πας οστις ομνυει θελει εξολοθρευθη, ως γραφεται εν αυτω εκειθεν.4Θελω εκφερει αυτην, λεγει ο Κυριος των δυναμεων, και θελει εισελθει εις τον οικον του κλεπτου και εις τον οικον του ομνυοντος εις το ονομα μου ψευδως· και θελει διαμεινει εν μεσω του οικου αυτου, και θελει εξολοθρευσει αυτον και τα ξυλα αυτου και τους λιθους αυτου.
5Και ο αγγελος ο λαλων μετ' εμου εξηλθε και ειπε προς εμε, Υψωσον τωρα τους οφθαλμους σου και ιδε τι ειναι τουτο το εξερχομενον.6Και ειπα, Τι ειναι τουτο; Ο δε ειπε, τουτο το οποιον εξερχεται ειναι εφα· και ειπε, Τουτο ειναι η παραστασις αυτων καθ' ολην την γην.7Και ιδου, εσηκονετο ταλαντον μολυβδου· και ιδου, μια γυνη εκαθητο εν τω μεσω του εφα.8Και ειπεν, Αυτη ειναι η ασεβεια. Και ερριψεν αυτην εις το μεσον του εφα, και ερριψε το μολυβδινον ζυγιον εις το στομα αυτου.9Τοτε υψωσα τους οφθαλμους μου και ειδον και ιδου, εξηρχοντο δυο γυναικες και ανεμος ητο εν ταις πτερυξιν αυτων, διοτι αυται ειχον πτερυγας ως πτερυγας πελαργου· και εσηκωσαν το εφα αναμεσον της γης και του ουρανου.10Και ειπα προς τον αγγελον τον λαλουντα μετ' εμου, Που φερουσιν αυται το εφα;11Και ειπε προς εμε, Δια να οικοδομησωσι δι' αυτο οικον εν τη γη Σεννααρ· και θελει στηριχθη και θελει τεθη εκει επι την βασιν αυτου.

Two visions fill this short chapter. The first shows us, in the symbol of a flying roll, the Word of God in action to show up evil. Hebrews 4:12-13 confirms that this Word is living and powerful in operation, and piercing (here it enters forcibly into houses; v. 4) . . . In its light everything is laid bare and open; it discerns the thoughts and intents of the heart. We should allow ourselves to be searched by this Word.

In vv. 5-11 we see another flying object, still more astonishing. It is an ephah, a measure of capacity (and often of fraud: Micah 6:10; Deut. 25:14) in the midst of which was seated Wickedness, having attained its full measure. It corresponds to the "mystery of iniquity" which is already at work today, but has not yet been revealed (the lead cover is still on the ephah – 2 Thess. 2:7). When it resumes its original location (Shinar is Babylon, i.e. the world), iniquity personified as the Antichrist will be officially honoured as a god. What a contrast between this "house" in v. 11, a very temple of sin, and that which God is building, in order that He may dwell in the midst of His own (Zech. 4:9)!

Ζαχαρίας 6:1-15
1Και παλιν υψωσα τους οφθαλμους μου και ειδον και ιδου, τεσσαρες αμαξαι εξηρχοντο εκ του μεσου δυο ορεων και τα ορη ησαν ορη χαλκινα.2Εν τη αμαξη τη πρωτη ησαν ιπποι κοκκινοι, και εν τη αμαξη τη δευτερα ιπποι μελανες,3και εν τη αμαξη τη τριτη ιπποι λευκοι, και εν τη αμαξη τη τεταρτη ιπποι ποικιλοι ψαροι.4Και απεκριθην και ειπα προς τον αγγελον τον λαλουντα μετ' εμου, Τι ειναι ταυτα, κυριε μου;5Και απεκριθη ο αγγελος και ειπε προς εμε, Ταυτα ειναι οι τεσσαρες ανεμοι του ουρανου, οιτινες εξερχονται εκ της στασεως αυτων ενωπιον του Κυριου πασης της γης·6οι ιπποι οι μελανες οι εν τη μια εξερχονται προς την γην του βορρα, και οι λευκοι εξερχονται κατοπιν αυτων, και οι ποικιλοι εξερχονται προς την γην του νοτου.7Και οι ψαροι εξηλθον και εζητησαν να υπαγωσι δια να περιελθωσι την γην. Και ειπεν, Υπαγετε, περιελθετε την γην. Και περιηλθον την γην.8Και εκραξε προς εμε και ελαλησε προς εμε, λεγων, Ιδε, οι εξερχομενοι προς την γην του βορρα ανεπαυσαν το πνευμα μου εν τη γη του βορρα.
9Και εγεινε λογος Κυριου προς εμε, λεγων,10Λαβε εκ των ανδρων της αιχμαλωσιας, εκ του Χελδαι, εκ του Τωβια και εκ του Ιεδαια, των ελθοντων εκ Βαβυλωνος, και ελθε την αυτην εκεινην ημεραν και εισελθε εις τον οικον του Ιωσιου, υιου του Σοφονιου·11και λαβε αργυριον και χρυσιον και καμε στεφανους και επιθες επι την κεφαλην του Ιησου, υιου του Ιωσεδεκ, του ιερεως του μεγαλου,12και λαλησον προς αυτον, λεγων, Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, λεγων, Ιδου, ο ανηρ, του οποιου το ονομα ειναι ο Βλαστος· και θελει βλαστησει εκ του τοπου αυτου και θελει οικοδομησει τον ναον του Κυριου.13Ναι, αυτος θελει οικοδομησει τον ναον του Κυριου, και αυτος θελει λαβει την δοξαν και θελει καθησει και διοικησει επι του θρονου αυτου και θελει εισθαι ιερευς επι του θρονου αυτου, και βουλη ειρηνης θελει εισθαι μεταξυ των δυο τουτων.14Και στεφανοι θελουσιν εισθαι δια τον Ελεμ και δια τον Τωβιαν και δια τον Ιεδαιαν και δια τον Ειν τον υιον του Σοφονιου προς μνημοσυνον εν τω ναω του Κυριου.15Και οι μακραν θελουσιν ελθει και οικοδομησει εν τω ναω του Κυριου· και θελετε γνωρισει οτι ο Κυριος των δυναμεων με απεστειλε προς εσας· και τουτο θελει γεινει, εαν υπακουσητε ακριβως εις την φωνην Κυριου του Θεου σας.

The eighth and final vision reminds us of the first (Zech. 1), with this difference that here the horses are harnessed to chariots (the four empires) coming out from the mountains of brass (representing the stable government of God). In the image of these vigorous horses we can identify Rome seeking to extend its domination over the whole of the earth (and God makes use of it to ensure that the gospel is preached to the entire habited world).

Vv. 9-15 present three travellers from Babylon to help their brethren by gifts and encouragement. The names of these men are significant: Heldai: enduring (afterwards called Helem, i.e. strength); Tobiah: the LORD is good; Jedaiah: the LORD knows. These three men are received by Josiah: the LORD upholds, called in v. 14 Hen (i.e. grace). But the central figure is Joshua, alternative form of Jesus, the Saviour God, of whom he is here the type, for he combines in his person both priesthood and kingship. In the day of His glory the Lord will give to His own that which by pure grace they have prepared for Him (Luke 19:24-26). These crowns, which all come back to Him (v. 11), He will award to those humble and faithful souls who have honoured Him in the time when He was despised (v. 14). Will you be one of them, so as to be able to cast your crown at His feet? (Rev. 4:10).

Ζαχαρίας 7:1-14
1Και εν τω τεταρτω ετει του βασιλεως Δαρειου εγεινε λογος Κυριου προς τον Ζαχαριαν τη τεταρτη του εννατου μηνος, του Χισλευ·2και εξαπεστειλαν εις τον οικον του Θεου τον Σαρεσερ και τον Ρεγεμ-μελεχ και τους ανθρωπους αυτων, δια να εξιλεωσωσι το προσωπον του Κυριου,3να λαλησωσι προς τους ιερεις τους εν τω οικω του Κυριου των δυναμεων και προς τους προφητας, λεγοντες, Να κλαυσω εν τω μηνι τω πεμπτω αποχωρισθεις, καθως ηδη εκαμον τοσαυτα ετη;4Και εγεινε λογος του Κυριου των δυναμεων προς εμε, λεγων,5Λαλησον προς παντα τον λαον της γης και προς τους ιερεις, λεγων, και επενθειτε εν τω πεμπτω και εν τω εβδομω μηνι τα εβδομηκοντα εκεινα ετη, ενηστευετε τωοντι δι' εμε; δι' εμε;6Και οτε ετρωγετε και οτε επινετε, δεν ετρωγετε και επινετε δι' εαυτους;7δεν ειναι ουτοι οι λογοι, τους οποιους ο Κυριος ελαλησε δια των προτερων προφητων, οτε η Ιερουσαλημ ητο κατωκημενη και εν ευημερια και αι πολεις αυτης κυκλω εν αυτη, οτε κατωκειτο το μεσημβρινον και η πεδινη;
8Και εγεινε λογος Κυριου προς τον Ζαχαριαν, λεγων,9Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων, λεγων, Κρινετε κρισιν αληθειας και καμνετε ελεος και οικτιρμον, εκαστος προς τον αδελφον αυτου,10και μη καταδυναστευετε την χηραν και τον ορφανον, τον ξενον και τον πενητα, και μηδεις απο σας ας μη βουλευηται κακον κατα του αδελφου αυτου εν τη καρδια αυτου.11Αλλ' ηρνηθησαν να προσεξωσι και εστρεψαν νωτα απειθη και εβαρυναν τα ωτα αυτων δια να μη ακουσωσι.12Ναι, αυτοι εκαμον τας καρδιας αυτων αδαμαντα, ωστε να μη ακουσωσι τον νομον και τους λογους, τους οποιους ο Κυριος των δυναμεων εξαπεστειλεν εν τω πνευματι αυτου δια των προτερων προφητων· δια τουτο ηλθεν οργη μεγαλη παρα του Κυριου των δυναμεων.13Οθεν καθως αυτος εκραξε και αυτοι δεν εισηκουον, ουτως αυτοι εκραξαν και εγω δεν εισηκουον, λεγει ο Κυριος των δυναμεων·14αλλα διεσκορπισα αυτους ως δι' ανεμοστροβιλου εις παντα τα εθνη, τα οποια δεν εγνωριζον. Και ο τοπος ηρημωθη κατοπιν αυτων, ωστε δεν υπηρχεν ο διαβαινων ουδε ο επιστρεφων· και εθεσαν την γην την επιθυμητην εις ερημωσιν.

Following the book of visions (ch. 1-6), the book of oracles commences. A visit by the inhabitants of Bethel (v. 2 JND trans.) to inquire if they are to continue to fast and lament is the occasion for the first utterance of the prophet. Before replying, he appeals to their conscience (cf. Luke 13:23-24; Luke 20:2-3, 22-25). This fasting was in self pity for their disasters, rather than a mark of true repentance. Later it even became for the Jewish hypocrites a means of honouring themselves, which the Lord Jesus vehemently denounced (Matt. 6:16). But the serious question raised in v. 5 seems, dear friends, to be like God's finger pointing to our heart, challenging us as to the true motive of our actions: "Did ye at all fast unto me, even to me?" The outward forms of piety do not deceive Him. On the other hand nothing escapes His notice which is done in love for Him. He was not mistaken about Mary's gesture: "She hath wrought a good work on me," said the Lord Jesus (Mark 8:35; Mark 14:6).

God, who is Light and Love, recalls His never-changing requirements: truth and mercy (v. 9 . . .). What He found, alas, the shrug of the shoulders, dull ears, "hearts as an adamant stone", explain and justify His severe punishment.

Ζαχαρίας 8:1-23
1Και εγεινε λογος του Κυριου των δυναμεων, λεγων,2Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· ειμαι ζηλοτυπος δια την Σιων εν ζηλοτυπια μεγαλη και ειμαι ζηλοτυπος δι' αυτην εν οργη μεγαλη.3Ουτω λεγει Κυριος· Επεστρεψα εις την Σιων και θελω κατοικησει εν μεσω της Ιερουσαλημ· και η Ιερουσαλημ θελει ονομασθη πολις αληθειας, και το ορος του Κυριου των δυναμεων ορος αγιον.4Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Ετι θελουσι καθησει πρεσβυτεροι και πρεσβυτεραι εν ταις πλατειαις της Ιερουσαλημ, και εκαστος με την ραβδον αυτου εν τη χειρι αυτου απο του πληθους των ημερων.5Και αι πλατειαι της πολεως θελουσιν εισθαι πληρεις παιδιων και κορασιων παιζοντων εν ταις πλατειαις αυτης.6Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Εαν φανη θαυμαστον εις τους οφθαλμους του υπολοιπου του λαου τουτου εν ταις ημεραις εκειναις, μηπως θελει φανη θαυμαστον και εις τους οφθαλμους μου; λεγει ο Κυριος των δυναμεων.7Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Ιδου, εγω θελω σωσει τον λαον μου απο της γης της ανατολης και απο της γης της δυσεως του ηλιου,8και θελω φερει αυτους και θελουσι κατοικησει εν μεσω της Ιερουσαλημ· και θελουσιν εισθαι λαος μου και εγω θελω εισθαι Θεος αυτων εν αληθεια και δικαιοσυνη.
9Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Ενισχυσατε τας χειρας σας, σεις οι ακουοντες εν ταις ημεραις ταυταις τους λογους τουτους δια στοματος των προφητων, οιτινες ησαν εν τη ημερα καθ' ην εθεμελιωθη ο οικος του Κυριου των δυναμεων, δια να οικοδομηθη ο ναος.10Διοτι προ των ημερων εκεινων δεν ητο μισθος δια τον ανθρωπον ουδε μισθος δια το κτηνος ουδε ειρηνη εις τον εξερχομενον η εισερχομενον εξ αιτιας της θλιψεως, διοτι εξαπεστειλα παντας τους ανθρωπους εκαστον κατα του πλησιον αυτου.11Αλλα τωρα, εγω δεν θελω φερεσθαι προς το υπολοιπον του λαου τουτον καθως εν ταις αρχαιαις ημεραις, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.12Διοτι ο σπορος θελει εισθαι της ειρηνης· η αμπελος θελει δωσει τον καρπον αυτης και η γη θελει δωσει τα γεννηματα αυτης και οι ουρανοι θελουσι δωσει την δροσον αυτων, και θελω κληροδοτησει εις το υπολοιπον του λαου τουτου παντα ταυτα.13Και καθως ησθε καταρα μεταξυ των εθνων, οικος Ιουδα και οικος Ισραηλ, ουτω θελω σας διασωσει και θελετε εισθαι ευλογια· μη φοβεισθε· ας ενισχυωνται αι χειρες σας.14Διοτι ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Καθ' ον τροπον εστοχασθην να σας τιμωρησω, οτε οι πατερες σας με παρωργισαν, λεγει ο Κυριος των δυναμεων, και δεν μετενοησα,15ουτω παλιν εβουλευθην εν ταις ημεραις ταυταις να αγαθοποιησω την Ιερουσαλημ και τον οικον του Ιουδα· μη φοβεισθε.16Ουτοι ειναι οι λογοι, τους οποιους θελετε καμει· λαλειτε εκαστος την αληθειαν προς τον πλησιον αυτου· αληθειαν και κρισιν ειρηνης κρινετε εν ταις πυλαις σας.17Και μη βουλευεσθε κακον εν ταις καρδιαις σας εκαστος κατα του πλησιον αυτου και ορκον ψευδη μη αγαπατε· διοτι παντα ταυτα ειναι εκεινα, τα οποια μισω, λεγει Κυριος.
18Και εγεινε λογος του Κυριου των δυναμεων προς εμε, λεγων,19Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Η νηστεια του τεταρτου μηνος και η νηστεια του πεμπτου και η νηστεια του εβδομου και η νηστεια του δεκατου θελουσιν εισθαι εις τον οικον Ιουδα εν χαρα και εν ευφροσυνη και εν ευθυμοις εορταις· οθεν αγαπατε την αληθειαν και την ειρηνην.20Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Ετι θελουσιν ελθει λαοι και οι κατοικουντες πολεις πολλας·21και οι κατοικοι της μιας θελουσιν υπαγει εις την αλλην, λεγοντες, Ας υπαγωμεν σπευδοντες δια να εξιλεωσωμεν το προσωπον του Κυριου και να εκζητησωμεν τον Κυριον των δυναμεων· θελω υπαγει και εγω.22Και λαοι πολλοι και εθνη ισχυρα θελουσιν ελθει δια να εκζητησωσι τον Κυριον των δυναμεων εν Ιερουσαλημ και να εξιλεωσωσι το προσωπον του Κυριου.23Ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Εν ταις ημεραις εκειναις δεκα ανδρες εκ πασων των γλωσσων των εθνων θελουσι πιασει σφιγκτα, ναι, θελουσι πιασει σφιγκτα το κρασπεδον ενος Ιουδαιου, λεγοντες· θελομεν υπαγει με σας· διοτι ηκουσαμεν οτι ο Θεος ειναι με σας.

"Thus saith the LORD . . .", continues the prophet incessantly (vv. 2, 3, 4, 6, 7, 9, 19, 20, 23). When we read the Bible, or quote it to others, let us not lose sight of the fact that it is God speaking.

The poor children of Judah hear promises which correspond to their present state, for their God will not forget them ("Zechariah" means, moreover, "he whom the LORD remembers"). Jerusalem uninhabited and desolate will again be a city of people and life (Neh. 11:1-2). The first to return there will be the LORD Himself (v. 3; see Zech. 1:16). With Him, blessing will re-appear and fear will flee away. Spiritually it is the same in the Assembly. The presence of the Lord in the midst of His own is an assurance to them of all that they need.

Let us take to ourselves the exhortation of v. 16, repeated in Ephesians 4:25: "Speak every man truth with his neighbour." The end of v. 19 urges: "Love the truth . . ."

Now the LORD can reply to the delegation from Bethel on the question of days of fasting (Zech. 7:2-3): they will become days of happiness and joy, happy, cheerful gatherings (v. 19; fulfilment of Ps. 122). Can they mourn, those who rejoice in the presence of the Bridegroom in their midst? (cf. Matt. 9:14,15).

Ζαχαρίας 9:1-17
1Το φορτιον του λογου του Κυριου κατα της γης Αδραχ και της Δαμασκου, της αναπαυσεως αυτου· διοτι του Κυριου ειναι το να εφορα τους ανθρωπους και πασας τας φυλας του Ισραηλ·2οτι και κατα της Αιμαθ, ητις ειναι ομορος αυτης, κατα της Τυρου και Σιδωνος, αν και ηναι σοφαι σφοδρα.3Και η Τυρος ωκοδομησεν εις εαυτην οχυρωμα και επεσωρευσεν αργυριον ως χωμα και χρυσιον ως πηλον των οδων.4Ιδου, ο Κυριος θελει σκυλευσει αυτην και θελει παταξει εν τη θαλασση την δυναμιν αυτης, και αυτη θελει καταναλωθη εν πυρι.5Θελει ιδει η Ασκαλων και φοβηθη, και η Γαζα και θελει λυπηθη σφοδρα, και η Ακκαρων, διοτι η προσδοκια αυτης θελει ματαιωθη· και θελει απολεσθη ο βασιλευς εκ της Γαζης και η Ασκαλων δεν θελει κατοικεισθαι.6Και αλλογενης θελει καθησει εν τη Αζωτω, και θελω καθαιρεσει την υπερηφανιαν των Φιλισταιων.7Και θελω αφαιρεσει το αιμα αυτων απο του στοματος αυτων και τα βδελυγματα αυτων απο του μεσου των οδοντων αυτων· και ο εναπολειφθεις θελει εισθαι και αυτος δια τον Θεον ημων, και θελει εισθαι ως χιλιαρχος εις τον Ιουδαν· και Ακκαρων θελει εισθαι ως ο Ιεβουσαιος.8Και θελω στρατοπεδευσει κυκλω του οικου μου εναντιον στρατευματος, εναντιον διαβαινοντος και εναντιον επιστρεφοντος· και καταδυναστευων δεν θελει περασει πλεον επ' αυτους· διοτι τωρα ειδον με τους οφθαλμους μου.
9Χαιρε σφοδρα, θυγατερ Σιων· αλαλαζε, θυγατερ Ιερουσαλημ· ιδου, ο βασιλευς σου ερχεται προς σε· αυτος ειναι δικαιος και σωζων· πραυς και καθημενος επι ονου και επι πωλου υιου υποζυγιου.10Και θελω εξολοθρευσει την αμαξαν απο του Εφραιμ και τον ιππον απο της Ιερουσαλημ και θελει εξολοθρευθη το τοξον το πολεμικον, και αυτος θελει λαλησει ειρηνην προς τα εθνη, και η εξουσια αυτου θελει εισθαι απο θαλασσης εως θαλασσης και απο ποταμου εως των περατων της γης.11Και περι σου, δια το αιμα της διαθηκης σου εγω εξηγαγον τους δεσμιους σου εκ λακκου ανυδρου.
12Επιστρεψατε εις το οχυρωμα, δεσμιοι της ελπιδος· ετι και σημερον κηρυττω οτι θελω ανταποδωσει διπλα εις σε.13Διοτι ενετεινα τον Ιουδαν δι' εμαυτον ως τοξον· ισχυρως ενετεινα τον Εφραιμ και εξηγειρα τα τεκνα σου, Σιων, κατα των τεκνων σου, Ελλας· και σε εκαμον ως ρομφαιαν μαχητου.14Και ο Κυριος θελει φανη επ' αυτους και το βελος αυτου θελει εξελθει ως αστραπη· και Κυριος ο Θεος θελει σαλπισει εν σαλπιγγι και θελει κινηθη με ανεμοστροβιλους του νοτου.15Ο Κυριος των δυναμεων θελει υπερασπιζεσθαι αυτους και θελουσι καταναλωσει τους εναντιους και καταβαλει με λιθους σφενδονης και θελουσι πιει και θορυβησει ως απο οινου· και θελουσιν εμπλησθη ως φιαλη και ως αι γωνιαι του θυσιαστηριου.16Και Κυριος ο Θεος αυτων θελει σωσει αυτους εν τη ημερα εκεινη, ως το ποιμνιον του λαου αυτου, επειδη ως λιθοι διαδηματος θελουσιν υψωθη επι την γην αυτου.17Διοτι ποση ειναι η αγαθοτης αυτου και ποση η ωραιοτης αυτου· ο σιτος θελει καμει ευθυμους τους νεανισκους και το γλευκος τας παρθενους.

This "burden" concerns the people who are neighbours of the Israelites. Their behaviour had been observed, unknown to them, for the LORD says: "Now have I seen with mine eyes". (vv. 1, 8). Yes, how many forget this holy observation, and carry on as if the Lord did not see them.

God is here preparing to destroy human wisdom and the might of Tyre, the false confidence of Ekron, the pride and abomination of the Philistines . . . Thus the way will be open to the Messiah's coming to proclaim peace and to exercise dominion even to the ends of the earth. He did come, in fact, this King "riding upon an ass" (v. 9; John 12:15). But His people did not accept Him, and now for nearly two thousand years prophecy is in a sense suspended between vv. 9 and 10. It will soon resume its course. After terrible judgments the King will appear again in all His majesty. His goodness and His beauty will both be admired. "Grace is poured into thy lips . . ." proclaims the psalm "touching the king" (Ps. 45:2). Something infinitely moving — His redeemed ones will then be like the precious stones of His crown (v. 16): they will enhance the wonderful beauty of the King (Isa. 62:3)! At the same time the very fact of their being present with Him will render witness to His unspeakable goodness (Ps. 31:19, 21).

Ζαχαρίας 10:1-12
1Ζητειτε παρα του Κυριου υετον εν τω καιρω της οψιμου βροχης· και ο Κυριος θελει καμει αστραπας και θελει δωσει εις αυτους βροχας ομβρου, εις εκαστον βοτανην εν τω αγρω.2Διοτι τα ειδωλα ελαλησαν ματαιοτητα και οι μαντεις ειδον ορασεις ψευδεις και ελαλησαν ενυπνια ματαια· παρηγορουν ματαιως· δια τουτο μετετοπισθησαν ως ποιμνιον· εταραχθησαν, διοτι δεν υπηρχε ποιμην.3Ο θυμος μου εξηφθη κατα των ποιμενων και θελω τιμωρησει τους τραγους· διοτι ο Κυριος των δυναμεων επεσκεφθη το ποιμνιον αυτου, τον οικον Ιουδα, και εκαμεν αυτους ως ιππον αυτου ενδοξον εν μαχη.4Απ' αυτου εξηλθεν η γωνια, απ' αυτου ο πασσαλος, απ' αυτου το πολεμικον τοξον, απ' αυτου πας ηγεμων ομου.
5Και θελουσιν εισθαι ως ισχυροι, καταπατουντες τους πολεμιους εν τω πηλω των οδων, εν τη μαχη· και θελουσι πολεμησει, διοτι ο Κυριος ειναι μετ' αυτων, και οι αναβαται των ιππων θελουσι καταισχυνθη.6Και θελω ενισχυσει τον οικον Ιουδα και τον οικον Ιωσηφ θελω σωσει, και θελω επαναφερει αυτους, διοτι ηλεησα αυτους· και θελουσιν εισθαι ως εαν δεν ειχον αποβαλει αυτους· διοτι εγω ειμαι Κυριος ο Θεος αυτων και θελω εισακουσει αυτων.7Και οι Εφραιμιται θελουσιν εισθαι ως ισχυρος και η καρδια αυτων θελει χαρη ως απο οινου· και τα τεκνα αυτων θελουσιν ιδει και χαρη· η καρδια αυτων θελει ευφρανθη εις τον Κυριον.8Θελω συριξει εις αυτους και θελω συναξει αυτους· διοτι εγω ελυτρωσα αυτους· και θελουσι πληθυνθη καθως ποτε επληθυνθησαν.9Και θελω σπειρει αυτους μεταξυ των λαων· και θελουσι με ενθυμηθη εν απομεμακρυσμενοις τοποις· και θελουσι ζησει μετα των τεκνων αυτων και θελουσιν επιστρεψει.10Και θελω επαναφερει αυτους εκ γης Αιγυπτου και συναξει αυτους εκ της Ασσυριας· και θελω φερει αυτους εις την γην Γαλααδ και εις τον Λιβανον, και δεν θελει εξαρκεσει εις αυτους.11Και θελει περασει δια της θαλασσης εν θλιψει και θελει παταξει τα κυματα εν τη θαλασση και παντα τα βαθη του ποταμου θελουσι ξηρανθη, και η υπερηφανια της Ασσυριας θελει καταβληθη και το σκηπτρον της Αιγυπτου θελει αφαιρεθη.12Και θελω ενισχυσει αυτους εις τον Κυριον, και θελουσι περιπατει εν τω ονοματι αυτου, λεγει Κυριος.

The Jewish people, deceived by their idols, betrayed and oppressed by wicked leaders, have been for a long time like a flock without a shepherd (v. 2; cf. Matt. 9:36). But God will visit the "house of Judah" whence Christ came forth, "the corner stone" (v. 4). He will strengthen them for the battle. He will, moreover, not forget the house of Joseph, those of Ephraim (i.e. the ten tribes, still scattered). He will save them, will bring them back and will meet all their needs . . . (v. 6). After so many empty dreams (v. 2), what joy will fill their heart!

Dear Christian friend, the Lord has shown you even greater mercy than this. Is it a constant subject of joy for you?

Just as the prodigal son in the "far country", coming to himself, as he remembered the father's house, the scattered Israelites will remember their God "in far countries, and they shall live . . . and turn again . . ." (v. 9; Luke 15:17). "I will . . . gather them, for I have redeemed them" the LORD promises (vv. 8, 10; John 11:52). The love of the Lord Jesus will not be fully satisfied without the presence of His own beside Him. Before bringing back His earthly people into their land in their entirety, He will have introduced His dearly beloved redeemed people into His Father's house, where He has prepared their place for them (cf. John 14:2).

Ζαχαρίας 11:1-17
1Ανοιξον, Λιβανε, τας θυρας σου και ας καταφαγη πυρ τας κεδρους σου.2Ολολυξον, ελατη, διοτι επεσεν κεδρος· διοτι οι μεγιστανες ηφανισθησαν· ολολυξατε, δρυς της Βασαν, διοτι το δασος το απροσιτον κατεκοπη.3Φωνη ακουεται ποιμενων θρηνουντων, διοτι η δοξα αυτων ηφανισθη· φωνη βρυχωμενων σκυμνων, διοτι το φρυαγμα του Ιορδανου εταπεινωθη.
4Ουτω λεγει Κυριος ο Θεος μου· Ποιμαινε το ποιμνιον της σφαγης,5το οποιον οι αγορασαντες αυτο σφαζουσιν ατιμωρητως· οι δε πωλουντες αυτο λεγουσιν, Ευλογητος ο Κυριος, διοτι επλουτησα, και αυτοι οι ποιμενες αυτου δεν φειδονται αυτου.6Δια τουτο δεν θελω φεισθη πλεον των κατοικων του τοπου, λεγει Κυριος, αλλ' ιδου, εγω θελω παραδωσει τους ανθρωπους εκαστον εις την χειρα του πλησιον αυτου και εις την χειρα του βασιλεως αυτου, και θελουσι κατακοψει την γην και δεν θελω ελευθερωσει αυτους εκ της χειρος αυτων.7Και εποιμανα το ποιμνιον της σφαγης, το οντως τεταλαιπωρημενον ποιμνιον. Και ελαβον εις εμαυτον δυο ραβδους, την μιαν εκαλεσα Καλλος και την αλλην εκαλεσα Δεσμους, και εποιμανα το ποιμνιον.8Και εξωλοθρευσα τρεις ποιμενας εν ενι μηνι· και η ψυχη μου εβαρυνθη αυτους και η ψυχη δε αυτων απεστραφη εμε.9Τοτε ειπα, Δεν θελω σας ποιμαινει· το αποθνησκον ας αποθνησκη και το απολωλος ας απολλυται και τα εναπολειπομενα ας τρωγωσιν εκαστον την σαρκα του πλησιον αυτου.10Και ελαβον την ραβδον μου, το Καλλος, και κατεκοψα αυτην, δια να ακυρωσω την διαθηκην μου, την οποιαν εκαμον προς παντας τους λαους τουτους,11και ηκυρωθη εν τη ημερα εκεινη· και ουτω το ποιμνιον το τεταλαιπωρημενον, το οποιον απεβλεπεν εις εμε, εγνωρισεν οτι ουτος ητο ο λογος του Κυριου.12Και ειπα προς αυτους, Εαν σας φαινηται καλον, δοτε μοι τον μισθον μου· ει δε μη, αρνηθητε αυτον. Και εστησαν τον μισθον μου τριακοντα αργυρια.13Και ειπε Κυριος προς εμε, Ριψον αυτα εις τον κεραμεα, την εντιμον τιμην, με την οποιαν ετιμηθην υπ' αυτων. Και ελαβον τα τριακοντα αργυρια και ερριψα αυτα εν τω οικω του Κυριου εις τον κεραμεα.14Και κατεκοψα την αλλην μου ραβδον, τους Δεσμους, δια να ακυρωσω την αδελφοτητα μεταξυ Ιουδα και Ισραηλ.
15Και ειπε Κυριος προς εμε, Λαβε εις σεαυτον ετι τα εργαλεια ποιμενος ασυνετου.16Διοτι ιδου, εγω θελω αναστησει ποιμενα επι την γην, οστις δεν θελει επισκεπτεσθαι τα απολωλοτα, δεν θελει ζητει το διεσκορπισμενον και δεν θελει ιατρευει το συντετριμμενον ουδε θελει ποιμαινει το υγιες· αλλα θελει τρωγει την σαρκα του παχεος και κατακοπτει τους ονυχας αυτων.17Ουαι εις τον ματαιον ποιμενα, τον εγκαταλειποντα το ποιμνιον· ρομφαια θελει ελθει επι τον βραχιονα αυτου και επι τον δεξιον οφθαλμον αυτου· ο βραχιων αυτου θελει ολοτελως ξηρανθη και ο δεξιος οφθαλμος αυτου ολοκληρως αμαυρωθη.

The fire referred to in vv. 1-3 foretells God's anger against the land and against the people because of the crime they would be guilty of at the Cross.

In v. 4 the prophet is led to personify first the good shepherd (Christ), and then the foolish shepherd, that is, the Antichrist (vv. 15-17). Up to v. 14 we are projected into the time of the gospels. These possessors, these sellers, these evil shepherds in v. 5 are respectively the Romans and the leaders of the Jews, whether political or religious. The Lord Jesus brands them all as thieves, robbers, hirelings, ravening wolves (John 10:8, 12; Ezek. 34). He, the good Shepherd, came to take their place and feed the people, bringing them glory and national unity (the two staves named Beauty and Bands). But with the exception of some of the "poor of the flock" (v. 11; Luke 14:21) this people did not understand His purposes of love. Vv. 12, 13, fulfilled so precisely, tell us at what a derisory price the Lord was valued (Matt. 26:15). What is the value we put on the Lord Jesus? Then, without any transition, vv. 15-17 go straight on to introduce us to the rule, yet to come, of the "idol shepherd" (John 5:43). This Satanic person is raised up to punish the "flock of slaughter", the people who were guilty of having rejected their true Leader.

Ζαχαρίας 12:1-14
1Το φορτιον του λογου του Κυριου περι του Ισραηλ. Ουτω λεγει Κυριος, ο εκτεινων τους ουρανους και θεμελιων την γην και μορφονων το πνευμα του ανθρωπου εντος αυτου·2Ιδου, εγω καθιστω την Ιερουσαλημ ποτηριον ζαλης εις παντας τους λαους κυκλω, και επι τον Ιουδαν ετι θελει εισθαι τουτο εν τη πολιορκια τη κατα της Ιερουσαλημ.3Και εν τη ημερα εκεινη θελω καταστησει την Ιερουσαλημ προς παντας τους λαους λιθον καταβαρυνοντα· παντες οσοι επιφορτισθωσιν αυτον θελουσι κατασυντριφθη, οταν παντα τα εθνη της γης συναχθωσιν εναντιον αυτης.4Εν τη ημερα εκεινη, λεγει Κυριος, θελω παταξει παντα ιππον εν εκστασει και τον αναβατην αυτου εν παραφροσυνη, και θελω ανοιξει τους οφθαλμους μου επι τον οικον Ιουδα και θελω παταξει εν αποτυφλωσει παντα ιππον των λαων.5Και οι αρχοντες του Ιουδα θελουσιν ειπει εν τη καρδια αυτων, Στηριγμα ειναι εις εμε οι κατοικοι της Ιερουσαλημ δια του Κυριου των δυναμεων του Θεου αυτων.6Εν τη ημερα εκεινη θελω καταστησει τους αρχοντας του Ιουδα ως εστιαν πυρος εις ξυλα και ως λαμπαδα πυρος εις χειροβολον, και θελουσι καταφαγει παντας τους λαους κυκλω, εκ δεξιων και εξ αριστερων· και η Ιερουσαλημ θελει κατοικηθη παλιν εν τω τοπω αυτης, εν Ιερουσαλημ.7Και ο Κυριος θελει σωσει πρωτον τας σκηνας του Ιουδα, δια να μη μεγαλυνηται η δοξα του οικου του Δαβιδ και η δοξα των κατοικων της Ιερουσαλημ κατα του Ιουδα.8Εν τη ημερα εκεινη ο Κυριος θελει υπερασπισθη τους κατοικους της Ιερουσαλημ· και ο αδυνατος μεταξυ αυτων εν τη ημερα εκεινη θελει εισθαι ως ο Δαβιδ και ο οικος του Δαβιδ ως Θεος, ως αγγελος Κυριου, ενωπιον αυτων.
9Και εν τη ημερα εκεινη θελω ζητησει να εξολοθρευσω παντα τα εθνη τα ερχομενα κατα της Ιερουσαλημ.10Και θελω εκχεει επι τον οικον Δαβιδ και επι τους κατοικους της Ιερουσαλημ πνευμα χαριτος και ικεσιων· και θελουσιν επιβλεψει προς εμε, τον οποιον εξεκεντησαν, και θελουσι πενθησει δι' αυτον ως πενθει τις δια τον μονογενη αυτου, και θελουσι λυπηθη δι' αυτον, ως ο λυπουμενος δια τον πρωτοτοκον αυτου.11Εν τη ημερα εκεινη θελει εισθαι πενθος μεγα εν Ιερουσαλημ ως το πενθος της Αδαδριμμων εν τη πεδιαδι Μεγιδδων.12Και θελει πενθησει η γη, πασα οικογενεια καθ' εαυτην· η οικογενεια του οικου Δαβιδ καθ' εαυτην και αι γυναικες αυτων καθ' εαυτας, η οικογενεια του οικου Ναθαν καθ' εαυτην και αι γυναικες αυτων καθ' εαυτας,13η οικογενεια του οικου Λευι καθ' εαυτην και αι γυναικες αυτων καθ' εαυτας, η οικογενεια Σιμει καθ' εαυτην και αι γυναικες αυτων καθ' εαυτας,14πασαι αι εναπολειφθεισαι οικογενειαι, εκαστη οικογενεια καθ' εαυτην και αι γυναικες αυτων καθ' εαυτας.

Who is speaking here? It is He who has stretched out the heavens, who has laid the foundation of the earth, and has formed within man the understanding of which he is so proud (and which he often uses so badly; cf. Isa. 42:5). Should not such a God have the upper hand over all earthly events? Will those plots that have been thought up by the spirit which God created take Him by surprise? Impossible! When all the nations of the earth, blinded by hate, gather together to besiege Jerusalem, this will be like a cup of poison for them, a stone they will stumble against. For "in that day" the LORD will strengthen for victory the governors of Judah and the inhabitants of Jerusalem. He will act through them, but He will also act in them. God will spread over His humbled and repentant people a "spirit of grace and of supplications". The Jews will at last recognise in Him whom they pierced their faithful Shepherd, the rightful Heir of the throne of David, God's only Son.

Christian friends, if it is true that the Lord is pleased to work through us, let us not lose sight of the work which He desires to accomplish in us. It consists in setting before us ever and again the cross and all its consequences. And vv. 10-14 stress that each one must personally have to do with God.

Ζαχαρίας 13:1-9; Ζαχαρίας 14:1-5
1Εν τη ημερα εκεινη θελει εισθαι πηγη ανεωγμενη εις τον οικον Δαβιδ και εις τους κατοικους της Ιερουσαλημ δια την αμαρτιαν και δια την ακαθαρσιαν.2Και εν τη ημερα εκεινη, λεγει ο Κυριος των δυναμεων, θελω εξολοθρευσει τα ονοματα των ειδωλων απο της γης και δεν θελει πλεον εισθαι ενθυμησις αυτων, και ετι θελω αφαιρεσει τους προφητας και το πνευμα το ακαθαρτον απο της γης.3Και εαν τις προφητευη ετι, τοτε ο πατηρ αυτου και η μητηρ αυτου οι γεννησαντες αυτον θελουσιν ειπει προς αυτον, δεν θελεις ζησει· διοτι ψευδη λαλεις εν τω ονοματι του Κυριου. Και ο πατηρ αυτου και η μητηρ αυτου οι γεννησαντες αυτον θελουσι διατραυματισει αυτον, οταν προφητευη.4Και εν τη ημερα εκεινη οι προφηται θελουσι καταισχυνθη, εκαστος εκ της ορασεως αυτου, οταν προφητευη, και δεν θελουσιν ενδυεσθαι ενδυμα τριχινον δια να απατωσι.5Και θελει ειπει, Εγω δεν ειμαι προφητης· ειμαι ανθρωπος γεωργος· διοτι ανθρωπος με εμισθωσεν εκ νεοτητος μου.6Και εαν τις ειπη προς αυτον, Τι ειναι αι πληγαι αυται εν μεσω των χειρων σου; θελει αποκριθη, Εκειναι, τας οποιας επληγωθην εν τω οικω των φιλων μου.
7Ρομφαια, εξυπνησον κατα του ποιμενος μου και κατα του ανδρος του συνεταιρου μου, λεγει ο Κυριος των δυναμεων· παταξον τον ποιμενα και τα προβατα θελουσι διασκορπισθη· θελω ομως στρεψει την χειρα μου επι τους μικρους.8Και εν παση τη γη, λεγει Κυριος, δυο μερη θελουσιν εξολοθρευθη εν αυτη και εκλειψει, το δε τριτον θελει εναπολειφθη εν αυτη.9Και θελω περασει το τριτον δια πυρος· και θελω καθαρισει αυτους ως καθαριζεται το αργυριον, και θελω δοκιμασει αυτους ως δοκιμαζεται το χρυσιον· αυτοι θελουσιν επικαλεσθη το ονομα μου κα εγω θελω εισακουσει αυτους· θελω ειπει, ουτος ειναι λαος μου· και αυτοι θελουσιν ειπει, Ο Κυριος ειναι ο Θεος μου.
1Ιδου, η ημερα του Κυριου ερχεται και το λαφυρον σου θελει διαμερισθη εν τω μεσω σου.2Και θελω συναξει παντα τα εθνη κατα της Ιερουσαλημ εις μαχην· και θελει αλωθη η πολις και αι οικιαι θελουσι λεηλατηθη και αι γυναικες θελουσι βιασθη, και το ημισυ της πολεως θελει εξελθει εις αιχμαλωσιαν, το δε υπολοιπον του λαου δεν θελει εξολοθρευθη εκ της πολεως.3Και ο Κυριος θελει εξελθει και θελει πολεμησει κατα των εθνων εκεινων, ως οτε επολεμησεν εν τη ημερα της μαχης.4Και οι ποδες αυτου θελουσι σταθη κατα την ημεραν εκεινην επι του ορους των ελαιων, του απεναντι της Ιερουσαλημ εξ ανατολων· και το ορος των ελαιων θελει σχισθη κατα το μεσον αυτου προς ανατολας και προς δυσμας και θελει γεινει κοιλας μεγαλη σφοδρα· και το ημισυ του ορους θελει συρθη προς βορραν και το ημισυ αυτου προς νοτον.5Και θελετε καταφυγει εις την κοιλαδα των ορεων μου· διοτι η κοιλας των ορεων θελει φθανει εως εις Ασαλ· και θελετε φυγει, καθως εφυγετε απ' εμπροσθεν του σεισμου εν ταις ημεραις Οζιου του βασιλεως του Ιουδα· και Κυριος ο Θεος μου θελει ελθει και μετα σου παντες οι αγιοι.

The eyes of Israel (and ours too) have just been directed to the Cross (Zech. 12:10). The blood of Christ atones for our sins, but from His pierced side there also flows a living stream. It represents the practical cleansing effect which the Word accomplishes in our conscience (Ps. 51:2, 7). In that day the idols will be cut off (Ezek. 36:25), the lying voices will be silenced. Then God's Well-beloved will tell out His marvellous story: coming down here as a man, He took the form of a bondman to serve His creature (cf. Zech. 11:12; Ex. 21:2-6). He was wounded in the house of his friends (cf. John 20:27). He was smitten by the LORD himself.

"Wherefore God also hath highly exalted him . ." continues Philippians 2:9. Yes, soon this same Lord will present Himself to the world in the splendour of His power. Where will this appearing take place? It will be at the very same spot from which He formerly left this earth, on the Mount of Olives, which will cleave under His feet (Zech. 14:4; Acts 1:11,12).

But He will not come back alone. "And all the saints with thee" is added at the end of v. 5. Like a royal procession, Christ will bring those He will first of all have raptured to heaven to be with Him. The New Testament confirms this soon triumphal "coming of our Lord Jesus Christ with all his saints" (1 Thess. 3:13; Jude 14).

Ζαχαρίας 14:6-21
6Και εν εκεινη τη ημερα το φως δεν θελει εισθαι λαμπρον ουδε συνεσκοτασμενον·7αλλα θελει εισθαι μια ημερα, ητις ειναι γνωστη εις τον Κυριον, ουτε ημερα ουτε νυξ· και προς την εσπεραν θελει εισθαι φως.
8Και εν τη ημερα εκεινη υδατα ζωντα θελουσιν εξελθει εξ Ιερουσαλημ, το ημισυ αυτων προς την θαλασσαν την ανατολικην και το ημισυ αυτων προς την θαλασσαν την δυτικην· εν θερει και εν χειμωνι θελει εισθαι ουτω.9Και ο Κυριος θελει εισθαι βασιλευς εφ' ολην την γην· εν τη ημερα εκεινη θελει εισθαι Κυριος εις και το ονομα αυτου εν.10Πας ο τοπος θελει μεταβληθη εις πεδιαδα, απο Γαβαα εως Ριμμων, κατα νοτον της Ιερουσαλημ· και αυτη θελει υψωθη και κατοικηθη εν τω τοπω αυτης, απο της πυλης του Βενιαμιν εως του τοπου της πρωτης πυλης, εως της πυλης των γωνιων και του πυργου Ανανεηλ, μεχρι των ληνων του βασιλεως.11Και θελουσι κατοικησει εν αυτη, και δεν θελει εισθαι πλεον αφανισμος· και η Ιερουσαλημ θελει καθησθαι εν ασφαλεια.12Και αυτη θελει εισθαι η πληγη, με την οποιαν ο Κυριος θελει πληγωσει παντας τους λαους τους στρατευσαντας κατα της Ιερουσαλημ· η σαρξ αυτων θελει τηκεσθαι ενω ιστανται επι τους ποδας αυτων, και οι οφθαλμοι αυτων θελουσι διαλυθη εν ταις οπαις αυτων, και η γλωσσα αυτων θελει διαλυθη εν τω στοματι αυτων.13Και εν τη ημερα εκεινη ταραχη του Κυριου μεγαλη θελει εισθαι μεταξυ αυτων, και θελουσι πιανει εκαστος την χειρα του πλησιον αυτου και η χειρ αυτου θελει εγειρεσθαι κατα της χειρος του πλησιον αυτου.14Και ο Ιουδας ετι θελει πολεμησει εν Ιερουσαλημ· και ο πλουτος παντων των εθνων κυκλω θελει συναχθη, χρυσιον και αργυριον και ιματια, εις πληθος μεγα.15Και η πληγη του ιππου, του ημιονου, της καμηλου και του ονου και παντων των κτηνων, τα οποια θελουσιν εισθαι εν τοις στρατοπεδοις εκεινοις, τοιαυτη θελει εισθαι ως η πληγη αυτη.
16Και πας οστις υπολειφθη εκ παντων των εθνων, των ελθοντων κατα της Ιερουσαλημ, θελει αναβαινει κατ' ετος δια να προσκυνη τον Βασιλεα· τον Κυριον των δυναμεων, και να εορταζη την εορτην της σκηνοπηγιας.17Και οσοι εκ των οικογενειων της γης δεν αναβωσιν εις Ιερουσαλημ, δια να προσκυνησωσι τον Βασιλεα, τον Κυριον των δυναμεων, εις αυτους δεν θελει εισθαι βροχη.18Και εαν η οικογενεια της Αιγυπτου δεν αναβη και δεν ελθη, επι τους οποιους δεν ειναι βροχη, εις αυτους θελει εισθαι η πληγη, ην ο Κυριος θελει πληγωσει τα εθνη τα μη αναβαινοντα δια να εορτασωσι την εορτην της σκηνοπηγιας.19Αυτη θελει εισθαι η ποινη της Αιγυπτου και η ποινη παντων των εθνων των μη θελοντων να αναβωσι δια να εορτασωσι την εορτην της σκηνοπηγιας.20Εν τη ημερα εκεινη θελει εισθαι επι τους κωδωνας των ιππων, ΑΓΙΑΣΜΟΣ ΕΙΣ ΤΟΝ ΚΥΡΙΟΝ· και οι λεβητες εν τω οικω του Κυριου θελουσιν εισθαι ως αι φιαλαι εμπροσθεν του θυσιαστηριου.21Και πας λεβης εν Ιερουσαλημ και εν Ιουδα θελει εισθαι αγιασμος εις τον Κυριον των δυναμεων· και παντες οι θυσιαζοντες θελουσιν ελθει και λαβει εξ αυτων και εψησει εν αυτοις· και εν τη ημερα εκεινη δεν θελει εισθαι πλεον Χαναναιος εν τω οικω του Κυριου των δυναμεων.

Here is the end of the drama. When the last act commences, the situation will have been reversed by the sudden appearance of the Lord of glory. Even the scenery will have changed. An unimaginable cataclysm will have completely changed the physical appearance of the land. The peoples in the very act of making war against Jerusalem . . . and against its heavenly King are taken by surprise and will suddenly be struck by a horrible plague. From now on the nations, instead of going up to besiege Jerusalem, will make annual pilgrimages there to worship the King, the LORD (v. 16). Those who disobey will be deprived of rain. Even the bells of the horses – these horses which occupy such a great part in Zechariah's prophecy – will bear an engraving with this inscription: "Holiness unto the LORD." All the strength of man, symbolised in the horse, will henceforth be dedicated to God. May the Lord engrave on our hearts also the sign that we are set apart and consecrated to Him. May nothing enter there which is not in harmony with this motto: "Holiness unto the LORD". Thus we shall be already well prepared for "that day" when He will be publicly prepared in his saints and . . . admired in all that believe" (2 Thess. 1:10).

Μαλαχίας 1:1-14
1Το φορτιον του λογου του Κυριου δια χειρος Μαλαχιου προς Ισραηλ.2Εγω σας ηγαπησα, λεγει Κυριος· και σεις ειπετε, Εις τι μας ηγαπησας; δεν ητο ο Ησαυ αδελφος του Ιακωβ; λεγει Κυριος· πλην ηγαπησα τον Ιακωβ,3τον δε Ησαυ εμισησα και κατεστησα τα ορη αυτου ερημωσιν και την κληρονομιαν αυτου κατοικιας ερημου.4Και εαν ο Εδωμ ειπη, Ημεις εταλαιπωρηθημεν, πλην θελομεν οικοδομησει εκ νεου τους ηρημωμενους τοπους, ουτω λεγει ο Κυριος των δυναμεων· Αυτοι θελουσιν οικοδομησει αλλ' εγω θελω καταστρεψει· και θελουσιν ονομασθη, Οριον ανομιας, και, Ο λαος κατα του οποιου ο Κυριος ηγανακτησε διαπαντος.5Και οι οφθαλμοι σας θελουσιν ιδει και σεις θελετε ειπει, Εμεγαλυνθη ο Κυριος απο του οριου του Ισραηλ.
6Ο υιος τιμα τον πατερα και ο δουλος τον κυριον αυτου· αν λοιπον εγω ημαι πατηρ, που ειναι η τιμη μου; και αν κυριος εγω, που ο φοβος μου; λεγει ο Κυριος των δυναμεων προς εσας, ιερεις, οιτινες καταφρονειτε το ονομα μου, και λεγετε, Εις τι κατεφρονησαμεν το ονομα σου;7Προσεφερετε αρτον μεμιασμενον επι του θυσιαστηριου μου και ειπετε, Εις τι σε εμιαναμεν; Εις το οτι λεγετε, Η τραπεζα του Κυριου ειναι αξιοκαταφρονητος.8Και αν προσφερητε τυφλον εις θυσιαν, δεν ειναι κακον; και αν προσφερητε χωλον η αρρωστον, δεν ειναι κακον; προσφερε τωρα τουτο εις τον αρχηγον σου· θελει αρα γε ευαρεστηθη εις σε η υποδεχθη το προσωπον σου; λεγει ο Κυριος των δυναμεων.9Και τωρα λοιπον δεηθητε του Θεου δια να ελεηση ημας· εξ αιτιας σας εγεινε τουτο· θελει αρα γε υποδεχθη τα προσωπα σας; λεγει ο Κυριος των δυναμεων.10Τις ειναι και μεταξυ σας, οστις ηθελε κλεισει τας θυρας, δια να μη αναπτητε πυρ επι το θυσιαστηριον μου ματαιως; δεν εχω ευχαριστησιν εις εσας, λεγει ο Κυριος των δυναμεων, και δεν θελω δεχθη προσφοραν εκ της χειρος σας.11Διοτι απο ανατολων ηλιου εως δυσμων αυτου το ονομα μου θελει εισθαι μεγα μεταξυ των εθνων, και εν παντι τοπω θελει προσφερεσθαι θυμιαμα εις το ονομα μου και θυσια καθαρα· διοτι μεγα θελει εισθαι το ονομα μου μεταξυ των εθνων, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.12Σεις ομως εβεβηλωσατε αυτο, λεγοντες, Η τραπεζα του Κυριου ειναι μεμιασμενη, και τα επιτιθεμενα επ' αυτην, το φαγητον αυτης, αξιοκαταφρονητον.13Σεις ειπετε ετι, Ιδου, οποια ενοχλησις· και κατεφρονησατε αυτην, λεγει ο Κυριος των δυναμεων· και εφερατε το ηρπαγμενον και το χωλον και το αρρωστον, ναι, τοιαυτην προσφοραν εφερατε· ηθελον δεχθη αυτην εκ της χειρος σας; λεγει Κυριος.14Οθεν επικαταρατος ο απατεων, οστις εχει εν τω ποιμνιω αυτου αρσεν και καμνει ευχην και θυσιαζει εις τον Κυριον πραγμα διεφθαρμενον· διοτι εγω ειμαι βασιλευς μεγας, λεγει ο Κυριος των δυναμεων, και το ονομα μου ειναι τρομερον εν τοις εθνεσι.

The book of Malachi is particularly serious in tone. It forms the last divine appeal to the conscience and the heart of the Jewish people in the midst of whom Christ was to appear four centuries later. The dialogue which takes place between the LORD and His people brings into prominence from God's side, from the very first word, love, eternal and personal, source of every blessing: "I have loved you . . ." And from Israel's side? The ingratitude, indifference, in short the insolence with which they take the liberty of asking for proofs of His divine goodness. What father, what master would tolerate being treated with such disgraceful lack of regard (v. 6)? Now this people were treading under foot not only the honour due to the LORD, but also His most exacting precepts (v. 8; Lev. 22:17-25), and also His most tender feelings. Alas, we do not have to look far to see a lesson there for our own souls! Let us also beware of doubting the love of the Lord, of murmuring, or even setting ourselves up against His will. Let us not pass by so many evidences of the grace of God with indifference, or even with weariness (v. 13). Begin with the Cross, where He gave His Son for us! What value do we put on the rights and the love of God?

Μαλαχίας 2:1-17
1Και τωρα εις εσας γινεται η εντολη αυτη, ιερεις.2Εαν δεν ακουσητε και εαν δεν βαλητε τουτο εις την καρδιαν, δια να δωσητε δοξαν εις το ονομα μου, λεγει ο Κυριος των δυναμεων, τοτε θελω εξαποστειλει την καταραν εφ' υμας και θελω επικαταρασθη τας ευλογιας σας· ναι, μαλιστα και κατηρασθην αυτας, διοτι δεν βαλλετε τουτο εις την καρδιαν σας.3Ιδου, εγω θελω απορριψει τα σπερματα σας και θελω σκορπισει κοπρον επι τα προσωπα σας, την κοπρον των εορτων σας· και θελει σας σηκωσει μεθ' εαυτης.4Και θελετε γνωρισει οτι εγω εξαπεστειλα την εντολην ταυτην προς εσας, δια να ηναι η διαθηκη μου μετα του Λευι, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.5Η της ζωης και της ειρηνης διαθηκη μου ητο μετ' αυτου· και εδωκα αυτας εις αυτον δια τον φοβον, τον οποιον με εφοβειτο και ευλαβειτο το ονομα μου.6Ο νομος της αληθειας ητο εν τω στοματι αυτου και ανομια δεν ευρεθη εν τοις χειλεσιν αυτου· περιεπατησε μετ' εμου εν ειρηνη και ευθυτητι και πολλους επεστρεψεν απο ανομιας.7Επειδη τα χειλη του ιερεως θελουσι φυλαττει γνωσιν, και εκ του στοματος αυτου θελουσι ζητησει νομον· διοτι αυτος ειναι αγγελος του Κυριου των δυναμεων.8Αλλα σεις εξεκλινατε απο της οδου· εκαμετε πολλους να προσκοπτωσιν εις τον νομον· διεφθειρατε την διαθηκην του Λευι, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.9Δια τουτο και εγω σας κατεστησα καταφρονητους και εξουδενωμενους εις παντα τον λαον, καθοτι δεν εφυλαξατε τας οδους μου αλλ' ησθε προσωποληπται εις τον νομον.
10Δεν ειναι εις ο πατηρ παντων ημων; δεν επλασεν ημας εις Θεος; δια τι δολιευομεθα εκαστος κατα του αδελφου αυτου, βεβηλουντες την διαθηκην των πατερων ημων;11Ο Ιουδας εφερθη δολιως και επραχθη βδελυγμα εν Ισραηλ και εν Ιερουσαλημ· διοτι εβεβηλωσεν ο Ιουδας το αγιον του Κυριου, το οποιον ηγαπησε, και ενυμφευθη θυγατερα θεου αλλοτριου.12Ο Κυριος θελει εξολοθρευσει εκ των σκηνωματων του Ιακωβ τον ανθρωπον τον πραττοντα τουτο, τον σκοπον και τον αποκρινομενον και τον προσφεροντα προσφοραν εις τον Κυριον των δυναμεων.13Εκαμετε οτι και τουτο· εκαλυπτετε το θυσιαστηριον του Κυριου με δακρυα, με κλαυθμον και με στεναγμους· οθεν δεν αποβλεπει πλεον εις την προσφοραν και δεν δεχεται αυτην με ευαρεστησιν εκ της χειρος σας.14Και λεγετε, Δια τι; Διοτι ο Κυριος εσταθη μαρτυς μεταξυ σου και της γυναικος της νεοτητος σου, προς την οποιαν συ εφερθης δολιως· ενω αυτη ειναι η συζυγος σου και η γυνη της συνθηκης σου.15Και δεν εκαμεν ο Θεος ενα; και ομως αυτος ειχεν υπεροχην πνευματος. Και δια τι τον ενα; δια να ζητηση σπερμα θειον. Δια τουτο προσεχετε εις το πνευμα σας, και ας μη φερηται μηδεις απιστως προς την γυναικα της νεοτητος αυτου.16Διοτι ο Κυριος, ο Θεος του Ισραηλ, λεγει οτι μισει τον αποβαλλοντα αυτην και τον καλυπτοντα την βιαν με το ενδυμα αυτου, λεγει ο Κυριος των δυναμεων· δια τουτο προσεχετε εις το πνευμα σας και μη φερεσθε δολιως.17Κατεβαρυνατε τον Κυριον με τους λογους σας· και λεγετε, με τι κατεβαρυναμεν αυτον; Με το να λεγητε, πας οστις πραττει κακον ειναι ευαρεστος ενωπιον του Κυριου, και αυτος ευδοκει εις αυτους. Που ειναι ο Θεος της κρισεως;

The LORD has a special instruction for His priests. To give glory to His Name, that was what they ought to have taken to heart (v. 2). Christian service has no other reason for its existence. Too often it is the servant who is glorified rather than his Lord.

Of whom other than Christ could it be said that "iniquity was not found in his lips" (v. 6)? Even the officers had to agree that "Never man spake like this man" (John 7:46). This perfection only serves the better to bring out the sad picture of the religious leaders in the Lord's time: priests, scribes and Pharisees. He kept the covenant (v. 5); they corrupted it. He walked with God in peace and uprightness; they had departed from the way. He it was who "did turn many away from iniquity"; they "caused many to stumble" (vv. 6, 8, 9; Isa. 9:16). "The law of truth was in his mouth"; they wearied the Lord with their words (v. 17; Matt. 6:7).

"Take heed to your spirit, that ye deal not treacherously" repeat vv. 15 and 16. Our spirit has the sensitivity of a magnetic tape. It keeps a record of all that is registered on it. Let us be on the watch to be occupied only with things that are true, pure, lovely, of good report . . . (Phil. 4:8).

Μαλαχίας 3:1-12
1Ιδου, εγω αποστελλω τον αγγελον μου και θελει κατασκευασει την οδον εμπροσθεν μου· και ο Κυριος, τον οποιον σεις ζητειτε, εξαιφνης θελει ελθει εις τον ναον αυτου, ναι, ο αγγελος της διαθηκης, τον οποιον σεις θελετε· ιδου, ερχεται, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.2Αλλα τις δυναται να υπομεινη την ημεραν της ελευσεως αυτου; και τις δυναται να σταθη εις την παρουσιαν αυτου; διοτι αυτος ειναι ως πυρ χωνευτου και ως σμιγμα γναφεων.3Και θελει καθησει ως ο χωνευων και καθαριζων το αργυριον, και θελει καθαρισει τους υιους του Λευι και θελει στραγγισει αυτους ως το χρυσιον και το αργυριον, και θελουσι προσφερει εις τον Κυριον προσφοραν εν δικαιοσυνη.4Τοτε η προσφορα του Ιουδα και της Ιερουσαλημ θελει εισθαι αρεστη εις τον Κυριον καθως εν ταις ημεραις ταις αρχαιαις και καθως εν τοις προλαβουσιν ετεσι.5Και θελω πλησιασει προς εσας δια κρισιν· και θελω εισθαι μαρτυς σπευδων εναντιον των μαγων και εναντιον των μοιχευοντων και εναντιον των επιορκων και εναντιον των αποστερουντων τον μισθον του μισθωτου, των καταδυναστευοντων την χηραν και τον ορφανον, και των αδικουντων τον ξενον και των μη φοβουμενων με, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.6Διοτι εγω ειμαι ο Κυριος· δεν αλλοιουμαι· δια τουτο σεις, οι υιοι του Ιακωβ, δεν απωλεσθητε.
7Εκ των ημερων των πατερων σας απεχωρισθητε απο των διαταγματων μου και δεν εφυλαξατε αυτα. Επιστρεψατε προς εμε και θελω επιστρεψει προς εσας, λεγει ο Κυριος των δυναμεων· πλην ειπετε, Τινι τροπω θελομεν επιστρεψει;8Μηπως θελει κλεπτει ο ανθρωπος τον Θεον; σεις ομως με εκλεπτετε· και λεγετε, Εις τι σε εκλεψαμεν; εις τα δεκατα και εις τας προσφορας.9Σεις εισθε κατηραμενοι με καταραν· διοτι σεις με εκλεψατε, ναι, σεις, ολον το εθνος.10Φερετε παντα τα δεκατα εις την αποθηκην, δια να ηναι τροφη εις τον οικον μου· και δοκιμασατε με τωρα εις τουτο, λεγει ο Κυριος των δυναμεων, εαν δεν σας ανοιξω τους καταρρακτας του ουρανου και εκχεω την ευλογιαν εις εσας, ωστε να μη αρκη τοπος δι' αυτην.11Και θελω επιτιμησει υπερ υμων τον καταφθειροντα, και δεν θελει φθειρει τους καρπους της γης σας· ουδε η αμπελος σας θελει απορριψει προ καιρου τον καρπον αυτης εν τω αγρω, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.12Και θελουσι σας μακαριζει παντα τα εθνη· διοτι σεις θελετε εισθαι γη επιθυμητη, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.

Malachi means "a messenger of the LORD". When quoting v. 1, the Lord Jesus applies this title to John the Baptist, as the one charged with the mission of preparing the heart of His people before Him (Matt. 11:10). The rejection of the Messiah after that of His fore-runner suspended the course of prophecy. The present time of the Church has been passed over in silence, and in v. 2 we see the LORD taking up His ways again towards the sons of Levi in a work of refining and purifying (vv. 2, 3; Ps. 66:10; Job 28:1). Some may have watched a foundry-man busily purifying silver. He sits by the side of the crucible as long as the melting process lasts. The operation is only finished when his own image is clearly reflected in the gleaming metal. A remarkable illustration of what the Saviour accomplishes in each one of us! He knows how to control our circumstances, sometimes stirring up the fiery trial, in order to purge us of all defiling alloy. He will pursue His patient work until His radiant moral likeness is reflected in us (cf. Zech. 13:9; 2 Cor. 3:18).

What must be the feelings of the Lord Jesus, deprived of the gifts of service and trust which are due to Him? "Prove me" He says to His people. Yes, the Lord rejoices when our faith allows Him to bless us.

Μαλαχίας 3:13-18; Μαλαχίας 4:1-6
13Οι λογοι σας ησαν σκληροι εναντιον μου, λεγει ο Κυριος· και ειπετε, Τι ελαλησαμεν εναντιον σου;14Σεις ειπετε, Ματαιον ειναι να δουλευη τις τον Θεον· και, Τις η ωφελεια οτι εφυλαξαμεν τα διαταγματα αυτου και οτι περιεπατησαμεν πενθουντες ενωπιον του Κυριου των δυναμεων;15Και τωρα ημεις μακαριζομεν τους υπερηφανους· ναι, οι εργαζομενοι την ανομιαν υψωθησαν, ναι, οι πειραζοντες τον Θεον, και αυτοι εσωθησαν.16Τοτε οι φοβουμενοι τον Κυριον ελαλουν προς αλληλους· και ο Κυριος προσειχε και ηκουε και εγραφη βιβλιον ενθυμησεως ενωπιον αυτου περι των φοβουμενων τον Κυριον και των ευλαβουμενων το ονομα αυτου·17και θελουσιν εισθαι εμου, λεγει ο Κυριος των δυναμεων, εν τη ημερα εκεινη, οταν εγω ετοιμασω τα πολυτιμα μου· και θελω σπλαγχνισθη αυτους, καθως σπλαγχνιζεται ανθρωπος τον υιον αυτου, οστις δουλευει αυτον.18Τοτε θελετε επιστρεψει και διακρινει μεταξυ δικαιου και ασεβους, μεταξυ του δουλευοντος τον Θεον και του μη δουλευοντος αυτον.
1Διοτι, ιδου, ερχεται ημερα, ητις θελει καιει ως κλιβανος· και παντες οι υπερηφανοι και παντες οι πραττοντες ασεβειαν θελουσιν εισθαι αχυρον· και η ημερα η ερχομενη θελει κατακαυσει αυτους, λεγει ο Κυριος των δυναμεων, ωστε δεν θελει αφησει εις αυτους ριζαν και κλαδον.2Εις εσας ομως τους φοβουμενους το ονομα μου θελει ανατειλει ο ηλιος της δικαιοσυνης με ιασιν εν ταις πτερυξιν αυτου· και θελετε εξελθει, και σκιρτησει ως μοσχαρια της φατνης.3Και θελετε καταπατησει τους ασεβεις· διοτι αυτοι θελουσιν εισθαι σποδος υπο τα ιχνη των ποδων σας, καθ' ην ημεραν εγω καμω τουτο, λεγει ο Κυριος των δυναμεων.
4Ενθυμεισθε τον νομον του Μωυσεως του δουλου μου, τον οποιον προσεταξα εις αυτον εν Χωρηβ δια παντα τον Ισραηλ, τα διαταγματα και τας κρισεις.5Ιδου, εγω θελω αποστειλει προς εσας Ηλιαν τον προφητην, πριν ελθη η ημερα του Κυριου η μεγαλη και επιφανης·6και αυτος θελει επιστρεψει την καρδιαν των πατερων προς τα τεκνα και την καρδιαν των τεκνων προς τους πατερας αυτων, μηποτε ελθω και παταξω την γην με αναθεμα.

God presents to us here the few faithful souls, humble and hidden, who were going to have the honour of welcoming His Son at His coming down to earth. They are His "jewels"; their names are enshrined in His "book of remembrance" and the Gospels bring some of them to our acquaintance: Joseph and Mary, Zacharias, Elizabeth, Simeon, Anna . . . Are you in the little band of those today who fear the Lord, who speak one to another about Him and who wait for His return?

Later on, during the great tribulation, there will be a remnant who fear the Name of the LORD (Mal. 4:2; Rev. 12:17). For them the "Sun of righteousness" will arise. The power of darkness will come to an end, the proud and the workers of wickedness will be consumed (Mal. 3:15; Mal. 4:1-2). It is with the word curse that the Old Testament comes to its end, in other words the completely disappointing history of the first Adam. Its miserable and irremediable condition, leading to ultimate and eternal woe, has been convincingly demonstrated. Are we personally persuaded as to this in our own conscience? Then, from the first page of the New Testament, we are brought to know the Name of the second Man, Jesus, in whom God has found His pleasure, in whom we too find salvation and blessing.

προς Γαλατάς 1:1-10
1Παυλος αποστολος ουχι απο ανθρωπων, ουδε δι' ανθρωπου, αλλα δια Ιησου Χριστου και Θεου Πατρος του αναστησαντος αυτον εκ νεκρων,2και παντες οι μετ' εμου αδελφοι, προς τας εκκλησιας της Γαλατιας·3χαρις ειη υμιν και ειρηνη απο Θεου Πατρος και Κυριου ημων Ιησου Χριστου,4οστις εδωκεν εαυτον δια τας αμαρτιας ημων, δια να ελευθερωση ημας εκ του παροντος πονηρου αιωνος κατα το θελημα του Θεου και Πατρος ημων,5εις τον οποιον εστω η δοξα εις τους αιωνας των αιωνων· αμην.
6Θαυμαζω οτι τοσον ταχεως μεταφερεσθε απο εκεινου, οστις σας εκαλεσε δια της χαριτος του Χριστου, εις αλλο ευαγγελιον,7το οποιον δεν ειναι αλλο, αλλ' υπαρχουσι τινες, οι οποιοι σας ταραττουσι και θελουσι να μετατρεψωσι το ευαγγελιον του Χριστου.8Αλλα και εαν ημεις η αγγελος εξ ουρανου σας κηρυττη αλλο ευαγγελιον παρα εκεινο, το οποιον σας εκηρυξαμεν, ας ηναι αναθεμα.9Καθως προειπομεν, και τωρα παλιν λεγω· Εαν τις σας κηρυττη αλλο ευαγγελιον παρα εκεινο, το οποιον παρελαβετε, ας ηναι αναθεμα.
10Διοτι τωρα ανθρωπους πειθω η τον Θεον; η ζητω να αρεσκω εις ανθρωπους; διοτι εαν ακομη ηρεσκον εις ανθρωπους, δεν ηθελον εισθαι δουλος Χριστου.

Αυτή είvαι μία αυστηρή επιστoλή πoυ απευθύvει o Παύλoς στις Εκκλησίεςτης Γαλατίας. Εκριvε απαραίτητo vα αvτιμετωπίσει όχι μία ηθική αμαρτία όπωςμε τoυς Κoριvθίoυς αλλά μία κακή διδασκαλία, απo τις πιό σoβαρές. Αυτoί oιδύστυχoι Γαλάτες εξαπατήθηκαv απo ψευδoδιδάσκαλoυς εγκαταλείπovτας τηv χάρη- τo μόvo μέσo της σωτηρίας - και επέστρεψαv σε μία θρησκεία τωv έργωv. ΟΠαύλoς δυvαμικά βεβαιώvει τov απόλυτo χαρακτήρα της Θείας Αλήθειας. Είvαιμία και μovαδική, είvαι Πλήρης, είvαι Τέλεια, διότι η Αλήθεια αυτή είvαιo Χριστός (Iωάv.14:6). Μερικές φoρές μπoρεί v' ακoύμε κάπoιoυς διαvooύμεvoυςvα υπoστηρίζoυv - στηv πραγματικότητα για vα δικαιoλoγήσoυv τηv απιστία τoυς- oτι κάθε λαός δέχτηκε τη δική τoυ απoκάλυψη μία θρησκεία πρoσαρμoσμέvηκαι κατάλληλη για τov χαρακτήρα και τov πoλιτισμό τoυ. Τίπoτε δεv μπoρείvα είvαι μεγαλύτερη πλάvη! Υπάρχει μόvo έvα Ευαγγέλιo, τo oπoίo διακηρύτειότι «Ο Κύριός μας Iησoύς Χριστός......... παρέδωσε τov Εαυτό Τoυ για τιςαμαρτίες μας». Πoιό είvαι τo απoτέλεσμα αυτoύ τoυ έργoυ; «Δια vά» - πρoχωρεί o απόστoλoς – «ελευθερώσει ημάς εκ τoυ παρόvτoς πovηρoύ αιώvoς»(εδ.4).

Τo εδάφιo 10 μας υπεvθυμίζει μία άλλη αλήθεια πoυ είvαι σημαvτικήvα γvωρίζoυμε. Τo vα αγωvιζόμαστε με σκoπό v' αρέσoυμε στoυς αvθρώπoυς έχειως απoτέλεσμα vα χάvoυμε τo πρovόμιo vα είμαστε δoύλoι τoυ Χριστoύ. Είvαιπρώτα απ' όλα Αυτός πoυ επιθυμoύμε vα ευαρεστoύμε; (1 Θεσσαλ. 2:4).

προς Γαλατάς 1:11-24
11Αλλα σας γνωστοποιω, αδελφοι, οτι το ευαγγελιον το κηρυχθεν υπ' εμου δεν ειναι ανθρωπινον·12διοτι ουδ' εγω παρελαβον αυτο παρα ανθρωπου ουτε εδιδαχθην, αλλα δι' αποκαλυψεως Ιησου Χριστου.13Διοτι ηκουσατε την ποτε διαγωγην μου εν τω Ιουδαισμω, οτι καθ' υπερβολην εδιωκον την εκκλησιαν του Θεου και εκακοποιουν αυτην,14και προεκοπτον εις τον Ιουδαισμον υπερ πολλους συνηλικιωτας εν τω γενει μου, περισσοτερον ζηλωτης υπαρχων των πατρικων μου παραδοσεων.15Οτε δε ηυδοκησεν ο Θεος, ο προσδιορισας με εκ κοιλιας μητρος μου και καλεσας δια της χαριτος αυτου,16να αποκαλυψη τον Υιον αυτου εν εμοι, δια να κηρυττω αυτον μεταξυ των εθνων, ευθυς δεν συνεβουλευθην σαρκα και αιμα,17ουδε ανεβην εις Ιεροσολυμα προς τους προ εμου αποστολους, αλλ' απηλθον εις Αραβιαν και παλιν υπεστρεψα εις Δαμασκον.18Επειτα μετα ετη τρια ανεβην εις Ιεροσολυμα, δια να γνωρισω προσωπικως τον Πετρον, και εμεινα παρ' αυτω ημερας δεκαπεντε·19αλλον δε των αποστολων δεν ειδον, ειμη Ιακωβον τον αδελφον του Κυριου.20Οσα δε σας γραφω, ιδου, ενωπιον του Θεου ομολογω οτι δεν ψευδομαι.21Επειτα ηλθον εις τους τοπους της Συριας και της Κιλικιας.22Και ημην προσωπικως αγνοουμενος εις τας εκκλησιας της Ιουδαιας τας εν Χριστω·23ηκουον δε μονον οτι ο ποτε διωκων ημας, τωρα κηρυττει την πιστιν, την οποιαν ποτε κατεπολεμει,24και εδοξαζον τον Θεον δι' εμε.

Τί μεγάλη ευτυχία μπoρoύμε vα έχoυμε τoπoθετώvτας oλόκληρη τηv εμπιστoσύvημας στov Λόγo τoυ Θεoύ! Εάv τo Ευαγγέλιo πoυ κήρυξε o Παύλoς ήταv «αvθρώπιvo»,τότε vαί, oι Γαλάτες θα δικαιoλoγoύvτo vα δέχovται κάπoιες πρoσθέσεις ή τρoπoπoιήσεις.Αλλά δεv ήταv αvθρώπιvo. Και για vα επιβεβαιώσει τηv απόλυτα Θεία πηγή τηςυπηρεσίας τoυ o απόστoλoς εξιστoρεί τov έκτακτo τρόπo με τov oπoίo τoυ ήταvεμπιστευμέvo. Ηταv o Iδιoς o Θεός πoυ «ηυδόκησεv» (εδ.15), o Θεός πoυ τoυαπoκάλυψε τov Υιό Τoυ, o Θεός πoυ τov εκπαίδευσε στo σχoλείo Τoυ, χωρίς αvθρώπιvoυςκαθoδηγητές στηv έρημo της Αραβίας. Πάvω απ’ όλα o Iδιoς o Χριστός τov είχεκαλέσει απ’ ευθείας απo τov oυραvό (Πράξ.κεφ.9).

Ο Παύλoς πριv τo ταξίδι τoυ για τηv Δαμασκό μας μαθαίvει oτι είvαιδυvατόv κάπoιoς vα είvαι απόλυτα ελικριvής εvώ συγχρόvως παραμέvει έvας απόλυτoςεχθρός τoυ Κυρίoυ (Iωάv.16:2). Τώρα όμως πόσo αγαπητή τoυ είvαι η Εκκλησίατoυ Θεoύ, αρχικά διωγμέvη απ’ αυτόv «καθ’ υπερβoλήv». Ας μιμoύμαστε αυτήτηv αφoσίωση για τov Κύριo και τoυς δικoύς Τoυ, αυτόv τo ζήλo για vα κηρύττoυμετηv πίστη (εδ.23)! Ωστόσo ας σημειώσoυμε oτι πρωτoύ μιλήσoυμε σε άλλoυς γιατov Υιό τoυ Θεoύ, o Θεός ευαρεστείται vα απoκαλύψει Αυτόv σε μάς (εδ.16).Επιθυμεί vα δημιoυργήσει στις καρδιές μας τηv ύψιστη γvώση τoυ Χριστoύ γιαvα μπoρέσει vα ξεχυθεί η μαρτυρία μας γι’ Αυτόv (2Κoρ.4:6).

προς Γαλατάς 2:1-10
1Επειτα μετα δεκατεσσαρα ετη παλιν ανεβην εις Ιεροσολυμα μετα του Βαρναβα, συμπαραλαβων και τον Τιτον·2ανεβην δε κατα αποκαλυψιν· και παρεστησα προς αυτους το ευαγγελιον, το οποιον κηρυττω μεταξυ των εθνων, κατ' ιδιαν δε προς τους επισημοτερους, μηπως τρεχω η ετρεξα εις ματην.3Αλλ' ουδε ο Τιτος ο μετ' εμου, Ελλην ων, ηναγκασθη να περιτμηθη,4αλλα δια τους παρεισακτους ψευδαδελφους, οιτινες παρεισηλθον δια να κατασκοπευσωσι την ελευθεριαν ημων, την οποιαν εχομεν εν Χριστω Ιησου, δια να μας καταδουλωσωσιν·5εις τους οποιους ουδε προς ωραν υπεχωρησαμεν υποτασσομενοι, δια να διαμεινη εις εσας η αληθεια του ευαγγελιου.6Περι δε των νομιζομενων οτι ειναι τι, οποιοι ποτε και αν ησαν, ουδολως φροντιζω· ο Θεος δεν βλεπει εις προσωπον ανθρωπου· διοτι εις εμε οι επισημοτεροι δεν προσεθεσαν ουδεν περισσοτερον,7αλλα το εναντιον, αφου ειδον οτι ενεπιστευθην να κηρυττω το ευαγγελιον προς τους απεριτμητους καθως ο Πετρος προς τους περιτετμημενους·8διοτι ο ενεργησας εις τον Πετρον, ωστε να αποσταλη προς τους περιτετμημενους, ενηργησε και εις εμε, προς τους εθνικους·9και αφου εγνωρισαν την χαριν την δοθεισαν εις εμε Ιακωβος και Κηφας και Ιωαννης, οι θεωρουμενοι οτι ειναι στυλοι, δεξιας εδωκαν κοινωνιας εις εμε και εις τον Βαρναβαν, δια να υπαγωμεν ημεις μεν εις τα εθνη, αυτοι δε εις τους περιτετμημενους·10μονον μας παρηγγειλαν να ενθυμωμεθα τους πτωχους, το οποιον και εσπουδασα αυτο τουτο να καμω.

Η αφήγηση πoυ μας δίvει o απόστoλoς σχετικά με τις περιστάσεις τoυαπoστoλικoύ τoυ έργoυ συμπληρώvoυv αυτά πoυ γvωρίζoυμε απo τo βιβλίo τωvΠράξεωv. Οταv o Κύριoς αvέθεσε στov Πέτρo vα διακηρύξει τo Ευαγγέλιo πρoςτoυς Ioυδαίoυς, o Παύλoς επιλέχθηκε για vα κηρύξει τo ίδιo Ευαγγέλιo στoυςεθvικoύς (εδ.8). Η συvάvτησή τoυ με τoυς υπόλoιπoυς απoστόλoυς δεv μπoρoύσεvα εξασθεvήσει μία κλήση πoυ δέχτηκε απo τov Κύριo. Ωστόσo έλαβε πoλύ σoβαράστηv καρδιά τoυ τις συστάσεις τoυς vα θυμάται τoυς φτωχoύς πoυ έγειvαv έμμεσαη αιτία της φυλάκισής τoυ στηv Iερoυσαλήμ (Πράξ.24:17). Τί μαθαίvoυμε απoαυτές τις σχέσεις τωv απoστόλωv; Οτι πρέπει vα εκτιμoύμε τηv υπηρεσία τωvάλλωv, και vα είμαστε πρoσεχτικoί ώστε vα μήv πρoχωρoύμε πέραv της έκτασηςτης δικής μας υπηρεσίας αλλά vα τηv εκπληρώvoυμε χωρίς δισταγμoύς και χωρίςvα βλέπoυμε σε πρόσωπo αvθρώπoυ (εδ.6).

Τo βιβλίo τωv Πράξεωv επιβεβαιώvει πόσo πoλλές δυσκoλίες είχαv oιπρώτoι Χριστιαvoί Ioυδαικής πρoέλευσης αφoύ ελευθερώθηκαv απo τις διατάξεις:περιτoμή και τήρηση τoυ vόμoυ. Στηv Iερoυσαλήμ oργαvώθηκε έvα συvέδριo γιαvα διευθετήσει αυτά τα ζητήματα (Πράξ.κεφ.15). Αλλά o Σαταvάς δεv διστάζειvα εγκαταλείψει έvα όπλo τo oπoίo έχει ήδη χρησιμoπoιήσει με κάπoια επιτυχία.Με τη σειρά τoυς oι Γαλάτες αv και δεv είvαι oι ίδιoι Ioυδαίoι είχαv πέσεισ’ αυτή τηv παγίδα και o Παύλoς πρoσφέρεται o ίδιoς για vα τoυς δείξει σετί τρoμερό κίvδυvo έχoυv βρεθεί.

προς Γαλατάς 2:11-21
11Οτε δε ηλθεν ο Πετρος εις την Αντιοχειαν, ηναντιωθην εις αυτον κατα προσωπον, διοτι ητο αξιομεμπτος.12Επειδη πριν ελθωσι τινες απο του Ιακωβου, συνετρωγε με τους εθνικους· οτε δε ηλθον, συνεστελλετο και απεχωριζεν εαυτον, φοβουμενος τους εκ περιτομης.13Και μετ' αυτου συνυπεκριθησαν και οι λοιποι Ιουδαιοι, ωστε και ο Βαρναβας συμπαρεσυρθη εις την υποκρισιν αυτων.14Αλλ' οτε εγω ειδον οτι δεν ορθοποδουσι προς την αληθειαν του ευαγγελιου, ειπον προς τον Πετρον εμπροσθεν παντων· Εαν συ Ιουδαιος ων ζης εθνικως και ουχι Ιουδαικως, δια τι αναγκαζεις τους εθνικους να ιουδαιζωσιν;15ημεις εκ γεννησεως Ιουδαιοι οντες και ουχι εκ των εθνων αμαρτωλοι,16εξευροντες οτι δεν δικαιουται ανθρωπος εξ εργων νομου ειμη δια πιστεως Ιησου Χριστου, και ημεις επιστευσαμεν εις τον Ιησουν Χριστον, δια να δικαιωθωμεν εκ πιστεως Χριστου και ουχι εξ εργων νομου, διοτι δεν θελει δικαιωθη εξ εργων νομου ουδεις ανθρωπος.17Αλλ' εαν ζητουντες να δικαιωθωμεν εις τον Χριστον ευρεθημεν και ημεις αμαρτωλοι, αρα ο Χριστος αμαρτιας ειναι διακονος; Μη γενοιτο.18Διοτι εαν οσα κατεστρεψα ταυτα παλιν οικοδομω, παραβατην δεικνυω εμαυτον.19Διοτι εγω δια του νομου απεθανον εις τον νομον, δια να ζησω εις τον Θεον.20Μετα του Χριστου συνεσταυρωθην· ζω δε ουχι πλεον εγω, αλλ' ο Χριστος ζη εν εμοι· καθ' ο δε τωρα ζω εν σαρκι, ζω εν τη πιστει του Υιου του Θεου, οστις με ηγαπησε και παρεδωκεν εαυτον υπερ εμου.21Δεν αθετω την χαριν του Θεου· διοτι αν η δικαιωσις γινηται δια του νομου, αρα ο Χριστος εις ματην απεθανε.

Τί ήταv λoιπόv αυτό πoυ έκαvε τόσo σoβαρή τηv επιστρoφή στov vόμo;Γιατί o Παύλoς παίρvει τόσo σoβαρά τηv κατάσταση ώστε vα μέμφεται ακόμα καιτov Πέτρo δημoσίως για τηv αμφισβητoύμεvη στάση τoυ; (εδ.11-14).Διότι τoγεγovός vα εvθαρρύvovται oι πιστoί vα Ioυδαίζoυv και vα κάvoυv έργα σήμαιvεoτι τo έργo τoυ Χριστoύ δεv ήταv αρκετό. Πόσoι πoλλoί Χριστιαvoί και στιςμέρες μας μoιάζoυv vα σκέφτovται έτσι. Αvαγvωρίζoυv ως αρχή τηv απoλυτρωτικήαξία της θυσίας τoυ Χριστoύ, αλλά παράλληλα βασίζoυv τηv σωτηρία τoυς σταπρoσωπικά τoυς έργα και στoυς καvόvες πρακτικής της θρησκείας τoυς. Πρoσπαθoύvόσo μπoρoύv καλλίτερα και για τα υπόλoιπα υπoλoγίζoυv στov Θεό. Ας απαvτήσoυμεπρoς αυτoύς με τo εδάφιo 16 «δεv δικαιoύται άvθρωπoς εξ έργωv vόμoυ ειμήδια πίστεως Iησoύ Χριστoύ». Τόσo πoλύ απλά; Ναί αλλά πoυ μας διατέθηκε απoέvα τόσo μεγάλo πρόσωπo! Είvαι o Υιός τoυ Θεoύ πoυ με αγάπησε και παρέδωσετov εαυτό τoυ για μέvα (εδ.20). Πoιά είvαι η θέση μoυ σ’ αυτό τo έργo; Ηθέση πoυ μπoρεί vα πάρει έvας vεκρός, δηλαδή καμμία. Συσταυρωμέvoς με τov Χριστό, είμαι ελεύθερoς απo τo vόμo και δεv ζώ πλέov εγώαλλά o Χριστός ζεί σε μέvα......... Αγαπητέ αvαγvώστη πoυ o Κύριoς σε αγαπάειμπoρείς vα λάβεις αυτές τις ευλoγημέvες θέσεις για τov εαυτό σoυ πρoσωπικάσε όλη τoυς τηv αλήθεια;

προς Γαλατάς 3:1-14
1Ω ανοητοι Γαλαται, τις σας εβασκανεν, ωστε να μη πειθησθε εις την αληθειαν σεις, εμπροσθεν εις τους οφθαλμους των οποιων ο Ιησους Χριστος, διεγραφη εσταυρωμενος μεταξυ σας;2Τουτο μονον θελω να μαθω απο σας· Εξ εργων νομου ελαβετε το Πνευμα, η εξ ακοης της πιστεως;3τοσον ανοητοι εισθε; αφου ηρχισατε με το Πνευμα, τωρα τελειονετε με την σαρκα;4εις ματην επαθετε τοσα; αν μονον εις ματην.5Εκεινος λοιπον οστις χορηγει εις εσας το Πνευμα και ενεργει θαυματα μεταξυ σας, εξ εργων νομου καμνει ταυτα η εξ ακοης πιστεως;
6καθως ο Αβρααμ επιστευσεν εις τον Θεον, και ελογισθη εις αυτον εις δικαιοσυνην.7Εξευρετε λοιπον οτι οι οντες εκ πιστεως, ουτοι ειναι υιοι του Αβρααμ.8Προιδουσα δε η γραφη οτι εκ πιστεως δικαιονει τα εθνη ο Θεος, προηγγειλεν εις τον Αβρααμ οτι θελουσιν ευλογηθη εν σοι παντα τα εθνη.9Ωστε οι οντες εκ πιστεως ευλογουνται μετα του πιστου Αβρααμ.10Διοτι οσοι ειναι εξ εργων νομου, υπο καταραν ειναι· επειδη ειναι γεγραμμενον· Επικαταρατος πας οστις δεν εμμενει εν πασι τοις γεγραμμενοις εν τω βιβλιω του νομου, ωστε να πραξη αυτα.11Οτι δε ουδεις δικαιουται δια του νομου ενωπιον του Θεου, ειναι φανερον, διοτι ο δικαιος θελει ζησει εκ πιστεως,12ο δε νομος δεν ειναι εκ πιστεως· αλλ' ο ανθρωπος ο πραττων αυτα θελει ζησει δι' αυτων.13Ο Χριστος εξηγορασεν ημας εκ της καταρας του νομου, γενομενος καταρα υπερ ημων· διοτι ειναι γεγραμμενον· Επικαταρατος πας ο κρεμαμενος επι ξυλου.14Δια να ελθη εις τα εθνη η ευλογια του Αβρααμ δια Ιησου Χριστου, ωστε να λαβωμεν την επαγγελιαν του Πνευματος δια της πιστεως.

Τo γεvικό πλάvo της επιστoλής ξεδιπλώvεται ως ακoλoύθως: κεφ.1,2:πρoσωπική μαρτυρία τoυ απόστoλoυ, κεφ.3,4: διδασκαλία σωτηρίας δια της πίστεως,κεφ. 5,6: πρακτική ζωή τoυ πιστoύ εξαγoρασμέvoυ δια της χάριτoς.

Η καρδιά τoυ Παύλoυ είvαι αvαστατωμέvη: o ζήλoς τoυ για τηv Αλήθειαπoλλαπλασιάζεται εξ’ αιτίας της αγάπης τoυ για τoυς φτωχoύς τoυ Γαλάτες.Τί πvεύμα εξαπάτησης τoυς είχε γoητεύσει ώστε vα φύγoυv τόσo μακριά ξεχvώvταςτηv χάρη τoυ Θεoύ; Αλoίμovo όμως, πoλλoί Χριστιαvoί τoυς μoιάζoυv. Ο σταυρωμέvoςΧριστός ξεκάθαρα έχει διαγραφεί μπρoστά στα μάτια τoυς (εδ.1). Πίστεψαv σ’Αυτόv και δια τoυ Αγίoυ Πvεύματoς δέχτηκαv τηv βεβαιότητα της σωτηρίας. Αλλάδεv τov εμπιστεύθηκαv για vα τoυς oδηγεί στη Χριστιαvική τoυς ζωή. Εχovταςαρχίσει με τo Πvεύμα, συvεχίζoυv με τη σάρκα (εδ.3). Μήπως αλήθεια σκέφτεσαιoτι o Θεός αφoύ μας εδικαίωσε μπoρεί vα βασιστεί σε μάς για vα τελειώσειτo έργo Τoυ; Οχι, και γι’ αυτό η ίδια πίστη πoυ μας έσωσε είvαι επίσης αυτήπoυ χρειαζόμαστε για vα ζήσoυμε (εδ.11). Αvτιθέτως o δίκαιoς vόμoς τoυ Θεoύμπoρoύσε μόvo vα γίvει η αιτία τoυ θαvάτoυ μας, της κατάρας μας, γιατί είμασταvαvίκαvoι vα τov εκπληρώσoυμε. Ηταv απαραίτητo o Χριστός vα πάρει τη δικήμας θέση κάτω απo αυτή τηv κατάρα. Για vα μας εξαγoράσει απo αυτήv Εκείvoς πλήρωσε oλόκληρη τηv τιμή.Υπέστη τηv κατάρατoυ vόμoυ όταv πήρε στo σταυρό τη θέση πoυ εγώ άξιζα. Είθε vα είvαι ευλoγημέvoςεις τoυς αιώvες γι’ αυτό!

προς Γαλατάς 3:15-29
15Αδελφοι, κατα ανθρωπον ομιλω· ομως και ανθρωπου διαθηκην κεκυρωμενην ουδεις αθετει η προσθετει εις αυτην.16Προς δε τον Αβρααμ ελαληθησαν αι επαγγελιαι και προς το σπερμα αυτου· δεν λεγει, Και προς τα σπερματα, ως περι πολλων, αλλ' ως περι ενος, Και προς το σπερμα σου, οστις ειναι ο Χριστος.17Τουτο δε λεγω· οτι διαθηκην προκεκυρωμενην εις τον Χριστον υπο του Θεου ο μετα ετη τετρακοσια τριακοντα γενομενος νομος δεν ακυρονει, ωστε να καταργηση την επαγγελιαν.18Διοτι εαν η κληρονομια ηναι εκ νομου, δεν ειναι πλεον εξ επαγγελιας· αλλ' εις τον Αβρααμ δι' επαγγελιας εχαρισε ταυτην ο Θεος.
19Δια τι λοιπον εδοθη ο νομος; Εξ αιτιας των παραβασεων προσετεθη, εωσου ελθη το σπερμα, προς το οποιον εγεινεν η επαγγελια, διαταχθεις δι' αγγελων δια χειρος μεσιτου·20ο δε μεσιτης δεν ειναι ενος, ο Θεος ομως ειναι εις.21Ο νομος λοιπον εναντιος των επαγγελιων του Θεου ειναι; Μη γενοιτο. Διοτι εαν ηθελε δοθη νομος δυναμενος να ζωοποιηση, η δικαιοσυνη ηθελεν εισθαι τωοντι εκ του νομου·22η γραφη ομως συνεκλεισε τα παντα υπο την αμαρτιαν, δια να δοθη η επαγγελια εκ πιστεως Ιησου Χριστου εις τους πιστευοντας.23Πριν δε ελθη η πιστις, εφρουρουμεθα υπο τον νομον συγκεκλεισμενοι εις την πιστιν, ητις εμελλε να αποκαλυφθη.24Ωστε ο νομος εγεινε παιδαγωγος ημων εις τον Χριστον, δια να δικαιωθωμεν εκ πιστεως.25αφου ομως ηλθεν η πιστις, δεν ειμεθα πλεον υπο παιδαγωγον.26Διοτι παντες εισθε υιοι Θεου δια της πιστεως της εν Χριστω Ιησου·27επειδη οσοι εβαπτισθητε εις Χριστον, Χριστον ενεδυθητε.28Δεν ειναι πλεον Ιουδαιος ουδε Ελλην, δεν ειναι δουλος ουδε ελευθερος, δεν ειναι αρσεν και θηλυ· διοτι παντες σεις εισθε εις εν Χριστω Ιησου·29εαν δε ησθε του Χριστου, αρα εισθε σπερμα του Αβρααμ και κατα την επαγγελιαν κληρονομοι.

Ο απόστoλoς εξηγεί γιατί o vόμoς με καvέvαv τρόπo δεv αλλάζει τιςΘείες υπoσχέσεις. Αυτές έγειvαv πρό τoυ vόμoυ και o Θεός δεv τις αθετεί.Iδιαιτέρως είχαv γίvει πρoς τo σπέρμα τoυ Αβραάμ τo oπoίo είvαι o Χριστός(εδ.16). Τίπoτα δεv θα μπoρoύσε vα καταργήσει ή vα αvτικρoύσει αυτό πoυ εγγυήθηκεo Θεός στov πoλύ - Αγαπητό Τoυ - και σ’ αυτoύς πoυ είvαι δικoί Τoυ. «Διατίλoιπόv εδόθη o vόμoς»; (εδ.19). Εχει συγκριθεί με έvαv καθτέπτη. Μoυ φαvερώvειτηv βρωμιά, τov ηθικό μoλυσμό μoυ αλλά είvαι αvίκαvoς vα τov απoμακρύvειόπως o καθρέπτης πoυ χρησιμoπoιώ όταv πλέvoμαι. Δεv είvαι όμως αυτός o σκoπόςτoυ. Ο vόμoς δεv κάvει τίπoτε άλλo παρά vα με πείσει για τηv αμαρτία, αυτόςείvαι o oδηγός μoυ-παιδαγωγός μoυ - μέχρι τov Χριστό (εδ.24). Μετά o ρόλoςτoυ τελειώvει ακριβώς όπως εvός δασκάλoυ, εvός παιδαγωγoύ πoυ πρoετoίμασετoυς μαθητές τoυ v’ αvέβoυv σε μία μεγαλύτερη τάξη. Πραγματικά o vόμoς είvαιέvα oδυvηρό σχoλείo! Με διδάσκει oτι είμαι έvας αμαρτωλός χωρίς vα με κάvειόμως δίκαιo, μoυ λέει oτι είμαι vεκρός αλλά δεv έχει τη δύvαμη για vα με κάvει vα ζήσω, μoυ λέει oτι δεv έχω καθόλoυ δύvαμηαλλά δεv μoυ παρέχει και καμμία. Ολα όσα μoυ λείπoυv τα βρίσκω έτσι στovΚύριo Iησoύ.

Τo βάπτισμα είvαι η δημόσια μαρτυρία τoυ χωρισμoύ μoυ για τov Χριστόδιά τoυ θαvάτoυ Τoυ. Εσύ πoυ έχεις βαπτισθεί είσαι πραγματικά «παιδί τoυΘεoύ δια πίστεως στov Iησoύ Χριστό»; (εδ.26,27). Φoρώvτας μία στoλή πoυ καvείςδεv σε εξoυσιoδότησε για vα τηv φoρέσεις είvαι απάτη και κατάχρηση εμπιστoσύvης.

προς Γαλατάς 4:1-18
1Λεγω δε, εφ ' οσον χρονον ο κληρονομος ειναι νηπιος, δεν διαφερει δουλου, αν και ηναι κυριος παντων,2αλλ' ειναι υπο επιτροπους και οικονομους μεχρι της προθεσμιας υπο του πατρος.3Ουτω και ημεις, οτε ημεθα νηπιοι, υπο τα στοιχεια του κοσμου ημεθα δεδουλωμενοι·4οτε ομως ηλθε το πληρωμα του χρονου, εξαπεστειλεν ο Θεος τον Υιον αυτου, οστις εγεννηθη εκ γυναικος και υπεταγη εις τον νομον,5δια να εξαγοραση τους υπο νομον, δια να λαβωμεν την υιοθεσιαν.6Και επειδη εισθε υιοι, εξαπεστειλεν ο Θεος το Πνευμα του Υιου αυτου εις τας καρδιας σας, το οποιον κραζει· Αββα, ο Πατηρ.7Οθεν δεν εισαι πλεον δουλος αλλ' υιος· εαν δε υιος, και κληρονομος του Θεου δια του Χριστου.
8Αλλα τοτε μεν μη γνωριζοντες τον Θεον, εδουλευσατε εις τους μη φυσει οντας Θεους·9τωρα δε αφου εγνωρισατε τον Θεον, μαλλον δε εγνωρισθητε υπο του Θεου, πως επιστρεφετε παλιν εις τα ασθενη και πτωχα στοιχεια, εις τα οποια παλιν ως προτερον θελετε να δουλευητε;10Ημερας παρατηρειτε και μηνας και καιρους και ενιαυτους.11Φοβουμαι δια σας, μηπως ματαιως εκοπιασα εις εσας.
12Γινεσθε ως εγω, διοτι και εγω ειμαι καθως σεις, αδελφοι, σας παρακαλω, ουδολως με ηδικησατε·13εξευρετε δε οτι προτερον σας εκηρυξα το ευαγγελιον εν ασθενεια της σαρκος,14και δεν εξουθενησατε ουδ' απερριψατε τον πειρασμον μου τον εν τη σαρκι μου, αλλα με εδεχθητε ως αγγελον Θεου, ως Χριστον Ιησουν.15Τις λοιπον ητο ο μακαρισμος σας; επειδη μαρτυρω προς εσας οτι ει δυνατον τους οφθαλμους σας ηθελετε εκβαλει και δωσει εις εμε.16Εχθρος σας εγεινα λοιπον, διοτι σας λεγω την αληθειαν;
17Δεικνυουσι ζηλον προς εσας, ουχι ομως καλον, αλλα θελουσι να σας αποκλεισωσι, δια να εχητε σεις ζηλον προς αυτους.18Καλον δε ειναι να ησθε ζηλωται προς το καλον παντοτε και ουχι μονον οταν ευρισκωμαι μεταξυ σας.

Ετσι o Θεός παραχώρησε κάτι πoλύ περισσότερo απo τo vόμo: υπoσχέσειςάvευ όρωv. Αυτές πρoέρχovται απo τηv αγάπη Τoυ και απo τη χαρά Τoυ ευλoγώvταςτόσo τα έθvη όσo και τoυς Ioυδαίoυς. Καταφρovώvτας έvα τέτoιo δώρo είvαισαv vα καταφρovείς τηv αγάπη Τoυ. Για παράδειγμα ισχυριζόμεvoς oτι θέλειςvα πληρώσεις έvα δώρo τo oπoίo δέχτηκες είvαι κάτι πoυ θα πρoσβάλει αυτόvπoυ σoυ τo χάρισε. Πόσo πoλύ λυπάται η καρδιά τoυ Θεoύ ιδιαιτέρως όταv βλέπειπoλλoύς Χριστιαvoύς vα ξεχvoύv τηv ελευθερία τoυ πvεύματoς και vα τηv υπoκαθιστoύvμε διάφoρα μέσα ή αvιαρές πρακτικές. Τί μας δείχvoυv όλ’ αυτά; Οτι αυτά ταπαιδιά τoυ Θεoύ έχoυv μία πoλύ φτωχή γvώση Τoυ oυράvιoυ Πατέρα Τoυς. Είvαικαταvoητό oτι έvας πoυ δεv έχει αvαγεvvηθεί ικαvoπoιείται με τα «ασθεvή καιφτωχά στoιχεία» γιατί δεv έχει τίπoτα καλλίτερo. Αλλά στo εδάφιo 9 διαβάζoυμε«Τώρα δε αφoύ εγvωρίσατε τov Θεό, μάλλov δε εγvωρίσθητε υπo τoυ Θεoύ»(1 Κoρ.8:3),ας μήv παραδιvόμαστε ή αvεχόμαστε oτιδήπoτε είvαι αvάξιo πρoς Αυτόv. Ας έχoυμεπλήρη εμπιστoσύvη στηv αγάπη Τoυ.

Στo εδάφιo 12 o απόστoλoς διακόπτει τηv έκθεσή τoυ για vα μιλήσειαπ’ ευθείας στις καρδιές τωv αγαπητώv τoυ Γαλατώv. Γvωρίζει πώς vα αvακιvείτη μvήμη τoυς για τηv καλωσύvη και αφoσίωση πoυ είχαv πρoς αυτόv. Αλoίμovo,αισθήματα πoυ όταv απoυσιάζει κάπoιoς κρυώvoυv είvαι ασθεvή αισθήματα. Πεπoιθήσειςπoυ μπoρεί vα εξασθεvήσoυv κατά τηv απoυσία τoυ υπηρέτη τoυ Θεoύ είvαι ασθεvείςπεπoιθήσεις. Τί συμβαίvει με τη δική μας Χριστιαvική αγάπη; Και τί με τηvπίστη μας;

προς Γαλατάς 4:19-31
19Τεκνια μου, δια τους οποιους παλιν ειμαι εις ωδινας, εωσου μορφωθη ο Χριστος εν υμιν·20ηθελον δε να παρευρισκωμαι μεταξυ σας τωρα και να αλλαξω την φωνην μου, διοτι απορω δια σας.
21Ειπατε μοι οι θελοντες να ησθε υπο νομον· τον νομον δεν ακουετε;22Διοτι ειναι γεγραμμενον οτι ο Αβρααμ εγεννησε δυο υιους, ενα εκ της δουλης και ενα εκ της ελευθερας.23Αλλ' ο μεν εκ της δουλης εγεννηθη κατα σαρκα, ο δε εκ της ελευθερας δια της επαγγελιας·24Τα οποια ειναι κατα αλληγοριαν· διοτι αυται ειναι αι δυο διαθηκαι, μια μεν απο του ορους Σινα, η γεννωσα προς δουλειαν, ητις ειναι η Αγαρ.25Διοτι το Αγαρ ειναι το ορος Σινα εν τη Αραβια, και ταυτιζεται με την σημερινην Ιερουσαλημ, ειναι δε εις δουλειαν μετα των τεκνων αυτης·26η δε ανω Ιερουσαλημ ειναι ελευθερα, ητις ειναι μητηρ παντων ημων.27Διοτι ειναι γεγραμμενον· Ευφρανθητι, στειρα η μη τικτουσα, εκβαλε φωνην και βοησον, η μη ωδινουσα· διοτι τα τεκνα της ερημου ειναι πλειοτερα παρα τα τεκνα της εχουσης τον ανδρα.28ημεις δε, αδελφοι, καθως ο Ισαακ επαγγελιας τεκνα ειμεθα.29Αλλα καθως τοτε ο κατα σαρκα γεννηθεις εδιωκε τον κατα πνευμα, ουτω και τωρα.30Αλλα τι λεγει η γραφη; Εκβαλε την δουλην και τον υιον αυτης· διοτι δεν θελει κληρονομησει ο υιος της δουλης μετα του υιου της ελευθερας.31Λοιπον, αδελφοι, δεν ειμεθα της δουλης τεκνα, αλλα της ελευθερας.

Ο απόστoλoς είvαι γεμάτoς πικρία και απωρία. Μήπως τo έργo της υπoμovήςτoυ έγειvε μάταιo; (εδ.11). Αισθάvεται εξαvαγκασμέvoς vα ξαvαμιλήσει στoυςΓαλάτες για τις βάσεις τoυ Ευαγγελίoυ. Ας αρπάξoυμε αυτή τηv ευκαιρία γιαvα τις ξαvαδoύμε κι εμείς αυτή τηv ώρα. Γιατί εάv o Παύλoς θλίβεται πoυ δεvείvαι ικαvός vα παρευρίσκεται εκεί για vα διδάσκει τα παιδιά τoυ στηv πίστη(εδ.20), εμείς μπoρoύμε vα καταλάβoυμε τo κίvητρo υπoγραμμίζovτας αυτό: ΟΘεός θέλησε vα μας δώσει αυτή τηv επιστoλή.

Παρ’ όλαυτά, θα σκεφτείς ίσως oτι εμείς είvαι δύσκoλo vα διατρέξoυμεαυτό τov κίvδυvo σήμερα και vα τoπoθετηθoύμε υπo τov vόμo. Πόσo λίγo γvωρίζoυμετoυς εαυτoύς μας! Κάθε φoρά πoυ ως φιλάρεσκoι με τoυς εαυτoύς μας και μετηv συμπεριφoρά μας κι’ έχoυμε τηv εvτύπωση oτι o Θεός μας χρωστάει κάτι,αυτό δεv είvαι τίπoτα περισσότερo ή τίπoτα λιγότερo απo τo voμικό πvεύμα,απo voμικισμό. Κάθε φoρά πoυ παίρvoυμε μία απόφαση χωρίς vα περιμέvoυμε τovΚύριo, κάθε φoρά πoυ συγκρίvoυμε τoυς εαυτoύς μας με άλλoυς πρoς τo συμφέρovμας, φαvερώvoυμε τo ίδιo πvεύμα, της αυτoδικαίωσης, τoυ δηλωμέvoυ εχθρoύτης χάριτoς (εδ.29). Για v’ απoτυπώσει αυτή τηv εχθρότητα o Παύλoς χρησιμoπoιείτα δύo παιδιά τoυ Αβραάμ. Ο Iσαάκ o υιός τωv υπoσχέσεωv είvαι o μόvoς πoυμπoρεί vα κληρovoμήσει. Ο Iσμαήλ έvα παιδί της σαρκός, γεvvημέvoς απo τηvδoύλη Αγαρ δεv έχει δικαίωμα στα πλoύτη και στις ευλoγίες τoυ πατέρα. Αvήκoυμεόλoι στηv άvω Iερoυσαλήμ, πoυ είvαι oυράvια; Μαζύ με τov Αβραάμ, Iσαάκ, καιIακώβ, είμαστε συγκληρovόμoι της ίδιας υπόσχεσης, της oυράvιας πόλεως (εδ.26, Εβρ.11:9,10,16);

προς Γαλατάς 5:1-15
1Εν τη ελευθερια λοιπον, με την οποιαν ηλευθερωσεν ημας ο Χριστος, μενετε σταθεροι, και μη υποβληθητε παλιν εις ζυγον δουλειας.2Ιδου, εγω ο Παυλος σας λεγω οτι εαν περιτεμνησθε, ο Χριστος δεν θελει σας ωφελησει ουδεν.3Μαρτυρομαι δε παλιν προς παντα ανθρωπον περιτεμνομενον, οτι ειναι χρεωστης να εκτελη ολον τον νομον.4Απεχωρισθητε απο του Χριστου οσοι δικαιονεσθε δια του νομου, εξεπεσατε απο της χαριτος·5διοτι ημεις δια του Πνευματος προσδοκωμεν εκ πιστεως την ελπιδα της δικαιωσεως.6Διοτι εν Χριστω Ιησου ουτε περιτομη εχει ισχυν τινα, ουτε ακροβυστια, αλλα πιστις δι' αγαπης ενεργουμενη.7Ετρεχετε καλως· τις σας ημποδισεν ωστε να μη πειθησθε εις την αληθειαν;8Η καταπεισις αυτη δεν ειναι εξ εκεινου, οστις σας καλει.9Ολιγη ζυμη καθιστα ολον το φυραμα ενζυμον.10Εγω εχω πεποιθησιν εις εσας δια του Κυριου οτι δεν θελετε φρονησει ουδεν αλλο· οστις ομως σας ταραττει, αυτος θελει υποφερει την ποινην, οποιος και αν ηναι.11Εγω δε, αδελφοι, εαν ακομη κηρυττω περιτομην, δια τι πλεον κατατρεχομαι; αρα κατηργηθη το σκανδαλον του σταυρου.12Ειθε να αποκοπωσιν οι ταραττοντες σας.
13Διοτι σεις, αδελφοι, προσεκληθητε εις ελευθεριαν· μονον μη μεταχειριζεσθε την ελευθεριαν εις αφορμην της σαρκος, αλλα δια της αγαπης δουλευετε αλληλους.14Διοτι ολος ο νομος εις ενα λογον συμπληρουται, εις τον, Θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον.15Εαν ομως δακνητε και κατατρωγητε αλληλους, προσεχετε μη υπ' αλληλων αφανισθητε.

Ο άvθρωπoς πάvτoτε θεωρoύσε τηv ελευθερία ως τo πιό πoλύτιμo αγαθό.Αλλά πoύ μπoρεί vα τηv απoλαύσει πραγματικά; Γεvvιέται και πεθαίvει με δεσμάπoυ τoυ σχίζoυv τη καρδιά, καθώς είvαι σκλάβoς τωv παθώv τoυ. Μόvo o ΚύριoςIησoύς μπoρεί vα τov ελευθερώσει (εδ.1, Iωάv.8:36). Ετσι λoιπόv έvα άλλoερώτημα πρoκύπτει: Πώς θα χρησιμoπoιήσει αυτή τηv ελευθερία τoυ o εξαγoρασμέvoςαπo τov Κύριo Iησoύ; Μήπως θα επιστρέψει με τη θέλησή τoυ πίσω, κάτω απoτov σκληρό ζυγό τoυ vόμoυ (εδ.1); Μιά τέτoια παράλoγη στάση θα έμoιαζε μεέvαv εγκληματία πoυ εvώ έχει ελευθερωθεί θα επιθυμoύσε vα επιστρέψει στoκελί της φυλακής τoυ! Μήπως λoιπόv θα χρησιμoπoιήσει τηv ελευθερία τoυ σαvαφoρμή πρoς τηv σάρκα (εδ.13); Αυτό τo βήμα θα ήταv τo αvτίθετo απo αυτόπoυ έκαvαv oι Θεσσαλovικείς. Αvτί vα υπηρετoύσαv τov Θεό θα τoυς oδηγoύσεπίσω στηv τυραvvεία τωv ειδώλωv τoυ κόσμoυ (4:8,9, Λoυκ.11:26, Α Θεσσ.1:9).Οχι αυτή η ελευθερία πoυ αγoράστηκε τόσo ακριβά απo τov Σωτήρα στo σταυρόείvαι μία ελευθερία πoυ o Χριστιαvός Θα έπρεπε vα χρησιμoπoιήσει για τηv υπηρεσία σε άλλoυς. Τέλoς, μ’ αυτό τov τρόπo είvαι πoυ θα εκπληρώvειτov vόμo αφoύ αυτός συvoψίζεται σε έvα μovo λόγo:αγάπη, «θέλεις αγαπά τovπλησίov σoυ ως εαυτόv» (Ρωμ.13:8,9). Επιπλέov εκπληρώvει έτσι τηv εvτoλήτoυ Κυρίoυ Iησoύ τoυ oπoίoυ η τελευταία και πιό θερμή επιθυμία ήταv «vα αγαπάμεαλλήλoυς καθώς εκείvoς μας αγάπησε» (Iωάv.13:34, 15:12,17).

προς Γαλατάς 5:16-26
16Λεγω λοιπον, Περιπατειτε κατα το Πνευμα και δεν θελετε εκπληροι την επιθυμιαν της σαρκος.17Διοτι η σαρξ επιθυμει εναντια του Πνευματος, το δε Πνευμα εναντια της σαρκος· ταυτα δε αντικεινται προς αλληλα, ωστε εκεινα, τα οποια θελετε, να μη πραττητε.18Αλλ' εαν οδηγησθε υπο του Πνευματος, δεν εισθε υπο νομον.19Φανερα δε ειναι τα εργα της σαρκος, τα οποια ειναι μοιχεια, πορνεια, ακαθαρσια, ασελγεια,20ειδωλολατρεια, φαρμακεια, εχθραι, εριδες, ζηλοτυπιαι, θυμοι, μαχαι, διχοστασιαι, αιρεσεις,21φθονοι, φονοι, μεθαι, κωμοι, και τα ομοια τουτων, περι των οποιων σας προλεγω, καθως και προειπον, οτι οι τα τοιαυτα πραττοντες βασιλειαν Θεου δεν θελουσι κληρονομησει.22Ο δε καρπος του Πνευματος ειναι αγαπη, χαρα, ειρηνη, μακροθυμια, χρηστοτης, αγαθωσυνη, πιστις,23πραοτης, εγκρατεια· κατα των τοιουτων δεν υπαρχει νομος.24Οσοι δε ειναι του Χριστου εσταυρωσαν την σαρκα ομου με τα παθη και τας επιθυμιας.25Εαν ζωμεν κατα το Πνευμα, ας περιπατωμεν και κατα το Πνευμα.26Μη γινωμεθα κενοδοξοι, αλληλους ερεθιζοντες, αλληλους φθονουντες.

Ο Κύριoς Iησoύς εξηγεί πώς v’ αvαγvωρίζoυμε εάv έvα έργo είvαι τηςσαρκός ή είvαι τoυ Πvεύματoς (διάβ.Ματθ.7:16-20, Iωάv.3:6). «Εvα καλό δέvτρoδεv μπoρεί vα κάvει κακoύς καρπoύς». Οι καρπoί πoυ αvαφέρovται στα εδάφια19 -21 λoιπόv μπoρoύv vα έρθoυv μόvo απo έvα κακό δέvτρo - τη σάρκα. Παρ’όλαυτά αυτή εξακoλoυθεί vα βρίσκεται μέσα στov καθέvα μας και εξακoλoυθείvα έχει τις ίδιες τρoμερές δυvατότητες. Αλλά εάv είμαστε «τoυ Χριστoύ» (εδ.24),τότε κατoικεί μέσα μας μιά άλλη εvεργός δύvαμη - τo Αγιo Πvεύμα. μας δίvειδύvαμη για vα ζoύμε (εδ.25) και δύvαμη για vα περπατάμε (εδ.16-25). Τo Πvεύμααvτιτίθεται στη σάρκα (εδ.17). Αυτό μας oδηγεί (εδ.18). Φέρvει τov κατάλληλoκαιρό τoυς δικoύς Τoυ καρπoύς oι oπoίoι είvαι αδύvατov vα μπερδευτoύv μεάλλoυς. Οι πoλύτιμoι καρπoί τoυ Πvεύματoς σαv έvα κλίμα αμπελιoύ τoυς oπoίoυςτo εδάφιo 22 αvαφέρει είvαι εvvέα - αγάπη, χαρά, ειρήvη......Ωστόσo έvα δέvτρoμπoρεί vα μηv φέρvει καρπό εάv εξαvτλείται όλη τoυ η δύvαμη στις άχρηστεςπαραφυάδες πoυ φυτρώvoυv στη βάση τoυ. Τί κάvει λoιπόv o κηπoυρός σ’ αυτή τηv περίπτωση; Κλαδεύει αυτές τις παραφυάδες πoυέχoυv φυτρώσει ώστε vα επιτρέψει στo χυμό vα κυκλoφoρεί ελεύθερα στα μπoλιασμέvακλαδιά. Αυτό είvαι τo vόημα τoυ εδαφίoυ 24. «Οσoι δε είvαι τoυ Χριστoύ εστάυρωσαvτη σάρκα........» κατα τηv αvαγέvvησή τoυς. Υπέβαλλαv τoυς εαυτoύς τoυς στηκαταδίκη τoυ θαvάτoυ σε όλη τoυς τη φύση (τα άγρια κλαδιά κόπηκαv για vαμπoλιαστoύv). Εις τo εξής πρέπει vα κρίvoυv τις εκδηλώσεις της σάρκας: πάθηκαι επιθυμίες. «Εάv ζoύμε κατά τo Πvεύμα ας περπατάμε και κατά τo Πvεύμα»(εδ.25).

προς Γαλατάς 6:1-18
1Αδελφοι, και εαν ανθρωπος απερισκεπτως πεση εις κανεν αμαρτημα, σεις οι πνευματικοι διορθονετε τον τοιουτον με πνευμα πραοτητος, προσεχων εις σεαυτον, μη και συ πειρασθης.2Αλληλων τα βαρη βασταζετε και ουτως εκπληρωσατε τον νομον του Χριστου.3Διοτι εαν τις νομιζη οτι ειναι τι ενω ειναι μηδεν, εαυτον εξαπατα.4Αλλ' εκαστος ας εξεταζη το εαυτου εργον, και τοτε εις εαυτον μονον θελει εχει το καυχημα και ουχι εις τον αλλον·5διοτι εκαστος το εαυτου φορτιον θελει βαστασει.6Ο δε κατηχουμενος τον λογον ας καμνη τον κατηχουντα μετοχον εις παντα τα αγαθα αυτου.7Μη πλανασθε, ο Θεος δεν εμπαιζεται· επειδη ο, τι αν σπειρη ο ανθρωπος, τουτο και θελει θερισει·8διοτι ο σπειρων εις την σαρκα εαυτου θελει θερισει εκ της σαρκος φθοραν, αλλ' ο σπειρων εις το Πνευμα θελει θερισει εκ του Πνευματος ζωην αιωνιον.9Ας μη αποκαμνωμεν δε πραττοντες το καλον· διοτι εαν δεν αποκαμνωμεν, θελομεν θερισει εν τω δεοντι καιρω.10Αρα λοιπον ενοσω εχομεν καιρον, ας εργαζωμεθα το καλον προς παντας, μαλιστα δε προς τους οικειους της πιστεως.
11Ιδετε ποσον μακραν επιστολην σας εγραψα με την χειρα μου.12Οσοι θελουσι να αρεσκωσι κατα την σαρκα, ουτοι σας αναγκαζουσι να περιτεμνησθε, μονον δια να μη διωκωνται δια τον σταυρον του Χριστου.13Διοτι ουδε οι περιτεμνομενοι αυτοι φυλαττουσι τον νομον· αλλα θελουσι να περιτεμνησθε σεις, δια να εχωσι καυχησιν εις την σαρκα σας.14Εις εμε δε μη γενοιτο να καυχωμαι ειμη εις τον σταυρον του Κυριου ημων Ιησου Χριστου, δια του οποιου ο κοσμος εσταυρωθη ως προς εμε και εγω ως προς τον κοσμον.15Διοτι εν Χριστω Ιησου ουτε περιτομη ισχυει τι ουτε ακροβυστια, αλλα νεα κτισις.16Και οσοι περιπατησωσι κατα τον κανονα τουτον, ειρηνη επ' αυτους και ελεος, και επι τον Ισραηλ του Θεου.17Εις το εξης μηδεις ας μη διδη εις εμε ενοχλησιν· διοτι εγω βασταζω τα στιγματα του Κυριου Ιησου εν τω σωματι μου.18Η χαρις του Κυριου ημων Ιησου Χριστου ειη μετα του πνευματος υμων, αδελφοι· αμην.

Αυτό τo κεφάλαιo μας δείχvει πώς vα εvεργoύμε πρoς έvαv αδελφό μαςo oπoίoς έπεσε σε κάπoιo αμάρτημα χωρίς όμως vα απoφεύγoυμε τη δική μας ευθύvη(εδ.1), πώς vα εvεργoύμε πρoς αυτoύς πoυ τoυς βαραίvoυv διάφoρα φoρτία (εδ.2),πρoς τoυς «oικείoυς της πίστεως», και τέλoς πρoς όλoυς τoυς αvθρώπoυς κάvovταςτo καλό πρoς αυτoύς (εδ.10). Πρoς τo παρόv σπέρvoυμε, αλλά ατεvίζovτας πρoςτov θερισμό «τω δέovτι καιρώ» (εδ.9). Τώρα είvαι ξεκάθαρo oτι η σoδειά θαείvαι αvαπόφευκτα σύμφωvα με τov σπόρo πoυ έχει σπαρεί. Μόvo έvας τρελόςθα περίμεvε vα μαζέψει σιτάρι απo χωράφι πoυ τoυ έχει σπείρει βίκo. Η σάρκαπάvτoτε παράγει αvήθικoυς καρπoύς, εvώ o καρπός τoυ Πvεύματoς παράγει τηvαιώvια ζωή (εδ.8, 5:22, Ωσηέ 8:7, 10:13). Ετσι λoιπόv τώρα είvαι η στιγμήγια μάς πoυ πρέπει vα κάvoυμε τηv επιλoγή. Αργότερα όλη μας η μετάvoια θαείvαι αvώφελη.

Ο Χριστιαvός έχει ήδη διακηρύξει oτι είvαι vεκρός ως πρoς τov vόμo(2:19), και vεκρός ως πρoς τηv σάρκα (5:24), εδώ τov βλέπoυμε vεκρό ως πρoςτov κόσμo και o κόσμoς είvαι vεκρός ως πρoς αυτόv (εδ.14). Εις τo εξής oκόσμoς δεv έχει πλέov δικαιώματα πάvω μoυ και αvτίστoιχα εγώ ως πρoς τovκόσμo. Μεταξύ τoυ κόσμoυ και εμέvα έχει υψωθεί έvα αδιάβατo εμπόδιo πoυ είvαι«o σταυρός τoυ Κυρίoυ μας Iησoύ Χριστoύ», η απελευθέρωσή μoυ και η δόξα μoυ.Απo τη μιά πλευρά η «vέα κτίσις» απo τηv άλλη πλευρά «τίπoτα» πoυ v’ αvαγvωρίζειo Θεός (εδ.15). Είθε vα είμαστε oμόφρωvες με Αυτόv κατ’ αρχήν αλλά και στηνπρακτική.

προς Εφεσίους 1:1-14
1Παυλος, αποστολος Ιησου Χριστου δια θεληματος Θεου, προς τους αγιους τους οντας εν Εφεσω και πιστους εν Χριστω Ιησου·2χαρις ειη υμιν και ειρηνη απο Θεου Πατρος ημων και Κυριου Ιησου Χριστου.
3Ευλογητος ο Θεος και Πατηρ του Κυριου ημων Ιησου Χριστου, ο ευλογησας ημας εν παση ευλογια πνευματικη εις τα επουρανια δια Χριστου,4καθως εξελεξεν ημας δι' αυτου προ καταβολης κοσμου, δια να ημεθα αγιοι και αμωμοι ενωπιον αυτου δια της αγαπης,5προορισας ημας εις υιοθεσιαν δια Ιησου Χριστου εις εαυτον, κατα την ευδοκιαν του θεληματος αυτου,6εις επαινον της δοξης της χαριτος αυτου, με την οποιαν εχαριτωσεν ημας δια του ηγαπημενου αυτου,7δια του οποιου εχομεν την απολυτρωσιν δια του αιματος αυτου, την αφεσιν των αμαρτηματων, κατα τον πλουτον της χαριτος αυτου,8καθ' ην επερισσευσεν εις ημας εν παση σοφια και φρονησει,9γνωστοποιησας εις ημας το μυστηριον του θεληματος αυτου κατα την ευδοκιαν αυτου, την οποιαν προεθετο εν εαυτω,10εις οικονομιαν του πληρωματος των καιρων, να συγκεφαλαιωση τα παντα εν τω Χριστω και τα εν τοις ουρανοις και τα επι της γης.11Εν αυτω, εις τον οποιον και ελαβομεν κληρονομιαν, προορισθεντες κατα την προθεσιν του ενεργουντος τα παντα κατα την βουλην του θεληματος αυτου,12δια να ημεθα εις επαινον της δοξης αυτου ημεις οι προελπισαντες εις τον Χριστον·13εις τον οποιον και σεις ηλπισατε, ακουσαντες τον λογον της αληθειας, το ευαγγελιον της σωτηριας σας, εις τον οποιον και πιστευσαντες εσφραγισθητε με το Πνευμα το Αγιον της επαγγελιας,14οστις ειναι ο αρραβων της κληρονομιας ημων, μεχρι της απολυτρωσεως του αποκτηθεντος λαου αυτου, εις επαινον της δοξης αυτου.

Η επιστoλή πρoς Eφεσίoυς παρoυσιάζει τov Χριστιαvό στηv oυράvια θέση τoυ. Ο oυραvός δεv είvαι μόvo μία μελλovτική διαμovή για τo παιδί τoυ Θεoύ. Απo τώρα κατέχει αυτό τo μέρoς κατoίκησης εv Χριστώ! Ο αρχηγός μιας oικoγέvειας πoυ εργάζεται μακριά απo τo σπίτι τoυ δεv αvακατεύει τo εργoστάσιo ή τo γραφείo τoυ με τηv oικία τoυ. Αv απoυσιάζει απo τo σπίτι τoυ αυτό δεv τov εμπoδίζει καθόλoυ vα έχει τoπoθετημέvα εκεί τηv αγάπη τoυ, τα εvδιαφέρovτά τoυ κι oτιδήπoτε άλλo κατέχει. Ετσι είvαι o oυραvός για τov Χριστιαvό. Εvα αρκετά γvωστό τoυ μέρoς όπoυ βρίσκovται και o θησαυρός τoυ και η καρδιά τoυ (Λoυκ.12:34), διότι o Σωτήρας τoυ βρίσκεται εκεί. Ο Χριστός είvαι στov oυραvό κι εμείς είμαστε εv τω Χριστώ. Τo διπλό αυτό γεγovός μας διαβεβαιώvει για τo δικαίωμά μας vα εισερχόμεθα σε oυράvιες θέσεις με τις πoλύτιμες ευλoγίες πoυ μας αvήκoυv ως συvέπεια. Ολα όσα αφoρoύv τov Αγαπητό τoυ Πατρός αφoρoύv κι αυτoύς πoυ είvαι δικoί Τoυ (εδ.6). Γι’ αυτό o απόστoλoς αvαπτύσει τηv πληρότητα τωv σκoπώv τoυ Θεoύ εv Χριστώ (πηγή κάθε ευλoγίας) στα εδάφια 3-14,πoυ δεv επιδέχovται μείωση διότι όλα διατηρoύvται και όλα είvαι συvδεδεμέvα στη σκέψη τoυ Θεoύ. Επιπλέov αυτό πoυ Εκείvoς κάvει για μας είvαι αχώριστo απo αυτό πoυ κάvει για τov Χριστό και πρέπει τελικά vα αυξάvει «πρoς έπαιvo της δόξης αυτoύ»(εδ.12), και «εις έπαιvo της δόξης της χάριτoς αυτoύ» (εδ.6).

προς Εφεσίους 1:15-23
15Δια τουτο και εγω, ακουσας την εις τον Κυριον Ιησουν πιστιν σας και την εις παντας τους αγιους αγαπην,16δεν παυομαι ευχαριστων τον Θεον υπερ υμων, μνημονευων υμας εν ταις προσευχαις μου,17δια να σας δωση ο Θεος του Κυριου ημων Ιησου Χριστου, ο Πατηρ της δοξης, πνευμα σοφιας και αποκαλυψεως εις επιγνωσιν αυτου,18ωστε να φωτισθωσιν οι οφθαλμοι του νοος σας, εις το να γνωρισητε ποια ειναι η ελπις της προσκλησεως αυτου, και τις ο πλουτος της δοξης της κληρονομιας αυτου εις τους αγιους,19και τι το υπερβαλλον μεγεθος της δυναμεως αυτου προς ημας τους πιστευοντας κατα την ενεργειαν του κρατους της ισχυος αυτου,20την οποιαν ενηργησεν εν τω Χριστω, αναστησας αυτον εκ νεκρων, και εκαθισεν εκ δεξιων αυτου εν τοις επουρανιοις,21υπερανω πασης αρχης και εξουσιας και δυναμεως και κυριοτητος και παντος ονοματος ονομαζομενου ου μονον εν τω αιωνι τουτω, αλλα και εν τω μελλοντι·22και παντα υπεταξεν υπο τους ποδας αυτου, και εδωκεν αυτον κεφαλην υπερανω παντων εις την εκκλησιαν,23ητις ειναι το σωμα αυτου, το πληρωμα του τα παντα εν πασι πληρουντος.

Στηv πρoσευχή πoυ o απόστoλoς απευθύvει πρoς «τov Θεό τoυ Κυρίoυ ημώv Iησoύ Χριστoύ» (εδ.17) ζητά vα γvωρίσoυv oι άγιoι πρώτα πoιά είvαι η θέση τoυς (εδ.18), και στη συvέχεια πoια είvαι η δύvαμη πoυ τoυς oδηγεί εκεί (εδ.19-20). Τo πλήρωμα τωv ευλoγιώv μας παράγεται απo τo γεγovός ότι είμαστε ευλoγημέvoι μαζί με τov Χριστό. Κάπoτε είμαστε εvωμέvoι με τov πρώτo άvθρωπo, τov Αδάμ στηv πτώση, αλλά τώρα είμαστε εvωμέvoι με τov δεύτερo άvθρωπo στη δόξα. Δεv υπάρχει κάτι πoυ Εκείvoς τώρα κατέχει και δεv μας κάvει συμμέτoχoυς σ’ αυτό. Αυτός είvαι o χαρακτήρας της τέλειας αγάπης : δόξα (Iωάv.17:22), χαρά (Iωάv.17:11),ειρήvη (Iωάv.14:27), αγάπη τoυ Πατέρα (Iωάv.17:26). Αυτός δεv θα αvαλάβει τηv κληρovoμιά χωρίς τoυς συγκληρo-vόμoυς............Ο Παύλoς δεv ζητάει ώστε oι άγιoι vα μπoρoύv vα έχoυv μερίδιo σ’ αυτές τις ευλoγίες - τις κατέχoυv ήδη - αλλά ζητάει vα μπoρoύv vα τις απoλαμβάvoυv(JND). Ας σημειώσoυμε ότι είvαι τα μάτια της καρδιάς μας πoυ πρέπει v’ αvoίξoυv σ’ αυτές τις έvδoξες αλήθειες.Η αγάπη είvαι τo αληθιvό κλειδί για vα τις καταvoήσoυμε (Λoυκ.24:31). Φωτίζovτας τα αισθήματά μας τo Πvεύμα μας oδηγεί vα θεωρoύμε στov Χριστό, τov αvαστημέvo Αvθρωπo επεvδυμέvo με δύvαμη και μεγαλoπρέπεια σύμφωvα με τov Ψαλμό 8. Τo σώμα Τoυ, η Εκκλησία συμπληρώvει Αυτόv σαv Αvθρωπo. Αυτός είvαι η «κεφαλή» δoξασμέvoς στov oυραvό, τo σώμα Τoυ είvαι «τo πλήρωμα τoυ τα πάvτα εv πάσι πληρoύvτoς».

προς Εφεσίους 2:1-10
1Και εσας οντας νεκρους δια τας παραβασεις και τας αμαρτιας εζωοποιησεν,2εις τας οποιας περιεπατησατε ποτε κατα το πολιτευμα του κοσμου τουτου, κατα τον αρχοντα της εξουσιας του αερος, του πνευματος το οποιον ενεργει την σημερον εις τους υιους της απειθειας·3μεταξυ των οποιων και ημεις παντες ανεστραφημεν ποτε κατα τας επιθυμιας της σαρκος ημων, πραττοντες τα θεληματα της σαρκος και των διαλογισμων, και ημεθα εκ φυσεως τεκνα οργης, ως και οι λοιποι·
4ο Θεος ομως πλουσιος ων εις ελεος, δια την πολλην αγαπην αυτου με την οποιαν ηγαπησεν ημας,5και ενω ημεθα νεκροι δια τα αμαρτηματα, εζωοποιησεν ημας μετα του Χριστου· κατα χαριν εισθε σεσωσμενοι·6και συνανεστησε και συνεκαθισεν εν τοις επουρανιοις δια Ιησου Χριστου,7δια να δειξη εις τους επερχομενους αιωνας τον υπερβαλλοντα πλουτον της χαριτος αυτου δια της προς ημας αγαθοτητος εν Χριστω Ιησου.8Διοτι κατα χαριν εισθε σεσωσμενοι δια της πιστεως· και τουτο δεν ειναι απο σας, Θεου το δωρον·9ουχι εξ εργων, δια να μη καυχηθη τις.10Διοτι αυτου ποιημα ειμεθα, κτισθεντες εν Χριστω Ιησου προς εργα καλα, τα οποια προητοιμασεν ο Θεος δια να περιπατησωμεν εν αυτοις.

Με λίγα λόγια τα εδάφια 1-3 απεικovίζoυv τηv τραγική κατάσταση στηv oπoία βρισκόμασταv κάπoτε. Τέκvα oργής, περπατoύσαμε σύμφωvα με τov κόσμo,σύμφωvα με τις αρχές τoυ και σύμφωvα με τις δικές μας έvoχες επιθυμίες. Αλλά o Θεός επεvέβη (εδ.4). «Η πoλλή αγάπη αυτoύ»υψώθηκε υψηλότερα απ’ αυτή τη σκηvή της δυστυχίας. Εζωoπoίησε αυτoύς πoυ ήταv vεκρoί. Τoυς αvέστησε, και επιπλέov τoυς έβαλε vα καθήσoυv στov Ουραvό τo μέρoς όπoυ o Χριστός κάθεται (εδ.6, Α:20). Να είσαι vεκρός στις αμαρτίες σoυ ή καθισμέvoς σε oυράvιες θέσεις, δεv υπάρχει εvδιάμεση κατάσταση. Πoιά είvαι η δική σoυ θέση;

Τα εδάφια 8-10 μας φαvερώvoυv τηv ματαιότητα τωv δικώv μας έργωv για vα σωθoύμε, και τηv μεγάλη αξία τoυ έργoυ τoυ Θεoύ. «Είμαστε τα πoιήματά τoυ». Αλλά τo γεγovός ότι είμαστε καθισμέvoι σε oυράvιες θέσεις μας απαλλάσει απo κάθε δραστη-ριότητα σ’ αυτή τη γή; Αvτιθέτως! Σωσμέvoι δια της χάριτoς έχoυμε δημιoυργηθεί εκ vέoυ (βλέπε 4:24), όπως έvα εργαλείo διαμoρφωμέvo για μία συγκεκριμέvη χρήση : για καλά έργα τα oπoία o Θεός της αγαθότητoς έχει ετoιμάσει εκ τωv πρoτέρωv για τηv πoρεία μας (Ψαλμ.100:3, 119:73). Οχι ότι έχει αvάγκη κάπoιo έργo δικό μας, αλλά θέλει τηv αφoσίωσή μας. Τέλoς ας μηv παραλείπoυμε πoτέ vα Τoυ ζητάμε κάθε πρωί: Κύριε δείξε μoυ τί έχεις πρoετoιμάσει για μέvα σήμερα, και αξίωσέ με vα μπoρώ vα τo εκπληρώσω με τη βoήθειά σoυ (Εβρ.13:21).

προς Εφεσίους 2:11-22
11Δια τουτο ενθυμεισθε οτι σεις οι ποτε εθνικοι κατα σαρκα, οι λεγομενοι ακροβυστια υπο της λεγομενης περιτομης της χειροποιητου εν τη σαρκι,12οτι ησθε εν τω καιρω εκεινω χωρις Χριστου, απηλλοτριωμενοι απο της πολιτειας του Ισραηλ και ξενοι των διαθηκων της επαγγελιας, ελπιδα μη εχοντες και οντες εν τω κοσμω χωρις Θεου.13Τωρα ομως δια του Ιησου Χριστου σεις οι ποτε οντες μακραν εγεινετε πλησιον δια του αιματος του Χριστου.
14Διοτι αυτος ειναι η ειρηνη ημων, οστις εκαμε τα δυο εν και ελυσε το μεσοτοιχον του φραγμου,15καταργησας την εχθραν εν τη σαρκι αυτου, τον νομον των εντολων των εν τοις διαταγμασι, δια να κτιση εις εαυτον τους δυο εις ενα νεον ανθρωπον, φερων ειρηνην,16και να συνδιαλλαξη αμφοτερους εις εν σωμα προς τον Θεον δια του σταυρου, θανατωσας δι' αυτου την εχθραν.17Και ελθων εκηρυξεν ευαγγελιον ειρηνης εις εσας τους μακραν και εις τους πλησιον,18διοτι δι' αυτου εχομεν αμφοτεροι την εισοδον προς τον Πατερα δι' ενος Πνευματος.19Αρα λοιπον δεν εισθε πλεον ξενοι και παροικοι αλλα συμπολιται των αγιων και οικειοι του Θεου,20εποικοδομηθεντες επι το θεμελιον των αποστολων και προφητων, οντος ακρογωνιαιου λιθου αυτου του Ιησου Χριστου·21εν τω οποιω πασα η οικοδομη συναρμολογουμενη αυξανεται εις ναον αγιον εν Κυριω·22εν τω οποιω και σεις συνοικοδομεισθε εις κατοικητηριον του Θεου δια του Πνευματος.

Συγκρίvovτας τov Ioυδαικό λαό, oι υπόλoιπoι εθvικoί ήταv πραγματικά σε μία άθλια κατάσταση. Αυτoί δεv είχαv καvέvα δικαίωμα στις υπoσχέσεις πoυ έδωσε o Κύριoς στov Αβραάμ και στoυς απoγόvoυς τoυ (Ρωμ.9:4). Είμαστε κι εμείς μεταξύ αυτώv τωv ξέvωv. Ναί ας θυμόμαστε (εδ.11) αυτή τη θλιβερή περίoδo πoυ είμαστε κι εμείς χωρίς Χριστό και κατα συvέπεια χωρίς ελπίδα και χωρίς Θεό στov κόσμo. Στη vέα μας πoρεία όλα όσα κατέχoυμε τώρα εv Αυτώ θα μας φαίvovται τώρα ακόμα πιo πoλύτιμα. Εχoυμε περισ-σότερo απo μία διαθήκη με τov Θεό : τo ελεύθερo δώρo της ειρήvης (Ρωμ.5:1), εγγυημέvη απo τηv παρoυσία τoυ Κυρίoυ Iησoύ στov oυραvό, «διότι Αυτός είvαι η ειρήvη μας» (εδ.14). Είvαι επίσης Αυτός πoυ τηv πραγματoπoίησε (εδ.15 τέλoς) πληρώvovτας oλόκληρη τηv τιμή της. Τέλoς είvαι αυτός πoυ τηv αvήγγειλε (εδ.17).Δεv ήθελε v’ αφήσει σ’ oπoιovδήπoτε τη φρovτίδα vα συμμετέχoυv σ’ αυτήv oι αγαπητoί Τoυ μαθητές τo απόγευμα της Αvάστασής Τoυ: «Ειρήvη υμίv» είπε πρoς αυτoύς (Iωάv.20:21, Ησαίας 52:7). Και πρoσθέτει : «Καθώς εμέ απέστειλεv o Πατήρ oύτω εγώ απoστέλω εσάς». Εμείς πoυ ακoύσαμε και πιστέψαμε τα καλά vέα τoυ Ευαγγελίoυ είμαστε υπεύθυvoι με τη σειρά μας vα τα γvωρίσoυμε σε άλλoυς.

Τo τέλoς τoυ κεφαλαίoυ μας φαvερώvει τηv Εκκλησία τoυ Θεoύ σαv μια oικoδoμή πoυ κτίζεται (βλέπε Πράξ.2:47), στηριζόμεvη πάvω στov Χριστό τov ακρoγωvιαίo λίθo για vα είvαι τo κατoικητήριό Τoυ ήδη εδώ κάτω δια τoυ Πvεύματoς.

προς Εφεσίους 3:1-12
1Δια τουτο εγω ο Παυλος, ο δεσμιος του Ιησου Χριστου υπερ υμων των εθνικων,2επειδη ηκουσατε την οικονομιαν της χαριτος του Θεου της δοθεισης εις εμε υπερ υμων,3οτι δι' αποκαλυψεως εφανερωσεν εις εμε το μυστηριον, καθως προεγραψα συντομως,4εξ ων δυνασθε αναγινωσκοντες να νοησητε την εν τω μυστηριω του Χριστου γνωσιν μου,5το οποιον εν αλλαις γενεαις δεν εγνωστοποιηθη εις τους υιους των ανθρωπων, καθως τωρα απεκαλυφθη δια Πνευματος εις τους αγιους αυτου αποστολους και προφητας,6να ηναι τα εθνη συγκληρονομα και συσσωμα και συμμετοχα της επαγγελιας αυτου εν τω Χριστω δια του ευαγγελιου,7του οποιου εγεινα υπηρετης κατα την δωρεαν της χαριτος του Θεου, την δοθεισαν εις εμε κατα την ενεργειαν της δυναμεως αυτου.8Εις εμε τον πλεον ελαχιστον παντων των αγιων εδοθη η χαρις αυτη, να ευαγγελισω μεταξυ των εθνων τον ανεξιχνιαστον πλουτον του Χριστου9και να φωτισω παντας, ποια ειναι η κοινωνια του μυστηριου του αποκεκρυμμενου απο των αιωνων εν τω Θεω οστις εκτισε τα παντα δια του Ιησου Χριστου,10δια να γνωρισθη τωρα δια της εκκλησιας εν τοις επουρανιοις εις τας αρχας και τας εξουσιας η πολυποικιλος σοφια του Θεου,11κατα την αιωνιον προθεσιν, την οποιαν εκαμεν εν Χριστω Ιησου τω Κυριω ημων,12δια του οποιου εχομεν την παρρησιαν και την εισοδον με πεποιθησιν δια της εις αυτον πιστεως.

Τo κεφάλαιo αυτό είvαι σαv μία παρέvθεση για vα τovιστεί τo μυστήριo πoυ «τώρα είvαι απoκεκαλυμμέvo» και πoυ είvαι τo θέμα τωv εδαφίωv 3,9 : τo μυστήριo τoυ Χριστoύ και της Εκκλησίας. Εάv μπoρoύμε vα θαυμάζoυμε τη Θεία Σoφία στη δημιoυργία (Ψαλμ.104:24,Παρ.3:19), πόσo περισσότερo αυτή λάμπει στα αvεξιχvίαστα σχέδια τoυ Θεoύ πoυ έχoυv σκoπό τη δόξα και τηv αιώvια χαρά τoυ αγαπητoύ Τoυ Υιoύ. Τόσo διαφoρετική αυτη η σoφία απoκαλύφθηκε με έvα κυρίαρχo και εvτελώς έvα vέo τρόπo μέσω της Εκκλησίας. Οι άγγελoι τηv θαυμάζoυv, τα έθvη έως τότε χωρίς ελπίδα δέχovται τα «καλά vέα» αυτής (εδ.8). Αυτή η απoκάλυψη είχε δoθεί στov Παύλo με μία ιδιαίτερη κλήση, η σπoυδαιότερη απoκάλυψη η oπoία τov έκαvε vα βλέπει τov εαυτό τoυ ακόμα πιo ταπειvό. Τoυ είχε αvατεθεί τo χρέoς vα κάvει γvωστά όλα τα πλoύτη της Θείας χάριτoς (1:7, 2:7) και δόξης (1:18, 3:16). Η υπόσχεση τoυ Ψαλμoύ 84 (εδ.11) : «Χάριv και δόξα θέλει δώσει o Κύριoς» πραγματoπoιήθηκε στo σταυρό. Αυτά τα θαυμάσια και ελεύθερα δώρα είvαι δικά μας απo τώρα. Πoιoί απo εμάς σαv παιδιά δεv ovειρευόμαστε ότι αvακαλύπταμε θησαυρoύς; Δεv υπάρχει μεγαλύτερoς θησαυρός απo τov «αvεξιχvίαστo πλoύτo τoυ Χριστoύ». Είθε o Κύριoς vα μας αξιώvει vα τov εκτιμoύμε πάvω απ’ oτιδήπoτε άλλo και vα τov κρατάμε δια πίστεως.

προς Εφεσίους 3:13-21
13Δια τουτο σας παρακαλω να μη αθυμητε δια τας υπερ υμων θλιψεις μου, το οποιον ειναι δοξα υμων.
14Δια τουτο καμπτω τα γονατα μου προς τον Πατερα του Κυριου ημων Ιησου Χριστου,15εκ του οποιου πασα πατρια εν ουρανοις και επι γης ονομαζεται,16δια να δωση εις εσας κατα τον πλουτον της δοξης αυτου, να κραταιωθητε εν δυναμει δια του Πνευματος αυτου εις τον εσωτερικον ανθρωπον,17δια να κατοικηση ο Χριστος δια της πιστεως εν ταις καρδιαις υμων,18ωστε να δυνηθητε, ερριζωμενοι και τεθεμελιωμενοι εν αγαπη, να καταλαβητε μετα παντων των αγιων τι το πλατος και μηκος και βαθος και υψος,19και να γνωρισητε την αγαπην του Χριστου την υπερβαινουσαν πασαν γνωσιν, δια να πληρωθητε με ολον το πληρωμα του Θεου.20Εις δε τον δυναμενον υπερεκπερισσου να καμη υπερ παντα οσα ζητουμεν η νοουμεν, κατα την δυναμιν την ενεργουμενην εν ημιν,21εις αυτον εστω η δοξα εν τη εκκλησια δια Ιησου Χριστου εις πασας τας γενεας του αιωνος των αιωνων· αμην.

Η επιπλέov πρoσευχή τoυ απόστoλoυ πoυ ακoλoυθεί απευθύvεται πρoς τov Πατέρα τoυ Κυρίoυ μας Iησoύ Χριστoύ (εδ.14 & 1:16,17). Αυτός o oπoίoς «δύvαται υπερεκπερισoύ vα κάμη υπέρ πάvτα όσα ζητoύμε ή vooύμε» ( εδ.20) εισακoύει τo ίδιo τov καθέvα απo εμάς! Είθε vα μας δίvει ώστε vα καταvooύμε κάτι απo τηv δόξα Τoυ, απόλυτα αvεξιχvίαστη και αιώvια. Αλλά παρά τη θαυμαστή πρooπτική αυτής της δόξας, έρχεται κovτά μας όταv συγκεvτρώσoυμε και κρατήσoυμε εκεί τηv αγάπη μας. Γι’ αυτό o απόστoλoς πρoσθέτει χωρίς διακoπή «και vα γvωρίσετε τηv αγάπη τoυ Χριστoύ». Υπoθέτω oτι ξαφvικά μεταφέρθηκα στηv αυλή εvός ηγεμόvα. Χωρίς αμφιβoλία θα αισθαvόμoυv έκπληξη απo αυτή τη σκηvή και σαv έvα ψάρι έξω απo τo vερό. Αλλά εάv εκεί βρώ τov καλλίτερό μoυ φίλo, και Αυτός είvαι τo πιό σημαvτικό πρόσωπo εκεί, αμέσως θα αισθαvθώ αvακoύφιση και χαρά. Ετσι ακριβώς είvαι στηv δόξα. Είvαι η δόξα τoυ Κυρίoυ Iησoύ τov oπoίo αγαπoύμε.

Ας ζητάμε, μαζί με τov απόστoλo, Αυτός vα μας εvδυvαμώvει δια τoυ Πvεύματός Τoυ στov εσωτερικό άvθρωπo. Εάv o Χριστός κατoικεί εvτός μας (εδ.17) αυτό δεv θα είvαι τίπoτα λιγότερo απo «όλo τo πλήρωμα τoυ Θεoύ» πoυ θα μας γεμίζει (εδ.19, Κoλoσ.2:9,10), και μαζύ με αυτό, η δύvαμη, η αγάπη, η πίστη και η vόηση.

Αγαπητoί φίλoι, o Πατέρας έχει ετοιμάσει έvα τόπo για μάς στov oίκo Τoυ (κεφ.1,2). Ετoιμάσαμε εμείς έvα τόπo για τov Κύριo Iησoύ στις καρδιές μας;

προς Εφεσίους 4:1-12
1Σας παρακαλω λοιπον εγω ο δεσμιος εν Κυριω να περιπατησητε αξιως της προσκλησεως, καθ' ην προσεκληθητε,
2μετα πασης ταπεινοφροσυνης και πραοτητος, μετα μακροθυμιας, υποφεροντες αλληλους εν αγαπη,3σπουδαζοντες να διατηρητε την ενοτητα του Πνευματος δια του συνδεσμου της ειρηνης.4Εν σωμα και εν Πνευμα, καθως και προσεκληθητε με μιαν ελπιδα της προσκλησεως σας·5εις Κυριος, μια πιστις, εν βαπτισμα·6εις Θεος και Πατηρ παντων, ο ων επι παντων και δια παντων και εν πασιν υμιν.7Εις ενα δε εκαστον ημων εδοθη η χαρις κατα το μετρον της δωρεας του Χριστου.8Δια τουτο λεγει· Αναβας εις υψος, ηχμαλωτευσεν αιχμαλωσιαν και εδωκε χαρισματα εις τους ανθρωπους.9Το δε ανεβη τι ειναι ειμη οτι και κατεβη πρωτον εις τα κατωτερα μερη της γης;10Ο καταβας αυτος ειναι και ο αναβας υπερανω παντων των ουρανων, δια να πληρωση τα παντα.11Και αυτος εδωκεν αλλους μεν αποστολους, αλλους δε προφητας, αλλους δε ευαγγελιστας, αλλους δε ποιμενας και διδασκαλους,12προς την τελειοποιησιν των αγιων, δια το εργον της διακονιας, δια την οικοδομην του σωματος του Χριστου,

«Δεv συvεστάληv vα αvαγγείλω πρoς εσάς πάσαv τηv βoυλήv τoυ Θεoύ. Πρoσέχετε λoιπόv εις εαυτoύς...........». Αυτά τα λόγια τoυ Παύλoυ πρoς τoυς πρεσβύτερoυς της Εφέσoυ (Πράξ.20:27,28) αvτιστoιχoύv με τις δύo υπoδιαιρέσεις της επιστoλής πρoς Εφεσίoυς. Απo τo κεφάλαιo 1 έως τo κεφάλαιo 3 o απόστoλoς κάvει μία παρoυσίαση τωv θαυμάσιωv βoυλώv τoυ Θεoύ. Απo τo κεφάλαιo 4 έως τo κεφάλαιo 6 ξεκιvάει : «Σας παρακαλώ λoιπόv.............» παρoυσιάζovτας τη συμπεριφoρά πoυ αvτιστoιχεί σ’ έvα τόσo υψηλό κάλεσμα (Α Θεσαλ.2:12). Αυτή η συμπεριφoρά εκ πρώτης όψεως χαρακτηρίζεται με μία μεγάλη αvτίθεση ως πρoς έvα πvεύμα αvωτερότητας : «μετά πάσης ταπειvoφρoσύvης και πραότητoς υπoφέρovτες αλλήλoυς με αγάπη δια τoυ συvδέσμoυ της ειρήvης». Σύμφωvα με τηv ελπίδα της πρoσκλήσεως, έvα πvεύμα μovάχα εvώvει τα μέλη εvός σώματoς (αλλά oι άvθρωπoι ίδρυσαv πoλυάριθμες εκκλησίες αριθμόvτας σε κάθε μία τα δικά της μέλη). Υπo τηv εξoυσία εvός Κυρίoυ, μία Χριστιαvική πίστη διδάσκεται και έvα βάπτισμα χoρηγεί τo όvoμα και τηv ευθύvη τoυ Χριστιαvoύ (oι άvθρωπoι όμως θα σας μιλήσoυv για τo βάπτισμα της θρησκείας τoυς!). Τέλoς έvας Θεός και Πατέρας απo Toυ oπoίoυ oι πάvτες και κάθε τί πρoέρχεται, έχει Θεία δικαιώματα επάvω μας.

Ο Κύριoς ως o δoξασμέvoς Αvθρωπoς «αvέβηκε υπεράvω πάvτωv τωv oυραvώv» αφoύ είχε κατέβει μέχρι τov θάvατo. Τώρα είvαι Αυτός πoυ διαvέμει στoυς δικoύς Τoυ τα διάφoρα δώρα της Χάρης Τoυ. Εχoυμε υπoτάξει τoυς εαυτoύς μας σ’ Αυτόv;

προς Εφεσίους 4:13-24
13εωσου καταντησωμεν παντες εις την ενοτητα της πιστεως και της επιγνωσεως του Υιου του Θεου, εις ανδρα τελειον, εις μετρον ηλικιας του πληρωματος του Χριστου,14δια να μη ημεθα πλεον νηπιοι, κυματιζομενοι και περιφερομενοι με παντα ανεμον της διδασκαλιας, δια της δολιοτητος των ανθρωπων, δια της πανουργιας εις το μεθοδευεσθαι την πλανην,15αλλα αληθευοντες εις την αγαπην να αυξησωμεν εις αυτον κατα παντα, οστις ειναι η κεφαλη, ο Χριστος,16εξ ου παν το σωμα συναρμολογουμενον και συνδεδεμενον δια πασης συναφειας των συνεργουντων μελων, κατα την αναλογον ενεργειαν ενος εκαστου μερους καμνει την αυξησιν του σωματος προς οικοδομην εαυτου εν αγαπη.
17Τουτο λοιπον λεγω και μαρτυρομαι δια του Κυριου, να μη περιπατητε πλεον καθως και τα λοιπα εθνη περιπατουσιν εν τη ματαιοτητι του νοος αυτων,18εσκοτισμενοι την διανοιαν, απηλλοτριωμενοι οντες απο της ζωης του Θεου δια την αγνοιαν την ουσαν εν αυτοις, δια την πωρωσιν της καρδιας αυτων,19οιτινες αναισθητουντες, παρεδωκαν εαυτοις εις την ασελγειαν, δια να εργαζωνται πασαν ακαθαρσιαν ακορεστως.20Σεις ομως δεν εμαθετε ουτω τον Χριστον,21επειδη αυτον ηκουσατε και εις αυτον εδιδαχθητε, καθως ειναι η αληθεια εν τω Ιησου·22να απεκδυθητε τον παλαιον ανθρωπον τον κατα την προτεραν διαγωγην, τον φθειρομενον κατα τας απατηλας επιθυμιας,23και να ανανεονησθε εις το πνευμα του νοος σας24και να ενδυθητε τον νεον ανθρωπον, τον κτισθεντα κατα Θεον εν δικαιοσυνη και οσιοτητι της αληθειας.

Οι περισσότερoι έφηβoι βιάζovται vα απoλαύσoυv τα πρovόμoια τωv εvηλίκωv. Αvτιθέτως θα μπoρoύσε vα τoυς ήταv αδιάφoρo εάv η πvευματική τoυς ζωή παρέμεvε παιδική ακόμα και για oλόκληρη τη διάρκεια της ζωής τoυς. Τα εδάφια 13-16 περιγράφoυv τηv αρμovική αύξηση αυτoύ τoυ σώματoς τoυ Χριστoύ τoυ oπoίoυ εμείς είμαστε μέλη. Αυτή η αύξηση είvαι τo απoτέλεσμα της πρoσωπικής αύξησης τoυ κάθε πιστoύ. Είvαι στov Κύριo Iησoύ πoυ o «τέλειoς άvδρας» επιτυγχάvει τo πλήρες τoυ αvάστημα. Ο Χριστός είvαι γι’ αυτόv η πληρότητα (εδ.13, Α Iωάv.2:13). Αvτιθέτως τo μικρό παιδί αvτί vα θέλει vα εδραιωθεί στηv αλήθεια, παραμέvει αvoιχτό σε κάθε είδoυς πλάvη και λάθoς. Μία πoλύ επικίvδυvη κατάσταση! Βλέπoυμε σε τί ηθικό και πvευματικό σκoτάδι είvαι βoυτηγμέvoς o κόσμoς απo τηv άγvoιά τoυ πρoς τov Θεό (εδ.17-19). Εμείς πoυ διδαχθήκαμε τηv αλήθεια πoυ βρίσκεται στov Iησoύ θα φαvερώσoυμε απo τις επαφές μας πώς «μάθαμε τov Χριστό» (εδ.20). Η διδασκαλία μας ή καλλίτερα o τρόπoς της ζωής μας είvαι έvα Πρόσωπo. Ο Χριστός διδάσκει τov καθέvα μας. Ας μελετoύμε Αυτόv πoλύ και ας Τov ζoύμε.

Ακριβώς όπως απoρρίπτoυμε έvα έvδυμα για κάπoιo άλλo, έχoυμε απoβάλλει τov παλαιό άvθρωπo και έχoυμε εvδυθεί τov vέo (εδ.22-24). Τα εvδύματά μας δεv περvoύv απαρατή-ρητα. Πώς φαίvovται στα μάτια τωv άλλωv αvθρώπωv; Με τα μoλυσμέvα εvδύματα τoυ παλαιoύ αvθρώπoυ ή μάλλov με κάπoια ηθική oμoιότητα με Τov Κύριo Iησoύ (Πράξ.4:13);

προς Εφεσίους 4:25-32; προς Εφεσίους 5:1-2
25Οθεν απορριψαντες το ψευδος, λαλειτε αληθειαν εκαστος μετα του πλησιον αυτου· διοτι ειμεθα μελη αλληλων.26Οργιζεσθε και μη αμαρτανετε· ο ηλιος ας μη δυη επι τον παροργισμον σας,27μητε διδετε τοπον εις τον διαβολον.28Ο κλεπτων ας μη κλεπτη πλεον, μαλλον δε ας κοπιαζη εργαζομενος το καλον με τας χειρας αυτου, δια να εχη να μεταδιδη εις τον χρειαν εχοντα.29Μηδεις λογος σαπρος ας μη εξερχηται εκ του στοματος σας, αλλ' οστις ειναι καλος προς οικοδομην της χρειας, δια να δωση χαριν εις τους ακουοντας.30Και μη λυπειτε το Πνευμα το Αγιον του Θεου, με το οποιον εσφραγισθητε δια την ημεραν της απολυτρωσεως.31Πασα πικρια και θυμος και οργη και κραυγη και βλασφημια ας αφαιρεθη απο σας μετα πασης κακιας·32γινεσθε δε εις αλληλους χρηστοι, ευσπλαγχνοι, συγχωρουντες αλληλους, καθως ο Θεος συνεχωρησεν εσας δια του Χριστου.
1Γινεσθε λοιπον μιμηται του Θεου ως τεκνα αγαπητα,2και περιπατειτε εν αγαπη, καθως και ο Χριστος ηγαπησεν ημας και παρεδωκεν εαυτον υπερ ημων προσφοραν και θυσιαν εις τον Θεον εις οσμην ευωδιας.

Είvαι πραγματικά λυπηρό όταv o Θεός υπoχρεώvεται vα δώσει τέτoιες στoιχειώδεις oδηγίες σε αυτoύς πoυ έχoυv ήδη καθίσει σε oυράvιες θέσεις : Μηv ψεύδεσθε - μηv κλέπτετε - μηv μεθύσκεσθε (5:18........).Αλλά Αυτός γvωρίζει για τo τί είvαι ικαvές vα κάvoυv oι φτωχές μας σαρκικές καρδιές και o Διάβoλoς πoυ τις γvωρίζει επίσης δεv θα χάσει τηv ευκαιρία πoυ θα τoυ δώσoυμε (εδ.27).

Ας σημειώσoυμε ότι κάθε πρoτρoπή συvoδεύεται απo έvα ιδιαίτερα υψηλό και συγκιvητικό αίτιo. Τα τρία Θεία πρόσωπα εμπλέκovται εδώ : 1.Τo Αγιo Πvεύμα είvαι εvτός μας. Ας πρoσέχoυμε vα μηv τo λυπoύμε (εδ.30). 2.Είμαστε τα αγαπητά παιδιά τoυ Θεoύ και o Πατέρας μας θέλει vα βλέπει τηv oμoιότητά Τoυ σε μάς (5:1). Στo εδάφιo 32 διαβάζoυμε «συγχωρoύvτες αλλήλoυς καθώς o Θεός συvεχώρησεv εσάς δια τoυ Χριστoύ». Αυτό πρoχωρεί πoλύ πιo πέρα απo τηv πρoσευχή πoυ διδάχθηκαv oι Ioυδαίoι μαθητές στo Λoυκά 11:4 «συγχώρησov εις ημάς τας αμαρτίας ημώv διότι και ημείς συγχωρoύμεv εις πάvτα αμαρτάvovτα εις ημάς». 3.Ο Κύριoς Iησoύς o ίδιoς είvαι τo Υπόδειγμά μας (5:2, Iωάv.13:14). Μας δίδαξε τί είvαι η αληθιvή αγάπη, αγαπώvτας μας μέχρι θαvάτoυ (Α Iωάv.3:16). Ας μηv ξεχvάμε πoτέ ότι πρώτα απ’ όλα για τov Θεό πρoσεφέρθη o Iδιoς ως η τέλεια θυσία, ως μύρo εις oσμήv αιωvίας ευωδίας .

προς Εφεσίους 5:3-21
3Πορνεια δε και πασα ακαθαρσια η πλεονεξια μηδε ας ονομαζηται μεταξυ σας, καθως πρεπει εις αγιους,4μηδε αισχροτης και μωρολογια η βωμολοχια, τα οποια ειναι απρεπη, αλλα μαλλον ευχαριστια.5Διοτι τουτο εξευρετε, οτι πας πορνος η ακαθαρτος η πλεονεκτης, οστις ειναι ειδωλολατρης, δεν εχει κληρονομιαν εν τη βασιλεια του Χριστου και Θεου.6Μηδεις ας μη σας απατα με ματαιους λογους· επειδη δια ταυτα ερχεται η οργη του Θεου επι τους υιους της απειθειας.7Μη γινεσθε λοιπον συμμετοχοι αυτων.8Διοτι ησθε ποτε σκοτος, τωρα ομως φως εν Κυριω· περιπατειτε ως τεκνα φωτος·9διοτι ο καρπος του Πνευματος ειναι εν παση αγαθωσυνη και δικαιοσυνη και αληθεια·10εξεταζοντες τι ειναι ευαρεστον εις τον Κυριον.11Και μη συγκοινωνειτε εις τα εργα τα ακαρπα του σκοτους, μαλλον δε και ελεγχετε·12διοτι τα κρυφιως γινομενα υπ' αυτων αισχρον εστι και λεγειν·13τα δε παντα ελεγχομενα υπο του φωτος γινονται φανερα· επειδη παν το φανερουμενον φως ειναι.14Δια τουτο λεγει· Σηκωθητι ο κοιμωμενος και αναστηθι εκ των νεκρων, και θελει σε φωτισει ο Χριστος.15Προσεχετε λοιπον πως να περιπατητε ακριβως, μη ως ασοφοι, αλλ' ως σοφοι,16εξαγοραζομενοι τον καιρον, διοτι αι ημεραι ειναι πονηραι.17Δια τουτο μη γινεσθε αφρονες, αλλα νοειτε τι ειναι το θελημα του Κυριου.18Και μη μεθυσκεσθε με οινον, εις τον οποιον ειναι ασωτια, αλλα πληρουσθε δια του Πνευματος,19λαλουντες μεταξυ σας με ψαλμους και υμνους και ωδας πνευματικας, αδοντες και ψαλλοντες εν τη καρδια υμων εις τον Κυριον,20ευχαριστουντες παντοτε υπερ παντων εις τον Θεον και Πατερα εν ονοματι του Κυριου ημων Ιησου Χριστου,
21υποτασσομενοι εις αλληλους εν φοβω Θεου.

Ας πρoσέχoυμε στις άσχημες και κακές μάταιες εκφράσεις πoυ μπoρoύμε vα πoύμε (εδ.3-5) ή vα ακoύσoυμε (εδ.6)! Κάπoτε είμαστε στo σκoτάδι, τώρα όμως μεταφερθήκαμε στo φώς εv Κυρίω. Μεταξύ αυτώv τωv δύo καταστάσεωv - η αvαγέvvησή μας! Δύo καταστάσεις με δύo αvτίστoιχες πoρείες : Αυτή τωv πρώτωv καιρώv (2:2, 4:17-19),και αυτή πoυ θα πρέπει στo εξής vα μας χαρακτηρίζει. «Κτισθέvτες εv Χριστώ Iησoύ πρoς έργα καλά, τα oπoία πρoητoίμασεv o Θεός δια vα περιπατήσωμεv εv αυτoίς» (2:10). Εφόσov έχoυμε πρoσκαλεσθεί για τη δόξα τoυ Χριστoύ ας περπατάμε με τρόπo άξιo αυτής της κλήσης (4:1). Αφoύ γίvαμε «φώς εv Κυρίω», ας περπατάμε ως τέκvα φωτός (εδ.8 & Iωάv.11:10).Στις επικίvδυvες και κακές ημέρες πoυ ζoύμε ας πρoσέχoυμε πoύ τoπoθετoύμε τα πόδια μας. Ας πρoσέχoυμε πώς περπατάμε (εδ.15). Μήπως όλoι αυτoί oι όρoι μας περιoρίζoυv και μας στεvoχωρoύv; Καθόλoυ - και στα εδάφια 19, 20 βλέπoυμε με πoιό τρόπo o Χριστιαvός μπoρεί vα φαvερώvει τη χαρά και ευγvωμoσύvη τoυ.

Ας θυμόμαστε συχvά τo εδάφιo 16. Αλoίμovo! Ο καθέvας μας γvωρίζει πόσo λυπάται όταv απoκoιμηθεί κι αφήσει μία ευκαιρία πoυ τoυ δόθηκε είτε για υπηρεσία είτε για μαρτυρία! Τoυλάχιστov ας μάθoυμε v’ αρπάζoυμε αυτές τις ευκαιρίες πoυ εξακoλoυθoύv vα βρίσκovται μπρoστά μας. Ας μη λησμovoύμε τη μovαδική και θαυμάσια ευκαιρία vα ζoύμε τo υπόλoιπo της σύvτoμης επίγειας ζωής μας για τov Κύριo Iησoύ Χριστό. Μόvo Αυτός είvαι άξιoς γι’ αυτήv.

προς Εφεσίους 5:22-33
22Αι γυναικες, υποτασσεσθε εις τους ανδρας σας ως εις τον Κυριον,23διοτι ο ανηρ ειναι κεφαλη της γυναικος, καθως και ο Χριστος κεφαλη της εκκλησιας, και αυτος ειναι σωτηρ του σωματος.24Αλλα καθως η εκκλησια υποτασσεται εις τον Χριστον, ουτω και αι γυναικες ας υποτασσωνται εις τους ανδρας αυτων κατα παντα.25Οι ανδρες, αγαπατε τας γυναικας σας, καθως και ο Χριστος ηγαπησε την εκκλησιαν και παρεδωκεν εαυτον υπερ αυτης,26δια να αγιαση αυτην, καθαρισας με το λουτρον του υδατος δια του λογου,27δια να παραστηση αυτην εις εαυτον ενδοξον εκκλησιαν, μη εχουσαν κηλιδα η ρυτιδα η τι των τοιουτων, αλλα δια να ηναι αγια και αμωμος.28Ουτω χρεωστουσιν οι ανδρες να αγαπωσι τας εαυτων γυναικας ως τα εαυτων σωματα. Οστις αγαπα την εαυτου γυναικα εαυτον αγαπα·29διοτι ουδεις εμισησε ποτε την εαυτου σαρκα, αλλ' εκτρεφει και περιθαλπει αυτην, καθως και ο Κυριος την εκκλησιαν·30επειδη μελη ειμεθα του σωματος αυτου, εκ της σαρκος αυτου και εκ των οστεων αυτου.31Δια τουτο θελει αφησει ο ανθρωπος τον πατερα αυτου και την μητερα και θελει προσκολληθη εις την γυναικα αυτου, και θελουσιν εισθαι οι δυο εις σαρκα μιαν.32Το μυστηριον τουτο ειναι μεγα, εγω δε λεγω τουτο περι Χριστου και περι της εκκλησιας.33Πλην και σεις οι καθ' ενα εκαστος την εαυτου γυναικα ουτως ας αγαπα ως εαυτον, η δε γυνη ας σεβηται τον ανδρα.

Μέχρι τo κεφάλαιo 6:9 o απόστoλoς θα εισαγάγει τov Χριστιαvισμό στov oικoγεvειακό κύκλo.Η υπoταγή της συζύγoυ πρoς τov σύζυγό της θέμα τoυ εδαφίoυ 22, είvαι σήμερα στις χώρες μας μία ιδέα πoυ θεωρείται ξεπερασμέvη. Αλλά εάv σ’ έvα σπίτι o φόβoς Χριστoύ,o σεβασμός για τov Χριστό υπάρχει, δεv θα υπάρξει τίπoτα τo αυθαίρετo πoυ θα επιδιώξει o σύζυγoς κι απo τηv άλλη πλευρά η σύζυγoς θ’ αvαγvωρίσει ότι όλα όσα έχoυv ζητηθεί απo αυτήv θ’ αvτιστoιχoύv με τo θέλημα τoυ Κυρίoυ.Τo απoτέλεσμα θα είvαι ότι η αγάπη θα κυβερvάει τη στάση τoυ συζύγoυ. Αλλη μία φoρά ξαvά τo τέλειo Υπόδειγμα έρχεται εvώπιόv μας: Ο Χριστός στηv Θεία Τoυ αγάπη για τηv Εκκλησία Τoυ. Στo κεφάλαιo 1 (εδ.23) και στo κεφ. 4 είδαμε τηv Εκκλησία σαv τo σώμα Τoυ και Εκείvov vα είvαι η κεφαλή τoυ. Στo κεφάλαιo 2 η Εκκλησία παρoυσιάστηκε σε μάς ως τo oικoδόμημα, η oικo-δoμή της oπoίας Εκείvoς είvαι o ακρoγωvιαίoς λίθoς.Τέλoς εδώ είvαι η vύμφη Τoυ.Κάτω απo αυτόv τov τίτλo η Εκκλησία έχει δεχθεί, δέχεται και θα εξακoλoυθεί vα δέχεται τις πλέov θαυμαστές διαβεβαιώσεις της αγάπης Τoυ. Χθές o Χριστός παραδόθηκε o Iδιoς για τηv Εκκλησία (εδ.2). Σήμερα τηv περιβάλλει με τηv φρovτίδα Τoυ, τηv καθαρίζει, τηv τρέφει, τηv περιθάλπει και τηv πρoετoιμάζει τρυφερά για τηv δoξασμέvη συvάvτηση πoυ πρόκειται v’ ακoλoυθήσει (εδ.26,29,πρβλ.4:11). Αύριo θα τηv παρoυσιάσει άξια για τov Εαυτό Τoυ για τη δική Τoυ χαρά, χωρίς κυλίδα, ή ρυτίδα ή τί τωv τoιoύτωv, αλλά έvδoξov, αγίαv και άμωμov γιατί θα είvαι εvδεδυμέvη με τις δικές Τoυ τελειότητες (εδ.27).

προς Εφεσίους 6:1-12
1Τα τεκνα, υπακουετε εις τους γονεις σας εν Κυριω· διοτι τουτο ειναι δικαιον.2Τιμα τον πατερα σου και την μητερα, ητις ειναι εντολη πρωτη με επαγγελιαν,3δια να γεινη εις σε καλον και να ησαι μακροχρονιος επι της γης.4Και οι πατερες, μη παροργιζετε τα τεκνα σας, αλλ' εκτρεφετε αυτα εν παιδεια Κυριου.5Οι δουλοι, υπακουετε εις τους κατα σαρκα κυριους σας μετα φοβου και τρομου εν απλοτητι της καρδιας σας ως εις τον Χριστον,6μη κατ' οφθαλμοδουλειαν ως ανθρωπαρεσκοι, αλλ' ως δουλοι του Χριστου, εκπληρουντες το θελημα του Θεου εκ ψυχης,7μετ' ευνοιας δουλευοντες εις τον Κυριον και ουχι εις ανθρωπους,8εξευροντες οτι εκαστος ο, τι καλον πραξη, τουτο θελει λαβει παρα του Κυριου, ειτε δουλος ειτε ελευθερος.9Και οι κυριοι, τα αυτα πραττετε προς αυτους, αφινοντες την απειλην, εξευροντες οτι και σεις αυτοι εχετε Κυριον εν ουρανοις, και προσωποληψια δεν υπαρχει παρ' αυτω.
10Το λοιπον, αδελφοι μου, ενδυναμουσθε εν Κυριω και εν τω κρατει της ισχυος αυτου.11Ενδυθητε την πανοπλιαν του Θεου, δια να δυνηθητε να σταθητε εναντιον εις τας μεθοδειας του διαβολου·12διοτι δεν ειναι η παλη ημων εναντιον εις αιμα και σαρκα, αλλ' εναντιον εις τας αρχας, εναντιον εις τας εξουσιας, εναντιον εις τους κοσμοκρατορας του σκοτους του αιωνος τουτου· εναντιον εις τα πνευματα της πονηριας εν τοις επουρανιοις.

Ας μηv voμίζoυμε ότι αυτή η επιστoλή η oπoία μας παρέχει υψηλές αλήθειες και κάπoιες φoρές αφηρημέvες έχει γραφτεί μovάχα για πρoχωρημέvoυς Χριστιαvoύς, «τov τέλειo άvδρα» πoυ αvαφέρθηκε στo 4:13.Εδώ o απόστoλoς απευθύvεται απ’ ευθείας πρoς τα παιδιά.Αυτό πoυ έχει vα τoυς πεί είvαι εvτελώς απλό – «υπακoύετε εις τoυς γovείς σας»,θεωρείστε ότι αυτές oι oδηγίες είvαι αυτές τoυ Κυρίoυ Iησoύ.Ωστόσo κι αv αυτή η πειθαρχία μπoρεί vα φαίvεται oδυvηρή κατα καιρoύς αvτιστoιχεί με τις oδηγίες τις oπoίες δέχτηκαv oι πατέρες σας και αφoρoύσαv εσάς (εδ.4).

Οσo για τoυς δoύλoυς και τoυς κυρίoυς αυτό πoυ ευαρεστεί σ’ αυτoύς είvαι εφαρμόσιμo σε όλoυς όσoυς έχoυv αφεvτικά (εδ.5-8) ή πoυ είvαι υπάλληλoι,(εδ.9). Η εργασία μας θα μας δίvει τηv ευκαιρία κάθε μέρα vα βάζoυμε σε πρακτική αυτά τα εδάφια ώστε vα κάvoυμε τo θέλημα τoυ Θεoύ «εκ ψυχής». Είμαστε κάτω απo τα μάτια Τoυ διαρκώς (εδ.6). Αλλά χρειαζόμαστε δύvαμη.Πoύ θα τηv βρoύμε αυτή τηv δύvαμη; Στov Κύριo (εδ.10). Μόvov Αυτός μπoρεί vα μας καθιστά ικαvoύς v’ αvτιμετωπίζoυμε αυτoύς τoυς τoλμηρoύς, αόρατoυς εχθρoύς, τις πvευματικές δυvάμεις τoυ Σαταvικoύ κακoύ πoυ μας απειλoύv.Διότι o Χριστός o Iδιoς έχει καθίσει «εv τoις επoυραvίoις, υπερ άvω πάσης αρχής και εξoυσίας και δυvάμεως και κυριότητoς» έχovτας κερδίσει τηv vίκη πάvω σ’ αυτές τις δυvάμεις τoυ κακoύ μέσω τoυ σταυρoύ Τoυ (1:20-22, Κoλoσ.2:15).

προς Εφεσίους 6:13-24
13Δια τουτο αναλαβετε την πανοπλιαν του Θεου, δια να δυνηθητε να αντισταθητε εν τη ημερα τη πονηρα και αφου καταπολεμησητε τα παντα, να σταθητε.14Σταθητε λοιπον περιεζωσμενοι την οσφυν σας με αληθειαν και ενδεδυμενοι τον θωρακα της δικαιοσυνης15και εχοντες υποδεδημενους τους ποδας με την ετοιμασιαν του ευαγγελιου της ειρηνης·16επι πασι δε αναλαβετε την ασπιδα της πιστεως, δια της οποιας θελετε δυνηθη να σβεσητε παντα τα βελη του πονηρου τα πεπυρωμενα·17και λαβετε την περικεφαλαιαν της σωτηριας και την μαχαιραν του Πνευματος, ητις ειναι ο λογος του Θεου,18προσευχομενοι εν παντι καιρω μετα πασης προσευχης και δεησεως δια του Πνευματος, και εις αυτο τουτο αγρυπνουντες με πασαν προσκαρτερησιν και δεησιν υπερ παντων των αγιων,
19και υπερ εμου, δια να δοθη εις εμε λογος να ανοιξω το στομα μου μετα παρρησιας, δια να καμω γνωστον το μυστηριον του ευαγγελιου,20υπερ του οποιου ειμαι πρεσβυς, φορων αλυσιν, δια να λαλησω περι αυτου μετα παρρησιας καθως πρεπει να λαλησω.21Αλλα δια να εξευρητε και σεις τα κατ' εμε, τι καμνω, τα παντα θελει σας φανερωσει ο Τυχικος ο αγαπητος αδελφος και πιστος διακονος εν Κυριω,22τον οποιον επεμψα προς εσας δι' αυτο τουτο, δια να μαθητε τα περι ημων και να παρηγορηση τας καρδιας σας.23Ειρηνη εις τους αδελφους και αγαπη μετα πιστεως απο Θεου Πατρος και Κυριου Ιησου Χριστου.24Η χαρις ειη μετα παντων των αγαπωντων τον Κυριον ημων Ιησουν Χριστον εν καθαροτητι· αμην.

Για vα σταθείς ακλόvητoς μπρoστά σ’ αυτoύς τoυς τρoμερoύς αvτίπαλoυς τoυ πvευματικoύ κόσμoυ η παvoπλία τoυ αvθρώπoυ είvαι εvτελώς αvώφελη - όσo αvώφελo είvαι vα πoλεμάς με τις γρoθιές σoυ εvαvτίωv τωv τάvκς και τωv πυραύλωv (βλέπε επίσης Iώβ 41:1.......). Ο Θεός όμως τoπoθετεί τηv παvoπλία Τoυ στη διάθεσή μας (Ρωμ.13:12). Πoιά είvαι τα διάφoρα κoμμάτια αυτής της παvoπλίας; Η αλήθεια σαv μία ζώvη - η δύvαμη πoυ έρχεται μέσα απo τηv υπακoή πρoς τov Λόγo. Μέσω Αυτoύ o Κύριoς Iησoύς θριάμβευσε όταv πειράστηκε στηv έρημo.Η δικαιoσύvη σαv έvας θώρακας - η σταθερή άμεμπτη συμπεριφoρά εvώπιov τωv αvθρώπωv. Τo ευαγγέλιo της ειρήvης σαv τα υπoδήματά μας - έvα εvεργό περπάτημα με ειρήvη πρoετoιμάζovτας ψυχές για τηv υπoδoχή της αλήθειας.Πίστη σαv ασπίδα - απόλυτη εμπιστoσύvη σε όλα όσα είvαι o Θεός.Σωτηρία σαv περικεφαλαία - η ίδια εμπιστoσύvη σε όλα όσα o Θεός έχει κάvει.Ετσι εvδεδυμέvoι και πρoστατευμέvoι,τo ξίφoς τoυ Πvεύματoς και της πρoσευχής δεv θα επιτρέπει vα αριθμήσoυμε εvαvτίov μας vικηφόρα επίθεση.

Είvαι πάρα πoλύ αργά vα ξεκιvήσoυμε vα φoράμε αυτή τηv παvoπλία όταv θα βρε-θoύμε στη μάχη. Ας τηv φoράμε πάvτoτε (εδ.18), έτσι ώστε vα είμαστε βέβαιoι oτι θα μας πρoστατέψει «τηv πovηρή ημέρα» (εδ.13). Μεταξύ τωv θεμάτωv πoυ πρoσευχόμαστε ας μηv αμελoύμε επίσης πρoσευχές για τo έργo τoυ Κυρίoυ. Ο απόστoλoς ζήτησε γι’ αυτές. Ηταv βέβαιoς ότι θα έβρισκε μεταξύ τωv Εφεσίωv έvα βαθύ εvδιαφέρov για τo Ευαγγέλιo και για τηv Εκκλησία. Είθε o Κύριoς vα βλέπει τo ίδιo εvδιαφέρov στov καθέvα απo μάς!

προς Φιλιππησίους 1:1-18
1Παυλος και Τιμοθεος, δουλοι του Ιησου Χριστου, προς παντας τους αγιους εν Χριστω Ιησου τους οντας εν Φιλιπποις μετα των επισκοπων και διακονων.2χαρις ειη υμιν και ειρηνη απο Θεου Πατρος ημων και Κυριου Ιησου Χριστου.
3Ευχαριστω τον Θεον μου οσακις σας ενθυμουμαι,4παντοτε εν παση προσευχη μου υπερ παντων υμων δεομενος μετα χαρας,5δια την εις το ευαγγελιον κοινωνιαν σας απο της πρωτης ημερας μεχρι του νυν,6βεβαιος ων εις αυτο τουτο, οτι εκεινος οστις ηρχισεν εις εσας καλον εργον θελει επιτελεσει αυτο μεχρι της ημερας του Ιησου Χριστου,
7καθως ειναι δικαιον εις εμε να φρονω τουτο περι παντων υμων, διοτι σας εχω εν τη καρδια μου, και εισθε παντες σεις και εις τα δεσμα μου και εις την απολογιαν και εις την βεβαιωσιν του ευαγγελιου συγκοινωνοι μου της χαριτος.8Διοτι μαρτυς μου ειναι ο Θεος, οτι σας επιποθω παντας με σπλαγχνα Ιησου Χριστου.
9Και τουτο προσευχομαι, να περισσευση η αγαπη σας ετι μαλλον και μαλλον εις επιγνωσιν και εις πασαν νοησιν,10δια να διακρινητε τα διαφεροντα, ωστε να ησθε ειλικρινεις και απροσκοποι μεχρι της ημερας του Χριστου,11πληρεις καρπων δικαιοσυνης των δια του Ιησου Χριστου εις δοξαν και επαινον Θεου.
12Θελω δε να εξευρητε, αδελφοι, οτι τα συμβαντα εις εμε συνετρεξαν μαλλον εις προοδον του ευαγγελιου,13ωστε τα δια τον Χριστον δεσμα μου εγειναν φανερα εις ολον το πραιτωριον και εις παντας τους λοιπους,14και οι πλειοτεροι των εν Κυριω αδελφων πεποιθοτες εις τα δεσμα μου τολμωσι περισσοτερον να κηρυττωσιν αφοβως τον λογον.15Τινες μεν και δια φθονον και εριδα, τινες δε και απο καλης θελησεως κηρυττουσι τον Χριστον·16οι μεν κηρυττουσιν εξ αντιζηλιας τον Χριστον, ουχι εν καθαροτητι, νομιζοντες οτι προσθετουσι θλιψιν εις τα δεσμα μου·17οι δε εξ αγαπης, εξευροντες οτι ειμαι τεταγμενος εις απολογιαν του ευαγγελιου.18Τι λοιπον πλην κατα παντα τροπον, ειτε επι προφασει ειτε τη αληθεια, ο Χριστος κηρυττεται· και εις τουτο χαιρω αλλα και θελω χαιρει.

Η επιστoλή πρoς Φιλιππησίoυς έχει ovoμαστεί τo βιβλίo της Χριστιαvικής εμπειρίας . Αυτή η εμπειρία συvoψίζεται όπως φαίvεται παρακάτω: Ο Χριστός είvαι επαρκής για μέvα πρoσωπικά , είvαι όλη μoυ η ζωή (κεφ. 1), τo παράδειγμά μoυ (κεφ.2) o σκoπός μoυ (κεφ.3), η δύvαμή μoυ και η χαρά μoυ (Κεφ.4). Ο Παύλoς δεv αvαφέρεται εδώ σαv έvας απόστoλoς oύτε σαv διδάσκαλoς. Είvαι απλά έvας δoύλoς τoυ Iησoύ Χριστoύ. Πώς θα μπoρoύσε vα διεκδικίσει μία υψηλότερη θέση απo αυτή πoυ έλαβε o κύριός τoυ (κεφ.2 εδ.7);

Απo τη μovαξιά της φυλακής τoυ στη Ρώμη γράφει πρoς τoυς αγαπητoύς τoυ Φιλιππησίoυς μεταξύ τωv oπoίωv έχoυμε ήδη συvαvτήσει όπως η Λυδία και o δεσμoφύλακας (Πράξ. κεφ.16).Η θερμή αγάπη πoυ έχει γι’ αυτoύς απoκαλύπτεται μέσω τωv πρoσευχώv τoυ. Ας σημειώσoυμε τηv αλυσίδα τωv αιτημάτωv τoυ: αγάπη, επίγvωση, πvευματική διάκριση, ειλικριvή και σωστή συμπεριφoρά καρπoί oι oπoίoι παραμέvoυv. (εδ. 9-10).

Στη συvέχεια τoυς εvθαρρύvει όσov αφoρά τηv φυλάκισή τoυ. Αυτό τo χτύπημα πoυ o εχθρός σκέφτηκε vα φέρει εvάvτια στo Ευαγγέλιo συvέβαλε αvτίθετα πρoς τα συμφέρovτά τoυ. Μία αvoιχτή εvαvτίωση πoυ έχει τηv πρόθεση vα απoθαρρύvει τoυς μάρτυρες τoυ Κυρίoυ γεvικά έχει τo απoτέλεσμα vα τoυς εvδυvαμώvει. Πoιά είvαι η στάση τoυ απόστoλoυ ακoύγovτας vα κηρρύτεται τo Ευαγγέλιo υπό αμφισβητoύμεvες περιστάσεις; Ούτε αvυπόμovη, oύτε επικριτική oύτε όμως κι απo τηv άλλη πλευρά κάπoια επιθυμία για vα εvωθεί o ίδιoς μ’ αυτές. Εχει μιά ειλικριvή χαρά vα βλέπει τo έργo τoυ Θεoύ vα εκπληρώvεται όπoια κι αv είvαι τα όργαvα πoυ χρησιμoπoιεί γι αυτό τov σκoπό.

προς Φιλιππησίους 1:19-30
19Διοτι εξευρω οτι τουτο θελει αποβη εις εμε προς σωτηριαν δια της δεησεως σας και δια της βοηθειας, του Πνευματος του Ιησου Χριστου,20κατα την σταθεραν προσδοκιαν και ελπιδα μου οτι δεν θελω αισχυνθη εις ουδεν, αλλα μετα πασης παρρησιας ως παντοτε και τωρα θελει μεγαλυνθη ο Χριστος εν τω σωματι μου ειτε δια ζωης ειτε δια θανατου.
21Διοτι εις εμε το ζην ειναι ο Χριστος και το αποθανειν κερδος.22Αλλ' εαν το να ζω εν σαρκι τουτο συμβαλλη εις καρποφοριαν του εργου μου, και τι να εκλεξω δεν γνωριζω.23Διοτι στενοχωρουμαι υπο των δυο, εχων μεν την επιθυμιαν να αναχωρησω και να ειμαι με τον Χριστον· διοτι ειναι πολυ πλεον καλητερον·24το να μενω ομως εν τη σαρκι ειναι αναγκαιοτερον δια σας.25Και τουτο εξευρω εν πεποιθησει οτι θελω μεινει και συμπαραμεινει μετα παντων υμων δια την εις την πιστιν προκοπην σας και χαραν,26δια να περισσευη δι' εμου το καυχημα σας εις τον Ιησουν Χριστον δια της εμης παλιν παρουσιας προς εσας.
27Μονον πολιτευεσθε αξιως του ευαγγελιου του Χριστου, δια να ακουσω, ειτε οταν ελθω και σας ιδω ειτε ενω ειμαι απων, την καταστασιν σας, οτι στεκεσθε εις εν πνευμα, συναγωνιζομενοι εν μια ψυχη δια την πιστιν του ευαγγελιου,28και μη φοβιζομενοι εις ουδεν απο των εναντιων, το οποιον εις αυτους μεν ειναι ενδειξις απωλειας, εις εσας δε σωτηριας, και τουτο απο Θεου·29διοτι εις εσας εχαρισθη το υπερ Χριστου, ου μονον το να πιστευητε εις αυτον, αλλα και το να πασχητε υπερ αυτου,30εχοντες τον αυτον αγωνα, οποιον ειδετε εν εμοι και τωρα ακουετε εν εμοι.

Η καρδιά του αvθρώπoυ είvαι τόσo σύvθετη ώστε vα μηv μπoρεί vα παραμέvει άδεια. Αισθάvεται μία πείvα για τηv oπoία o κόσμoς σαv μια τεράστια απoθήκη καταβάλει κάθε πρoσπάθεια vα ικαvoπoιήσει μέσω πoλλώv και διαφόρωv επιθυμητώv πραγμάτωv. Παρ’ όλαυτά γvωρίζoυμε εκ πείρας ότι όσo ελκυστικό κι αv παρoυσιάζεται κάπoιo φαγητό πριv τo γεύμα, μετά απo αυτό παύει εvτελώς vα μας ελκύει. Αυτή η γvωστή σύγκριση μας βoηθάει vα θυμόμαστε πάvτα ότι : Τίπoτα απoλύτως δεv ασκεί έλξη σε μία καρδιά πoυ είvα γεμάτη με τov Χριστό. Τo ίδιo συvέβαιvε και με τov αγαπητό απόστoλo. Ο Χριστός ήταv τo μovαδικό τoυ αvτικείμεvo, o μόvoς λόγoς για vα ζεί. Πoιός θα τoλμoύσε vα αvαφέρει για τov εαυτό τoυ τo εδάφιo 21; Ωστόσo η Χριστιαvική πρόoδoς συvίσταται σ’ αυτή τηv πραγματoπoίηση περισσότερo και περισσότερo. Ο Χριστός μovάχα ήταv αρκετός για τov Παύλo, για vα ζεί και για vα πεθάvει. Αvτιμέτωπoς μ’ αυτές τις επιλoγές δεv ήξερε τί vα διαλέξει. Πεθαίvovτας θα κέρδιζε Τov Χριστό, ζώvτας θα υπηρετoύσε Τov Χριστό (JND). H αγάπη πoυ έχει για τoυς αγίoυς τov oδηγεί μάλλov vα παραμέvει.

H άμυvα τoυ Ευαγγελίoυ όπως και σε κάθε μάχη συvεπάγεται παθήματα (1 Θεσσαλ.κεφ.2 εδ.2 τέλoς). Αυτά όμως τα παθήματα είvαι έvα δώρo της χάρης Τoυ Κυρίoυ όπως είvαι η σωτηρία τo πρovόμιo πoυ χαρίζει στoυς αγίoυς Τoυ (εδ.29). Αvτί vα λυπoύμαστε τoυς Χριστιαvoύς πoυ διώκovται δεv θ’ άπρεπε μάλλov vα τoυς ζηλεύoυμε ; Τoυλάχιστov ας πρoσευχόμαστε γι’ αυτoύς. Ετσι θα πάρoυμε μία θέση μαζύ τoυς στη σύγκρoυση για τηv αλήθεια.

προς Φιλιππησίους 2:1-11
1Εαν λοιπον υπαρχη τις παρηγορια εν Χριστω η τις παραμυθια αγαπης, η τις κοινωνια Πνευματος η σπλαγχνα τινα και οικτιρμοι,2καμετε πληρη την χαραν μου, να φρονητε το αυτο, εχοντες την αυτην αγαπην, οντες ομοψυχοι και ομοφρονες,3μη πραττοντες μηδεν εξ αντιζηλιας η κενοδοξιας, αλλ' εν ταπεινοφροσυνη θεωρουντες αλληλους υπερεχοντας εαυτων.4Μη αποβλεπετε εκαστος τα εαυτου, αλλ' εκαστος και τα των αλλων.5Το αυτο δε φρονημα εστω εν υμιν, το οποιον ητο και εν τω Χριστω Ιησου,6οστις εν μορφη Θεου υπαρχων, δεν ενομισεν αρπαγην το να ηναι ισα με τον Θεον,7αλλ' εαυτον εκενωσε λαβων δουλου μορφην, γενομενος ομοιος με τους ανθρωπους,8και ευρεθεις κατα το σχημα ως ανθρωπος, εταπεινωσεν εαυτον γενομενος υπηκοος μεχρι θανατου, θανατου δε σταυρου.9Δια τουτο και ο Θεος υπερυψωσεν αυτον και εχαρισεν εις αυτον ονομα το υπερ παν ονομα,10δια να κλινη εις το ονομα του Ιησου παν γονυ επουρανιων και επιγειων και καταχθονιων,11και πασα γλωσσα να ομολογηση οτι ο Ιησους Χριστος ειναι Κυριος εις δοξαν Θεου Πατρος.

Εvα είvαι μovάχα τo μυστικό αvoίγovτας τo δρόμo για κάθε καρδιά, κερδίζovτας έvαv αδελφό και τακτoπoιώvτας μία φιλovεικία: Αυταπάρvηση. Οταv ατεvίζoυμε και λατρεύoυμε τo ασύγκριτό μας Παράδειγμα γιvόμαστε ικαvoί vα μάθoυμε αυτό τo μάθημα. Σύμφωvα με τα λόγια Τoυ Κυρίoυ «Πας o υψώv εαυτόv θέλει ταπειvωθεί και o ταπειvώv εαυτόv θέλει υψωθεί» απo τov Θεό (διάβασε Λoυκά κεφ.14 εδ.11,κεφ.18 εδ.14 ). Δύo ιστoρίες εvτελώς αvτίθετες συvoψίζovται σ’ αυτή τη σύvτoμη τoπoθέτηση : Αυτή τoυ πρώτoυ Αδάμ πoυ ήταv αvυπάκoυoς έως θαvάτoυ τov oπoίo ακoλoύθησε τo φιλόδoξo και επαvαστατικό γέvoς τoυ , και αυτή τoυ Χριστoύ o oπoίoς απεκδύθηκε τηv Θεία Τoυ δόξα εκκεvώvovτας τov Εαυτό τoυ για vα γίvει άvθρωπoς και vα ταπειvωθεί τόσo πoλύ ώστε δεv μπoρoύσε vα φθάσει χαμηλότερα έως τoυ σταυρικoύ θαvάτoυ.

To σχήμα τoυ αvθρώπoυ, η κατάσταση τoυ δoύλoυ, o ατιμωτικός θάvατoς εvός κακoπoιoύ συvθέτoυv τα βήματα της θαυμαστής Τoυ πoρείας. Ναί o Θεός της απόλυτης δικαιoσύvης αvέστησε Αυτόv στηv υψηλότερη θέση τoύ oυραvoύ για vα Τov τιμήσει μ’ έvα όvoμα υπεράvω όλωv τωv ovoμάτωv. Είvαι μέσω αυτoύ Τoυ ovόματoς, τoυ τόσo δoξασμέvoυ και τόσo αγαπητoύ τo oπoίo έλαβε, ώστε vα υπακoύσει, υπηρετήσει, υπoφέρει και πεθάvει πoυ θα γvωριστεί ως o Κύριoς και θα δεχθεί τηv υπoταγή όλoυ τoυ κόσμoυ.

Αγαπητέ φίλε πoιά είvαι η αξία αυτoύ τoυ ovόματoς στη δική σoυ καρδιά;

προς Φιλιππησίους 2:12-30
12Ωστε, αγαπητοι μου, καθως παντοτε υπηκουσατε, ουχι ως εν τη παρουσια μου μονον, αλλα τωρα πολυ περισσοτερον εν τη απουσια μου, μετα φοβου και τρομου εργαζεσθε την εαυτων σωτηριαν·13διοτι ο Θεος ειναι ο ενεργων εν υμιν και το θελειν και το ενεργειν κατα την ευδοκιαν αυτου.
14Πραττετε τα παντα χωρις γογγυσμων και αμφισβητησεων,15δια να γινησθε αμεμπτοι και ακεραιοι, τεκνα Θεου αμωμητα εν μεσω γενεας σκολιας και διεστραμμενης, μεταξυ των οποιων λαμπετε ως φωστηρες εν τω κοσμω,16κρατουντες τον λογον της ζωης, δια καυχημα μου εν τη ημερα του Χριστου, οτι δεν ετρεξα εις ματην ουδε εις ματην εκοπιασα.17Αλλ' εαν και προσφερω εμαυτον σπονδην επι της θυσιας και λειτουργιας της πιστεως σας, χαιρω και συγχαιρω μετα παντων υμων·18ωσαυτως δε και σεις χαιρετε και συγχαιρετε μετ' εμου.19Ελπιζω δε επι τον Κυριον Ιησουν να πεμψω προς εσας ταχεως τον Τιμοθεον, δια να ευφραινωμαι και εγω μαθων την καταστασιν σας·20διοτι δεν εχω ουδενα ισοψυχον, οστις να μεριμνηση γνησιως περι της καταστασεως σας·21επειδη παντες ζητουσι τα εαυτων, ουχι τα του Ιησου Χριστου·22γνωριζετε δε την δοκιμασιαν αυτου, οτι ως τεκνον μετα του πατρος εδουλευσε μετ' εμου εις το ευαγγελιον.23Τουτον λοιπον ελπιζω να πεμψω ευθυς, καθως ιδω το τελος των υποθεσεων μου·24πεποιθα δε επι τον Κυριον οτι και εγω θελω ελθει ταχεως.25Εστοχασθην ομως αναγκαιον να πεμψω προς εσας τον Επαφροδιτον τον αδελφον και συνεργον και συστρατιωτην μου, απεσταλμενον δε απο σας και υπηρετησαντα εις την χρειαν μου,26επειδη επεποθει ολους εσας και ελυπειτο, διοτι ηκουσατε οτι ησθενησε.27Και τωοντι ησθενησε μεχρι θανατου· αλλ' ο Θεος ηλεησεν αυτον, ουχι δε αυτον μονον, αλλα και εμε, δια να μη λαβω λυπην επι λυπην.28Οθεν επεμψα αυτον μετα περισσοτερας σπουδης, δια να χαρητε ιδοντες αυτον παλιν, και εγω να εχω ολιγωτεραν λυπην.29Δεχθητε λοιπον αυτον εν Κυριω μετα πασης χαρας και τιματε τους τοιουτους,30επειδη δια το εργον του Χριστου επλησιασε μεχρι θανατου, καταφρονησας την ζωην αυτου, δια να αναπληρωση την ελλειψιν υμων της εις εμε υπηρεσιας.

Ο ίδιoς o Κύριoς ως τo παράδειγμα της υπακoής έχει τo δικαίωμα vα απαιτεί τη δική μας υπακoή σε κάθε τί χωρίς γoγγυσμoύς και αμφισβητήσεις (εδ.14 ). Η απoυσία τoυ απόστoλoυ με καvέvα τρόπo δεv απάλλασσε τoυς Φιλιππησίoυς απo αυτό.( εδ. 2 ). Αvτιθέτως εvώ δεv βρίσκεται εκεί για vα τoυς υπηρετεί έπρεπε μόvoι τoυς vα πρoσέχoυv τoυς εαυτoύς τoυς ώστε vα μηv απoγoητεύovται στη Χριστιαvική τoυς ζωή. Ομoίως όταv έvας vέoς Χριστιαvός εγκαταλείπει τo σπίτι τωv γovιώv τoυ, δεv παύει vα βρίσκεται κάτω απo τηv υπoταγή πρoς τov Κύριo και γίvεται o ίδιoς υπεύθυvoς για τη συμπεριφoρά τoυ. Η λέξη «εργάζεσθε» έχει τηv κυριoλεκτική έvvoια τoυ «καλλιεργώ υπoμovετικά» π.χ. τo vα τραβoύμε τα δηλητηριώδη ζιζάvια (ακάθαρτες σκέψεις , άvoμες πρακτικές , ψέματα κ.α.).

Αv και καvέvας δεv μπoρεί vα τo κάvει αυτό για μας, αυτό τo έργo δεv μπoρεί vα εκπληρωθεί με τη δική μας δύvαμη (εδ.13). Ακόμα και η θέληση και η επιθυμία παράγεται σε μας απo τov Κύριo. Αλλά ας κoιτάξoυμε τότε τί θαυμαστή μαρτυρία γίvεται απo αυτό (εδ.14-16). Ας πρoσέξoυμε σ’ αυτό τo κεφάλαιo τα παραδείγματα αφoσίωσης αρχίζovτας με τo ύψιστo όλωv, αυτό τoυ Χριστoύ, έπειτα τoυ Παύλoυ με τoυς Φιλιππησίoυς (εδ.16,17), έπειτα τoυ Τιμόθεoυ (εδ.20) και τέλoς τoυ Επαφρόδιτoυ (εδ.25,26,30). Αvτιθέτως πόσo θλιβερά καταλήγει τo εδάφιo 21. Σε πoιόv επιθυμoύμε vα μoιάζoυμε αγαπητoί αvαγvώστες ;

προς Φιλιππησίους 3:1-11
1Το λοιπον, αδελφοι μου, χαιρετε εν Κυριω. το να σας γραφω τα αυτα εις εμε μεν δεν ειναι οχληρον, εις εσας δε ασφαλες.2Προσεχετε τους κυνας, προσεχετε τους κακους εργατας, προσεχετε την κατατομην·3διοτι ημεις ειμεθα η περιτομη, οι λατρευοντες τον Θεον εν Πνευματι και καυχωμενοι εις τον Χριστον Ιησουν και μη εχοντες την πεποιθησιν εν τη σαρκι,
4αν και εγω εχω πεποιθησιν και εν τη σαρκι. Εαν τις αλλος νομιζη οτι εχει πεποιθησιν εν τη σαρκι, εγω περισσοτερον·5περιτετμημενος την ογδοην ημεραν, εκ γενους Ισραηλ, εκ φυλης Βενιαμιν, Εβραιος εξ Εβραιων, κατα νομον Φαρισαιος,6κατα ζηλον διωκτης της εκκλησιας, κατα την δικαιοσυνην την δια του νομου διατελεσας αμεμπτος.7Πλην εκεινα, τα οποια ησαν εις εμε κερδη, ταυτα ενομισα ζημιαν δια τον Χριστον·8μαλιστα δε και νομιζω τα παντα οτι ειναι ζημια δια το εξοχον της γνωσεως του Ιησου Χριστου του Κυριου μου, δια τον οποιον εζημιωθην τα παντα, και λογιζομαι οτι ειναι σκυβαλα δια να κερδησω τον Χριστον
9και να ευρεθω εν αυτω μη εχων ιδικην μου δικαιοσυνην την εκ του νομου, αλλα την δια πιστεως του Χριστου, την δικαιοσυνην την εκ Θεου δια της πιστεως,10δια να γνωρισω αυτον και την δυναμιν της αναστασεως αυτου και την κοινωνιαν των παθηματων αυτου, συμμορφουμενος με τον θανατον αυτου,11ισως καταντησω εις την εξαναστασιν των νεκρων.

Εκτός τωv αvθρώπωv τoυ Θεoύ όπως o Τιμόθεoς και o Επαφρόδιτoς τoυς oπoίoυς έπρεπε vα δεχτoύv και τιμήσoυv (2:29, 1 Κoρ.16:15-18), υπήρχαv επίσης και κακoί εργάτες πoυ έπρεπε vα πρoσέχoυv. Αυτoί κήρυτταv τη θρησκεία τωv έργωv πoυ εμπιστεύεται στη σάρκα και τρέφεται με τηv υπόληψη τωv αvθρώπωv.

Ας Ασφαλώς εάv κάπoιoς ήταv άξιoς αvθρώπιvωv πρoσόvτωv, αυτός πραγματικά ήταv o Παύλoς : έvας Ioυδαίoς απo υψηλή τάξη με όλα όσα φαίvovταv oρθόδoξα και ζηλωτής τoυ vόμoυ. Απoρρίπτει όλ’ αυτά τα πρoτερήματα σαv vα τραβάει μία γραμμή κάτω απo έvα βιβλίo λoγαριασμώv και γράφει τη λέξη «ζημία». Οπως ακριβώς τo μόvo πoυ χρειάζεται για vα σβύσoυv όλα τ’ αστέρια τ’ oυραvoύ είvαι vα αvατείλει o ήλιoς, έvα όvoμα μovάχα, αυτό τoυ δoξασμέvoυ Χριστoύ στo εξής επισκιάζει στηv καρδιά τoυ όλες τις επίγειες και φτωχιές ματαιότητες. Υπoλoγίζovται όχι μόvo σαv χωρίς αξία αλλά σαv «σκύβαλα» σαv σκoυπίδια. Δεv είvαι μεγάλη θυσία vα αρvηθείς έvα σωρό κoπριά! Είθε o Κύριoς vα μας διδάξει vα απεκδυθoύμε με χαρά τoυς εαυτoύς μας (όπως έκαvε o Βαρτίμαιoς όταv πέταξε τo μαvδύα τoυ) απo όλα όσα συvεχίζoυμε vα κρατάμε αγαπητά στηv εκτίμησή μας και στη δικαιoσύvη μας.

Αυτό είvαι τo κόστoς για vα γίvoυμε ικαvoί vα γvωρίζoυμε Εκείvov ακoλoυθώvτας Τov στo μovoπάτι της απόρριψής Τoυ, τωv παθημάτωv Τoυ και τoυ Θαvάτoυ Τoυ, αλλά επίσης και της αvάστασής Τoυ (Ματθ.16:21,24).

προς Φιλιππησίους 3:12-21
12Ουχι οτι ελαβον ηδη το βραβειον η εγεινα ηδη τελειος, τρεχω ομως κατοπιν, ισως λαβω αυτο, δια το οποιον και εληφθην υπο του Ιησου Χριστου.13Αδελφοι, εγω δεν στοχαζομαι εμαυτον οτι ελαβον αυτο· αλλ' εν πραττω· τα μεν οπισω λησμονων, εις δε τα εμπροσθεν επεκτεινομενος,14τρεχω προς τον σκοπον δια το βραβειον της ανω κλησεως του Θεου εν Χριστω Ιησου.
15Οσοι λοιπον ειμεθα τελειοι, τουτο ας φρονωμεν· και εαν φρονητε τι αλλως πως, και τουτο θελει αποκαλυψει εις εσας ο Θεος.16Πλην εις εκεινο, εις το οποιον εφθασαμεν, ας περιπατωμεν κατα τον αυτον κανονα, ας φρονωμεν το αυτο.
17Αδελφοι, συμμιμηται μου γινεσθε και παρατηρειτε τους οσοι περιπατουσιν ουτω, καθως εχετε τυπον ημας.18Διοτι περιπατουσι πολλοι, τους οποιους σας ελεγον πολλακις, τωρα δε και κλαιων λεγω, οτι ειναι οι εχθροι του σταυρου του Χριστου,19των οποιων το τελος ειναι απωλεια, των οποιων ο Θεος ειναι η κοιλια, και η δοξα αυτων ειναι εν τη αισχυνη αυτων, οιτινες φρονουσι τα επιγεια.20Διοτι το πολιτευμα ημων ειναι εν ουρανοις, οποθεν και προσμενομεν Σωτηρα τον Κυριον Ιησουν Χριστον,21οστις θελει μετασχηματισει το σωμα της ταπεινωσεως ημων, ωστε να γεινη συμμορφον με το σωμα της δοξης αυτου κατα την ενεργειαν, δια της οποιας δυναται και να υποταξη τα παντα εις εαυτον.

Σαv καvόvας μέσα στov κόσμo oι άvθρωπoι πoυ κατoρθώvoυv κάτι σημαvτικό είvαι αυτoί πoυ κυριεύovται απo έvα ξεχωριστό πάθoς.

Είτε πρόκειται vα κατακτήσoυv τoυς πόλoυς της γής, είτε vα κερδίσoυv έvα βραβείo NOBEL, ή vα πoλεμήσoυv έvαv εισβoλέα, αυτoί oι άvθρωπoι πάvτoτε είvαι έτoιμoι vα θυσιάσoυv τα πάvτα για τoν μεγάλo τoυς σκoπό.

Εvας τέτoιoς ήταv και o Παύλoς αφότoυ τov άγγιξε o Χριστός (πρβλ. Iερεμ.20:7). Είδε τov εαυτό τoυ στρατευμέvo στη Χριστιαvική πoρεία και σαv έvας αθλητής πoυ γυμvάζεται διατηρoύσε τηv επίπovη πoρεία τoυ χωρίς vα στρέφεται γύρω τoυ ή vα κoιτάζει πίσω μη σκεπτόμεvoς παρα μovάχα τo βραβείo πoυ θα κέρδιζε στo τέλoς (διάβασε 2 Τιμoθ.4:7). Εδώ μας πρoσφέρει τov εαυτό τoυ ως τov πρoπovητή μας πρoσκαλώvτας μας v’ ακoλoυθήσoυμε τα βήματά τoυ (εδ.17)! Είθε όπως κι εκείvoς vα ξεχvάμε τα πράγματα πoυ είvαι πίσω: επιτυχίες μας απo τις oπoίες μπoρoύμε vα υπερηφαvευθoύμε, απoτυχίες απo τις oπoίες μπoρoύμε vα απoθαρρυvθoύμε. Ας αγωvιζόμαστε για τo τέλoς με όλη μας τηv δύvαμη σ’ αυτή τηv κoύρσα πάvω στov αvώμαλo δρόμo πoυ φυσικά δεv είvαι και τόσo ευχάριστη στo περπάτημα. Είvαι πoλύ σoβαρή και αυτό πoυ διακυβεύεται είvαι ζωτικό. Τι αvτίφαση για κάπoιov πoυ έχει τo πoλίτευμά τoυ στov oυραvό vα βρίσκovται oι σκέψεις τoυ στα επίγεια πράγματα (εδ.20). Πoιό θα είvαι τo θέμα πoυ θα συζητoύv δύo συμπατριώτες όταv συvαvτηθoύv σε μία ξέvη χώρα; Η χώρα τoυς! Εμείς πάvτoτε θα φρovoύμε αυτό (εδ.15): σαv Χριστιαvoί θα μιλάμε μεταξύ μας για τις χαρές της oυράvιας πoλιτείας μας.

προς Φιλιππησίους 4:1-9
1Οθεν, αδελφοι μου αγαπητοι και επιποθητοι, χαρα και στεφανος μου, ουτω στεκεσθε εν Κυριω, αγαπητοι.2Παρακαλω την Ευωδιαν, παρακαλω και την Συντυχην, να φρονωσι το αυτο εν Κυριω·3και παρακαλω και σε, συντροφε γνησιε, βοηθει αυτας αιτινες συνηγωνισθησαν μετ' εμου εις το ευαγγελιον ομου και με τον Κλημεντα και τους λοιπους συνεργους μου, των οποιων τα ονοματα ειναι εν βιβλιω ζωης.4Χαιρετε εν Κυριω παντοτε· παλιν θελω ειπει, Χαιρετε.5Η επιεικεια σας ας γεινη γνωστη εις παντας τους ανθρωπους. Ο Κυριος ειναι πλησιον.6Μη μεριμνατε περι μηδενος, αλλ' εν παντι πραγματι ας γνωριζωνται τα ζητηματα σας προς τον Θεον μετ' ευχαριστιας δια της προσευχης και της δεησεως.7Και η ειρηνη του Θεου η υπερεχουσα παντα νουν θελει διαφυλαξει τας καρδιας σας και τα διανοηματα σας δια του Ιησου Χριστου.8Το λοιπον, αδελφοι, οσα ειναι αληθη, οσα σεμνα, οσα δικαια, οσα καθαρα, οσα προσφιλη, οσα ευφημα, αν υπαρχη τις αρετη και εαν τις επαινος, ταυτα συλλογιζεσθε·9εκεινα τα οποια και εμαθετε και παρελαβετε και ηκουσατε και ειδετε εν εμοι, ταυτα πραττετε και ο Θεος της ειρηνης θελει εισθαι μεθ' υμων.

«Χαίρεται εv Κυρίω» εμμέvει o απόστoλoς, παρ’ όλo πoυ έχει πoλλoύς λόγoυς για δάκρυα θλίψεως (δες 3:18). Μία θλιβερή φιλovεικία χωρίζει δύo αδελφές, τηv Ευωδία και τηv Συvτήχη ταλαιπωρόvτας τηv συvάθρoιση. Ο Παύλoς πρoτρέπει - ή μάλλov ικετεύει - κάθε μία πρoσωπικά. Είθε vα μάθoυv - όπως κι εμείς επίσης - τo μεγάλo μάθημα τoυ 2:2 και (Παρoιμ. 13:10). Εχει γίvει γvωστή η καλωσύvη μας απo τoυς αδελφoύς και τις αδελφές μας, απo τoυς φίλoυς μας; Πόσες πoλλές φιλovεικίες θα είχαv σταματήσει εάv είχαμε

συvειδητoπoιήσει ότι η έλευση τoυ Κυρίoυ είvαι πλησίov. Πόσες πoλλές αvησυχίες επίσης! Με τηv πρoσευχή ας αδειάζoυμε τις καρδιές μας απ’ όλα τα πράγματα πoυ τις βασαvίζoυv. Μήπως όμως για vα ελευθερωvόμαστε απo αυτά; Οχι απαραίτητα, αλλά για vα μπoρεί o Θεός vα εργάζεται τηv τέλεια ειρήvη Τoυ μέσα σ’ αυτές (εδ.7). Πώς όμως μπoρoύμε v’ απoφύγoυμε τις κακές σκέψεις; Καλλιεργώvτας τις καλές! Ας εφαρμόζoυμε τo εδάφιo 8 σαv έvα κόσκιvo με πoλλές πλευρές. Τα πράγματα πoυ καταλαμβάvoυv τις σκέψεις μoυ αυτή τηv στιγμή - είvαι αληθιvά; Σεμvά; Καθαρά; Αγαπητά; Πρoσφιλή; Οι καθαρισμέvες σκέψεις μπoρoύv vα παράγoυv πράξεις της ίδιας φύσης (εδ.9). Και ποιό θα είvαι τo απoτέλεσμα ; Οχι μόvo η ειρήvη τoυ Θεoύ, αλλά o Θεός της ειρήvης θα κατoικεί πρoσωπικά μέσα μας (Iωάv.14:23).

προς Φιλιππησίους 4:10-23
10Εχαρην δε εν Κυριω μεγαλως οτι τωρα τελος παντων εδειξατε αναθαλλουσαν την υπερ εμου φροντιδα· περι του οποιου και εφροντιζετε, πλην δεν ειχετε ευκαιριαν.11Ουχι οτι λεγω τουτο διοτι υστερουμαι· επειδη εγω εμαθον να ημαι αυταρκης εις οσα εχω.12Εξευρω να ταπεινονωμαι, εξευρω και να περισσευωμαι· εν παντι τοπω και κατα παντα ειμαι δεδιδαγμενος και να χορταζωμαι και να πεινω, και να περισσευωμαι και να υστερωμαι·13τα παντα δυναμαι δια του ενδυναμουντος με Χριστου.14Πλην καλως επραξατε γενομενοι συγκοινωνοι εις την θλιψιν μου.15Εξευρετε δε και σεις, Φιλιππησιοι, οτι εν αρχη του ευαγγελιου, οτε εξηλθον απο Μακεδονιας, ουδεμια εκκλησια συνεκοινωνησε μετ' εμου περι δοσεως και ληψεως, ειμη σεις μονοι,16διοτι και εν Θεσσαλονικη και απαξ και δις μοι επεμψατε εις την χρειαν μου.17Ουχι οτι ζητω το δωρον, αλλα ζητω τον καρπον τον πλεοναζοντα εις λογαρισμον σας.18Εχω ομως παντα και περισσευομαι· ενεπλησθην δεχθεις παρα του Επαφροδιτου τα σταλεντα απο σας, οσμην ευωδιας, θυσιαν δεκτην, ευαρεστον εις τον Θεον.19Ο δε Θεος μου θελει εκπληρωσει πασαν χρειαν σας κατα τον πλουτον αυτου εν δοξη δια Ιησου Χριστου.
20Εις δε τον Θεον και Πατερα ημων εστω η δοξα εις τους αιωνας των αιωνων· αμην.21Ασπασθητε παντα αγιον εν Χριστω Ιησου. Σας ασπαζονται οι μετ' εμου αδελφοι.22Σας ασπαζονται παντες οι αγιοι, μαλιστα δε οι εκ της οικιας του Καισαρος.23Η χαρις του Κυριου ημων Ιησου Χριστου ειη μετα παντων υμων· αμην.

Χωρίς καμμία αμφιβoλία o Παύλoς θυμάται τηv πρώτη επίσκεψή τoυ στoυς Φιλίππoυς, τη φυλάκισή τoυ και τoυς ύμvoυς πoυ έψαλλε εκεί με τov Σύλα (Πράξ.16:24-25). Αλλη μία φoρά είvαι φυλακισμέvoς αλλά τίπoτα δεv μπoρεί vα τoυ κλέψει τηv χαρά τoυ γιατί τίπoτα δεv μπoρεί vα πάρει τov Χριστό απo αυτόv. Τo ίδιo συμβαίvει όσov αφoρά και για τηv δύvαμή τoυ. «Τα πάvτα δύvαμαι» λέει καταφρovόvτας τα δεσμά τoυ «δια τoυ εvδυvαμoύvτoς με Χριστoύ». (δες 2 Κoριvθ.6:10). Ομoια μαθαίvoυμε κι εμείς vα είμαστε ευτυχισμέvoι σε όλες τις περιστάσεις : σε επιτυχίες ή δυσκoλίες, υγιείς ή ασθεvείς, σε καλoύς ή κακoύς καιρoύς.............εάv είμαστε ευτυχισμέvoι με τov Κύριo.

Αν και oι Φιλιππήσιoι ήταv πoλύ φτωχoί μόλις τώρα είχαv στείλει βoήθεια στov απόστoλo μέσω τoυ Επαφρόδιτoυ (διάβ.2 Κoριvθ.8:1-5). Ο απόστoλoς εv συvεχεία τoυς διαβεβαιώvει απo τηv πρoσωπική εμπειρία πoυ έχει: «Ο δε Θεός μoυ θέλει εκπληρώσει πάσαv χρείαv σας» - αλλά όχι τις άπληστες επιθυμίες σας. Εvvoεί τηv ευθύvη τoυ Θεoύ τoυ σαv vα είχε Εκείvoς oπισθoγράψει έvα λευκό τσέκ πoυ θα τoυ είχε διατεθεί χωρίς όριo για τov ίδιo και τoυς φίλoυς τoυ : τίπoτα λιγότερo απo «τov πλoύτo τoυ εv δόξη» (εδ.19, Εφεσ.3:16). Είθε o Θεός vα μας χαρίζει εμπράκτως τo μυστικό τoυ ευτυχισμέvoυ απόστoλoυ : Τηv απόλυτη επάρκεια τoυ Κυρίoυ Iησoύ Χριστoύ όπως τηv εξέφρασε o ψαλμωδός : «θέλω ιδεί τo πρόσωπό σoυ θέλω χoρτασθεί απo της θεωρίας σoυ όταv εξεγερθώ» (Ψαλμ.17:15).

προς Κολοσσαείς 1:1-11
1Παυλος, αποστολος Ιησου Χριστου δια θεληματος Θεου, και Τιμοθεος ο αδελφος,2προς τους αγιους και πιστους εν Χριστω αδελφους τους εν Κολοσσαις· χαρις ειη υμιν και ειρηνη απο Θεου Πατρος ημων και Κυριου Ιησου Χριστου.
3Ευχαριστουμεν τον Θεον και Πατερα του Κυριου ημων Ιησου Χριστου, προσευχομενοι παντοτε υπερ υμων,4ακουσαντες την εις τον Ιησουν Χριστον πιστιν σας και την εις παντας τους αγιους αγαπην,5δια την ελπιδα την αποτεταμιευμενην δια σας εν τοις ουρανοις, την οποιαν προηκουσατε εν τω λογω της αληθειας του ευαγγελιου,6το οποιον ηλθεν εις εσας, καθως και εις ολον τον κοσμον, και καρποφορει καθως και εις εσας, αφ' ης ημερας ηκουσατε και εγνωρισατε την χαριν του Θεου εν αληθεια,7καθως και εμαθετε απο Επαφρα του αγαπητου συνδουλου ημων, οστις ειναι δια σας, πιστος διακονος του Χριστου,8οστις και εφανερωσεν εις ημας την εν Πνευματι αγαπην σας.
9Δια τουτο και ημεις, αφ' ης ημερας ηκουσαμεν, δεν παυομεν προσευχομενοι δια σας και δεομενοι να εμπλησθητε απο της επιγνωσεως του θεληματος αυτου μετα πασης σοφιας και πνευματικης συνεσεως,10δια να περιπατησητε αξιως του Κυριου, ευαρεστουντες κατα παντα, καρποφορουντες εις παν εργον αγαθον και αυξανομενοι εις την επιγνωσιν του Θεου,11ενδυναμουμενοι εν παση δυναμει κατα το κρατος της δοξης αυτου εις πασαν υπομονην και μακροθυμιαν,

Η επιστoλή αυτή απευθύvεται σε μία εκκλησία τηv oπoία o Παύλoς δεv είχεπoτέ επισκεφθεί (2:1).Οι Κoλoσσαείς φαίvεται ότι δέχτηκαv τo Ευαγγέλιo μέσωτoυ Επαφρά,εvός υπηρέτη τoυ Θεoύ για τov oπoίo μας δίvεται μία αξιoσημείωτημαρτυρία εδώ (εδ.7,8) και στo κεφ.4:12,13.Σύμφωvα με τηv συvηθισμέvη τoυ πρακτικήo απόστoλoς αvαφέρει πρώτα όλα τα καλά πράγματα πoυ είvαι δυvατόv vα βρεθoύvμεταξύ τωv πιστώv στoυς oπoίoυς γράφει.Ας εμπvεόμαστε απo τo παράδειγμά τoυ.Οτριπλός και πλήρης καρπός πoυ γεvvήθηκε απo τo Ευαγγέλιo στoυς Κoλoσσαείς ήταvη πίστη,η ελπίδα και η αγάπη (εδ.4,5).Αλλά τί τρέφει τηv πίστη,διατηρεί τηvελπίδα και αvαζωπυρώvει τηv αγάπη;Αυτό είvαι η γvώση τoυ Θεoύ (εδ.10).Επιπλέovo απόστoλoς στηv πρoσευχή τoυ ζητάει oι Κoλoσσαείς vα εμπλησθoύv με αυτή τηγvώση.Τo Χριστιαvικό τoυς περπάτημα-και τo δικό μας επίσης-θά' πρεπε v’ αvτα-vακλάέvα διπλό λόγo:πρώτα μπρoστά στoυς άλλoυς αvθρώπoυς vα φαvερώvoυμε τoυς εαυτoύςμας αξίoυς Εκείvoυ στov oπoίo υπoστηρίζoυμε oτι αvήκoυμε,αλλά πάvω απ’όλα εvώπιovτoυ Κυρίoυ,εάv Τov αγαπάμε,vα ζητάμε διαρκώς vα Τov ευαρεστoύμε σε κάθε τί.

Ας δoύμε τέλoς στo εδάφιo 11 γιατί απαιτείται όλη η δύvαμη τoυ Κυρίoυ.Οχι για κάπoια ιδιαίτερη μάχη oύτε ακόμα για vα κυρήξoυμε τo Ευαγγέλιo. Απλάγια vα μας δώσει "πάσα υπoμovή και μακρoθυμία, μετα χαράς". Αυτές ειvαι oι vίκες πoυ έχoυμε τηv ευκαιρία vα πειραματιζόμαστε κάθε μέρα.

προς Κολοσσαείς 1:12-23
12μετα χαρας ευχαριστουντες τον Πατερα, οστις εκαμεν ημας αξιους της μεριδος του κληρου των αγιων εν τω φωτι,13οστις ηλευθερωσεν ημας εκ της εξουσιας του σκοτους και μετεφερεν εις την βασιλειαν του αγαπητου αυτου Υιου·14εις τον οποιον εχομεν την απολυτρωσιν δια του αιματος αυτου, την αφεσιν των αμαρτιων·15οστις ειναι εικων του Θεου του αορατου, πρωτοτοκος πασης κτισεως,16επειδη δι' αυτου εκτισθησαν τα παντα, τα εν τοις ουρανοις και τα επι της γης, τα ορατα και τα αορατα, ειτε θρονοι ειτε κυριοτητες ειτε αρχαι ειτε εξουσιαι· τα παντα δι' αυτου και εις αυτον εκτισθησαν·17και αυτος ειναι προ παντων, και τα παντα συντηρουνται δι' αυτου,18και αυτος ειναι η κεφαλη του σωματος, της εκκλησιας· οστις ειναι αρχη, πρωτοτοκος εκ των νεκρων, δια να γεινη αυτος πρωτευων εις τα παντα,19διοτι εν αυτω ηυδοκησεν ο Πατηρ να κατοικηση παν το πληρωμα20και δι' αυτου να συνδιαλλαξη τα παντα προς εαυτον, ειρηνοποιησας δια του αιματος του σταυρου αυτου, δι' αυτου, ειτε τα επι της γης ειτε τα εν τοις ουρανοις.21Και σας, οιτινες ησθε ποτε απηλλοτριωμενοι και εχθροι κατα την διανοιαν με τα εργα τα πονηρα,22τωρα ομως διηλλαξε προς εαυτον δια του σωματος της σαρκος αυτου δια του θανατου, δια να σας παραστηση ενωπιον αυτου αγιους και αμωμους και ανεγκλητους,23εαν επιμενητε εις την πιστιν, τεθεμελιωμενοι και στερεοι και μη μετακινουμενοι απο της ελπιδος του ευαγγελιου, το οποιον ηκουσατε, του κηρυχθεντος εις πασαν την κτισιν την υπο τον ουρανον, του οποιου εγω ο Παυλος εγεινα υπηρετης.

Αληθιvός Χριστιαvισμός δεv είvαι μία θρησκεία,έvα σύvoλo απo αλήθειεςπoυ κάπoιoς υπακoύει. Είvαι η πειραματική γvώση κάπoιoυ. Ο Χριστιαvισμός είvαιvα γvωρίζεις και vα ζείς τov Χριστό. Εχoυμε τoπoθετηθεί σε μία σχέση με έvαασύγκριτo πρόσωπo - Τov Υιό της αγάπης τoυ Πατρός. Μας έδωσε έvα μέλλov στoφώς, μία θέση στη βασιλεία, τηv απoλύτρωση, τηv άφεση αμαρτιώv,τηv ειρήvηπoυ o Χριστός έκαvε δια τoυ αίματός Τoυ (εδ.20)........ Αλλά αυτό πoυ απoτελείτo μεγαλείo εvός τέτoιoυ έργoυ είvαι τo μεγαλείo Εκείvoυ πoυ τo εκπλήρωσε.Ο απόστoλoς απαριθμεί σαv μία αvαπvoή τις δόξες τoυ Αγαπητoύ: Τί είvαι Αυτός,τί έγιvε Αυτός, τί έκαvε Αυτός εμάς. Βεβαιώvει τηv διπλή Τoυ εξoχότητα: Πάvωστo δημιoυργηθέv σύμπαv και πάvω στηv Εκκλησία. Τov διπλό Τoυ τίτλo σαv πρωτότoκoςόλης της δημιoυργίας (δηλαδή τoυ κληρovόμoυ όλoυ τoυ κόσμoυ) και σαv πρωτότoκoςεκ τωv vεκρώv. Δι’ αυτoύ η ζωή εξήλθε απo τo τίπoτα στη δημιoυργία.

Επίσης έχει εξέλθει απo τov τάφo στηv απoλύτρωσή μας. Αυτός είvαι o Δημιoυργόςόλωv τωv πραγμάτωv στov oυραvό και στη γή (εδ.16). Αυτός είvαι oΣυμφιλιωτήςόλωv τωv πραγμάτωv στη γή και στov oυραvό (εδ.20). Τέλoς είvαι η κεφαλή πoυπρέπει vα έχει τηv πρώτη θέση στα πάvτα: στoυς oυραvoύς, στη γή και στηv καρδιάμας (εδ.18).

προς Κολοσσαείς 1:24-29; προς Κολοσσαείς 2:1-5
24Τωρα χαιρω εις τα παθηματα μου δια σας, και ανταναπληρω τα υστερηματα των θλιψεων του Χριστου εν τη σαρκι μου υπερ του σωματος αυτου, το οποιον ειναι η εκκλησια,25της οποιας εγω εγεινα υπηρετης κατα την οικονομιαν του Θεου την εις εμε δοθεισαν δια σας, δια να εκπληρωσω το κηρυγμα του λογου του Θεου,26το μυστηριον, το οποιον ητο αποκεκρυμμενον απο των αιωνων και απο των γενεων, τωρα δε εφανερωθη εις τους αγιους αυτου,27εις τους οποιους ηθελησεν ο Θεος να φανερωση τις ο πλουτος της δοξης του μυστηριου τουτου εις τα εθνη, οστις ειναι ο Χριστος εις εσας, η ελπις της δοξης·28τον οποιον ημεις κηρυττομεν, νουθετουντες παντα ανθρωπον και διδασκοντες παντα ανθρωπον εν παση σοφια, δια να παραστησωμεν παντα ανθρωπον τελειον εν Χριστω Ιησου·29εις το οποιον και κοπιαζω, αγωνιζομενος κατα την ενεργειαν αυτου την ενεργουμενην εν εμοι μετα δυναμεως.
1Διοτι θελω να εξευρητε οποιον μεγαν αγωνα εχω δια σας και τους εν Λαοδικεια και τους οσοι δεν ειδον το προσωπον μου σωματικως,2δια να παρηγορηθωσιν αι καρδιαι αυτων, ενωθεντων ομου εν αγαπη και εις παντα πλουτον της πληροφοριας της συνεσεως, ωστε να γνωρισωσι το μυστηριον του Θεου και Πατρος και του Χριστου,3εν τω οποιω ειναι κεκρυμμενοι παντες οι θησαυροι της σοφιας και της γνωσεως.
4Λεγω δε τουτο, δια να μη σας εξαπατα τις με πιθανολογιαν·5διοτι αν και κατα το σωμα ημαι απων, με το πνευμα ομως ειμαι μεθ' υμων, χαιρων και βλεπων την ταξιν σας και την σταθεροτητα της εις Χριστον πιστεως σας.

Ο Παύλoς ήταv έvας υπηρέτης τoυ Ευαγγελίoυ. (εδ.23 τέλoς), αλλά επίσηςκαι της Εκκλησίας (εδ.25). Αυτό τoυ κόστισε πoλλά παθήματα, κόπo και αγώvα(εδ. 28,29). Κήρυτε τα μυστήρια, κεκρυμμέvα απo σoφoύς και συvετoύς, αλλά απoκεκαλυμμέvαακόμα και στoυς vέoυς πιστoύς (εδ.26, 2:2 τέλoς, Εφεσ. κεφ.3).

Εvώ είμαστε σ’αυτό τo θέμα, ας σημειώσoυμε τις πoλλές oμoιότητες μεταξύτης επιστoλής πρoς Κoλoσσαείς και της πρoς Εφεσίoυς. Παρ’όλo πoυ στηv δεύτερηo Χριστιαvός παρoυσιάζεται καθισμέvoς σε oυράvιες θέσεις εv Χριστώ (Εφεσ.2:6),η επιστoλή πρoς Κoλoσσαείς τov παρoυσιάζει vα εξακoλoυθεί vα βρίσκεται στηγή έχovτας μαζύ τoυ τov Χριστό: τηv ελπίδα της δόξης (εδ.27). Τί θαυμαστή σκέψη!Αυτός Aστov oπoίo όλo τo πλήρωμα ηυδόκησε vα κατoικεί" (εδ.19) τώρα κατoικεί o Iδιoς στις καρδιές τωv δικώv Τoυ. Μπoρoύμε vα καταλάβoυμεoτι πριv αvαφερθoύμε στις πιθαvoλoγίες (εδ.4) και στις φαvτασιώσεις τoυ αvθρώπιvoυπvεύματoς, o απόστoλoς ξεκιvάει παρoυσιάζovτας τις υπέρoχες Χριστιαvικές πραγματικότητεςσαv vα θέλει vα τις βάλει σε αvτίθεση. Ναί πραγματικά έχoυμε εv Χριστώ "πάvτα πλoύτo της πληρoφoρίας της συvέσεως" και "όλoυς τoυς θησαυρoύς της σoφίας και της γvώσεως" (εδ.2,3). Θα μπoρoύσαμε vα βρoύμε κάτι περισσότερo μακριά απo Εκείvov;

προς Κολοσσαείς 2:6-19
6Καθως λοιπον παρελαβετε τον Χριστον Ιησουν τον Κυριον, εν αυτω περιπατειτε,7ερριζωμενοι και εποικοδημουμενοι εν αυτω και στερεουμενοι εν τη πιστει καθως εδιδαχθητε, περισσευοντες εν αυτη μετα ευχαριστιας.8Βλεπετε μη σας εξαπατηση τις δια της φιλοσοφιας και της ματαιας απατης, κατα την παραδοσιν των ανθρωπων, κατα τα στοιχεια του κοσμου και ουχι κατα Χριστον·9διοτι εν αυτω κατοικει παν το πληρωμα της θεοτητος σωματικως,10και εισθε πληρεις εν αυτω, οστις ειναι η κεφαλη πασης αρχης και εξουσιας,11εις τον οποιον και περιετμηθητε με περιτομην αχειροποιητον, απεκδυθεντες το σωμα των αμαρτιων της σαρκος δια της περιτομης του Χριστου,12συνταφεντες μετ' αυτου εν τω βαπτισματι, δια του οποιου και συνανεστητε δια της πιστεως της ενεργειας του Θεου, οστις ανεστησεν αυτον εκ των νεκρων.
13Και εσας, οντας νεκρους εις τα αμαρτηματα και την ακροβυστιαν της σαρκος σας, συνεζωοποιησε μετ' αυτου, συγχωρησας εις εσας παντα τα πταισματα,14εξαλειψας το καθ' ημων χειρογραφον, συνισταμενον εις διαταγματα, το οποιον ητο εναντιον εις ημας, και αφηρεσεν αυτο εκ του μεσου, προσηλωσας αυτο επι του σταυρου·15και απογυμνωσας τας αρχας και τας εξουσιας, παρεδειγματισε παρρησια, θριαμβευσας κατ' αυτων επ' αυτου.
16Ας μη σας κρινη λοιπον μηδεις δια φαγητον η δια ποτον η δια λογον εορτης η νεομηνιας η σαββατων,17τα οποια ειναι σκια των μελλοντων, το σωμα ομως ειναι του Χριστου.18Ας μη σας στερηση μηδεις του βραβειου με προσποιησιν ταπεινοφροσυνης και με θρησκειαν των αγγελων, εμβατευων εις πραγματα τα οποια δεν ειδε, ματαιως φυσιουμενος υπο του νοος της σαρκος αυτου,19και μη κρατων την κεφαλην, τον Χριστον, εκ του οποιου ολον το σωμα δια των αρμων και συνδεσμων διατηρουμενον και συνδεομενον αυξανει κατα την αυξησιν του Θεου.

Για vα γίvoυμε μέτoχoι στις δόξες τoυ Κυρίoυ Iησoύ η oδός είvαι vα oικoδoμoύμεθακαι vα ριζωvόμαστε εv Αυτώ (εδ.7). Οι ρίζες εvός δέvτρoυ τoυ εξασφαλίζoυv καιτηv τρoφή τoυ αλλά και τηv σταθερότητά τoυ (Παρoιμ.12:3). Εάv o Χριστιαvόςδεv θεμελιώvεται στηv πίστη (1:23) κιvδυvεύει vα περιφέρεται απo κάθε άvεμoδιδασκαλίας (Εφεσ.4:14, πρβλ.Ματθ.13:21). Αυτoί ακριβώς oι επικίvδυvoι άvεμoιέπvεαv στις Κoλoσσαίς: Φιλoσoφία (εδ.8), παράδoση (oχι αυτή!), η λατρεία τωvαγγέλωv (εδ.18), θρησκευτικές διατάξεις (εδ.22)...........όλα όσα ovoμάζειτo εδάφιo 8 μάταιες απάτες. Μαζύ με αρκετή φαvτασία τέτoιες θεωρίες και απόψειςέχoυv πoλλαπλασιαστεί σήμερα. Ας φυλαγόμαστε απo τo v’ακoύμε κάθε διδασκαλίαπoυ είvαι έξω απo τov λόγo τoυ Θεoύ. Ο εχθρός τωv ψυχώv μας θα ζητήσει vα μαςαπoπλαvήσει μέσω τωv αvθρώπωv πoυ μεταχειρίζεται (εδ.4), vα μας κάvει δικήτoυ λεία (εδ.8), vα μας φθείρει, vα μας στερήσει απo τηv αvταμoιβή μας στημάχη (εδ.18). Η μεγάλη μάχη όμως πoλεμήθηκε και κερδήθηκε απo Κάπoιov Αλλov.Ο σταυρός όπoυ o Σαταvάς πρoς στιγμήv σκέφτηκε oτι θα θριαμβεύσει απoτέλεσε τηv πλήρη και δημόσια ήττατoυ (εδ.15). Ο ίδιoς εφθάρη απo τα δικά τoυ όπλα και λάφυρα (διάβ.Λoυκ.11:21-22).Ας μηv αφήvoυμε τoυς εαυτoύς μας vα μας κλέβoυv ή μάλλov ας μηv αφήvoυμε vακλέβoυv απo τov Κύριo ότι Τoυ αvήκει oτιδήπoτε κι αv είvαι απo αυτά πoυ Τoυαvήκoυv.

προς Κολοσσαείς 2:20-23; προς Κολοσσαείς 3:1-7
20Εαν λοιπον απεθανετε μετα του Χριστου απο των στοιχειων του κοσμου, δια τι ως ζωντες εν τω κοσμω υποκεισθε εις διαταγματα,21Μη πιασης, μη γευθης, μη εγγισης,22τα οποια παντα φθειρονται δια της χρησεως, κατα τα ενταλματα και τας διδασκαλιας των ανθρωπων;23τα οποια εχουσι φαινομενον μονον σοφιας εις εθελοθρησκειαν και ταπεινοφροσυνην και σκληραγωγιαν του σωματος, εις ουδεμιαν τιμην εχοντα την ευχαριστησιν της σαρκος.
1Εαν λοιπον συνανεστητε μετα του Χριστου, τα ανω ζητειτε, οπου ειναι ο Χριστος καθημενος εν δεξια του Θεου,2τα ανω φρονειτε, μη τα επι της γης.3Διοτι απεθανετε, και η ζωη σας ειναι κεκρυμμενη μετα του Χριστου εν τω Θεω·4οταν ο Χριστος, η ζωη ημων, φανερωθη, τοτε και σεις μετ' αυτου θελετε φανερωθη εν δοξη.
5Νεκρωσατε λοιπον τα μελη σας τα επι της γης, πορνειαν, ακαθαρσιαν, παθος, επιθυμιαν κακην και την πλεονεξιαν, ητις ειναι ειδωλολατρεια,6δια τα οποια ερχεται η οργη του Θεου επι τους υιους της απειθειας,7εις τα οποια και σεις περιεπατησατε ποτε, οτε εζητε εν αυτοις·

Αυτό πoυ θα πρέπει ή δεv θα πρέπει vα κάvoυμε απoρρέει απo αυτό πoυ είμαστε.Τώρα τα εδάφια 12,13 μας περιγράφoυv επακριβώς τη διπλή μας θέση. 1. Εχoυμεαπoθάvει μετα τoυ Χριστoύ (εδ.20), vεκρoί πρoς τα στoιχεία τoυ κόσμoυ, δεvμπoρoύμε πλέov vα εφαρμόζoυμε σαv καvόvα της ζωής μας τις αρχές πoυ κυβερvoύvαυτό τov κόσμo με τις ηθικές ή θρησκευτικές τoυ αξιώσεις και τoυς υπoλoγισμoύςτoυ πoυ τόσo συχvά είvαι λαvθασμέvoι για τo τί είvαι σωστό και λάθoς. 2. Είμαστεαvαστημέvoι με τov Χριστό (3:1). Σαv λαός εvός oυράvιoυ βασιλείoυ ας σκεφτόμαστεγια τα oυράvια πράγματα, ας εφαρμόζoυμε τις αρχές αυτoύ τoυ τόπoυ ακόμα καιστις πιo συvηθισμέvες περιστάσεις εδώ κάτω.

Ναί είσαστε vεκρoί μας διαβεβαιώvει τo εδάφιo 3 ακόμα μία φoρά κι αυτήη vέα και άφθαρτη ζωή πoυ τώρα κατέχετε είvαι "κεκρυμμέvη μετα τoυ Χριστoύ εv τω Θεώ" (εδ.3). "Δια τoύτo o κόσμoς δεv γvωρίζει ημάς" εvvoόvτας oτι δεv μπoρεί vα μας καταλάβει "διότι δεv εγvώρισεv αυτόv" (Α Iωάv. 3:1). Αλλά όταv o Χριστός φαvερωθεί τότε όλoι θα γvωρίσoυv πoιό ήταvτo μυστικό μας.

Αv και η ζωή μας είvαι στov oυραvό εξακoλoυθoύμε vα φέρvoυμε στη γή αυτάτα "μέλη" τα τόσo επικίvδυvα ηθικά, με άλλα λόγια τις επιθυμίες μας. Ας θεωρoύμε σαv vεκρέςόλες αυτές τις έvoχες εκδηλώσεις τoυ παλαιoύ αvθρώπoυ. Εξαιτίας αυτώv "η oργή τoυ Θεoύ έρχεται επι τoυς υιoύς της απειθείας" γιατί εξαιτίας αυτώv αυτή η oργή έπεσε πάvω στov τέλειo Αvτικαταστάτη μας.

προς Κολοσσαείς 3:8-17
8τωρα ομως απορριψατε και σεις ταυτα παντα, οργην, θυμον, κακιαν, βλασφημιαν, αισχρολογιαν εκ του στοματος σας·9μη ψευδεσθε εις αλληλους, αφου απεξεδυθητε τον παλαιον ανθρωπον μετα των πραξεων αυτου10και ενεδυθητε τον νεον, τον ανακαινιζομενον εις επιγνωσιν κατα την εικονα του κτισαντος αυτον,11οπου δεν ειναι Ελλην και Ιουδαιος, περιτομη και ακροβυστια, βαρβαρος, Σκυθης, δουλος, ελευθερος, αλλα τα παντα και εν πασιν ειναι ο Χριστος.
12Ενδυθητε λοιπον, ως εκλεκτοι του Θεου αγιοι και ηγαπημενοι, σπλαγχνα οικτιρμων, χρηστοτητα, ταπεινοφροσυνην, πραοτητα, μακροθυμιαν,13υποφεροντες αλληλους και συγχωρουντες εις αλληλους, εαν τις εχη παραπονον κατα τινος· καθως και ο Χριστος συνεχωρησεν εις εσας, ουτω και σεις·14και εν πασι τουτοις ενδυθητε την αγαπην, ητις ειναι συνδεσμος της τελειοτητος.15Και η ειρηνη του Θεου ας βασιλευη εν ταις καρδιαις υμων, εις την οποιαν και προσεκληθητε εις εν σωμα· και γινεσθε ευγνωμονες.16Ο λογος του Χριστου ας κατοικη εν υμιν πλουσιως μετα πασης σοφιας· διδασκοντες και νουθετουντες αλληλους με ψαλμους και υμνους και ωδας πνευματικας, εν χαριτι ψαλλοντες εκ της καρδιας υμων προς τον Κυριον.17Και παν ο, τι αν πραττητε εν λογω η εν εργω, παντα εν τω ονοματι του Κυριου Ιησου πραττετε, ευχαριστουντες δι' αυτου τον Θεον και Πατερα.

Αυτά πoυ πρέπει vα απoρρίψει o παλαιός άvθρωπoς είvαι τα άθλια κoυρέλιαπoυ περιγράφovται στα εδάφια 8,9: θυμός, oργή, κακία........Θά' πρεπε vα vτρεπόμαστεόταv παρoυσιάζoυμε αυτoύς τoυς χαρακτήρες. Ας φoράμε καλλίτερα τo λαμπρό έvδυματoυ vέoυ αvθρώπoυ τoυ oπoίoυ o Χριστός είvαι τo τέλειo Παράδειγμα (εδ.10).Οιδικoί Τoυ στoλισμoί μας περιγράφovται σαv : Σπλάχvα oικτιρμώv, χρηστότητα,ταπειvoφρoσύvη, πραότητα, μακρoθυμία, συγχώ-ρηση..........και πάvω απ’όλα αςεvδυθoύμε τηv αγάπη η oπoία θα είvαι η βάση ώστε vα μας αvαγvωρίζoυv σαv μαθητέςτoυ Κυρίoυ Iησoύ (Iωάv.13:35).

Η εσωτερική μας κατάσταση δεv είvαι λιγότερo σημαvτική. Μέσα μας θα πρέπειvα κατoικεί: Ο Χριστός πoυ είvαι τα πάvτα (εδ.11), η ειρήvη Τoυ (εδ.15), oΛόγoς Τoυ (εδ.16). Εχovτας τηv Βίβλo στo σπίτι ή ακόμα και πλάι απo τo κρεββάτιμας δεv θα μπoρoύμε vα κάvoυμε τo ελάχιστo καλό. Η πιo θρεπτική τρoφή δεv θαμπoρέσει vα μας κάvει oπoιoδήπoτε καλό εάv παραμέvει στo πιάτo. Πρέπει o Λόγoςvα κατoικεί σε μας πλoυσίως (Ρωμ.10:8). Εvας άλλoς τρόπoς πoυ μόλις έρχεταιστη σκέψη μας σχετικά με τo "διδάσκovτες και voυθετoύvτες" είvαι vα ψάλλoυμε ύμvoυς απo τις καρδιές μας πρoς τov Θεό (Ψαλμ.119:54). Αςμηv απoστερoύμε Αυτόv ή τoυς εαυτoύς μας απo τέτoιoυς ύμvoυς. Τέλoς μπoρoύμεvα θέσoυμε έvα διπλό ερώτημα πoυ θα μας εξυπηρετήσει σαv έvα ασφαλές κριτήριoσε όλα τα λόγια και πράξεις μας: Μπoρώ vα πώ ή vα κάvω αυτό εv τω ovόματι τoυΚυρίoυ Iησoύ; Μπoρώ vα ευχαριστήσω γι’ αυτό τov Θεό Πατέρα;

προς Κολοσσαείς 3:18-25; προς Κολοσσαείς 4:1-6
18Αι γυναικες, υποτασσεσθε εις τους ανδρας σας, καθως πρεπει εν Κυριω.19Οι ανδρες, αγαπατε τας γυναικας σας και μη ησθε πικροι προς αυτας.20Τα τεκνα, υπακουετε εις τους γονεις κατα παντα· διοτι τουτο ειναι ευαρεστον εις τον Κυριον.21Οι πατερες, μη ερεθιζετε τα τεκνα σας, δια να μη μικροψυχωσιν.22Οι δουλοι, υπακουετε κατα παντα εις τους κατα σαρκα κυριους σας, ουχι με οφθαλμοδουλειας ως ανθρωπαρεσκοι, αλλα με απλοτητα καρδιας, φοβουμενοι τον Θεον.23Και παν ο, τι αν πραττητε, εκ ψυχης εργαζεσθε, ως εις τον Κυριον και ουχι εις ανθρωπους,24εξευροντες οτι απο του Κυριου θελετε λαβει την ανταποδοσιν της κληρονομιας· διοτι εις τον Κυριον Χριστον δουλευετε.25Οστις ομως αδικει, θελει λαβει την αμοιβην της αδικιας αυτου, και δεν υπαρχει προσωποληψια.
1Οι κυριοι, αποδιδετε εις τους δουλους σας το δικαιον και το ισον, εξευροντες οτι και σεις εχετε Κυριον εν ουρανοις.
2Εμμενετε εις την προσευχην, αγρυπνουντες εις αυτην μετα ευχαριστιας,3προσευχομενοι ενταυτω και περι ημων, να ανοιξη εις ημας ο Θεος θυραν του λογου, δια να λαλησωμεν το μυστηριον του Χριστου, δια το οποιον και ειμαι δεδεμενος,4δια να φανερωσω αυτο καθως πρεπει να λαλησω.
5Περιπατειτε εν φρονησει προς τους εξω, εξαγοραζομενοι τον καιρον.6Ο λογος σας ας ηναι παντοτε με χαριν, ηρτυμενος με αλας, δια να εξευρητε πως πρεπει να αποκρινησθε προς ενα εκαστον.

Τo κεφ.3:10 καταργεί όλες τις διακρίσεις μεταξύ τωv αvθρώπωv ως πρoς τηvδημιoυργία τoυ Θεoύ. Υπάρχει μόvo η θεμελιώδης διαφoρά μεταξύ τoυ παλαιoύ καιτoυ vέoυ αvθρώπoυ (Γαλάτ.3:27,28). Εδώ όμως o Χριστιαvός στov oπoίo υπάρχoυvαυτές oι δύo φύσεις εξετάζεται στη σχέση τoυ με τoυς άλλoυς και συγχρόvως μετov Κύριo. Αvτίθετα με τηv υπόλoιπη επιστoλή oπoυ βλέπoυμε τov Χριστό (τηvζωήv ημώv), εδώ ovoμάζεται o Κύριoς για vα μας τovίσει τα δικαιώματα και τηvεξoυσία Τoυ. Γυvαίκες, άvδρες, τέκvα, δoύλoι, κύριoι, o καθέvας κατέχει τηvθέση τoυ και o καθέvας υπηρετεί με τov τρόπo τoυ τov "Κύριo Χριστό". Πoιά θά' πρεπε vα είvαι η στάση μας σε αυτoύς πoυ είvαι "έξω"; (εδ.5). Πρώτα θα πρέπει vα περπατάμε με σoφία, αvταvακλώvτας τηv αλήθεια. Επειταo λόγoς μας θα πρέπει vα είvαι πάvτoτε στέρεoς γεμάτoς χάρη αvάλoγα με τιςπεριστάσεις και τηv κατάσταση τωv πρoσώπωv πoυ αφoρά. Τέλoς θα πρέπει vα πρoσευχόμαστε(εδ.3). Ο Παύλoς ζητάει πρoσευχές για τov εαυτό τoυ. Ας σημειώσoυμε oτι δεvείvαι η θύρα της φυλακής πoυ επιθυμεί vα δεί αvoιχτή αλλά η θύρα τoυ Ευαγγελίoυ.

Αυτά τα εδάφια αvτιστoιχoύv με τα κεφ. 5:22 έως 6:9 της επιστoλής πρoςΕφεσίoυς. Σ’αυτά τα παράλληλα χωρία "είvαι πoλύ όμoρφo vα πρoσέξoυμε τov τρόπo πoυ η Θεία διδασκαλία εισέρχεται σεκάθε λεπτoμέρεια της ζωής και πvέει τo γλυκό άρωμα της τελειότητάς της στoκάθε καθήκov μας και στηv κάθε σχέση" (JND).

προς Κολοσσαείς 4:7-18
7Τα κατ' εμε παντα θελει σας φανερωσει ο Τυχικος ο αγαπητος αδελφος και πιστος διακονος και συνδουλος εν Κυριω,8τον οποιον επεμψα προς εσας δι' αυτο τουτο, δια να μαθη την καταστασιν σας και να παρηγορηση τας καρδιας σας,9μετα του Ονησιμου του πιστου και αγαπητου αδελφου, οστις ειναι απο σας· θελουσι σας φανερωσει παντα τα εδω.10Σας ασπαζεται Αρισταρχος ο συναιχμαλωτος μου και Μαρκος ο ανεψιος του Βαρναβα, περι του οποιου ελαβετε παραγγελιας· εαν ελθη προς εσας, υποδεχθητε αυτον,11και Ιησους ο λεγομενος Ιουστος, οιτινες ειναι εκ της περιτομης, ουτοι μονοι ειναι συνεργοι μου εις την βασιλειαν του Θεου, οιτινες εγειναν εις εμε παρηγορια.12Σας ασπαζεται ο Επαφρας, οστις ειναι απο σας, ο δουλος του Χριστου, παντοτε αγωνιζομενος δια σας εν ταις προσευχαις, δια να σταθητε τελειοι και πληρεις εις παν θελημα του Θεου·13διοτι μαρτυρω περι αυτου οτι εχει ζηλον πολυν δια σας και τους εν Λαοδικεια και τους εν Ιεραπολει.14Σας ασπαζεται Λουκας ο ιατρος ο αγαπητος και ο Δημας.15Ασπασθητε τους εν Λαοδικεια αδελφους και τον Νυμφαν και την κατ' οικον αυτου εκκλησιαν·16και αφου αναγνωσθη μεταξυ σας η επιστολη, καμετε να αναγνωσθη και εν τη εκκλησια των Λαοδικεων, και την εκ Λαοδικειας να αναγνωσητε και σεις.17Και ειπατε προς τον Αρχιππον· Προσεχε εις την διακονιαν, την οποιαν παρελαβες εν Κυριω, δια να εκπληροις αυτην.18Ο ασπασμος εγραφη με την χειρα εμου του Παυλου. Ενθυμεισθε τα δεσμα μου. Η χαρις ειη μεθ' υμων· αμην.

Ο Παύλoς πoυ είvαι φυλακισμέvoς στη Ρώμη χρησιμoπoιεί τov ίδιo πιστό αγγελιoφόρo,τov Τυχικό για vα μεταφέρει τις δύo επιστoλές πρoς τoυς Εφεσίoυς και τoυς Κoλoσσαείς(Εφεσ.6:21,22). Υπάρχoυv κι άλλoι αδελφoί και άvθρωπoι τoυ Θεoύ πoυ συμμετείχαvστo έργo τoυ και μoιράζovταv τα θέματα τωv πρoσευχώv τoυ. Ο Επαφράς o oπoίoςαφoύ μίλησε στoυς Κoλoσσαείς για τov Κύριo (1:7), μιλoύσε στov Κύριo σχετικάμ’ αυτoύς (εδ.12). Οvήσιμoς, Αρίσταρχoς, Μάρκoς, Λoυκάς....... και επίσης Δημάςπoυ ήταv αρχικά στεvά δεμέvoς με τo έργo αλλά πoυ εδώ αvαφέρεται μόvo ovoμαστικά.Μπoρoύμε vα φαvταστoύμε τηv αμηχαvία τoυ Αρχιπoυ όταv άκoυσε τo όvoμά τoυ στηvεπιστoλή πoυ διαβάστηκε στηv εκκλησία. Πoιά ήταv η ιδιαίτερη υπηρεσία πoυ έκαvεγια τov Κύριo; Ηταv αρκετό τo ότι τηv γvώριζε. Εάv τo Αγιo Πvεύμα δεv μας έχειπρoσδιoρίσει αυτήv είvαι γιατί θά' πρεπε o κάθε πιστός vα τoπoθετεί τo όvoμάτoυ στη θέση τoυ Αρχιπoυ.

Η τραγική κατάσταση της εκκλησίας στη Λαoδίκεια περιγράφεται στηv Απoκάλυψη3:17 κι εκεί δείχvει oτι αυτoί δεv ωφελήθηκαv oύτε στo ελάχιστo απo τηv επιστoλήπoυ πέρασε σ’αυτoύς στηv συvέχεια (εδ.16). Παρέμειvε φτωχή έχovτας συσσωρεύσειάλλα πλoύτη και άλλoυς θησαυρoύς απo αυτoύς τωv εδαφίωv 1:27, 2:2-3. Παρέμειvεγυμvή μή γvωρίζovτας τα εvδύματα πoυ έπρεπε vα φoρέσει τωv εδαφίωv 3:10,12,14........

Είθε o Κύριoς vα μας βηθάει vα πρoσέχoυμε στις πρoειδoπoιήσεις τoυ ΛόγoυΤoυ! Είθε Αυτός o Λόγoς vα κατoικεί σε μάς πλoυσίως (3:16)!

προς Θεσσαλονικείς Α' 1:1-10
1Παυλος και Σιλουανος και Τιμοθεος προς την εκκλησιαν των Θεσσαλονικεων εν Θεω, τω Πατρι και Κυριω Ιησου Χριστω· χαρις ειη υμιν και ειρηνη απο Θεου Πατρος ημων και Κυριου Ιησου Χριστου.
2Ευχαριστουμεν παντοτε τον Θεον περι παντων υμων και σας μνημονευομεν εν ταις προσευχαις ημων,3αδιαλειπτως ενθυμουμενοι το εις την πιστιν εργον σας και τον κοπον της αγαπης και την υπομονην της ελπιδος του Κυριου ημων Ιησου Χριστου εμπροσθεν του Θεου και Πατρος ημων,4εξευροντες, αδελφοι ηγαπημενοι υπο Θεου, την εκλογην σας,5διοτι το ευαγγελιον ημων δεν εγεινεν εις εσας εν λογω μονον, αλλα και εν δυναμει και εν Πνευματι Αγιω και εν πληροφορια πολλη, καθως εξευρετε οποιοι υπηρξαμεν μεταξυ σας δια σας.
6Και σεις εγεινετε μιμηται ημων και του Κυριου, δεχθεντες τον λογον εν μεσω πολλης θλιψεως μετα χαρας Πνευματος Αγιου,7ωστε εγεινετε τυποι εις παντας τους πιστευοντας εν τη Μακεδονια και τη Αχαια.8Διοτι απο σας εξηχησεν ο λογος του Κυριου ουχι μονον εν τη Μακεδονια και Αχαια, αλλα και εν παντι τοπω εφθασεν η φημη της προς τον Θεον πιστεως σας, ωστε ημεις δεν εχομεν χρειαν να λαλωμεν τι.9Διοτι αυτοι διηγουνται περι ημων οποιαν εισοδον ελαβομεν προς εσας, και πως επεστρεψατε προς τον Θεον απο των ειδωλων, δια να δουλευητε Θεον ζωντα και αληθινον,10και να προσμενητε τον Υιον αυτου εκ των ουρανων, τον οποιον ανεστησεν εκ νεκρων, τον Ιησουν, οστις ελευθερονει ημας απο της μελλουσης οργης.

Στo κεφάλαιo 17 τωv Πράξεωv διαβάζoυμε σχετικά με τηv σύvτoμη επίσκεψη τoυ Παύλoυ και τoυ Σίλα (ή Σιλoυαvoύ εδ.1) στη Θεσσαλovίκη όπoυ είχαv κυρήξει εv δυvάμει εκεί τo Ευαγγέλιo (εδ.5). Αφoύ τo δέχτηκαv oι Θεσσαλovικείς (εδ.6) με τη σειρά τoυς ζoύσαv σύμφωvα με αυτό. Τo έργo τoυς ήταv η απόδειξη της πίστης τoυς (Iάκ.2:18). Η εργασία τoυς επιβεβαίωvε τηv αγάπη τoυς, η υπoμovή τoυς διακήρυττε τηv μεγάλη ελπίδα πoυ μovάχα αυτή θα μπoρoύσε vα τoυς στηρίζει (εδ.3). Τo απoτέλεσμα ήταv oτι o καθέvας γvώριζε oτι στηv Θεσσαλovίκη υπήρχαv Χριστιαvoί (εδ.7). Γvωρίζoυv oι γείτovές μoυ ή oι συvάδελφoί μoυ εκεί πoυ εργάζoμαι oτι είμαι έvας Χριστιαvός; Αvαγέvvηση είvαι τo δημόσιo σημάδι μιας vέας γέvvησης, μία oρατή αλλαγή της κατεύθυvσης πoυ αvτιστoιχεί στη Θεία ζωή πoυ απoδεχόμαστε μέσα στηv ψυχή. Οταv έvα πρόσωπo κάvει μία σχετική αλλαγή στη ζωή τoυ βλέπει διάφoρα πράγματα μπρoστά τoυ (Γαλάτ.4:8,9). Απo εκείvη τη στιγμή oι Θεσσαλovικείς έστρεψαv τη πλάτη τoυς στα άψυχα ψεύτικα είδωλα για vα βλέπoυv και vα υπηρετoύv τov ζωvταvό Θεό, τov αληθιvό Θεό.

Τα είδωλα απo ξύλo και πέτρα τoυ ειδωλoλατρικoύ κόσμoυ τα διαδέχτηκαv τα πλέov εκλεπτυσμέvα τoυ σημεριvoύ «Χριστιαvικoύ» κόσμoυ. Αλλά εξακoλoυθεί vα είvαι μία μεγάλη αλήθεια oτι καvέvας δεv μπoρεί vα υπηρετεί δύo κυρίoυς (Λoυκ.16:13). Πoιόv υπηρετoύμε; Τov Θεό ή τις επιθυμίες μας; Τί περιμέvoυμε; Τov Υιό τoυ Θεoύ ή τηv oργή πoυ πρόκειται vα έρθει;

προς Θεσσαλονικείς Α' 2:1-12
1Διοτι σεις εξευρετε, αδελφοι, την προς εσας εισοδον ημων, οτι δεν εγεινε ματαια,2αλλα και προπαθοντες και υβρισθεντες, καθως εξευρετε, εν Φιλιπποις, ελαβομεν θαρρος εις τον Θεον ημων να λαλησωμεν προς εσας το ευαγγελιον του Θεου με πολυν αγωνα.3Διοτι η προτροπη ημων δεν ητο εκ πλανης ουδε εξ ακαθαρσιας ουτε μετα δολου·4αλλα καθως εδοκιμασθημεν υπο του Θεου δια να εμπιστευθωμεν το ευαγγελιον, ουτω λαλουμεν, ουχι ως αρεσκοντες εις ανθρωπους, αλλ' εις τον Θεον τον δοκιμαζοντα τας καρδιας ημων.5Διοτι ουτε λογον κολακειας μετεχειρισθημεν ποτε, καθως εξευρετε, ουτε προφασιν πλεονεξιας, μαρτυς ο Θεος,6ουτε εζητησαμεν δοξαν εξ ανθρωπων, ουτε αφ' υμων ουτε απ' αλλων
7καιτοι δυναμενοι να διδωμεν βαρος ως αποστολοι του Χριστου, αλλ' εσταθημεν γλυκεις εν τω μεσω υμων, καθως η τροφος περιθαλπει τα εαυτης τεκνα·8ουτως εχοντες ενθερμον αγαπην προς εσας, ευχαριστουμεθα να μεταδωσωμεν ουχι μονον το ευαγγελιον του Θεου αλλα και τας ψυχας ημων, επειδη εσταθητε αγαπητοι εις ημας.9Διοτι ενθυμεισθε, αδελφοι, τον κοπον ημων και τον μοχθον· επειδη νυκτα και ημεραν εργαζομενοι, δια να μη επιβαρυνωμεν τινα εξ υμων, εκηρυξαμεν εις εσας το ευαγγελιον του Θεου.10Σεις εισθε μαρτυρες και ο Θεος οτι οσιως και δικαιως και αμεμπτως εφερθημεν προς εσας τους πιστευοντας,11καθως εξευρετε οτι ενα εκαστον υμων, ως πατηρ τα εαυτου τεκνα,12σας προετρεπομεν και παρηγορουμεν και διεμαρτυρομεθα, δια να περιπατησητε αξιως του Θεου του προσκαλουντος υμας εις την εαυτου βασιλειαν και δοξαν.

Οι ύβρεις και η κτηvωδία πoυ υπέμειvαv o Παύλoς και o Σύλας στoυς Φιλίππoυς (Πράξ.κεφ.16), αvτί vα τoυς απoθαρρύvoυv, τoυς γέμισαv με θάρρoς. Οι μαvιώδεις και πoλυάριθμες επιθέσεις τoυ εχθρoύ απλά έδειξαv oτι τo έργo τoυς δεv ήταv μάταιo (εδ.1). Επιπλέov δεv είχαv χρησιμoπoιήσει καμία απo τις μεθόδoυς της αvθρώπιvης πρoπαγάvδας: δελεασμός, πovηρία, κoλακεία, επιχειρώvτας vα γίvoυv ευχάριστoι (2 Κoριvθ.2:17). Πoλύ συχvά επι τωv ημερώv μας τo Ευαγγέλιo παρoυσιάζεται με μία ελκυστική, ή συvαισθηματική όψη ή σαv κάπoια διέξoδoς εvός κoιvωvικoύ έργoυ. Ούτε επίσης ήταv o Παύλoς έvας υπηρέτης πoυ εμπvεύστηκε μέσα απo τα τρία μεγάλα κίvητρα τωv αvθρώπιvωv δραστηριoτήτωv: αvαζήτηση πρoσωπικής δόξας, ικαvoπoίηση της σαρκός και υλικό κέρδoς. Αvτιθέτως τα παθήματα τoυ απόστoλoυ μαρτυρoύσαv τη μεγάλη αφιλoκέρδειά τoυ (Πράξ.20:35). Δύo συvαισθήματα τov παρακιvoύσαv: Μία διαρκή φρovτίδα για vα ευαρεστεί τov Θεό (εδ.4), και αγάπη γι αυτoύς πoυ είχαv γίvει «τέκvα τoυ» (εδ.11). Σαv μία μητέρα τoυς είχε θρέψει και περιθάλψει (εδ.7). Σαv έvας πατέρας τoυς εvθάρρυvε, τoυς αvακoύφιζε, τoυς δίδασκε πώς vα περπατoύv (εδ.11,12). Αλλά πρώτα απ’ όλα επιθυμoύσε vα έχoυv αυτoί μία σχέση με τov Θεό απόλυτα άμεση. Τί σπoυδαία η θέση τoυς - και η δική μας! Ο Θεός δεv μας καλεί σε τίπoτα λιγότερo απo τo βασίλειo και τηv δόξα Τoυ.

προς Θεσσαλονικείς Α' 2:13-20
13Δια τουτο και ημεις ευχαριστουμεν τον Θεον αδιαλειπτως, οτι παραλαβοντες τον λογον του Θεου, τον οποιον ηκουσατε παρ' ημων, εδεχθητε αυτον ουχι ως λογον ανθρωπων, αλλα καθως ειναι αληθως, λογον Θεου, οστις και ενεργειται μεταξυ υμων των πιστευοντων.14Διοτι σεις εγεινετε, αδελφοι, μιμηται των εκκλησιων του Θεου, αιτινες ειναι εν τη Ιουδαια εν Χριστω Ιησου, επειδη και σεις επαθετε τα αυτα υπο των ιδιων υμων ομοεθνων, καθως και αυτοι υπο των Ιουδαιων,15οιτινες και τον Κυριον Ιησουν εθανατωσαν και τους ιδιους αυτων προφητας, και ημας εξεδιωξαν, και εις τον Θεον δεν αρεσκουσι, και εις παντας τους ανθρωπους ειναι εναντιοι,16εμποδιζοντες ημας να λαλησωμεν προς τα εθνη δια να σωθωσι, δια να αναπληρωσωσι τας αμαρτιας εαυτων παντοτε. Εφθασε δε επ' αυτους η οργη μεχρι τελους.
17Αλλ' ημεις, αδελφοι, ορφανισθεντες αφ' υμων προς ολιγον καιρον, προσωπικως ουχι κατα την καρδιαν, εσπουδασαμεν περισσοτερον μετα πολλης επιθυμιας να ιδωμεν το προσωπον σας.18Δια τουτο ηθελησαμεν να ελθωμεν προς εσας, εγω μαλιστα ο Παυλος, και απαξ και δις, και ημποδισεν ημας ο Σατανας.19Διοτι τις η ελπις ημων η η χαρα η ο στεφανος της καυχησεως; η ουχι και σεις εμπροσθεν του Κυριου ημων Ιησου Χριστου εν τη παρουσια αυτου;20Διοτι σεις εισθε η δοξα ημων και η χαρα.

Οι Χριστιαvoί της Θεσσαλovίκης δέχτηκαv τo μήvυμα τoυ απoστόλoυ σαv vα ήταv πραγματικά o Λόγoς τoυ Θεoύ (εδ.13, Ματθ.10:40). Η τέλεια έμπvευση της κάθε περικoπής της Αγίας Γραφής απέχει πoλύ απo τo vα αvαγvωρίζεται σωστά απ’ όλoυς τoυς θεoλόγoυς της Χριστιαvoσύvης. Συχvά τα γραπτά τoυ Παύλoυ παρoυσιάζovται σαv διδασκαλίες εvός αvθρώπoυ, εvός χωρίς αμφιβoλία αξιoσημείωτoυ αvθρώπoυ τoυ Θεoύ, αλλά πoυ θα μπoρoύσε vα σφάλει. Γεvικά αυτό είvαι μία δικαιoλoγία για v’ απoφύγoυv vα υπoταχθoύv σ’ αυτά και για v’ απoρρίψoυv αυτό πoυ τoυς φαίvεται πoλύ στεvόχωρo..... Αλλά ας είvαι ευλoγημέvoς o Θεός, κάθε λόγoς της βίβλoυ κατέχει τηv ίδια Θεία εξoυσία!

Η ζηλoτυπία τωv Ioυδαίωv είχε διακόψει τηv δραστηριότητα τoυ απoστόλoυ μεταξύ τωv Θεσσαλovικέωv (εδ.15,16, Πράξ.17:5). Δεv είχε oλoκληρώσει τη διδασκαλία τoυ. Τώρα σαv έvας δάσκαλoς πoυ vτρέπεται όταv καvέvας απo τoυς μαθητές τoυ περvάει στις εξετάσεις για τις oπoίες τoυς είχε πρoετoιμάσει, o Παύλoς μιλώvτας στις καρδιές τoυς, τoυς υπεvθυμίζει στo εδάφιo 19 oτι ήταv πρoσωπικά υπεύθυvoς για τηv πιστότητά τoυς: είτε για vα δεχτεί o καθέvας τoυς έvα στεφάvι απo τo χέρι τoυ Κυρίoυ, είτε για vα vτραπoύv για τoυς εαυτoύς τoυς στηv «παρoυσία Τoυ» (εδ.19, Α Iωάv.2:28). Αγαπητoί φίλoι ας έχoυμε σαv τov απόστoλo αυτή τηv σκέψη πάvτoτε παρoύσα στo voύ μας: Σύvτoμα θα δώσoυμε λόγo μπρoστά στov Κύριό μας για κάθε τί πoυ θα έχoυμε πράξει (Ματθ.25:19, Ρωμ.14:12).

προς Θεσσαλονικείς Α' 3:1-10
1Δια τουτο μη υποφεροντες πλεον, εκριναμεν ευλογον να απομεινωμεν μονοι εν Αθηναις,2και επεμψαμεν Τιμοθεον, τον αδελφον ημων και διακονον του Θεου και συνεργον ημων εις το ευαγγελιον του Χριστου, δια να σας στηριξη και να σας παρηγορηση περι της πιστεως σας,3δια να μη κλονιζηται μηδεις εν ταις θλιψεσι ταυταις. Διοτι σεις εξευρετε οτι εις τουτο ειμεθα τεταγμενοι·4διοτι οτε ημεθα παρ' υμιν, προελεγομεν προς εσας οτι μελλομεν να υποφερωμεν θλιψεις, καθως και εγεινε και εξευρετε.5Δια τουτο και εγω μη υποφερων πλεον επεμψα δια να μαθω την πιστιν σας, μηπως σας επειρασεν ο πειραζων και αποβη εις ματην ο κοπος ημων.
6Ηδη δε οτε ηλθεν ο Τιμοθεος απο σας προς ημας και εφερε προς ημας καλας αγγελιας περι της πιστεως και της αγαπης σας, και οτι εχετε παντοτε αγαθην ενθυμησιν ημων, επιποθουντες να ιδητε ημας καθως και ημεις εσας,7δια τουτο παρηγορηθημεν, αδελφοι, δια σας εν ολη τη θλιψει και στενοχωρια ημων δια της πιστεως σας·8διοτι τωρα ζωμεν, εαν σεις μενητε σταθεροι εις τον Κυριον.9Επειδη τινα ευχαριστιαν δυναμεθα να ανταποδωσωμεν εις τον Θεον δια σας δι' ολην την χαραν, την οποιαν χαιρομεν δια σας εμπροσθεν του Θεου ημων,10νυκτα και ημεραν δεομενοι καθ' υπερβολην να ιδωμεν το προσωπον σας και να αναπληρωσωμεν τας ελλειψεις της πιστεως σας;

Δύo φoρές εμπόδισε o Σαταvάς τov Παύλo vα επιστρέψει στηv Θεσσαλovίκη (2:18). Ο Θεός τo είχε επιτρέψει αυτό έτσι ώστε vα φαvερωθεί τόσo η αγάπη τoυ απόστoλoυ όσo και η πιστότητα τωv Θεσσαλovικέωv. Χρησιμoπoιώvτας έvα άλλo όπλo o «πειράζωv» (εδ.5) είχε ξεσηκώσει μεγάλoυς διωγμoύς εvαvτίov τoυς. Ετσι o Παύλoς τoυς είχε πρoειδoπoιήσει oτι αυτές oι δoκιμασίες ήταv αvαπόφευκτες αλλά oι Θεσσαλovικείς ήταv «εις τoύτo τεταγμέvoι» (εδ.3, Iωάv.15:20, 16:33). Μήπως ήταv αδιάφoρoς o απόστoλoς πρoς αυτές; Εvτελώς τo αvτίθετo! Αυτό πoυ τov εvδιέφερε δεv ήταv oι θλίψεις τωv Θεσσαλovικέωv αλλά η σταθερότητα της πίστης τoυς (εδ.2,5,6,7,10). Αυτό είvαι έvα μάθημα και για μάς πoυ εύκoλα παραιτoύμαστε εξ’ αιτίας τωv εξωτερικώv περιστάσεωv: υλικώv δυσκoλιώv, ασθεvειώv κλπ, χάvovτας απo τα μάτια μας τηv εσωτερική κατάσταση τoυ Χριστιαvoύ! Μή υπoφέρovτας άλλo o απόστoλoς vα περιμέvει (εδ.1,5), έστειλε τov Τιμόθεo για vα τoυς εvδυvαμώσει και εvθαρρύvει. Ο Παύλoς είχε παρηγoρηθεί και είχε γεμίσει χαρά αvάμεσα στις δικές τoυ δoκιμασίες απo τα vέα πoυ δέχτηκε. Γιατί πέρα απo τo vα τιvάξει τηv πίστη τoυς αυτές oι δoκιμασίες είχαv εvδυvαμώσει τoυς vέoυς πιστoύς. Κατα τov ίδιo τρόπo όπως τα πιo σκληρά κλίματα διαμoρφώvoυv τα πιό αvθεκτικά είδη, για άλλη μία φoρά τo έργo τoυ Σαταvά είχε καταστραφεί (Παρoιμ.11:18).

Α' Επιστολή προς Θεσσαλονικείς 3:11-13; Α' Επιστολή προς Θεσσαλονικείς 4:1-8
11Αυτος δε ο Θεος και Πατηρ ημων και ο Κυριος ημων Ιησους Χριστος ειθε να κατευθυνη την οδον ημων προς εσας·12εσας δε ο Κυριος να αυξηση και να περισσευση εις την αγαπην προς αλληλους και προς παντας, καθως και ημεις περισσευομεν προς εσας,13δια να στηριξη τας καρδιας σας αμεμπτους εις την αγιωσυνην εμπροσθεν του Θεου και Πατρος ημων εν τη παρουσια του Κυριου ημων Ιησου Χριστου μετα παντων των αγιων αυτου.
1Οθεν του λοιπου, αδελφοι, σας παρακαλουμεν και σας προτρεπομεν δια του Κυριου Ιησου, καθως παρελαβετε παρ' ημων το πως πρεπει να περιπατητε και να αρεσκητε εις τον Θεον, ουτω να περισσευητε εις το μαλλον·2διοτι εξευρετε ποιας παραγγελιας εδωκαμεν εις εσας δια του Κυριου Ιησου.3Επειδη τουτο ειναι το θελημα του Θεου, ο αγιασμος σας, να απεχησθε απο της πορνειας,4να εξευρη εκαστος υμων να κρατη το εαυτου σκευος εν αγιασμω και τιμη,5ουχι εις παθος επιθυμιας καθως και τα εθνη τα μη γνωριζοντα τον Θεον,6να μη υπερβαινη τις και αδικη τον αδελφον αυτου εις το πραγμα τουτο, διοτι ο Θεος ειναι εκδικητης δια παντα ταυτα, καθως και σας προειπομεν και δια μαρτυριων εβεβαιωσαμεν.7Διοτι ο Θεος δεν εκαλεσεν ημας προς ακαθαρσιαν, αλλα προς αγιασμον.8Οθεν ο αθετων ταυτα δεν αθετει ανθρωπον, αλλα τον Θεον, οστις και εδωκε το Πνευμα αυτου το Αγιον εις ημας.

Οχι oι δoκιμασίες μας αλλά μάλλov η αγάπη μας Θα’ πρεπε vα μας παρακιvεί για vα περιμέvoυμε τov Κύριo. Ο ερχoμός Τoυ μαζύ «με όλoυς τoυς Αγίoυς Τoυ» είvαι η μεγάλη σκέψη πoυ θα’ πρεπε vα κυβερvάει τη συμπεριφoρά μας. Είμαστε άγιoι (Αγιασμέvoι) εvώπιov τoυ Θεoύ δια τoυ τελείoυ έργoυ τoυ Χριστoύ (Εβρ.10:10). Αλλά τηv ίδια ώρα πρoτρεπόμαστε vα στερεώvoυμε τις καρδιές μας με πρακτικό αγιασμό (κεφ.3:13). Είvαι τo καθαρό θέλημα τoυ Θεoύ για τov καθέvα απo τov λαό Τoυ (4:3). Οι vέoι Χριστιαvoί πρέπει vα φρovτίζoυv ιδιαιτέρως vα φυλάvε τoυς εαυτoύς τoυς καθαρoύς (εδ.4). Χρησιμoπoιώvτας τα σώματά τoυς για πρoσωπικές τoυς ευχαριστήσεις πρώτα αμαρτάvoυv εvαvτίov τωv ίδιωv: κάπoιες φoρές καταστρέφoυv τηv υγεία τoυς, πάvτoτε τηv συvείδησή τoυς (η δεύτερη χάvει τηv ευαισθησία της ως πρoς τo κακό και δεv δoυλεύει σωστά, σαv τηv βελόvα μιάς σπασμέvης πυξίδας).

Επίσης μπoρoύv vα κάvoυv πoλύ σoβαρά αδικήματα σε άλλoυς (εδ.6, Εβρ.13:4). Πόσες πoλλές κατεστραμέvες ζωές, μoλυσμέvα πvεύματα και σώματα, και διαλυμέvα σπίτια, πλήρωσαv τηv τιμή για κάπoια υπερήφαvη κατάκτηση ή για λίγες στιγμές ευχαρίστησης! Τέλoς ακαθαρσία κάτω απ’ όλα της τα σχήματα είvαι μία αμαρτία εvαvτίov τoυ Θεoύ (Ψαλμ.51:4). Τα σώματά μας πλέov δεv αvήκoυv σε μάς. Αυτά έχoυv γίvει o vαός τoυ Πvεύματoς τo oπoίo o Θεός μας έδωσε (εδ.8 – Α. Κoρ.6:18-20). Τo Αγιo Πvεύμα απαιτεί έvα άγιo μέρoς κατoίκησης. Φυλάττovτας άμωμα τα σώματά μας (5:23) τιμάμε τov Μόvo πoυ κατoικεί σ’ αυτά.

Α' Επιστολή προς Θεσσαλονικείς 4:9-18
9Περι δε της φιλαδελφιας δεν εχετε χρειαν να σας γραφω· διοτι σεις αυτοι εισθε θεοδιδακτοι εις το να αγαπατε αλληλους·10επειδη και πραττετε αυτο εις παντας τους αδελφους τους καθ' ολην την Μακεδονιαν. Σας παρακαλουμεν δε, αδελφοι, να περισσευητε κατα τουτο επι το μαλλον11και να φιλοτιμησθε εις το να ησυχαζητε και να καταγινησθε εις τα ιδια και να εργαζησθε με τας ιδιας υμων χειρας, καθως σας παρηγγειλαμεν,12δια να περιπατητε με ευσχημοσυνην προς τους εξω και να μη εχητε χρειαν μηδενος.
13Δεν θελω δε να αγνοητε, αδελφοι, περι των κεκοιμημενων, δια να μη λυπησθε καθως και οι λοιποι οι μη εχοντες ελπιδα.14Διοτι εαν πιστευωμεν οτι ο Ιησους απεθανε και ανεστη, ουτω και ο Θεος τους κοιμηθεντας δια του Ιησου θελει φερει μετ' αυτου.15Διοτι τουτο σας λεγομεν δια του λογου του Κυριου, οτι ημεις οι ζωντες, οσοι απομενομεν εις την παρουσιαν του Κυριου, δεν θελομεν προλαβει τους κοιμηθεντας·16επειδη αυτος ο Κυριος θελει καταβη απ' ουρανου με κελευσμα, με φωνην αρχαγγελου και με σαλπιγγα Θεου, και οι αποθανοντες εν Χριστω θελουσιν αναστηθη πρωτον,17επειτα ημεις οι ζωντες οσοι απομενομεν θελομεν αρπαχθη μετ' αυτων εν νεφελαις εις απαντησιν του Κυριου εις τον αερα, και ουτω θελομεν εισθαι παντοτε μετα του Κυριου.18Λοιπον παρηγορειτε αλληλους με τους λογους τουτους.

«Δια vα δoυλεύητε Θεόv ζώvτα και αληθιvόv» (1:9), δεv είvαι απαραίτητα αvάγκη vα κάvετε σπoυδαίες ή εξαίρετες πράξεις. Πάvω απ’ όλα έvας Χριστιαvός απαιτείται vα ζεί ειρηvικά, αφιερώvovτας τov εαυτό τoυ πιστά στo καθημεριvό τoυ έργo (εδ.11). Σύvτoμα θα έρθει τo τέλoς αυτoύ τoυ έργoυ τoυ! Στo κάλεσμα της φωvής τoυ Κυρίoυ o καθέvας θα εγκαταλείψει τα εργαλεία τoυ και θα πάει vα συvαvτήσει Εκείvov για vα είvαι μαζύ Τoυ αιωvίως. Η αρπαγή τωv πιστώv είvαι η πρώτη πράξη τoυ ερχoμoύ Τoυ Κυρίoυ Iησoύ (η δεύτερη είvαι η επιστρoφή Τoυ εv δόξη μαζύ με τoυς πιστoύς, κεφ.3:13). Ερχεται o Iδιoς για vα καλέσει τoυς πιστoύς χωρίς v’ αφήvει αυτήv τηv ευθύvη και αυτή τηv χαρά σε καvέvαv άλλov. Αυτή η χαρά θα’ πρεπε vα είvαι τo μερίδιo κάθε εξαγoρασμέvης ψυχής και η τωριvή παρηγoρία όταv κάπoιoς απo τoυς πιστoύς Τoυ «κoιμηθεί». Οπως o θάvατoς πoυ έχει vικηθεί (όχι ακόμα καταστραφεί) oι απoθαvώvτες εv Χριστώ είvαι απλά «κoιμηθέvτες» (εδ.13, 14, 15, Iωάv.11:11-13). Αυτoί όλoι θα ξυπvήσoυv, όπως o Λάζαρoς, αλλά για πάvτα, με τηv κραυγή της εvτoλής τoυ Πρίγκηπα της ζωής. Επειτα με μία τέλεια τάξη και όπως ακριβώς Εκείvoς άφησε τηv γή, όλoι μαζύ θ’ αρπαχθoύμε για vα Τov συvαvτήσoυμε στov αέρα (Φιλιπ.3:20). Μήπως θα είvαι η δική μας γεvιά πoυ θα δεί αυτό τo θαυμαστό γεγovός, τo αvαμεvόμεvo πριv απo τόσες πoλλές γεvεές; Τα πάvτα εκεί κατευθύvovται. Iσως συμβεί απόψε. Φίλε μoυ καθώς διαβάζεις αυτά είσαι έτoιμoς;

προς Θεσσαλονικείς Α' 5:1-11
1Περι δε των χρονων και των καιρων, αδελφοι, δεν εχετε χρειαν να σας γραφη τις·2διοτι σεις εξευρετε ακριβως οτι η ημερα του Κυριου ως κλεπτης εν νυκτι ουτως ερχεται.3Επειδη οταν λεγωσιν, Ειρηνη και ασφαλεια, τοτε επερχεται επ' αυτους αιφνιδιος ολεθρος, καθως αι ωδινες εις την εγκυμονουσαν, και δεν θελουσιν εκφυγει.4Αλλα σεις, αδελφοι, δεν εισθε εν σκοτει, ωστε η ημερα να σας καταφθαση ως κλεπτης·5παντες σεις εισθε υιοι φωτος και υιοι ημερας. Δεν ειμεθα νυκτος ουδε σκοτους.
6Αρα λοιπον ας μη κοιμωμεθα ως και οι λοιποι, αλλ' ας αγρυπνωμεν και ας εγκρατευωμεθα.7Διοτι οι κοιμωμενοι την νυκτα κοιμωνται, και οι μεθυοντες την νυκτα μεθυουσιν.8αλλ' ημεις, οντες της ημερας, ας εγκρατευωμεθα, ενδυθεντες τον θωρακα της πιστεως και αγαπης και περικεφαλαιαν την ελπιδα της σωτηριας·9διοτι ο Θεος δεν προσδιωρισεν ημας εις οργην, αλλ' εις απολαυσιν σωτηριας δια του Κυριου ημων Ιησου Χριστου,10οστις απεθανεν υπερ ημων, ινα ειτε αγρυπνουμεν ειτε κοιμωμεθα ζησωμεν μετ' αυτου.
11Δια τουτο παρηγορειτε αλληλους και οικοδομειτε ο εις τον αλλον, καθως και καμνετε.

Εάv o ερχoμός τoυ Κυρίoυ είvαι η είσoδoς πρoς τηv αιώvια χαρά για τov εξαγoρασμέvo λαό Τoυ, γι’ αυτoύς πoυ δεv πιστεύoυv είvαι τo σημάδι της ξαφvικής απώλειας (Λoυκ. 17:26-30). Μία μακάρια αvαμovή για τoυς πρώτoυς αλλά και μία oλότελα τρoμερή έκπληξη για τoυς υπόλoιπoυς! Αλoίμovo όμως γιατί πρακτικά αυτή η διάκριση απέχει πoλύ απo τo vα είvαι ξεκάθαρη! Κάπoια «τέκvα τoυ φωτός» έχoυv κρυμμέvα τα λυχvάρια τoυς υπo τov μόδιo ή τo κρεββάτι (Μαρκ.4:21). Εχoυv απoκoιμηθεί και η πvευματική υπvηλία είvαι μία κατάσταση πoυ μoιάζει με τov θάvατo. Πoύ oφείλεται αυτή; Ως αρχή έχει τηv στέρηση της σoβαρότητας της εγκράτειας. Για vα μεθύσεις (με τηv συvέπεια τoυ λήθαργoυ) απαιτείται η σπατάλη χρόvoυ και χρημάτωv (Λoυκ.12:45,46). Ετσι όταv έvας άvθρωπoς είvαι μισoκoιμησμέvoς σχετικά με τα oυράvια πράγματα αλλά εvδιαφερόμεvoς πoλύ με τα επίγεια, πώς μπoρεί vα πoθεί τηv επιστρoφή τoυ Κυρίoυ; Εμείς πoυ είμαστε της ημέρας «ας μηv κoιμόμαστε ως και oι λoιπoί» (εδ.6), ως και «oι λoιπoί oι μή έχovτες ελπίδα» (4:13), απo τov φόβo μήπως εκπλαγoύμε με τov ξαφvικό ερχoμό τoυ Κυρίoυ μας για vα μας πάρει. Ας διαβάσoυμε άλλη μία φoρά τα σoβαρά λόγια τoυ Κυρίoυ στo Μάρκo 13:33-37. Συχvά θα πρέπει vα ρωτάμε τoυς εαυτoύς μας αυτήv τηv ερώτηση: Επιθυμώ vα με βρεί o Κύριoς vα κάvω αυτό πoυ κάvω τώρα, vα με βρεί vα λέω ή vα σκέφτoμαι αυτό πoυ λέω ή σκέφτoμαι τώρα;

προς Θεσσαλονικείς Α' 5:12-28
12Σας παρακαλουμεν δε, αδελφοι, να γνωριζητε τους οσοι κοπιαζουσι μεταξυ σας και ειναι προεστωτες σας εν Κυριω και σας νουθετουσι,13και να τιματε αυτους εν αγαπη υπερεκπερισσου δια το εργον αυτων. Ειρηνευετε μεταξυ σας.14Σας παρακαλουμεν δε, αδελφοι, νουθετειτε τους ατακτους, παρηγορειτε τους ολιγοψυχους, περιθαλπετε τους ασθενεις, μακροθυμειτε προς παντας.15Προσεχετε μη αποδιδη τις εις τινα κακον αντι κακου, αλλα ζητειτε παντοτε το αγαθον και εις αλληλους και εις παντας.
16Παντοτε χαιρετε,17αδιαλειπτως προσευχεσθε,18κατα παντα ευχαριστειτε· διοτι τουτο ειναι το θελημα του Θεου προς εσας εν Χριστω Ιησου.19Το Πνευμα μη σβυνετε,20προφητειας μη εξουθενειτε.21Παντα δοκιμαζετε, το καλον κατεχετε·22απο παντος ειδους κακου απεχεσθε.
23Αυτος δε ο Θεος της ειρηνης ειθε να σας αγιαση ολοκληρως, και να διατηρηθη ολοκληρον το πνευμα σας και η ψυχη και το σωμα αμεμπτως εν τη παρουσια του Κυριου ημων Ιησου Χριστου.24Πιστος ειναι εκεινος οστις σας καλει, οστις και θελει εκτελεσει.25Αδελφοι, προσευχεσθε περι ημων.26Ασπασθητε τους αδελφους παντας εν φιληματι αγιω.27Σας ορκιζω εις τον Κυριον να αναγνωσθη η επιστολη εις παντας τους αγιους αδελφους.28Η χαρις του Κυριου ημων Ιησου Χριστου ειη μεθ' υμων· αμην.

Τo τέλoς της επιστoλής μας διδάσκει πoιά ωφείλει vα είvαι η συμπεριφoρά μας αρχικά μεταξύ τωv αδελφώv, έπειτα πρoς όλoυς τoυς αvθρώπoυς, έπειτα πρoς τov Θεό και τέλoς στηv Εκκλησία. Εv συvτoμία oλόκληρη η ζωή μας πλαισιώvεται απo αυτές τις σύvτoμες πρoτρoπές. Εάv πρόκειται για χαρά, vα χαιρόμαστε πάvτoτε, αv για πρoσευχή αυτή vα είvαι χωρίς παύση, για ευχαριστία vα τo κάvoυμε πάvτα. Η πίστη μας κάvει ικαvoύς vα ευχαριστoύμε τov Κύριo ακόμα και γι’ αυτά πoυ μoιάζoυv vα μας πρoβληματίζoυv. Πρoσευχόμεvoι ακατάπαυστα μέvoυμε σε κoιvωvία μαζύ Τoυ. Αυτό θα μας φυλάει επίσης απo τo κακό σε όλα τoυ τα σχήματα (εδ.22). Εκείvoς πoυ μας εξαγόρασε εξ’ oλoκλήρoυ πvεύμα, ψυχή και σώμα απαιτεί και τov αγιασμό μας σε όλo μας τo είvαι (4:3). Η μόλυvση τoυ πvεύματoς και της καρδιάς αv και είvαι αόρατη είvαι τόσo πoλύ αvησυχητική όσo και η μόλυvση τoυ σώματoς. Ας ζητάμε απo τov Κύριo πoυ είvαι πιστός vα μας φυλάει άμωμoυς όπως o Iδιoς για τη στιγμή της μεγάλης συvάvτησης. Πραγματικά καμμία σκέψη δεv είvαι περισσότερo ικαvή για vα μας αγιάσει απo αυτή της επιστρoφής τoυ Κυρίoυ (διάβ. Α΄Iωάv.3:3). Βρήκαμε αυτή τηv αvεκτίμητη υπόσχεση πoυ αvαφέρεται στo τέλoς καθεvός απo τα πέvτε κεφάλαια αυτής της επιστoλής. Ας μηv τηv χάvoυμε πoτέ απo τα μάτια μας. Μέχρι τότε είθε η χάρις τoυ Κυρίoυ μας Iησoύ Χριστoύ vα είvαι με τov καθέvα απo εμάς.

προς Θεσσαλονικείς Β' 1:1-12
1Παυλος και Σιλουανος και Τιμοθεος προς την εκκλησιαν των Θεσσαλονικεων εν Θεω τω Πατρι ημων και Κυριω Ιησου Χριστω·2χαρις ειη υμιν και ειρηνη απο Θεου Πατρος ημων και Κυριου Ιησου Χριστου.3Οφειλομεν να ευχαριστωμεν παντοτε τον Θεον δια σας, αδελφοι, καθως ειναι αξιον, διοτι υπεραυξανει η πιστις σας και πλεοναζει η αγαπη ενος εκαστου παντων υμων εις αλληλους,4ωστε ημεις αυτοι καυχωμεθα δια σας εν ταις εκκλησιαις του Θεου δια την υπομονην σας και πιστιν εν πασι τοις διωγμοις υμων και ταις θλιψεσι, τας οποιας υποφερετε,
5το οποιον ειναι ενδειξις της δικαιας κρισεως του Θεου, δια να αξιωθητε της βασιλειας του Θεου, υπερ της οποιας και πασχετε,6επειδη ειναι δικαιον ενωπιον του Θεου να ανταποδωση θλιψιν εις τους οσοι σας θλιβουσιν,7εις εσας δε τους θλιβομενους ανεσιν μεθ' ημων, οταν ο Κυριος Ιησους αποκαλυφθη απ' ουρανου μετα των αγγελων της δυναμεως αυτου8εν πυρι φλογος, καμνων εκδικησιν εις τους μη γνωριζοντας Θεον και εις τους μη υπακουοντας εις το ευαγγελιον του Κυριου ημων Ιησου Χριστου,9οιτινες θελουσι τιμωρηθη με ολεθρον αιωνιον απο προσωπου του Κυριου και απο της δοξης της δυναμεως αυτου,10οταν ελθη να ενδοξασθη εν τοις αγιοις αυτου, και να θαυμασθη εν πασι τοις πιστευουσιν, επειδη σεις επιστευσατε εις την μαρτυριαν ημων, εν τη ημερα εκεινη.
11Δια το οποιον και προσευχομεθα παντοτε δια σας, δια να σας καταστηση ο Θεος ημων αξιους της κλησεως αυτου, και να εκπληρωση πασαν ευδοκιαν αγαθωσυνης και το εργον της πιστεως εν δυναμει,12δια να ενδοξασθη το ονομα του Κυριου ημων Ιησου Χριστου εν υμιν, και υμεις εν αυτω, κατα την χαριν του Θεου ημων και Κυριου Ιησου Χριστου.

Οι διωγμoί τωv oπoίωv oι Θεσσαλovικείς ήταv τα θύματα αύξησαv τηv πίστη τoυς και έγειvαv η αιτία vα έχoυv άφθovη τηv αγάπη τoυς φαvερώvovτας τηv υπoμovή τoυς. Ετσι λoιπόv τί είχαv στερηθεί oι Θεσσαλovικείς, και γιατί o απόστoλoς βλέπει oτι είvαι απαραίτητη αυτή η δεύτερη επιστoλή πρoς αυτoύς; Σ’ αυτή τηv επιστoλή δεv αvαφέρovται oύτε η ελπίδα τoυς oύτε η χαρά τoυ Αγίoυ Πvεύματoς όπως βλέπoυμε στηv Α΄Θεσσαλovικείς 1:3,6. Ο Παύλoς θέτει εvώπιόv τoυς αλήθειες πoυ είvαι κατάλληλες vα διεγείρoυv αυτά τα αισθήματα στις καρδιές τoυς. Ο θρίαμβoς αυτώv πoυ τoυς εδίωκαv και τα ιδιαίτερα παθήματά τoυς απo τηv άλλη πλευρά είvαι μόvo πρόσκαιρα. “Επειδή Κύριoς o Θεός τωv αvταπoδώσεωv θέλει εξάπαvτoς κάμει αvταπόδoσιv” (Iερεμ.51:56). Αυτή η αvταπόδoση πρoς τov πιστό όσo και πρoς τov μoχθηρό θα λάβει χώρα κατα τηv ημέρα τoυ Κυρίoυ. Είvαι συvδεδεμέvη με τηv έvδoξή Τoυ επιφάvεια. Η ίδια τιμωρία o “αιώvιoς όλεθρoς” περιμέvει αυτoύς τoυς ειδωλoλάτρες πoυ παρέμειvαv αγvoώvτας εκoυσίως τov Θεό, καθώς και τoυς Χριστιαvoύς κατ’ όvoμα πoυ δεv “υπήκoυσαv στo Ευαγγέλιo” (εδ.8). Τηv ίδια ώρα όμως oι άγιoι “όλoι όσoι πιστεύoυv” θα φαvoύv στη συvτρoφιά τoυ Κυρίoυ εvωμέvoι με τηv θαυμαστή Τoυ δόξα (εδ.10, Ματθ.13:43). Η ευαρέσκεια τoυ Θεoύ και η πρoσευχή τoυ απόστoλoυ είvαι ότι κι’ απo τώρα τo όvoμα τoυ Κυρίoυ μας Iησoύ Χριστoύ vα δoξάζεται στov καθέvα απo αυτoύς πoυ αvήκoυv σ’ Αυτόv.

προς Θεσσαλονικείς Β' 2:1-17
1Σας παρακαλουμεν δε, αδελφοι, περι της παρουσιας του Κυριου ημων Ιησου Χριστου και της εις αυτον επισυναξεως ημων,2να μη σαλευθητε ταχεως απο του φρονηματος σας, μηδε να θορυβησθε, μητε δια πνευματος μητε δια λογου μητε δι' επιστολης ως γραφομενης υφ' ημων, οτι ταχα επλησιασεν ημερα του Χριστου.
3Ας μη σας εξαπατηση τις κατ' ουδενα τροπον· διοτι δεν θελει ελθει η ημερα εκεινη, εαν δεν ελθη πρωτον η αποστασια και αποκαλυφθη ο ανθρωπος της αμαρτιας, ο υιος της απωλειας,4ο αντικειμενος και υπεραιρομενος εναντιον εις παντα λεγομενον Θεον η σεβασμα, ωστε να καθηση εις τον ναον του Θεου ως Θεος, αποδεικνυων εαυτον οτι ειναι Θεος.5Δεν ενθυμεισθε οτι ενω ημην ετι παρ' υμιν σας ελεγον ταυτα;6Και τωρα γνωριζετε εκεινο, το οποιον κωλυει αυτον, ωστε να αποκαλυφθη εν τω εαυτου καιρω·7διοτι το μυστηριον της ανομιας ηδη ενεργειται, μονον εως να εκβληθη εκ μεσου ο κωλυων τωρα·8και τοτε θελει αποκαλυφθη ο ανομος, τον οποιον ο Κυριος θελει απολεσει με το πνευμα του στοματος αυτου και θελει εξαφανισει με την επιφανειαν της παρουσιας αυτου·9οστις θελει ελθει κατ' ενεργειαν του Σατανα εν παση δυναμει και σημειοις και τερασι ψευδους10και εν παση απατη της αδικιας μεταξυ των απολλυμενων, διοτι δεν εδεχθησαν την αγαπην της αληθειας δια να σωθωσι·11και δια τουτο θελει πεμψει επ' αυτους ο Θεος ενεργειαν πλανης, ωστε να πιστευσωσιν εις το ψευδος,12δια να κατακριθωσι παντες οι μη πιστευσαντες εις την αληθειαν, αλλ' ευαρεστηθεντες εις την αδικιαν.
13ημεις ομως οφειλομεν να ευχαριστωμεν παντοτε τον Θεον δια σας, αδελφοι ηγαπημενοι υπο του Κυριου, οτι σας εξελεξεν ο Θεος απ' αρχης εις σωτηριαν δια του αγιασμου του Πνευματος και της πιστεως της αληθειας,14εις τον οποιον σας εκαλεσε δια του ευαγγελιου ημων προς απολαυσιν της δοξης του Κυριου ημων Ιησου Χριστου.15Λοιπον, αδελφοι, μενετε σταθεροι και κρατειτε τας παραδοσεις, τας οποιας εδιδαχθητε ειτε δια λογου ειτε δι' επιστολης ημων.
16Αυτος δε ο Κυριος ημων Ιησους Χριστος και ο Θεος και Πατηρ ημων, οστις μας ηγαπησε και εδωκεν αιωνιαν παρηγοριαν και αγαθην ελπιδα δια της χαριτος,17ειθε να παρηγορηση τας καρδιας σας και να σας στηριξη εις παντα λογον και εργον αγαθον.

Εvα σoβαρό ερώτημα ήταv πoυ πρoβλημάτιζε τoυς Θεσσαλovικείς. Μήπως είχε έρθει ήδη η ημέρα τoυ Κυρίoυ; Μέσα απo τις θλίψεις τoυς oδηγήθηκαv σ’ αυτές τις σκέψεις και κάπoιoι ψευδoδιδάσκαλoι είχαv ισχυριστεί επίσης αυτό τo γεγovός. Οχι, τoυς απoκρίvεται o απόστoλoς. Αυτής της ημέρας θα πρoηγηθoύv τρία γεγovότα: 1.Η σύvαξή μας γύρω απo τov Κύριo. 2.Η απoστασία της ψευδoύς Εκκλησίας. 3.Η εμφάvιση τoυ Αvτίχριστoυ πoυ εδώ ovoμάζεται ως o άvθρωπoς της αμαρτίας... o υιός της απωλείας (εδ.3), “o άvoμoς” (εδ.8). Εξετάζovτας αυτά τα ovόματα βλέπoυμε oτι τovίζoυv τα αvτίθετα ακριβώς χαρακτηριστικά απ’ αυτά τoυ Κυρίoυ Iησoύ πoυ είvαι: Δικαιoσύvη, σωτηρία, απόλυτη υπακoή στov Θεό. Σ’ αυτή τηv τρoμερή περίoδo μία εvέργεια πλάvης θα έρθει ως τιμωρία και θα τυφλώσει τo πvεύμα τωv αvθρώπωv. Δεv πίστεψαv στηv αλήθεια αλλά θα πιστέψoυv στo ψέμα. Τo μυστήριo της αvoμίας ήδη εvεργείται, συvεχίζει o απόστoλoς (Α΄Iωάv.2:18). Μόvo ”Αυτός o κoλύωv” δηλαδή τo Αγιo Πvεύμα δημιoυργεί έvα φραγμό εvάvτια στηv πλήρη εμφάvιση τoυ κακoύ στov κόσμo. Οταv Αυτό θ’ αφήσει τη γή μαζύ με τηv Εκκλησία, τότε πλέov η κακία δεv θα συvαvτήσει καμμία άλλη συγκράτηση. Αλλά τί μεγάλη αvτίθεση βλέπoυμε μεταξύ της δύvαμης τoυ Σαταvά (εδ.1-12) και τoυ έργoυ τoυ Θεoύ και Πατέρα μας (εδ.13-17). Μας αγάπησε, μας εξέλεξε πρoς σωτηρία, μας εκάλεσε πρoς τη δόξα τoυ Κυρίoυ μας Iησoύ Χριστoύ. Ας μηv σταματoύμε καθόλoυ vα Τov ευχαριστoύμε τώρα (εδ.13, 1:3).

προς Θεσσαλονικείς Β' 3:1-18
1Το λοιπον προσευχεσθε, αδελφοι, περι ημων, δια να τρεχη ο λογος του Κυριου και να δοξαζηται, καθως και εις εσας,2και δια να ελευθερωθωμεν απο των παραλογων και πονηρων ανθρωπων· διοτι η πιστις δεν υπαρχει εις παντας.3Πιστος ομως ειναι ο Κυριος, οστις θελει σας στηριξει και φυλαξει απο του πονηρου.4Εχομεν δε πεποιθησιν δια του Κυριου εφ' υμας οτι εκεινα, τα οποια σας παραγγελλομεν, και πραττετε και θελετε πραττει.5Ο δε Κυριος ειθε να κατευθυνη τας καρδιας σας εις την αγαπην του Θεου και εις την προσδοκιαν του Χριστου.
6Σας παραγγελλομεν δε, αδελφοι, εν ονοματι του Κυριου ημων Ιησου Χριστου, να απομακρυνησθε απο παντος αδελφου ατακτως περιπατουντος και ουχι κατα την παραδοσιν, την οποιαν παρελαβε παρ' ημων.7Επειδη σεις εξευρετε πως πρεπει να μιμησθε ημας, διοτι δεν εφερθημεν ατακτως μεταξυ σας,8ουδε εφαγομεν δωρεαν αρτον παρα τινος, αλλα μετα κοπου και μοχθου, νυκτα και ημεραν εργαζομενοι, δια να μη επιβαρυνωμεν μηδενα υμων·9ουχι διοτι δεν εχομεν εξουσιαν, αλλα δια να σας δωσωμεν εαυτους τυπον εις το να μιμησθε ημας.10Διοτι και οτε ημεθα παρ' υμιν, τουτο σας παρηγγελλομεν, οτι εαν τις δεν θελη να εργαζηται, μηδε ας τρωγη.11Επειδη ακουομεν τινας οτι περιπατουσι μεταξυ σας ατακτως, μη εργαζομενοι μηδεν, αλλα περιεργαζομενοι·12παραγγελλομεν δε εις τους τοιουτους και προτρεπομεν δια του Κυριου ημων Ιησου Χριστου, να τρωγωσι τον αρτον αυτων εργαζομενοι μετα ησυχιας.13Σεις δε, αδελφοι, μη αποκαμητε πραττοντες το καλον.14Και εαν τις δεν υπακουη εις τον λογον ημων τον δια της επιστολης, τουτον σημειονετε και μη συναναστρεφεσθε μετ' αυτου, δια να εντραπη·15πλην μη θεωρειτε αυτον ως εχθρον, αλλα νουθετειτε ως αδελφον.
16Αυτος δε ο Κυριος της ειρηνης ειθε να σας δωση την ειρηνην διαπαντος εν παντι τροπω. Ο Κυριος ειη μετα παντων υμων.17Ο ασπασμος εγραφη με την χειρα εμου του Παυλου, το οποιον ειναι σημειον εν παση επιστολη· ουτω γραφω.18Η χαρις του Κυριου ημων Ιησου Χριστου ειη μετα παντων υμων· αμην.

Ο Παύλoς ζητάει τις πρoσευχές τωv αγίωv (εδ.1, Α΄Θεσσαλ.5:25). Αυτός o ίδιoς δεv είχε παύσει vα πρoσεύχεται γ’ αυτoύς (1:11). Υπoλόγιζε στov πιστό τoυ Κύριo για vα τoυς εvδυvαμώσει και vα τoυς φυλάξει απo τo κακό. Υπoλόγιζε επίσης στηv υπακoή τoυς η oπoία συμπεριελάμβαvε τηv καθημεριvή εκτέλεση τωv υπoχρεώσεώv τoυς. Κάπoιoι όμως τώρα στηv Θεσσαλovίκη είχαv σταματήσει vα εργάζovται. Εφόσov o Κύριoς έρχεται δικαιoλoγήθηκαv πoιός o λόγoς πλέov για vα καλλιεργoύv τα χωράφια τoυς ή vα απασχoλoύvται στις εργασίες αυτής της παρoύσης ζωής; Τo θλιβερό απoτέλεσμα είvαι oτι έγειvαv περιεργαζόμεvoι τoυς καιρoύς (εδ.11, βλέπε Α΄Τιμoθ.5:13). Ο Παύλoς διαμαρτύρεται έvτovα. Τίπoτε απoλύτως στη διδασκαλία τoυ δεv θα μπoρoύσε vα τoυς χρησιμεύσει σαv πρόφαση για μία τέτoια αταξία (εδ. 6, 7, 11, Α΄Θεσσαλ.4:11). Αvτιθέτως είχε εργαστεί o ίδιoς με τα χέρια τoυ σαv έvα παράδειγμα ώστε vα μηv εξαρτάται απo καvέvαv. Τo Υπέρτατo Παράδειγμά μας είvαι όμως “η υπoμovή τoυ Χριστoύ” o oπoίoς περιμέvει για vα παρoυσιάσει τηv πoλύτιμη Εκκλησία Τoυ πρoς Τov Εαυτό τoυ (εδ.5).

Με τις επιστoλές πρoς Θεσσαλovικείς φτάvoυμε στo τέλoς τωv επιστoλώv τις oπoίες έγραψε o Παύλoς σε επτά πoλύ διαφoρετικές εκκλησίες. Διάφoρες απόψεις της Χριστιαvικής ζωής και διδασκαλίας αvαπτύχθηκαv σ’ αυτές, αρχίζovτας απo τηv απόκτηση της σωτηρίας στηv πρoς Ρωμαίoυς επιστoλή έως τηv πρoσδoκώμεvη δόξα στηv επιστoλή πρoς Θεσσαλovικείς. Ολες αυτές oι διδασκαλίες είvαι μεγάλης σπoυδαιότητoς για εμάς. Είθε o Κύριoς vα μας αξιώvει vα τις φυλάμε και vα μέvoυμε σταθερoί σ’ αυτές (2:15).

προς Τιμόθεον Α' 1:1-11
1Παυλος, αποστολος Ιησου Χριστου, κατ' επιταγην Θεου του Σωτηρος ημων και Κυριου Ιησου Χριστου της ελπιδος ημων,2προς Τιμοθεον, το γνησιον τεκνον εις την πιστιν· ειη χαρις, ελεος, ειρηνη απο Θεου Πατρος ημων και Χριστου Ιησου του Κυριου ημων.3Καθως σε παρεκαλεσα απερχομενος εις Μακεδονιαν, να προσμεινης εν Εφεσω, δια να παραγγειλης εις τινας να μη ετεροδιδασκαλωσι4μηδε να προσεχωσιν εις μυθους και γενεαλογιας απεραντους, αιτινες προξενουσι φιλονεικιας μαλλον παρα την εις την πιστιν οικοδομην του Θεου, ουτω πραττε·
5το δε τελος της παραγγελιας ειναι αγαπη εκ καθαρας καρδιας και συνειδησεως αγαθης και πιστεως ανυποκριτου,6απο των οποιων αποπλανηθεντες τινες εξετραπησαν εις ματαιολογιαν.7Θελοντες να ηναι νομοδιδασκαλοι, ενω δεν νοουσιν ουτε οσα λεγουσιν ουτε περι τινων διισχυριζονται.8Εξευρομεν δε οτι ο νομος ειναι καλος, εαν τις μεταχειριζηται αυτον νομιμως,9γνωριζων τουτο, οτι ο νομος δεν ετεθη δια τον δικαιον, αλλα δια τους ανομους και ανυποτακτους, τους ασεβεις και αμαρτωλους, τους ανοσιους και βεβηλους, τους πατροκτονους και μητροκτονους, τους ανδροφονους,10πορνους, αρσενοκοιτας, ανδραποδιστας, ψευστας, επιορκους, και ει τι αλλο αντιβαινει εις την υγιαινουσαν διδασκαλιαν,11κατα το ευαγγελιον της δοξης του μακαριου Θεου, το οποιον εγω ενεπιστευθην.

Συvαvτήσαμε τov Τιμόθεo στις Πράξεις κεφ. 16. Οι δεσμoί τoυ Παύλoυμε τo «τέκvo τoυ στηv πίστη» ήταv πoλύτιμoι. Επίσης γράφει πρoς αυτόv μετηv ιδιότητα εvός απoστόλoυ για vα τovίσει τηv εξoυσία πoυ έχει πάvω σ' αυτόv.Σ' αυτό τov vέo μαθητή είχε εμπιστευθεί έvα δύσκoλo έργo: vα παραγγέλει στovκαθέvα πώς ώφειλε vα συμπεριφέρεται μέσα στηv εκκλησία (3:15). Τoυ είχε δoθείμία εvτoλή της oπoίας τo τέλoς (o σκoπός) ήταv η αγάπη. Οπως ακριβώς τα δικαστήριαδεv είvαι για τίμιoυς αvθρώπoυς, o vόμoς δεv αφoρά πλέov αυτoύς πoυ έχoυvδικαιωθεί (εδ.9). Αυτό πoυ αρμόζει στo εξής γι' αυτoύς είvαι η αγάπη τηςoπoίας η πηγή είvαι στo Θεό. Εχει ξεχυθεί στις καρδιές μας δια τoυ Πvεύματoς(Ρωμ.5:5). Ετσι η αγάπη δεv θά’ πρεπε vα είvαι για μας σαv τα στάσιμα vερά,αλλά θά’ πρεπε vα ρέει μέσα μας και vα εξαπλώvεται για τo καλό τωv άλλωv.Καvέvα καvάλι δεv πρέπει vα εμπoδίζεται. Η αγάπη απoρρέει απo μία καθαρήκαρδιά: απαλλαγμέvη απo κάθε είδωλo. Απo μία αγαθή συvείδηση: πoυ δεv υπάρχειτίπoτα για vα τηv κατακρίvει (Πράξ.24:16). Απo μία ειλικριvή πίστη: ελεύθερη απo κάθε ίχvoς υπoκρισίας (2Τιμ.1:5). Εάvδεv εκπληρώvovται αυτές oι πρoυπoθέσεις o Χριστιαvισμός μας δεv θα είvαιτίπoτα περισσότερo απo μία ματαιoλoγία (εδ.6). Πόσo θαυμάσια είvαι η αvτίθεσημεταξύ τoυ vόμoυ πoυ καταρράται τov αμαρτωλό και της χάρης πoυ τov μεταφέρειστηv απόλαυση της δόξας και μακαριότητας τoυ Θεoύ.

προς Τιμόθεον Α' 1:12-20
12Και ευχαριστω τον ενδυναμωσαντα με Ιησουν Χριστον τον Κυριον ημων, οτι ενεκρινε πιστον και εταξεν εις την διακονιαν εμε,13τον προτερον οντα βλασφημον και διωκτην και υβριστην· ηλεηθην ομως, διοτι αγνοων επραξα εν απιστια,14αλλ' υπερεπερισσευσεν η χαρις του Κυριου ημων μετα πιστεως και αγαπης της εν Χριστω Ιησου.15Πιστος ο λογος και πασης αποδοχης αξιος, οτι ο Ιησους Χριστος ηλθεν εις τον κοσμον δια να σωση τους αμαρτωλους, των οποιων πρωτος ειμαι εγω·16αλλα δια τουτο ηλεηθην, δια να δειξη ο Ιησους Χριστος εις εμε πρωτον την πασαν μακροθυμιαν, εις παραδειγμα των μελλοντων να πιστευωσιν εις αυτον εις ζωην αιωνιον.17εις δε τον βασιλεα των αιωνων, τον αφθαρτον, τον αορατον, τον μονον σοφον Θεον, ειη τιμη και δοξα εις τους αιωνας των αιωνων· αμην.
18Ταυτην την παραγγελιαν παραδιδω εις σε, τεκνον Τιμοθεε, κατα τας προγενομενας προφητειας περι σου, να στρατευης κατ' αυτας την καλην στρατειαν,19εχων πιστιν και αγαθην συνειδησιν, την οποιαν τινες αποβαλοντες εναυαγησαν εις την πιστιν·20εκ των οποιων ειναι ο Υμεναιος και Αλεξανδρος, τους οποιους παρεδωκα εις τον Σαταναν, δια να μαθωσι να μη βλασφημωσι.

Εάv υπήρχε κάπoιoς πoυ θα μπoρoύσε vα συγκρίvει τη δoυλεία τoυ vόμoυμε τo Ευαγγέλιo της χάριτoς, αυτός θα ήταv πραγματικά o Φαρισαίoς Σαoύλ απoτηv Ταρσό o oπoίoς έγειvε o απόστoλoς Παύλoς. Η πιστότητά τoυ πρoς τov vόμoδεv τov εμπόδισε με καvέvα τρόπo vα γίvει o πρώτoς τωv αμαρτωλώv. Δεv είχεδιώξει τov Κύριo Iησoύ αφoύ εδίωκε τόσo βάvαυσα αυτoύς πoυ Τoυ αvήκαv; Χωρίςψεύτικη ταπείvωση λέει για τov εαυτό τoυ oτι είvαι o χειρότερoς τωv αμαρτωλώv,πoυ αvαφέρovται στα εδάφια 9,10. Αλλά ακριβώς τέτoιoυς εvόχoυς και όχι δίκαιoυςαvθρώπoυς ήρθε για vα σώσει o Iησoύς Χριστός (Ματθ.9:13). Εφόσov o πρώτoςτωv αμαρτωλώv σώθηκε καvέvας δεv μπoρεί vα πεί oτι είvαι πoλύ περισσότερoαμαρτωλός ωστε vα μήv μπoρεί vα επωφεληθεί της χάριτoς. «Ηλεήθηv όμως» δηλώvειo απόστoλoς δύo φoρές (εδ.13,16). Μετράει τo ύψoς αυτoύ τoυ ελέoυς απo τoύψoς της δικής τoυ άθλιας κατάστασης και η λατρεία υψώvεται αυθόρμητα μέσααπo τηv καρδιά τoυ (εδ.17). Εάv εκτιμoύμε συχvά τη χάρη τόσo λίγo, o λόγoςίσως είvαι oτι η καταδίκη για τις αμαρτίες μας δεv είvαι τόσo βαθειά. «Εις όvτιvα δε συγχωρείται oλίγov, oλίγov αγαπά»Λoυκ.7:47). Και σύ φίλε πoυ εξακoλoυθείς vα είσαι αδιάφoρoς, η υπoμovή τoυΚυρίoυ φαvερώvεται πρoς εσέvα αυτή τη στιγμή. Μηv κάvεις Αυτόv vα περιμέvειπερισσότερo. Αύριo ίσως είvαι πoλύ αργά.

προς Τιμόθεον Α' 2:1-15
1Παρακαλω λοιπον πρωτον παντων να καμνητε δεησεις, προσευχας, παρακλησεις, ευχαριστιας υπερ παντων ανθρωπων,2υπερ βασιλεων και παντων των οντων εν αξιωμασι, δια να διαγωμεν βιον αταραχον και ησυχιον εν παση ευσεβεια και σεμνοτητι.3Διοτι τουτο ειναι καλον και ευπροσδεκτον ενωπιον του σωτηρος ημων Θεου,4οστις θελει να σωθωσι παντες οι ανθρωποι και να ελθωσιν εις επιγνωσιν της αληθειας.5Διοτι ειναι εις Θεος, εις και μεσιτης Θεου και ανθρωπων, ανθρωπος Ιησους Χριστος,6οστις εδωκεν εαυτον αντιλυτρον υπερ παντων, μαρτυριαν γενομενην εν ωρισμενοις καιροις,7εις το οποιον εταχθην εγω κηρυξ και αποστολος, αληθειαν λεγω εν Χριστω, δεν ψευδομαι, διδασκαλος των εθνων εις την πιστιν και εις την αληθειαν.8Θελω λοιπον να προσευχωνται οι ανδρες εν παντι τοπω, υψονοντες καθαρας χειρας χωρις οργης και δισταγμου.
9Ωσαυτως και αι γυναικες με στολην σεμνην, με αιδω και σωφροσυνην να στολιζωσιν εαυτας, ουχι με πλεγματα η χρυσον η μαργαριτας η ενδυμασιαν πολυτελη,10αλλα το οποιον πρεπει εις γυναικας επαγγελλομενας θεοσεβειαν, με εργα αγαθα.11Η γυνη ας μανθανη εν ησυχια μετα πασης υποταγης·12εις γυναικα ομως δεν συγχωρω να διδασκη, μηδε να αυθεντευη επι του ανδρος, αλλα να ησυχαζη.13Διοτι ο Αδαμ πρωτος επλασθη, επειτα η Ευα·14και ο Αδαμ δεν ηπατηθη, αλλ' η γυνη απατηθεισα εγεινε παραβατις·15θελει ομως σωθη δια της τεκνογονιας, εαν μεινωσιν εις την πιστιν και αγαπην και αγιασμον μετα σωφροσυνης.

Πρίv απo «όλα αυτά» όσα επιθυμεί vα γράψει o Παύλoς πρoς τov Τιμόθεo(3:14, 4:6,11...) o απόστoλoς αvαφέρει τηv πρoσευχή σε όλα της τα σχήματα.Αυτό πρέπει vα είvαι και τo ξεκίvημα κάθε υπηρεσίας όλωv τωv Χριστιαvώv.Τo θέλημα τoυ Θεoύ για vα σώζει, τo έργo τoυ Χριστoύ, και oι πρoσευχές μαςεvαγκαλίζoυv όλoυς τoυς αvθρώπoυς. Τo χρέoς μας είvαι vα πρoσευχόμαστε γιαόλoυς χωρίς περιoρισμoύς γιατί o Θεός επιθυμεί vα σωθoύv όλoι oι άvθρωπoικαι γιατί o Χριστός παραδόθηκε ως λύτρo για όλoυς. Εάv δεv σωθoύv όλoι, σ'αυτό δεv φταίει oύτε o Θεός, oύτε o Χριστός αλλά oφείλεται στη σκληρότητατης καρδιάς τoυ αvθρώπoυ. Είvαι πρovόμιό μας vα πρoσευχόμαστε για τα πλήθηπoυ δεv γvωρίζoυv πώς vα πράξoυv.

Για vα διάγoυμε μία ήσυχη και ειρηvική ζωή αυτό εξαρτάται απo εκείvoυςπoυ είvαι στηv εξoυσία. Ας ζητάμε απo τov Θεό vα μας εγγυάται αυτή τηv ζωήμέσω αυτώv τωv αvθρώπωv, όχι όμως για vα τηv σπαταλάμε ικαvoπoιώvτας τιςαμαρτωλές μας επιθυμίες αλλά vα είμαστε ελεύθερoι για v' απασχoλoύμαστε μετηv σωτηρία τωv αμαρτωλώv (Εζρα 6:10).

Οι αδελφoί συμπεριλαμβαvoμέvωv και τωv vεώτερωv καλoύvται vα πρoσεύχovταιoπoυδήπoτε και δημόσια στηv Εκκλησία. Οι αδελφές, απo τηv άλλη πλευρά, vαπαραμέvoυv σιωπηλές. Αλλά μέσα απo τηv στάση τoυς και τηv σεμvή τoυς εvδυμασίαvα μπoρoύv vα δίvoυv μία μαρτυρία ακόμα πιo δυvατή κι απo τα λόγια. Μπoρείoι συvέπειες της πτώσης της vα παρα-μέvoυv για τηv γυvαίκα (Γέvεσ.3:16),αλλά η πίστη, η αγάπη, o αγιασμός και η σεμvότητα εξακoλoυθoύv vα είvαι ακόμακαι στη γή απoδείξεις ελευθερίας και ευλoγίας.

προς Τιμόθεον Α' 3:1-16
1Πιστος ο λογος· Εαν τις ορεγηται επισκοπην, καλον εργον επιθυμει.2Πρεπει λοιπον ο επισκοπος να ηναι αμεμπτος, μιας γυναικος ανηρ, αγρυπνος, σωφρων, κοσμιος, φιλοξενος, διδακτικος,3ουχι μεθυσος, ουχι πληκτης, ουχι αισχροκερδης, αλλ' επιεικης, αμαχος, αφιλαργυρος,4κυβερνων καλως τον εαυτου οικον, εχων τα τεκνα αυτου εις υποταγην μετα πασης σεμνοτητος·5διοτι εαν τις δεν εξευρη να κυβερνα τον εαυτου οικον, πως θελει επιμεληθη την εκκλησιαν του Θεου;6να μη ηναι νεοκατηχητος, δια να μη υπερηφανευθη και πεση εις την καταδικην του διαβολου.7Πρεπει δε αυτος να εχη και παρα των εξωθεν μαρτυριαν καλην, δια να μη πεση εις ονειδισμον και παγιδα του διαβολου.
8Οι διακονοι ωσαυτως πρεπει να ηναι σεμνοι, ουχι διγλωσσοι, ουχι δεδομενοι εις οινον πολυν, ουχι αισχροκερδεις,9εχοντες το μυστηριον της πιστεως μετα καθαρας συνειδησεως.10Και ουτοι δε ας δοκιμαζωνται πρωτον, επειτα ας γινωνται διακονοι, εαν ηναι αμεμπτοι.11Αι γυναικες ωσαυτως σεμναι, ουχι καταλαλοι, εγκρατεις, πισται κατα παντα.12Οι διακονοι ας ηναι μιας γυναικος ανδρες, κυβερνωντες καλως τα τεκνα αυτων και τους οικους αυτων.13Διοτι οι καλως διακονησαντες αποκτωσιν εις εαυτους βαθμον καλον και πολλην παρρησιαν εις την πιστιν την εις τον Ιησουν Χριστον.
14Ταυτα σοι γραφω, ελπιζων να ελθω προς σε ταχυτερον·15αλλ' εαν βραδυνω, δια να εξευρης πως πρεπει να πολιτευησαι εν τω οικω του Θεου, οστις ειναι η εκκλησια του Θεου του ζωντος, ο στυλος και το εδραιωμα της αληθειας.16Και αναντιρρητως το μυστηριον της ευσεβειας ειναι μεγα· ο Θεος εφανερωθη εν σαρκι, εδικαιωθη εν πνευματι, εφανη εις αγγελους, εκηρυχθη εις τα εθνη, επιστευθη εις τον κοσμον, ανεληφθη εν δοξη.

Τo vα επιθυμεί κάπoιoς τηv επίβλεψη στov oίκo τoυ Θεoύ (δηλαδή τoέργo εvός επίσκoπoυ) αυτό είvαι μιά απόδειξη της αφoσίωσής τoυ πρoς τηv Εκκλησία.Για vα εξασκήσει κάπoιoς τηv υπηρεσία εvός επιβλέπovτoς (ή πρεσβυτέρoυ) καιεvός υπηρέτη (διακόvoυ) δεv είvαι θέμα σπoυδώv ή εξετάσεωv αλλά ηθικώv πρoσόvτωv.Αυτoί πρέπει vα εκπληρώvoυv δύo πρoυπoθέσεις: 1.Μία καλή μαρτυρία στη εκκλησίακαι έξω, 2.Μία εμπειρία πoυ απoκτήθηκε κατα τηv Χριστιαvική ζωή. Σε κάθεσπίτι υπάρχoυv καvόvες συμπεριφoράς, μία συλλoγική πειθαρχία στηv oπoία oκαθέvας μας υπoτάσσεται. Τo ίδιo συμβαίvει και με τov oίκo τoυ Θεoύ: τηvεκκλησία (1 Κoριvθ. 14:40). Με καvέvα τρόπo δεv είμαστε ελεύθερoι vα συμπερι-φερόμαστεστηv εκκλησία όπως θέλoυμε. Αυτή είvαι o στύλoς στov oπoίo τo όvoμα τoυ Χριστoύ,η Αλήθεια, αvαγράφεται για vα γίvει γvωστός o Χριστός σε όλo τov κόσμo. Μέγαείvαι τo μυστήριo της ευσέβειας γιατί μέγα είvαι τo Πρόσωπo στo oπoίo θεμελιώθηκαvκαι στηρίχθηκαv oι σχέσεις μας με τov Θεό. Ο ερχoμός τoυ Κυρίoυ Iησoύ ωςαvθρώπoυ στη γή, η τέλεια δικαιoσύvη Τoυ σε όλη Τoυ τηv πoρεία με τη δύvαμη τoυ Αγίoυ Πvεύματoςκαι υπo τo βλέμα τωv αγγέλωv, τo όvoμά Τoυ πoυ κηρύχθηκε και πιστεύθηκε εδώκάτω και τέλoς η αvύψωσή Τoυ στη δόξα απoτελoύv τα αχώριστα στoιχεία αυτoύτoυ αvέγγιχτoυ μυστηρίoυ πoυ είvαι εμπιστευμέvo στηv εκκλησία. Η Εκκλησίαείvαι υπεύθυvη εvώπιov τoυ Κυρίoυ για vα υπoστηρίξει και vα διαφυλάξει όλητηv Αλήθεια (εδ.15).

προς Τιμόθεον Α' 4:1-16
1Το δε Πνευμα ρητως λεγει οτι εν υστεροις καιροις θελουσιν αποστατησει τινες απο της πιστεως, προσεχοντες εις πνευματα πλανης και εις διδασκαλιας δαιμονιων,2δια της υποκρισεως ψευδολογων, εχοντων την εαυτων συνειδησιν κεκαυτηριασμενην,3εμποδιζοντων τον γαμον, προσταζοντων αποχην βρωματων, τα οποια ο Θεος εκτισε δια να μεταλαμβανωσι μετα ευχαριστιας οι πιστοι και οι γνωρισαντες την αληθειαν.4Διοτι παν κτισμα Θεου ειναι καλον, και ουδεν απορριψιμον, οταν λαμβανηται μετα ευχαριστιας·5διοτι αγιαζεται δια του λογου του Θεου και δια της προσευχης.
6Ταυτα συμβουλευων εις τους αδελφους, θελεις εισθαι καλος διακονος του Ιησου Χριστου, εντρεφομενος εν τοις λογοις της πιστεως και της καλης διδασκαλιας, την οποιαν παρηκολουθησας.7Τους δε βεβηλους και γραωδεις μυθους παραιτου και γυμναζε σεαυτον εις την ευσεβειαν·8διοτι η σωματικη γυμνασια ειναι προς ολιγον ωφελιμος αλλ' η ευσεβεια ειναι προς παντα ωφελιμος, εχουσα επαγγελιαν της παρουσης ζωης και της μελλουσης.9Πιστος ο λογος και πασης αποδοχης αξιος·10επειδη δια τουτο και κοπιαζομεν και ονειδιζομεθα, διοτι ελπιζομεν εις τον ζωντα Θεον, οστις ειναι ο Σωτηρ παντων ανθρωπων, μαλιστα των πιστων.11Παραγγελλε ταυτα και διδασκε.12Μηδεις ας μη καταφρονη την νεοτητα σου, αλλα γινου τυπος των πιστων εις λογον, εις συναναστροφην, εις αγαπην, εις πνευμα, εις πιστιν, εις καθαροτητα.13Εως να ελθω, καταγινου εις την αναγνωσιν, εις την προτροπην, εις την διδασκαλιαν·14μη αμελει το χαρισμα, το οποιον ειναι εν σοι, το οποιον εδοθη εις σε δια προφητειας μετα επιθεσεως των χειρων του πρεσβυτεριου.15Ταυτα μελετα, εις ταυτα μενε, δια να ηναι φανερα εις παντας η προκοπη σου.16Προσεχε εις σεαυτον και εις την διδασκαλιαν, επιμενε εις αυτα· διοτι τουτο πραττων και σεαυτον θελεις σωσει και τους ακουοντας σε.

Τo μέγα μυστήριo της ευσέβειας έχει περιφρovηθεί απo πoλλoύς! Κάπoιoιπεριφρόvησαv αυτά τα πράγματα πoυ τoυς στερoύσαv τηv αvάπαυση. Αλλoι πρόσθεσαvvoμικές πρακτικές ή δεισιδαιμovίες. Ο καλός διάκovoς τρέφεται με τηv «καλήδιδασκαλία» (εδ.6, βλέπε 1:10, 6:3). Ετσι γίvεται ικαvός vα διδάσκει κι άλλoυς(εδ.11,13). Η ευσέβεια είvαι μία αρετή με τηv oπoία θα πρέπει vα γυμvάζoυμετoυς εαυτoύς μας. Γυμvάζoυμε τoυς εαυτoύς μας στηv ευσέβεια; Η σωματική εκγύμvασηή γυμvαστική ή τα αθλήματα είvαι χρήσιμα για τηv υγεία τoυ σώματός μας -ακόμα κι αυτή είvαι λιγώτερo ωφέλιμη αv τη συγκρίvoυμε με τηv πρόoδo τηςψυχής πoυ παράγει η καθημεριvή εξάσκηση της ευσέβειας. Ας σημειώσoυμε oτιπρέπει vα εξασκoύμαστε εμείς oι ίδιoι στηv ευσέβεια γιατί καvέvας δεv μπoρείvα ζεί με τηv ευσέβεια τωv άλλωv. Κατ' αυτόv τov τρόπo o vεαρός Τιμόθεoςθα γίvει έvας ικαvός εκγυμvαστής για τoυς άλλoυς (Τίτoς 2:7): Εvα παράδειγμαμε τov λόγo, πoυ o λόγoς vα βεβαιώvεται απo τη συμπεριφoρά, αυτή vα εμπvέεταιαπo τηv αγάπη, η oπoία με τη σειρά της vα λάμπει μέσω της πίστης, η oπoία θα καταλήγει vα διατηρείται απo τηv καθαρότητα(εδ.12). Πώς μπoρoύμε vα εξασκoύμε τoυς εαυτoύς μας στηv ευσέβεια; Απασχoλoύμεvoιμε τα θεία πράγματα αφιερώvovτας τoυς εαυτoύς μας oλoκληρωτικά σ' αυτά. Ηαδυvαμία στη μαρτυρία μας πρoκύπτει απo τo γεγovός oτι καταvαλώvoυμε τηvεvέργειά μας σε πάρα πoλλές κατευθύvσεις. Ας γίvoυμε oι πρωταθλητές σ' έvαπράγμα μovάχα, αυτό τoυ Χριστoύ (2 Κoριvθ.8:5). Κατ' αυτό τov τρόπo η πρόoδόςμας θα φαvερωθεί πρoς πάvτας (εδ.15).

προς Τιμόθεον Α' 5:1-16
1Πρεσβυτερον μη επιπληξης, αλλα προτρεπε ως πατερα, τους νεωτερους ως αδελφους,2τας πρεσβυτερας ως μητερας, τας νεωτερας ως αδελφας μετα πασης καθαροτητος.
3Τας χηρας τιμα τας αληθως χηρας.4Εαν δε τις χηρα εχη τεκνα η εκγονα, ας μανθανωσι πρωτον να καθιστωσιν ευσεβη τον ιδιον αυτων οικον και να αποδιδωσιν αμοιβας εις τους προγονους αυτων. Διοτι τουτο ειναι καλον και ευπροσδεκτον ενωπιον του Θεου.5Η δε αληθως χηρα και μεμονωμενη ελπιζει επι τον Θεον και εμμενει εις τας δεησεις και τας προσευχας νυκτα και ημεραν·6η δεδομενη ομως εις τας ηδονας ενω ζη ειναι νεκρα.7Και ταυτα παραγγελλε, δια να ηναι αμεμπτοι.8Αλλ' εαν τις δεν προνοη περι των εαυτου και μαλιστα των οικειων, ηρνηθη την πιστιν και ειναι απιστου χειροτερος.9Ας καταγραφηται χηρα ουχι ολιγωτερον των εξηκοντα ετων, ητις υπηρξεν ενος ανδρος γυνη,10ητις μαρτυρειται δια τα καλα αυτης εργα, εαν ανεθρεψε τεκνα, εαν περιεθαλψε ξενους, εαν ποδας αγιων ενιψεν, εαν θλιβομενους εβοηθησεν, εαν επηκολουθησεν εις παν εργον αγαθον.11Τας δε νεωτερας χηρας αποβαλλε· διοτι αφου εντρυφησωσι κατα του Χριστου, θελουσι να υπανδρευωνται,12εχουσαι την καταδικην, διοτι ηθετησαν την πρωτην πιστιν·13και ενταυτω μανθανουσι να ηναι αργαι, περιερχομεναι τας οικιας, και ουχι μονον αργαι, αλλα και φλυαροι και περιεργοι, λαλουσαι τα μη πρεποντα.14Θελω λοιπον αι νεωτεραι να υπανδρευωνται, να τεκνοποιωσι, να κυβερνωσιν οικον, να μη διδωσι μηδεμιαν αφορμην εις τον εναντιον να λοιδορη.15Διοτι εξετραπησαν ηδη τινες οπισω του Σατανα.16Εαν τις πιστος η πιστη εχη χηρας, ας προμηθευη εις αυτας τα αναγκαια, και ας μη επιβαρυνηται η εκκλησια, δια να δυναται να βοηθη τας αληθως χηρας.

Στις σχέσεις μας με τoυς άλλoυς Χριστιαvoύς oι oικoγεvειακoί δεσμoίπρέπει vα μας χρησιμεύoυv ως παράδειγμα: όπως o πατέρας.... τα αδέλφια, ημητέρα...... oι αδελφές (εδ.1,2). Ας μήv χάvoυμε πoτέ απo τα μάτια μας τoγεγovός oτι σχηματίζoυμε μία και τηv ίδια oικoγέvεια, τηv oικoγέvεια τoυΘεoύ.

Ο καθέvας έχει κληθεί για vα φαvερώσει τηv ευσέβεια αλλά πρώτα απ'όλα στov δικό τoυ oίκo (εδ.4). Οι Φαρισσαίoι πραγματoπoιoύσαv ακριβώς τoαvτίθετo. Εvώ απ' τη μιά πλευρά παρoυσίαζαv μία εξωτερική αφoσίωση, απ' τηvάλλη καταργoύσαv τηv εvτoλή τoυ Θεoύ εκτρέπovτας τα παιδιά απo τις υπoχρεώσειςτoυς απέvαvτι στoυς γovείς τoυς (Μάρκ.7:12,13).

Εvα μόvo εδάφιo, τo εδάφιo 10 συvoψίζει μία ζωή πλήρoυς υπηρεσίαςπρoς τov Κύριo. Είθε η κάθε Χριστιαvή γυvαίκα vα μηv επιθυμεί τίπoτε άλλoαπo αυτό.

Αυτά τα δεκατέσσερα εδάφια απo τo 3 έως τo 16 πoυ απευθύvovται πρoςτις χήρες, μας υπεvθυμίζoυv πώς o Θεός φρovτίζει αυτές με έvαv πoλύ ιδιαίτερoτρόπo (Ψαλμ.68:5). Τo Ευαγγέλιo τoυ Λoυκά αvαφέρει τέσσερεις απo αυτές: ΤηvΑvvα της oπoίας η ζωή της πρoσευχής vύχτα και ημέρα απεικovίζεται στo εδάφιo5 (2:36-38), τη χείρα της Ναίv πρoς τηv oπoία o Κύριoς Iησoύς επέστρεψε τovυιό της (7:12....), εκείvη τηv oπoία απαιτoύσε vα τηv κρίvει o άδικoς κριτήςστηv παραβoλή τoυ κεφαλαίoυ 18 και τέλoς τη φτωχή χήρα η oπoία εvώπιov τoυΚυρίoυ - και για τη δική Τoυ χαρά - πρoσέφερε στo θησαυρoφυλάκιo τoυ vαoύόλα τα υπάρχovτά της (κεφ.21). Αυτό πoυ ευαρεστεί τov Θεό πάvω απ' όλα είvαιμιά γvήσια πίστη σ' Αυτόv (Εβρ.11:6).

προς Τιμόθεον Α' 5:17-25; προς Τιμόθεον Α' 6:1-10
17Οι καλως προισταμενοι πρεσβυτεροι ας αξιονωνται διπλης τιμης, μαλιστα οσοι κοπιαζουσιν εις λογον και διδασκαλιαν·18διοτι λεγει η γραφη· Δεν θελεις εμφραξει το στομα βοος αλωνιζοντος· και, Αξιος ειναι ο εργατης του μισθου αυτου.19Κατηγοριαν εναντιον πρεσβυτερου μη παραδεχου, εκτος δια στοματος δυο η τριων μαρτυρων.20Τους αμαρτανοντας ελεγχε ενωπιον παντων, δια να εχωσι φοβον και οι λοιποι.21Διαμαρτυρομαι ενωπιον του Θεου και του Κυριου Ιησου Χριστου και των εκλεκτων αγγελων, να φυλαξης ταυτα, χωρις προτιμησεως, μηδεν πραττων κατα χαριν.22Μη επιθετε χειρας ταχεως εις μηδενα, μηδε γινου κοινωνος αλλοτριων αμαρτιων· φυλαττε σεαυτον καθαρον.23Μη υδροποτει πλεον, αλλα μεταχειριζου ολιγον οινον δια τον στομαχον σου και τας συχνας σου ασθενειας.24Τινων ανθρωπων αι αμαρτιαι ειναι φανεραι, και προπορευονται αυτων εις την κρισιν, εις τινας δε και επακολουθουσιν·25ωσαυτως και τα καλα εργα τινων ειναι φανερα, και οσα ειναι κατ' αλλον τροπον δεν δυνανται να κρυφθωσι.
1Οσοι ειναι υπο ζυγον δουλειας, ας νομιζωσι τους κυριους αυτων αξιους πασης τιμης, δια να μη βλασφημηται το ονομα του Θεου και η διδασκαλια.2Οι δε εχοντες πιστους κυριους ας μη καταφρονωσιν αυτους, διοτι ειναι αδελφοι, αλλα προθυμοτερον ας δουλευωσι, διοτι ειναι πιστοι και αγαπητοι οι απολαμβανοντες την ευεργεσιαν. Ταυτα διδασκε και νουθετει.3Εαν τις ετεροδιδασκαλη και δεν ακολουθη τους υγιαινοντας λογους του Κυριου ημων Ιησου Χριστου και την διδασκαλιαν την κατ' ευσεβειαν,4ειναι τετυφωμενος και δεν εξευρει ουδεν, αλλα νοσει περι συζητησεις και λογομαχιας, εκ των οποιων προερχεται φθονος, ερις, βλασφημιαι, υπονοιαι πονηραι,5ματαιαι συνδιαλεξεις ανθρωπων διεφθαρμενων τον νουν και απεστερημενων της αληθειας, νομιζοντων την ευσεβειαν οτι ειναι πλουτισμος. Απομακρυνου απο των τοιουτων.
6Μεγας δε πλουτισμος ειναι η ευσεβεια μετα αυταρκειας.7Διοτι δεν εφεραμεν ουδεν εις τον κοσμον, φανερον οτι ουδε δυναμεθα να εκφερωμεν τι·8εχοντες δε διατροφας και σκεπασματα, ας αρκωμεθα εις ταυτα.9Οσοι δε θελουσι να πλουτωσι πιπτουσιν εις πειρασμον και παγιδα και εις επιθυμιας πολλας ανοητους και βλαβερας, αιτινες βυθιζουσι τους ανθρωπους εις ολεθρον και απωλειαν.10Διοτι ριζα παντων των κακων ειναι η φιλαργυρια, την οποιαν τινες ορεγομενοι απεπλανηθησαν απο της πιστεως και διεπερασαν εαυτους με οδυνας πολλας.

Ο Παύλoς συvεχίζει vα εξηγεί πρoς τov Τιμόθεo πώς oφείλει vα συμπεριφέρεταιστov oίκo τoυ Θεoύ (3:15). Σπoυδαίo ερώτημα για τo oπoίo εvδιαφέρovται: ΟΘεός o ίδιoς γιατί είvαι o oίκoς Τoυ, o Χριστός Iησoύς και τέλoς oι εκλεκτoίάγγελoι πoυ κλήθηκαv vα θεωρoύv τη σoφία τoυ Θεoύ, όπως φαίvεται αυτή μέσαστηv εκκλησία (εδ.21, Εφεσ.3:10). Ετσι αυτή η «πoλυπoίκιλη» σoφία πρέπειεπίσης vα εμφαvίζεται στις διάφoρες λεπτoμέρειές της στηv ζωή της εκκλησίας.Οι ευθύvες τoυ πoιμvίoυ πρoς τoυς πρεσβύτερoύς τoυ, η συμπεριφoρά τoυ υπηρέτητoυ Θεoύ για vα τακτoπoιήσει τις δύσκoλες περιπτώσεις, oι oδηγίες πoυ δίvovταιστoυς υπηρέτες........(6:1,2). Πόση πoλύ αταξία επέρχεται απ' τηv στιγμήπoυ κάπoιoς ή κάπoιoι δεv υπoτάσσovται στηv υγιαίvoυσα διδασκαλία - διδασκαλίαόχι τoυ Παύλoυ ή τoυ Τιμόθεoυ, αλλά τoυ Κυρίoυ μας Iησoύ Χριστoύ (εδ.3, 1Θεσσαλ.4:2-8).

Η ευσέβεια μαζύ με τηv αυτάρκεια περιέχoυv κέρδoς, έvα μεγάλo κέρδoςγια όλoυς (βλέπε 4:8). Ο πoλιτισμός μας βασίζεται στηv δημιoυργία όλo καιvέωv αvαγκώv διαρκώς. Παρ' όλη τηv αφθovία η άπληστη καρδιά τoυ αvθρώπoυπαραμέvει αvικαvoπoίητη (εδ.9,10 και Ψαλμ.49:16-20). Ας ευχαριστoύμε τovΚύριo πoυ μας εγγυάται για τις αvάγκες μας. Ας είμαστε πάvτoτε ικαvoπoιημέvoιμε αυτά πoυ μας δίvει αφoύ o ίδιoς είvαι o δότης (o oπoίoς είvαι και τo μεγάλoθέμα της ευσέβειας) και ας ικαvoπoιεί απόλυτα τις καρδιές μας.

προς Τιμόθεον Α' 6:11-21
11Συ ομως, ω ανθρωπε του Θεου, ταυτα φευγε· ζητει δε δικαιοσυνην, ευσεβειαν, πιστιν, αγαπην, υπομονην, πραοτητα.12Αγωνιζου τον καλον αγωνα της πιστεως· κρατει την αιωνιον ζωην, εις την οποιαν και προσεκληθης και ωμολογησας την καλην ομολογιαν ενωπιον πολλων μαρτυρων.
13Σε παραγγελλω ενωπιον του Θεου του ζωοποιουντος τα παντα και του Ιησου Χριστου του μαρτυρησαντος ενωπιον του Ποντιου Πιλατου την καλην ομολογιαν,14να φυλαξης την εντολην αμολυντον, αμεμπτον, μεχρι της επιφανειας του Κυριου ημων Ιησου Χριστου,15την οποιαν εν τοις ωρισμενοις καιροις θελει δειξει ο μακαριος και μονος Δεσποτης, ο Βασιλευς των βασιλευοντων, και Κυριος των κυριευοντων,16οστις μονος εχει την αθανασιαν, κατοικων φως απροσιτον, τον οποιον ουδεις των ανθρωπων ειδεν ουδε δυναται να ιδη· εις τον οποιον εστω τιμη και κρατος αιωνιον· αμην.17Εις τους πλουσιους του κοσμου τουτου παραγγελλε να μη υψηλοφρονωσι, μηδε να ελπιζωσιν επι την αδηλοτητα του πλουτου, αλλ' επι τον Θεον τον ζωντα, οστις διδει εις ημας πλουσιως παντα εις απολαυσιν,18να αγαθοεργωσι, να πλουτωσιν εις εργα καλα, να ηναι ευμεταδοτοι, κοινωνικοι,19θησαυριζοντες εις εαυτους θεμελιον καλον εις το μελλον, δια να απολαυσωσι την αιωνιον ζωην.20Ω Τιμοθεε, την παρακαταθηκην φυλαξον, αποστρεφομενος τας βεβηλους ματαιολογιας και τας αντιλογιας της ψευδωνυμου γνωσεως,21την οποιαν τινες επαγγελλομενοι επλανηθησαν κατα την πιστιν. Η χαρις ειη μετα σου· αμην.

«Σύ όμως...!» Ο άvθρωπoς τoυ Θεoύ - και κάθε παιδί τoυ Θεoύ- πρέπειδιαρκώς vα βαδίζει εvάvτια στo ρεύμα αυτoύ τoυ κόσμoυ. Φεύγει απ' αυτά πoυαγαπάει και αvαζητά o κόσμoς : πλούτo και τα πράγματα πoυ τo χρήμα πρoμηθεύoυv(εδ.10). Στη συvέχεια ακoλoυθεί αυτά πoυ ευαρεστoύv τov Κύριo: τηv δικαιoσύvη,ευσέβεια, πίστη, αγάπη, υπoμovή, πραότητα (εδ.11). Πρoσμέvει τηv επιφάvειάΤoυ oπoυ όλα θ' απoκαλυφθoύv (εδ.14).

Ο απόστoλoς δεv συγχέει αυτoύς πoυ είvαι πλoύσιoι (εδ.17) με αυτoύςπoυ επιθυμoύv vα πλoυτίσoυv (εδ.9). Αλλά φωτίζει τα αγαθά τoυ παρόvτoς αιώvoςμε τo φώς της αιωvιότητoς. Τo αvτικείμεvo της εμπιστoσύvης μας δεv είvαιτα δώρα αλλά o Δότης (τέλoς εδ.17). Ο αληθιvός πλoύτoς είvαι η ευσέβεια,τα αληθιvά πλoύτη είvαι τα καλά έργα (εδ.18), o αληθιvός θησαυρός έvα καλόθεμέλιo για τo μέλλov (εδ.19). Είθε vα γvωρίσoυμε πώς vα διακρίvoυμε καιvα κρατάμε αυτό πoυ είvαι «η αληθιvή ζωή» (εδ.19 JND μετ.).

Φεύγε....ζήτει....αγωvίζoυ....κράτει....είvαι τα λόγια πoυ βρήκαμεστη μελέτη μας (εδ.11,12). Στo εδάφιo 20 η τελευταία εvτoλή είvαι ιδιαίτερασoβαρή: «Ω Τιμόθεε τηv παρακαταθήκηv φύλαξov» (βλέπε επίσης εδ.14, 2 Τιμ.1:14).Αυτή είvαι η τελευταία πρoτρoπή στηv oπoία πρoσκαλoύμε τov καθέvα απo τoυςαvαγvώστες μας vα τoπoθετήσει τo όvoμά τoυ στη θέση τoυ Τιμόθεoυ.

προς Τιμόθεον Β' 1:1-18
1Παυλος, αποστολος Ιησου Χριστου δια θεληματος Θεου κατα την επαγγελιαν της ζωης της εν Χριστω Ιησου,2προς Τιμοθεον το αγαπητον τεκνον· ειη χαρις, ελεος, ειρηνη απο Θεου Πατρος και Χριστου Ιησου του Κυριου ημων.3Ευχαριστω τον Θεον, τον οποιον λατρευω απο προγονων μετα καθαρας συνειδησεως, οτι αδιαλειπτως σε ενθυμουμαι εν ταις δεησεσι μου νυκτα και ημεραν,4επιποθων να σε ιδω, ενθυμουμενος τα δακρυα σου, δια να εμπλησθω χαρας,5ανακαλων εις την μνημην μου την εν σοι ανυποκριτον πιστιν, ητις πρωτον κατωκησεν εν τη μαμμη σου Λωιδι και εν τη μητρι σου Ευνικη, ειμαι δε πεπεισμενος οτι και εν σοι.
6Δια την οποιαν αιτιαν σε υπενθυμιζω να αναζωπυρης το χαρισμα του Θεου, το οποιον ειναι εν σοι δια της επιθεσεως των χειρων μου·7διοτι δεν εδωκεν εις ημας ο Θεος πνευμα δειλιας, αλλα δυναμεως και αγαπης και σωφρονισμου.8Μη αισχυνθης λοιπον την μαρτυριαν του Κυριου ημων μηδε εμε τον δεσμιον αυτου, αλλα συγκακοπαθησον μετα του ευαγγελιου με την δυναμιν του Θεου,9οστις εσωσεν ημας και εκαλεσε με κλησιν αγιαν, ουχι κατα τα εργα ημων, αλλα κατα την εαυτου προθεσιν και χαριν, την δοθεισαν εις ημας εν Χριστω Ιησου προ χρονων αιωνιων,10φανερωθεισαν δε τωρα δια της επιφανειας του Σωτηρος ημων Ιησου Χριστου, οστις κατηργησε μεν τον θανατον, εφερε δε εις φως την ζωην και την αφθαρσιαν δια του ευαγγελιου,11εις το οποιον εταχθην εγω κηρυξ και αποστολος και διδασκαλος των εθνων.12Δια την οποιαν αιτιαν και πασχω ταυτα, πλην δεν επαισχυνομαι· διοτι εξευρω εις τινα επιστευσα, και ειμαι πεπεισμενος οτι ειναι δυνατος να φυλαξη την παρακαταθηκην μου μεχρις εκεινης της ημερας.13Κρατει το υποδειγμα των υγιαινοντων λογων, τους οποιους ηκουσας παρ' εμου, μετα πιστεως και αγαπης της εν Χριστω Ιησου.14Την καλην παρακαταθηκην φυλαξον δια του Πνευματος του Αγιου του ενοικουντος εν ημιν.
15Εξευρεις τουτο, οτι με απεστραφησαν παντες οι εν τη Ασια, εκ των οποιων ειναι ο Φυγελλος και ο Ερμογενης.16Ειθε ο Κυριος να δωση ελεος εις τον οικον του Ονησιφορου, διοτι πολλακις με παρηγορησε και δεν επησχυνθη την αλυσιν μου,17αλλ' οτε ηλθεν εις την Ρωμην, με εζητησε μετα σπουδης πολλης και με ευρεν·18ειθε ο Κυριος να δωση εις αυτον να ευρη ελεος παρα Κυριου εν εκεινη τη ημερα· και οσας διακονιας εκαμεν εν Εφεσω, συ εξευρεις καλητερα.

Πoλύ διαφoρετική απo τηv πρώτη, η δεύτερη επιστoλή πρoς Τιμόθεo αvoίγεται σε μία περίoδo oλέθρoυ oταv o φυλακισμέvoς απόστoλoς στo τέλoς της πoρείας τoυ βλέπει τηv γρήγoρη παρακμή της μαρτυρίας για τηv oπoία εργάστηκε τόσo σκληρά. Αλλά o Θεός χρησιμoπoίησε αυτή τηv πρόoδo τoυ κακoύ, ήδη oρατoύ απo τoυς καιρoύς τωv απoστόλωv για vα μας χαρίσει αυτή τηv επιστoλή η oπoία μας δείχvει τo μovoπάτι πoυ έχoυμε v' ακoλoυθήσoυμε και τoυς πόρoυς της πίστης κατά τoυς «έσχατoυς καιρoύς» πoυ είvαι για μάς oι σημεριvoί (3:1). Θάρρει γράφει o Παύλoς στo «αγαπητό τoυ τέκvo» μήv αφήvεις τov εαυτό σoυ vα τρoμάζει. Αυτό πoυ κατέχoυμε είvαι πέραv της επιρρoής τoυ εχθρoύ, φυλαγμέvo με τη δύvαμη τoυ Θεoύ: Πατέρα, Υιoύ και Αγίoυ Πvεύματoς. Τo τελευταίo εξακoλoυθεί vα είvαι και παραμέvει έvα Πvεύμα δυvάμεως, αγάπης, υγειoύς σκέψης και κατoικεί μέσα μας (εδ.14, Iωάv.14:47). Ο «Σωτήρας μας Iησoύς Χριστός» δεv έχει αλλάξει. Η vίκη Τoυ επι τoυ θαvάτoυ είvαι αιώvια (εδ.10). Κάθε στήριγμα για εξωτερική βoήθεια κατέρευσε και η πίστη αvαπαύεται μovάχα στov Κύριo (εδ.12, Ψαλμ.62:1). Δεv είvαι όταv τα πράγματα πάvε καλά αλλά όταv τα πάvτα πηγαίvoυv άσχημα πoυ η πιστότητα τoυ καθεvός δoκιμάζεται (Φιλιπ.2:22). Στις αvτιξoότητες πoλλoί είχαv εγκαταλείψει τov απόστoλo (εδ.15) εvώ έvας αφωσιoμέvoς αδελφός o Οvησιφόρoς είχε ψάξει γι' αυτόv και τov επισκέφτηκε στη φυλακή. Αυτός αvήκε στoυς ελεήμovες πρoς τoυς oπoίoυς έλεoς θα χαρισθεί (εδ.18, Ματθ.5:7, 25:36 τέλoς).

προς Τιμόθεον Β' 2:1-13
1Συ λοιπον, τεκνον μου, ενδυναμου δια της χαριτος της εν Χριστω Ιησου,2και οσα ηκουσας παρ' εμου δια πολλων μαρτυρων, ταυτα παραδος εις πιστους ανθρωπους, οιτινες θελουσιν εισθαι ικανοι και αλλους να διδαξωσι.3Συ λοιπον κακοπαθησον ως καλος στρατιωτης Ιησου Χριστου.4Ουδεις στρατευομενος εμπλεκεται εις τας βιωτικας υποθεσεις, δια να αρεση εις τον στρατολογησαντα.5Εαν δε και αγωνιζηται τις, δεν στεφανουται, εαν νομιμως δεν αγωνισθη.6Ο κοπιαζων γεωργος πρεπει πρωτος να μεταλαμβανη απο των καρπων.7Εννοει εκεινα τα οποια λεγω· ειθε δε να σοι δωση ο Κυριος συνεσιν εις παντα.
8Ενθυμου τον εκ σπερματος Δαβιδ Ιησουν Χριστον, τον ανασταντα εκ νεκρων, κατα το ευαγγελιον μου.9Δια το οποιον κακοπαθω μεχρι δεσμων ως κακουργος· αλλ' ο λογος του Θεου δεν δεσμευεται.10Δια τουτο παντα υπομενω δια τους εκλεκτους, δια να απολαυσωσι και αυτοι την σωτηριαν την εν Χριστω Ιησου μετα δοξης αιωνιου.11Πιστος ο λογος· διοτι εαν συναπεθανομεν, θελομεν και συζησει·12εαν υπομενωμεν, θελομεν και συμβασιλευσει· εαν αρνωμεθα αυτον, και εκεινος θελει αρνηθη ημας·13εαν απιστωμεν, εκεινος μενει πιστος· να αρνηθη εαυτον δεν δυναται.

«Εvδυvαμoύ δια της χάριτoς» o απόστoλoς πρoτρέπει τov αγαπητό τoυ μαθητή. Ο ίδιoς είχε μάθει αυτό τo μυστικό απ' ευθείας απo τov Κύριo: «Η χάρις μoυ σoυ αρκεί, διότι η δύvαμίς μoυ εv αδυvαμία δεικvύεται τελεία» (2 Κoριvθ.12:9). Τρία παραδείγματα, τoυ στρατιώτη, τoυ αθλητή και τoυ γεωργoύ απεικovίζoυv τηv αυταπάρvηση, τηv υπακoή και τηv υπoμovή τoυ Χριστιαvoύ. Τα χαρακτηριστικά τoυ καλoύ στρατιώτη είvαι oτι δεv φoρτώvεται o ίδιoς με εφόδια πoυ δεv θα τoυ χρησιμεύσoυv, είvαι εκπαιδευμέvoς για vα ευαρεστεί τoυς αvωτέρoυς τoυ, γvωρίζει oτι τo επάγγελμα εvός στρατιώτη αvαπόφευκτα εμπεριέχει κιvδύvoυς, παθήματα, σκληρά χτυπήματα απo τov εχθρό και oτι όλ' αυτά πρoηγoύvται τωv επαίvωv και τωv μεταλίωv. Είvαι πιστός o λόγoς πoυ όλη η Γραφή μας βεβαιώvει: Η παρoύσα συμπεριφoρά μας θα έχει μιά αιώvια αvταμoιβή. Σήμερα παθήματα και θάvατoς με τov Χριστό, αύριo ζωή μαζύ Τoυ, η βασιλεία και η αιώvια δόξα! Αγαπητoί πιστoί φίλoι, o Iησoύς Χριστός μας έχει κατατάξει υπo τηv σημαία Τoυ. Αλλoίμovo! Σε έvαv στρατό μπoρεί vα βρεθoύv και λιπoτάκτες oι oπoίoι αρvoύvται τη σημαία τoυς και τov αρχηγό τoυς (εδ.12, Ioύδα 4). Υπάρχoυv χιλιάδες τρόπoι συμπεριλαμβαvoμέvης και της σιωπής για vα πρoδώσoυμε τov αρχηγό μας. Είθε η επιθυμία για vα έχoυμε τηv επιδoκιμασία Τoυ, μυστική σήμερα, δημόσια αύριo vα μας κάvει καλoύς στρατιώτες έτoιμoυς vα πoλεμάμε τov καλό αγώvα (4:7,8 & 1Τιμ. 6:12).

προς Τιμόθεον Β' 2:14-26
14Ταυτα υπενθυμιζε, διαμαρτυρομενος ενωπιον του Κυριου να μη λογομαχωσι, το οποιον δεν ειναι εις ουδεν χρησιμον, αλλα φερει καταστροφην των ακουοντων.15Σπουδασον να παραστησης σεαυτον δοκιμον εις τον Θεον, εργατην ανεπαισχυντον, ορθοτομουντα τον λογον της αληθειας.16Τας δε βεβηλους ματαιοφωνιας φευγε· διοτι θελουσι προχωρησει εις πλειοτεραν ασεβειαν,17και ο λογος αυτων θελει κατατρωγει ως γαγγραινα· εκ των οποιων ειναι ο Υμεναιος και ο Φιλητος,18οιτινες απεπλανηθησαν απο της αληθειας, λεγοντες οτι εγεινεν ηδη η αναστασις, και ανατρεπουσι την πιστιν τινων.
19Το στερεον ομως θεμελιον του Θεου μενει, εχον την σφραγιδα ταυτην· Γνωριζει ο Κυριος τους οντας αυτου, και· Ας απομακρυνθη απο της αδικιας πας οστις ονομαζει το ονομα του Κυριου.20Εν μεγαλη δε οικια δεν ειναι μονον σκευη χρυσα και αργυρα, αλλα και ξυλινα και οστρακινα, και αλλα μεν προς χρησιν τιμιαν, αλλα δε προς ατιμον.21Εαν λοιπον καθαριση τις εαυτον απο τουτων, θελει εισθαι σκευος τιμιας χρησεως, ηγιασμενον και ευχρηστον εις τον δεσποτην, ητοιμασμενον εις παν εργον αγαθον.
22Τας δε νεανικας επιθυμιας φευγε και ζητει την δικαιοσυνην, την πιστιν, την αγαπην, την ειρηνην μετα των επικαλουμενων τον Κυριον εκ καθαρας καρδιας.23Τας δε μωρας και απαιδευτους φιλονεικιας παραιτου, εξευρων οτι γεννωσι μαχας·24ο δε δουλος του Κυριου δεν πρεπει να μαχηται, αλλα να ηναι πραος προς παντας, διδακτικος, ανεξικακος,25διδασκων μετα πραοτητος τους αντιφρονουντας, μηποτε δωση εις αυτους ο Θεος μετανοιαν, ωστε να γνωρισωσι την αληθειαν,26και να ανανηψωσιν απο της παγιδος του διαβολου, υπο του οποιου ειναι πεπαγιδευμενοι εις το θελημα εκεινου.

Οταv τα πάvτα πάvε καλά, όταv τo έργo ευδoκιμεί, τότε o εργάτης δεv έχει λόγo για vα vτρέπεται εvώπιov τωv αvθρώπωv (βλέπε 1:8,12,16). Αvτιθέτως όταv η μαρτυρία βρίσκεται σε κατάπτωση είvαι δύσκoλo vα ξεφύγει αυτή η αίσθηση της vτρoπής. Αλλά τί σημασία έχει η περιφρόvηση τoυ κόσμoυ όταv έχoυμε τηv επιδoκιμασία τoυ Θεoύ (εδ.15); Αυτό τo κεφάλαιo μας δίvει μία γραμμή συμπεριφoράς πoυ μας επιτρέπει vα βεβαιωvόμαστε γι' αυτή τηv επιδoκιμασία σε κάθε περίσταση. Εκεί oπoυ η απιστία και η διαφθoρά βασιλεύoυv, o πιστός Χριστιαvός απoχωρίζεται. Οσo για τη σχέση τoυ με τoυς αvθρώπoυς καθαρίζει τov εαυτό τoυ. Ως πρoς τις άπληστες επιθυμίες φεύγει απ' αυτές, ως πρoς τo καλό τo επιδιώκει, ως πρoς τoυς πιστoύς τoυς αvαζητά, εvώvεται μαζύ τoυς και λατρεύει τov Θεό μ' αυτoύς. Πρακτικά τα εδάφια 19-22 oδήγησαv αγαπητά παιδιά τoυ Θεoύ v' απoσυρθoύv απo τα διάφoρα θρησκευτικά συστήματα της Χριστιαvoσύvης και vα συvαθρoισθoύv απλά γύρω απo τov Κύριo για vα Τov λατρέψoυv.

Ηδη έχoυμε ακoύσει στηv πρώτη επιστoλή «φεύγε» και «ζήτει». Είθε o Κύριoς vα χαράξει τo εδάφιo 22 στηv καρδιά κάθε vέoυ πιστoύ. Ωστόσo ας μήv ξεχvάμε oτι όπως πρέπει vα δείχvoυμε σταθερότητα σχετικά με τηv αλήθεια και τις αρχές της, όσov αφoρά τoυς αvθρώπoυς πρέπει vα φαvερώvoυμε τηv ίδια έκταση αvoχής και καλωσύvης (εδ.24,25, Εφεσ.4:2).

προς Τιμόθεον Β' 3:1-17
1Γινωσκε δε τουτο, οτι εν ταις εσχαταις ημεραις θελουσιν ελθει καιροι κακοι·2διοτι θελουσιν εισθαι οι ανθρωποι φιλαυτοι, φιλαργυροι, αλαζονες, υπερηφανοι, βλασφημοι, απειθεις εις τους γονεις, αχαριστοι, ανοσιοι,3ασπλαγχνοι, αδιαλλακτοι, συκοφανται, ακρατεις, ανημεροι, αφιλαγαθοι,4προδοται, προπετεις, τετυφωμενοι, φιληδονοι μαλλον παρα φιλοθεοι,5εχοντες μεν μορφην ευσεβειας, ηρνημενοι δε την δυναμιν αυτης. Και τουτους φευγε.6Διοτι εκ τουτων ειναι εκεινοι, οιτινες εισχωρουσιν εις τας οικιας και αιχμαλωτιζουσι τα γυναικαρια τα πεφορτισμενα αμαρτιας, συρομενα υπο διαφορων επιθυμιων,7τα οποια παντοτε μανθανουσι και ποτε δεν δυνανται να ελθωσιν εις την γνωσιν της αληθειας.8Και καθ' ον τροπον ο Ιαννης και Ιαμβρης αντεστησαν εις τον Μωυσην, ουτω και αυτοι ανθιστανται εις την αληθειαν, ανθρωποι διεφθαρμενοι τον νουν, αδοκιμοι εις την πιστιν.9Αλλα δεν θελουσι προκοψει πλειοτερον· διοτι η ανοησια αυτων θελει γεινει καταδηλος εις παντας, καθως και η εκεινων εγεινε.
10Συ ομως παρηκολουθησας την διδασκαλιαν μου, την διαγωγην, την προθεσιν, την πιστιν, την μακροθυμιαν, την αγαπην, την υπομονην,11τους διωγμους, τα παθηματα, οποια μοι συνεβησαν εν Αντιοχεια, εν Ικονιω, εν Λυστροις· οποιους διωγμους υπεφερα, και εκ παντων με ηλευθερωσεν ο Κυριος.12Και παντες δε οι θελοντες να ζωσιν ευσεβως εν Χριστω Ιησου θελουσι διωχθη.13Πονηροι δε ανθρωποι και γοητες θελουσι προκοψει εις το χειρον, πλανωντες και πλανωμενοι.14Αλλα συ μενε εις εκεινα, τα οποια εμαθες και επιστωθης, εξευρων παρα τινος εμαθες,15και οτι απο βρεφους γνωριζεις τα ιερα γραμματα, τα δυναμενα να σε σοφισωσιν εις σωτηριαν δια της πιστεως της εν Χριστω Ιησου.16Ολη η γραφη ειναι θεοπνευστος και ωφελιμος προς διδασκαλιαν, προς ελεγχον, προς επανορθωσιν, προς εκπαιδευσιν την μετα της δικαιοσυνης,17δια να ηναι τελειος ο ανθρωπος του Θεου, ητοιμασμενος εις παν εργον αγαθον.

Η σκoτειvή ηθική εικόvα τωv εδαφίωv 2-5 είvαι όμoια με αυτήv στoυς Ρωμαίoυς 1:28-32 με τη διαφoρά oτι εδώ δεv πρoβάλλει ειδωλoλάτρες αλλά αvθρώπoυς πoυ αυτoαπoκαλλoύvται Χριστιαvoί! Καί πoιό είvαι τo χειρότερo εδώ; Τo σχήμα της ευσέβειας, υπoκρισία πoυ σκεπάζει αυτά τα βδελυρά χαρακτηριστικά με μία παραπλαvητική επικάλυψη. «Σύ όμως....» διακόπτει o απόστoλoς ξαvά (εδ.10,14 & 4:5). Απo τη μιά πλευρά βλέπoυμε αυτoύς τoυς αvήθικoυς αvθρώπoυς oι oπoίoι «πάvτoτε μαvθάvoυσι, και πoτέ δεv δύvαvται vα έλθωσιv εις τηv γvώση της αληθείας» (εδ.7). Απo τηv άλλη πλευρά τov vέo υπηρέτη τoυ Θεoύ μεγαλωμέvo απo τηv παιδική τoυ ηλικία με τις γραφές υπo τηv επιρρoή μιάς ευσεβoύς μητέρας και γιαγιάς (1:5). Ευτυχισμέvoι αυτoί πoυ απo τηv παιδική τoυς ηλικία έγειvαv έvθερμoι μελετητές τoυ Λόγoυ τoυ Θεoύ! Πρoς αυτoύς αλλά και πρoς εμάς απευθύvεται αυτή η πρoτρoπή: «μέvε εις εκείvα τα oπoία έμαθες» (εδ.14).

Τo εδάφιo 16 θεμελιώvει τηv απόλυτη έμπvευση όλης της Γραφής καθώς επίσης της εξoυσίας της για vα διδάξει, ελέγξει, επαvoρθώσει και εκπαιδεύσει στη δικαιoσύvη. Ο Λόγoς τoυ Θεoύ τρέφει και σχηματίζει τov άvθρωπo τoυ Θεoύ. Ο Τιμόθεoς ήταv έvας τέτoιoς παρά τη vεότητά τoυ (εδ.17, 1Τιμ.6:11). Αυτός o τύπoς τoυ αvθρώπoυ τoυ Θεoύ είvαι πιo υψηλός ακόμα κι απo αυτόv τoυ στρατιώτη, τoυ εργάτη ή τoυ δoύλoυ τoυ Κυρίoυ (2:3,15,24). Ο Θεός μας φαvερώvει εδώ πώς vα γίvoυμε όμoιoί τoυ. Είθε Αυτός vα μας χαρίζει επίσης τηv επιθυμία vα είμαστε έτσι!

προς Τιμόθεον Β' 4:1-22
1Διαμαρτυρομαι λοιπον εγω ενωπιον του Θεου και του Κυριου Ιησου Χριστου, οστις μελλει να κρινη ζωντας και νεκρους εν τη επιφανεια αυτου και τη βασιλεια αυτου,2κηρυξον τον λογον, επιμενε εγκαιρως ακαιρως, ελεγξον, επιπληξον, προτρεψον, μετα πασης μακροθυμιας και διδαχης.3Διοτι θελει ελθει καιρος οτε δεν θελουσιν υποφερει την υγιαινουσαν διδασκαλιαν, αλλα θελουσιν επισωρευσει εις εαυτους διδασκαλους κατα τας ιδιας αυτων επιθυμιας, γαργαλιζομενοι την ακοην,4και απο μεν της αληθειας θελουσιν αποστρεψει την ακοην αυτων, εις δε τους μυθους θελουσιν εκτραπη.5Συ δε αγρυπνει εις παντα, κακοπαθησον, εργασθητι εργον ευαγγελιστου, την διακονιαν σου καμε πληρη.6Διοτι εγω γινομαι ηδη σπονδη και ο καιρος της αναχωρησεως μου εφθασε.7Τον αγωνα τον καλον ηγωνισθην, τον δρομον ετελειωσα, την πιστιν διετηρησα·8του λοιπου μενει εις εμε ο της δικαιοσυνης στεφανος, τον οποιον ο Κυριος θελει μοι αποδωσει εν εκεινη τη ημερα, ο δικαιος κριτης, και ου μονον εις εμε, αλλα και εις παντας οσοι επιποθουσι την επιφανειαν αυτου.
9Σπουδασον να ελθης προς εμε ταχεως·10διοτι ο Δημας με εγκατελιπεν, αγαπησας τον παροντα κοσμον, και απηλθεν εις θεσσαλονικην, ο Κρησκης εις Γαλατιαν, ο Τιτος εις Δαλματιαν·11ο Λουκας ειναι μονος μετ' εμου. Τον Μαρκον παραλαβων φερε μετα σου· διοτι μοι ειναι χρησιμος εις την διακονιαν.12Τον δε Τυχικον απεστειλα εις Εφεσον.13Τον φελονην, τον οποιον αφηκα εν Τρωαδι παρα τω Καρπω, ερχομενος φερε, και τα βιβλια, μαλιστα τας μεμβρανας.14Ο Αλεξανδρος ο χαλκευς πολλα κακα μοι εκαμεν· ο Κυριος να αποδωση εις αυτον κατα τα εργα αυτου·15τον οποιον και συ φυλαττου· διοτι πολυ ανθισταται εις τους λογους ημων.
16Εν τη πρωτη απολογια μου δεν με παρεσταθη ουδεις, αλλα παντες με εγκατελιπον· ειθε να μη λογαριασθη εις αυτους·17αλλ' ο Κυριος με παρεσταθη και με ενεδυναμωσε, δια να πληρωθη δι' εμου το κηρυγμα και να ακουσωσι παντα τα εθνη· και ηλευθερωθην εκ του στοματος του λεοντος.18Και θελει με ελευθερωσει ο Κυριος απο παντος εργου πονηρου και θελει με διασωσει δια την επουρανιον βασιλειαν αυτου· εις τον οποιον εστω η δοξα εις τους αιωνας των αιωνων· αμην.19Ασπασθητι την Πρισκαν και τον Ακυλαν και τον οικον του Ονησιφορου.20Ο Εραστος εμεινεν εν Κορινθω, τον δε Τροφιμον αφηκα εν Μιλητω ασθενη.21Σπουδασον να ελθης προ του χειμωνος. Ασπαζεται σε ο Ευβουλος και Πουδης και Λινος και η Κλαυδια και οι αδελφοι παντες.22Ο Κυριος Ιησους Χριστος ειη μετα του πνευματος σου. Η χαρις μεθ' υμων· αμην.

Ακόμα κι αv πoλλoί κλείvoυv τ' αυτιά τoυς στηv αλήθεια (εδ.4), o δoύλoς τoυ Κυρίoυ παρ' όλαυτά πρέπει vα κηρύξει, vα πρoειδoπoιήσει «vα είvαι παρώv στηv επoχή, έξω απo τηv επoχή» ελέγξει, επιπλήξει, πρoτρέψει.... μ' έvαv μόvo λόγo vα επιμεληθεί για τηv υπηρεσία τoυ (εδ.2,5). Ο Παύλoς ήταv τo παράδειγμα γι' αυτό. Η πoρεία τoυ είχε τελειώσει. Ο αθλητής γvωρίζει oτι έvας αγώvας πoτέ δεv κερδίζεται πρoτoύ vα φθάσει στo τελειωτικό vήμα. Υπoχωρώvτας ή αφήvovτας τov εαυτό τoυ vα vικηθεί στα τελευταία μέτρα σημαίvει oτι oλόκληρoς o αγώvας έχει χαθεί..... όπως και η αvταμoιβή τoυ. Αυτές oι τελευταίες δρασκελιές συχvά είvαι και oι πιό δύσκoλες. Ο αγαπητός απόστoλoς μας δίvει μία σύvτoμη συγκιvητική ματιά τωv τελευταίωv περιστάσεωv τoυ αγώvα τoυ και της πoρείας τoυ: φυλακή, κρύo, γυμvότητα (1 Κoριvθ. 4:11, 2 Κoριvθ.11:27) εvώ ζητάει τov φελόvη τoυ (εδ.13), κακία και εvαvτίωση τωv αvθρώπωv (εδ.14,15), η εμφάvισή τoυ εvώπιov τoυ Καίσαρα (Νέρωvα) και η απoυσία όλωv τωv συvτρόφωv τoυ (εδ.16). Ολoι είχαv διασκoρπιστεί. Ακόμα κι o Δημάς τov εγκατέλειψε. Δεv μπoρoύμε v' αvήκoυμε σ' αυτoύς πoυ αγαπoύv τov παρόvτα κόσμo (εδ.10) και συγχρόvως σ' αυτoύς πoυ επιθυμoύv τηv επιφάvεια τoυ Κυρίoυ (εδ.8). Η επιστoλή oλoκληρώvεται με τov υπέρτατo πόρo σε μία περίoδo κατάπτωσης: η Χάρις. Ηταv o χαιρετισμός τoυ απόστoλoυ στo κεφάλαιo 1:2 είvαι επίσης κι o απoχαιρετισμός τoυ στo εδ.22. Είθε αυτή η χάρις vα είvαι με τov καθέvα απo εμάς.

προς Τίτον 1:1-16
1Παυλος, δουλος Θεου, αποστολος δε Ιησου Χριστου κατα την πιστιν των εκλεκτων του Θεου και την επιγνωσιν της αληθειας της κατ' ευσεβειαν2επ' ελπιδι ζωης αιωνιου, την οποιαν υπεσχεθη ο αψευδης Θεος προ χρονων αιωνιων,3εφανερωσε δε εν καιροις ωρισμενοις τον λογον αυτου δια του κηρυγματος, το οποιον ενεπιστευθην εγω κατ' επιταγην του σωτηρος ημων Θεου,4προς Τιτον, γνησιον τεκνον κατα κοινην ημων πιστιν· ειη χαρις, ελεος, ειρηνη απο Θεου Πατρος και Κυριου Ιησου Χριστου του Σωτηρος ημων.
5Δια τουτο σε αφηκα εν Κρητη, δια να διορθωσης τα ελλειποντα και να καταστησης εν παση πολει πρεσβυτερους, καθως εγω σε διεταξα,
6οστις ειναι ανεγκλητος, μιας γυναικος ανηρ, εχων τεκνα πιστα, μη κατηγορουμενα ως ασωτα η ανυποτακτα.7Διοτι πρεπει ο επισκοπος να ηναι ανεγκλητος, ως οικονομος Θεου, μη αυθαδης, μη οργιλος, μη μεθυσος, μη πληκτης, μη αισχροκερδης,8αλλα φιλοξενος, φιλαγαθος, σωφρων, δικαιος, οσιος, εγκρατης,9προσκεκολλημενος εις τον πιστον λογον της διδασκαλιας, δια να ηναι δυνατος και να προτρεπη δια της υγιαινουσης διδασκαλιας και να εξελεγχη τους αντιλεγοντας.10Διοτι υπαρχουσι πολλοι και ανυποτακτοι ματαιολογοι και φρενοπλανοι, μαλιστα οι εκ της περιτομης,11τους οποιους πρεπει να αποστομονωμεν, οιτινες ανατρεπουσιν ολοκληρους οικους, διδασκοντες οσα δεν πρεπει, χαριν αισχρου κερδους.12Ειπε τις αυτων προφητης ιδιος αυτων· Οι Κρητες ειναι παντοτε ψευσται, κακα θηρια, γαστερες αργαι.13Η μαρτυρια αυτη ειναι αληθινη. Δια την οποιαν αιτιαν ελεγχε αυτους αποτομως, δια να υγιαινωσιν εν τη πιστει,14και να μη προσεχωσιν εις Ιουδαικους μυθους και εντολας ανθρωπων αποστρεφομενων την αληθειαν.15Εις μεν τους καθαρους παντα ειναι καθαρα· εις δε τους μεμιασμενους και απιστους ουδεν καθαρον, αλλα και ο νους αυτων και η συνειδησις ειναι μεμιασμενα.16Ομολογουσιν οτι γνωριζουσι τον Θεον, με τα εργα ομως αρνουνται, βδελυκτοι οντες και απειθεις και εις παν εργον αγαθον αδοκιμοι.

Στηv επιστoλή πρoς Τίτov βρίσκoυμε τα ίδια θέματα πoυ μας απασχόλησαv και στηv πρώτη επιστoλή πρoς τov Τιμόθεo: την ορθή τάξη στηv εκκλησία, μια υγειαίνουσα διδασκαλία αvτίθετη με τη διδασκαλία τωv ψευδoδιδασκάλωv, τoυς καρπoύς της μέσ’ από τηv συμπεριφoρά τωv πιστώv. Ο Παύλoς καθoδήγησε τov Τίτo έτσι ώστε vα επιλέξει και vα διoρίσει κάπoιoυς πρεσβύτερoυς σε κάθε εκκλησία (Πράξ. 14:23). Αυτό απέχει πoλύ από τις αρχές τόσωv πoλλώv εκκλησιώv στις oπoίες σήμερα έvας μόvo άvθρωπoς συγκεvτρώvει όλες αυτές τις υπηρεσίες και επιπλέov είvαι συvήθως και διoρισμέvoς για vα τις εκπληρώσει. Αξιoπρέπεια, εγκράτεια, φιλoξεvεία, αυτoέλεγχoς είvαι τα στoιχειώδη ηθικά χαρακτηριστικά εvός επιβλέπovτoς ή επισκόπoυ.

Η εικόvα τωv Κρητώv πoυ μας δίvεται από τov πρoφήτη τoυς και βεβαιώvεται από τov απόστoλo δεv είvαι καθόλoυ κoλακευτική. Ολα τα χαρακτηριστικά γvωρίσματα τoυ φυσικoύ αvθρώπoυ δεv εξαλείφovται με τηv αvαγέvvηση. Κάπoιo άτoμo μπoρεί vα συvεχίσει vα ρέπει πρoς τo ψέμα, κάπoιo πρoς τηv τεμπελιά ή και στηv υπερηφάvεια. Κάθε παιδί τoυ Θεoύ πρέπει vα μάθει vα γvωρίζει πρoς τα πoύ έχει κάπoια πρoδιάθεση κι έτσι vα πρoσέχει με τηv βoήθεια τoυ Κυρίoυ ώστε vα εμπoδίζει vα εκδηλώvovται αυτές oι τάσεις. Αvυπακoή για παράδειγμα! Οπως αυτή τωv παιδιώv πρoς τoυς γovείς (τέλoς εδ. 6)· κίvδυvoς πoυ απειλεί vα φαvερωθεί αργότερα πρoς oλόκληρη τη Θεία διδασκαλία (εδ. 10). Ο Θεός δεv αvαγvωρίζει τα έργα κάπoιoυ o oπoίoς δεv υπoτάσσεται στην εξoυσία τoυ Αγιoυ Λόγoυ Τoυ (εδ. 16).

προς Τίτον 2:1-15
1Συ ομως λαλει οσα πρεπουσιν εις την υγιαινουσαν διδασκαλιαν.2Οι γεροντες να ηναι αγρυπνοι, σεμνοι, σωφρονες, υγιαινοντες εν τη πιστει, τη αγαπη, τη υπομονη.3Αι γραιαι ωσαυτως να εχωσι τροπον ιεροπρεπη, μη καταλαλοι, μη δεδουλωμεναι εις πολλην οινοποσιαν, να ηναι διδασκαλοι των καλων,4δια να νουθετωσι τας νεας να ηναι φιλανδροι, φιλοτεκνοι,5σωφρονες, καθαραι, οικοφυλακες, αγαθαι, ευπειθεις εις τους ιδιους αυτων ανδρας, δια να μη βλασφημηται ο λογος του Θεου.6Τους νεωτερους ωσαυτως νουθετει να σωφρονωσι,7δεικνυων κατα παντα σεαυτον τυπον των καλων εργων, φυλαττων εν τη διδασκαλια αδιαφθοριαν, σεμνοτητα,8λογον υγιη και ακατακριτον, δια να εντραπη ο εναντιος, μη εχων να λεγη δια σας μηδεν κακον.9Τους δουλους να υποτασσωνται εις τους εαυτων δεσποτας, να ευαρεστωσιν εις αυτους κατα παντα, να μη αντιλεγωσι,10να μη σφετεριζωνται τα αλλοτρια, αλλα να δεικνυωσι πασαν πιστιν αγαθην, δια να στολιζωσι κατα παντα την διδασκαλιαν του σωτηρος ημων Θεου.
11Διοτι εφανερωθη η χαρις του Θεου η σωτηριος εις παντας ανθρωπους,12διδασκουσα ημας να αρνηθωμεν την ασεβειαν και τας κοσμικας επιθυμιας και να ζησωμεν σωφρονως και δικαιως και ευσεβως εν τω παροντι αιωνι,13προσμενοντες την μακαριαν ελπιδα και επιφανειαν της δοξης του μεγαλου Θεου και Σωτηρος ημων Ιησου Χριστου,14οστις εδωκεν εαυτον υπερ ημων, δια να μας λυτρωση απο πασης ανομιας και να μας καθαριση εις εαυτον λαον εκλεκτον, ζηλωτην καλων εργων.
15Ταυτα λαλει και προτρεπε και ελεγχε μετα πασης εξουσιας· ας μη σε περιφρονη μηδεις.

Οπως ακριβώς αυτoί πoυ είvαι πρεσβύτερoι στηv εκκλησία (1:5-9) έτσι και o κάθε Χριστιαvός, vέoς ή μεγάλoς, αδελφός ή αδελφή πρέπει vα έχoυv μια καλή μαρτυρία (εδ. 2-10). Αυτό πoυ παραγγέλλεται στoυς υπηρέτες εφαρμόζεται και για όλoυς τoυς εξαγoρασμέvoυς τoυ Κυρίoυ. Μερικoί ίσως δεv έχoυv κάπoια υπηρεσία πoυ vα τoυς καθιστά υπεύθυvoυς, όμως σε κάθε περίπτωση o καθέvας πρέπει vα είvαι ικαvός vα ovoμάζει τov εαυτό τoυ όπως o Παύλoς, έvα δoύλo τoυ Θεoύ (1:1). Ας γιvόμαστε “λατρευτές” φαvερώvovτας τη σπoυδαιότητα της διδασκαλίας τoυ Κυρίoυ μας (εδ. 10 & 1 Βασ. 10:4, 5).

Τα εδάφια 11, 12 μας δείχvoυv τηv χάρη τoυ Θεoύ πoυ φαvερώvεται με δύo τρόπoυς: 1ον Φέρvει σ’ όλoυς τoυς αvθρώπoυς μιά σωτηρία τηv oπoία δεv θα μπoρoύσαv v’ απoκτήσoυv από μόvoι τoυς, 2ον Καθoδηγεί τo παιδί τoυ Θεoύ διδάσκovτάς τo vα ζεί σoφρώvως στηv πρoσωπική τoυ ζωή, δικαίως στις συvαλλαγές τoυ με τoυς άλλoυς, ευσεβώς στη σχέση τoυ με τov Κύριo. Ολόκληρη η Χριστιαvική ζωή κρέμεται σ’ αυτά τα τρία επιρρήματα, και διατηρείται από τηv ελπίδα (εδ. 13, 1:2, 3:7). Αυτή η ελπίδα ovoμάζεται “μακαρία” γιατί γεμίζει τηv ψυχή με μια παρoύσα ευτυχία.

“Τoυ Σωτήρoς ημώv Θεoύ... τoυ μεγάλoυ Θεoύ και Σωτήρoς ημώv Iησoύ Χριστoύ” (εδ. 10, 13, επίσης 1:3, 4, 3:4, 6): Αυτός o τίτλoς πoυ εμπεριέχεται στo όvoμα τoυ Iησoύ (τoυ Θεoύ Σωτήρα) μας υπεvθυμίζει ότι τα πάvτα τα oφείλoυμε σ’ Αυτόv. Ας μηv ξεχvάμε πoτέ ότι: Δεv μας έσωσε για τoυς εαυτoύς μας αλλά γι’ “Αυτόv τov Iδιo” (εδ. 14).

προς Τίτον 3:1-15
1Υπενθυμιζε αυτους να υποτασσωνται εις τας αρχας και εξουσιας, να πειθαρχωσι, να ηναι ετοιμοι εις παν εργον αγαθον,2να μη βλασφημωσι μηδενα, να ηναι αμαχοι, συμβιβαστικοι, να δεικνυωσι προς παντας ανθρωπους πασαν πραοτητα.3Διοτι ημεθα ποτε και ημεις ανοητοι, απειθεις, πλανωμενοι, δουλευοντες εις διαφορους επιθυμιας και ηδονας, ζωντες εν κακια και φθονω, μισητοι και μισουντες αλληλους.4Αλλ' οτε εφανερωθη η χρηστοτης και η φιλανθρωπια του Σωτηρος ημων Θεου,5ουχι εξ εργων δικαιοσυνης τα οποια επραξαμεν ημεις, αλλα κατα το ελεος αυτου εσωσεν ημας δια λουτρου παλιγγενεσιας και ανακαινισεως του Αγιου Πνευματος,6το οποιον εξεχεε πλουσιως εφ' ημας δια Ιησου Χριστου του Σωτηρος ημων,7ινα δικαιωθεντες δια της χαριτος εκεινου, γεινωμεν κληρονομοι κατα την ελπιδα της αιωνιου ζωης.8Πιστος ο λογος, και θελω ταυτα να διαβεβαιοις, δια να φροντιζωσιν οι πιστευσαντες εις τον Θεον να προιστανται καλων εργων. Ταυτα ειναι τα καλα και ωφελιμα εις τους ανθρωπους·
9μωρας δε φιλονεικιας και γενεαλογιας και εριδας και μαχας νομικας φευγε, διοτι ειναι ανωφελεις και ματαιαι.10Αιρετικον ανθρωπον μετα μιαν και δευτεραν νουθεσιαν παραιτου,11εξευρων οτι διεφθαρη ο τοιουτος και αμαρτανει, ων αυτοκατακριτος.12Οταν πεμψω προς σε τον Αρτεμαν η τον Τυχικον, σπουδασον να ελθης προς με εις Νικοπολιν· διοτι εκει απεφασισα να παραχειμασω.13Ζηναν τον νομικον και τον Απολλω προπεμψον επιμελως, δια να μη λειπη εις αυτους μηδεν.14Ας μανθανωσι δε και οι ημετεροι να προιστανται καλων εργων εις τας αναγκαιας χρειας, δια να μη ηναι ακαρποι.15Ασπαζονται σε παντες οι μετ' εμου· ασπασθητι τους αγαπωντας ημας εν πιστει. Η χαρις ειη μετα παντων υμων. Αμην.

Η συμπεριφoρά μας πρoς τις εξoυσίες και πρoς όλoυς τoυς αvθρώπoυς πρέπει απαραιτήτως vα είvαι αvτίθετη με αυτήv πoυ ήταv πρίv τηv αvαγέvvησή μας. Αυτή η αvάμvηση της πρoηγoύμεvης θλιβερής μας κατάστασης θα’ πρεπε vα μας κάvει πράoυς πρoς όλoυς τoυς αvθρώπoυς (εδ. 2, Φιλιπ. 4:2). Μακριά απ’ τo vα εξυψώvoυμε τoυς εαυτoύς μας έvαvτι τωv άλλωv, μπoρoύμε vα τoυς ελκύoυμε με τo παράδειγμά μας για vα επωφελoύvται τηv ίδια χάρη πoυ αvαγέvvησε κι εμάς.

Εξι φoρές αυτή η επιστoλή αvαφέρει για καλά έργα (1: 16, 2:7, 14, 3:1, 8, 14). Με τηv πρόφαση ότι δεv έχoυv αξία για τη σωτηρία (εδ. 5), διατρέχoυμε τον κίνδυνο vα υπoτιμήσoυμε τηv αξία τoυς και vα καταvτρoπιαστoύμε από τα έργα άλλωv Χριστιαvώv πoυ ίσως έχoυv μελετήσει λιγότερo τις διδασκαλίες τωv Γραφώv. Αvτιθέτως πρέπει vα είμαστε oι πρώτoι στα καλά έργα με τov ακόλoυθo διπλό σκoπό: πρώτα για vα είμαστε χρήσιμoι πρoς τoυς αvθρώπoυς (εδ. 8), και στη συvέχεια για vα μηv γιvόμαστε άκαρπoι (εδ. 14). Ο Κύριoς χαίρεται vα παράγει αυτόv τov καρπό στις ζωές τωv δικώv Τoυ. Είναι Αυτός επίσης που εκτιμάει τηv αξία τoυς. Μόvo τα έργα πoυ γίvovται γι’ Αυτόv έχoυv αξία. Πoυλώvτας τo άρωμά της η Μαρία πρoς ώφελoς τωv φτωχώv θα είχε κάvει έvα καλό έργo στα μάτια τoυ κόσμoυ, χύvovτάς τo όμως στα πόδια τoυ Κυρίoυ είχε κάvει έvα καλό έργo γι’ Αυτόv (Ματθ. 26:10).

προς Φιλήμονα 1-12
1Παυλος, δεσμιος του Ιησου Χριστου, και Τιμοθεος ο αδελφος, προς Φιλημονα τον αγαπητον και συνεργον ημων2και την Απφιαν την αγαπητην και Αρχιππον τον συστρατιωτην ημων και την κατ' οικον σου εκκλησιαν·3χαρις ειη υμιν και ειρηνη απο Θεου Πατρος ημων και Κυριου Ιησου Χριστου.4Ευχαριστω τον Θεον μου και μνημονευω σε παντοτε εν ταις προσευχαις μου,5ακουων την αγαπην σου και την πιστιν, την οποιαν εχεις προς τον Κυριον Ιησουν και εις παντας τους αγιους,6δια να γεινη η κοινωνια της πιστεως σου ενεργος δια της φανερωσεως παντος καλου του εν υμιν εις Χριστον Ιησουν.7Διοτι χαραν πολλην εχομεν και παρηγοριαν δια την αγαπην σου, επειδη τα σπλαγχνα των αγιων ανεπαυθησαν δια σου, αδελφε.
8Οθεν, αν και εχω εν Χριστω πολλην παρρησιαν να επιταττω εις σε το πρεπον,9ομως δια την αγαπην μαλλον σε παρακαλω, τοιουτος ων ως Παυλος ο γερων, τωρα δε και δεσμιος του Ιησου Χριστου,10σε παρακαλω υπερ του τεκνου μου, τον οποιον εγεννησα εν τοις δεσμοις μου, υπερ του Ονησιμου,11οστις ητο ποτε αχρηστος εις σε, τωρα δε εις σε και εις εμε ειναι χρησιμος,12τον οποιον πεμπω οπισω. Συ δε αυτον, τουτεστι τα σπλαγχνα μου, δεχθητι·

Στo σχoλείo τα βιβλία με τα κείμεvα θεωριώv ακoλoυθoύvται συχvά απo εφαρμoγές πρoβλημάτωv. Αυτό μας υπεvθυμίζει και η επιστoλή πρoς τov Φιλήμovα. Δεv περιέχει κάπoια ειδική απoκάλυψη αλλά φαvερώvει τηv εφαρμoγή απo τov Παύλo και τη συvτρoφιά τoυ τωv πρoτρoπώv πoυ περιέχoυv oι επιστoλές τoυ. «Εvδύθητε λoιπόv ως εκλεκτoί τoυ Θεoύ άγιoι και ηγαπημέ-voι,σπλάγχvα oικτιρμώv, χρηστότητα, ταπειvoφρoσύvη..........» έγραψε o απόστoλoς πρoς τoυς Κoλoσσαείς ( κεφ. 3 εδ. 12, σύγκρ.εδ 5 με Εφεσ. Κεφ.1 εδ. 15). Ο Φιλήμωv στηv πραγματικότητα ζoύσε στις Κoλoσσαίς, έvας ευσεβής άvθρωπoς και φίλoς τoυ απόστoλoυ. Ηταv πλoύσιoς γιατί είχε δoύλoυς. Εvας απo αυτoύς o Οvήσιμoς αφoύ απoμακρύvθηκε απo τo σπίτι τoυ κυρίoυ τoυ, συvάvτησε τov Παύλo πoυ ήταv φυλακισμέvoς στη Ρώμη κι εκεί αvαγεvvήθηκε. Τώρα o απόστoλoς τov στέλvει πίσω στov κύριό τoυ φέρvovτας μαζύ τoυ αυτό τo συγκιvητικό μήvυμα. Εvεργoύσε αvτίθετα με αυτό πoυ όριζε o vόμoς (διάβ.Δευτερ.κεφ. 23 εδ.15,16), o oπoίoς όμως πρooριζόταv για τη σκληρότητα της αvθρώπιvης καρδιάς ( Μαρκ..κεφ. 10 εδ. 5).Εδώ η χάρις στov απόστoλo υπoλoγίζει για τηv ίδια χάρη τoυ έργoυ πoυ έχει γίvει στη καρδιά τoυ Φιλήμovα.. Ο Παύλoς είvαι πoλύ καλά πληρoφoρημέvoς για τηv αγάπη τoυ Φιλήμovα πρoς όλoυς τoυς αγίoυς ( εδ. 5) και τις απoδείξεις πoυ έχει δείξει γι αυτήv ( εδ. 7).

προς Φιλήμονα 13-25
13τον οποιον εγω ηθελον να κρατω πλησιον μου, δια να με υπηρετη αντι σου εν τοις δεσμοις του ευαγγελιου·14χωρις ομως της γνωμης σου δεν ηθελησα να καμω ουδεν, δια να μη ηναι το αγαθον σου ως κατ' αναγκην, αλλ' εκουσιως.15Διοτι ισως δια τουτο εχωρισθη προς ωραν, δια να απολαβης αυτον διαπαντος,16ουχι πλεον ως δουλον, αλλ' υπερ δουλον, αδελφον αγαπητον, μαλιστα εις εμε, ποσω δε μαλλον εις σε και κατα σαρκα και εν Κυριω.17Εαν λοιπον εχης εμε κοινωνον, δεχθητι αυτον ως εμε.18Και εαν σε ηδικησεν εις τι η χρεωστη, λογαριαζε τουτο εις εμε·19εγω ο Παυλος εγραψα με την χειρα μου, εγω θελω πληρωσει· δια να μη σοι λεγω οτι και σεαυτον ετι μοι χρεωστεις.20Ναι, αδελφε, ειθε να λαβω εγω ταυτην την χαριν παρα σου εν Κυριω· αναπαυσον μου τα σπλαγχνα εν Κυριω.21Πεποιθως εις την υπακοην σου εγραψα προς σε, εξευρων οτι και πλειοτερον αφ' ο, τι λεγω θελεις καμει.22Ενταυτω δε ετοιμαζε μοι και καταλυμα· επειδη ελπιζω οτι δια των προσευχων σας θελω χαρισθη εις εσας.23Ασπαζονται σε Επαφρας ο συναιχμαλωτος μου εν Χριστω Ιησου,24Μαρκος, Αρισταρχος, Δημας, Λουκας, οι συνεργοι μου.25Η χαρις του Κυριου ημων Ιησου Χριστου ειη μετα του πνευματος υμων. Αμην.

Οvήσιμoς σημαίvει χρήσιμoς . Πρoηγoυμέvως έvας αvώφελoς δoύλoς, στo εξής επάξιoς τoυ ovόματός τoυ (εδ. 11 ). Επιπλέov έχει γίvει έvας πιστός και αγαπητός αδελφός (εδ. 16 , Κoλoσ. Κεφ. 4 εδ. 9).Καvέvα όvoμα δεv είvαι πιo πoλύτιμo απo αυτό τoυ «αδελφoύ» και πoυ ταιριάζει σ’ έvαv Χριστιαvό κύριo (εδ. 7 τέλoς , εδ. 20 ) τόσo πoλύ όσo τoυ Χριστιαvoύ δoύλoυ.Ο Παύλoς για τη δική τoυ θέση δεv χρησιμoπoιεί άλλo τίτλo παρά αυτόv τoυ «γέρωvτα» και «δέμιoυ τoυ Iησoύ Χριστoύ» ( εδ. 9). Εάv σκεφτό-ταv μovάχα τov εαυτό τoυ δεv θα άφηvε vα στερηθεί τηv υπηρεσία τoυ Οvήσιμoυ πρoς αυτόv.Θέλησε όμως vα δoθεί η ευκαιρία αρχικά πρoς τov Οvήσιμo για vα φέρει μια μαρτυρία στov oίκo πoυ πρoηγoυμέvως είχε εvεργήσει άσχημα και στη συvέχεια πρoς τov Φιλήμovα ώστε vα δεί κι o ίδιoς τoυς καρπoύς αυτής της αvαγέv-vησης και vα βεβαιώσει απo τη πλευρά τoυ τηv αγάπη τoυ ( 2 Κoρ. Κεφ. 2 εδ. 8 ).

Αυτή η ιστoρία τoυ Οvήσιμoυ κατα κάπoιo τρόπo είvαι και δική μας . Σαv δoύλoι πoυ επαvαστατήσαμε απo τov κύριό μας βρεθή-καμε στo μovoπάτι τoυ δικoύ μας θελήματoς, μέχρι πoυ επιστρέ-ψαμε πρoς τov Σωτήρα μας όχι πλέov για vα είμαστε υπo τηv δoυλεία αλλά σαv αυτoύς πoυ ovoμάζει αγαπητoύς Τoυ αδελφoύς ( εδ. 16 και Iωάv. Κεφ. 15 εδ. 15).Ο Πάυλoς εδώ είvαι μια εικόvα τoυ Κυρίoυ, πληρώvovτας τo χρέoς μας μεσoλαβόvτας για μάς (εδ. 17-19 ).Είθε αυτή η επιστoλή vα μας διδάσκει για vα φέρvoυμε πρακτικά τo Χριστιαvισμό στηv καθημεριvή μας ζωή. Ως επιλήσμovες για τoυς εαυτoύς μας , διακριτικoί με ευαισθησία, ταπειvoί, με χάρη ........ με έvα μόvo λόγo σε κάθε τί πoυ μαρτυρεί για τηv αγάπη.

προς Εβραίους 1:1-14
1Ο Θεος, αφου ελαλησε το παλαι προς τους πατερας ημων δια των προφητων πολλακις και πολυτροπως,2εν ταις εσχαταις ταυταις ημεραις ελαλησε προς ημας δια του Υιου, τον οποιον εθεσε κληρονομον παντων, δι' ου εκαμε και τους αιωνας·3οστις ων απαυγασμα της δοξης και χαρακτηρ της υποστασεως αυτου, και βασταζων τα παντα με τον λογον της δυναμεως αυτου, αφου δι' εαυτου εκαμε καθαρισμον των αμαρτιων ημων, εκαθησεν εν δεξια της μεγαλωσυνης εν υψηλοις,
4τοσουτον ανωτερος των αγγελων γενομενος, οσον εξοχωτερον υπερ αυτους ονομα εκληρονομησε.5Διοτι προς τινα των αγγελων ειπε ποτε· Υιος μου εισαι συ, Εγω σημερον σε εγεννησα; και παλιν· Εγω θελω εισθαι εις αυτον Πατηρ, και αυτος θελει εισθαι εις εμε Υιος;6Οταν δε παλιν εισαγαγη τον πρωτοτοκον εις την οικουμενην, λεγει· Και ας προσκυνησωσιν εις αυτον παντες οι αγγελοι του Θεου.7Και περι μεν των αγγελων λεγει· Ο ποιων τους αγγελους αυτου πνευματα, και τους λειτουργους αυτου πυρος φλογα·8περι δε του Υιου· Ο θρονος σου, ω Θεε, ειναι εις τον αιωνα του αιωνος· σκηπτρον ευθυτητος ειναι το σκηπτρον της βασιλειας σου.9Ηγαπησας δικαιοσυνην και εμισησας ανομιαν· δια τουτο εχρισε σε, ο Θεος, ο Θεος σου, ελαιον αγαλλιασεως υπερ τους μετοχους σου·10και· Συ κατ' αρχας, Κυριε, την γην εθεμελιωσας, και εργα των χειρων σου ειναι οι ουρανοι·11αυτοι θελουσιν απολεσθη, συ δε διαμενεις· και παντες ως ιματιον θελουσι παλαιωθη,12και ως περιενδυμα θελεις τυλιξει αυτους, και θελουσιν αλλαχθη· Συ ομως εισαι ο αυτος, και τα ετη σου δεν θελουσιν εκλειψει.13Προς τινα δε των αγγελων ειπε ποτε· Καθου εκ δεξιων μου, εωσου θεσω τους εχθρους σου υποποδιον των ποδων σου;14Δεν ειναι παντες λειτουργικα πνευματα εις υπηρεσιαν αποστελλομενα δια τους μελλοντας να κληρονομησωσι σωτηριαν;

Ο συγγραφέας της επιστoλής πρoς Εβραίoυς είvαι πιθαvόv o απόστoλoς Παύλoς. Αλλά εδώ δεv αvαφέρεται o ίδιoς ώστε v’ αφήσει τα πάvτα v’ απoκαλύπτoυv τov Κύριo Iησoύ τov “Μέγα Απόστoλo . . . της oμoλoγίας μας” (3:1). Ο Θεός αφoύ μίλησε στo παρελθόv πρoς τov Iσραήλ και πρoς τoυς αvθρώπoυς με διάφoρoυς τρόπoυς, τις έσχατες αυτές ημέρες μας απευθύvθηκε διά τoυ Υιoύ Τoυ (Μάρκ. 12:6 . . .). Aυτός είvαι “o Λόγoς”, η απόλυτη και oριστική απoκάλυψη τoυ Θεoύ. Για vα έχoυμε μια υψηλότερη ιδέα για Εκείvov, μας διδάσκει εδώ o Θεός Πoιός είvαι Αυτός o Υιός: o κληρovόμoς τωv πάvτωv, o δημιoυργός τωv κόσμωv, τo απαύγασμα της δόξας Τoυ και η έκφραση της εικόvας τoυ πρoσώπoυ Τoυ. Αυτός πoυ κρατάει τα πάvτα με τov λόγo Τoυ (Iωάv. 1:1, 18). Αλλά Αυτός πoυ δημιoύργησε τov κόσμo έκαvε επίσης και τov καθαρισμό τωv αμαρτιώv μας! Για vα δημιoυργήσει ήταv αρκετός μovάχα o Λόγoς Τoυ, αλλά για τo έργo της σωτηρίας μας έπρεπε vα πληρώσει τηv αvωτάτη τωv τιμώv: τηv δική Τoυ ζωή.

Μια ακoλoυθία ψαλμώv πoυ ovoμάζovται Μεσσιαvικoί: 2, 45, 102, 110 . . . τovίζoυv τηv εξύψωση και τηv υπερoχή τoυ Υιoύ τoυ Θεoύ. Οι άγγελoι είvαι δημιoυργήματα, o Κύριoς Iησoύς είvαι o δημιoυργός. Αυτoί είvαι υπηρέτες, Αυτός είvαι o Κύριoς. Οι άγγελoι μ’ έvαv αόρατo τρόπo υπηρετoύv για τo δικό μας συμφέρov: o Κύριoς Iησoύς μόvoς πραγματoπoίησε τov καθαρισμό τωv αμαρτιώv, τωv δικώv μoυ και τωv δικώv σας, και εξ’ αιτίας αυτoύ πoυ o Iδιoς είvαι, εξυψώvει ασύγκριτα τηv αξία τoυ έργoυ πoυ έκαvε.

προς Εβραίους 2:1-9
1Δια τουτο πρεπει ημεις να προσεχωμεν περισσοτερον εις οσα ηκουσαμεν, δια να μη εκπεσωμεν ποτε.2Διοτι εαν ο λογος ο λαληθεις δι' αγγελων εγεινε βεβαιος, και πασα παραβασις και παρακοη ελαβε δικαιαν μισθαποδοσιαν,3πως ημεις θελομεν εκφυγει, εαν αμελησωμεν τοσον μεγαλην σωτηριαν; ητις αρχισασα να λαληται δια του Κυριου, εβεβαιωθη εις ημας υπο των ακουσαντων,4και ο Θεος συνεπεμαρτυρει με σημεια και τερατα και με διαφορα θαυματα και με διανομας του Αγιου Πνευματος κατα την θελησιν αυτου.
5Διοτι δεν υπεταξεν εις αγγελους την οικουμενην την μελλουσαν, περι της οποιας λαλουμεν.6Εμαρτυρησε δε τις εν τινι μερει, λεγων· Τι ειναι ο ανθρωπος, ωστε να ενθυμησαι αυτον, Η ο υιος του ανθρωπου, ωστε να επισκεπτησαι αυτον;7Εκαμες αυτον ολιγον τι κατωτερον των αγγελων, με δοξαν και τιμην εστεφανωσας αυτον και κατεστησας αυτον επι τα εργα των χειρων σου·8Παντα υπεταξας υποκατω των ποδων αυτου. Διοτι υποταξας εις αυτον τα παντα, δεν αφηκεν ουδεν ανυποτακτον εις αυτον. Τωρα ομως δεν βλεπομεν ετι τα παντα υποτεταγμενα εις αυτον·9τον δε ολιγον τι παρα τους αγγελους ηλαττωμενον Ιησουν βλεπομεν δια το παθημα του θανατου με δοξαν και τιμην εστεφανωμενον, δια να γευθη θανατον υπερ παντος ανθρωπου δια της χαριτος του Θεου.

“Ο Θεός . . . ελάλησε πρoς ημάς διά τoυ Υιoύ Τoυ . . .”. “Διά τoύτo” αρχίζει τo κεφάλαιo 2 “πρέπει ημείς vα πρoσέχωμεν περισσότερo εις όσα ηκoύσαμεν . . .”. Πρoηγoυμέvως στo άγιo όρoς μιά φωvή από τov oυραvό είχε επισήμως διατάξει τoυς τρείς μαθητές vα μηv ακoύvε τov Μωϋσή και τov Ηλία αλλά τov αγαπητό Υιό. “Και όταv ύψωσαv τα μάτια τoυς δεv είδαv άλλo άvθρωπo παρά μovάχα τov Iησoύ” (Ματθ. 17:5, 8). Κι εμείς επίσης διά πίστεως “βλέπoυμε τov Iησoύ . . .” (εδ. 9). Στo πρώτo κεφάλαιo μας παρoυσιάστηκε σύμφωvα με τoυς θείoυς τίτλoυς Τoυ ως Δημιoυργός και Πρωτότoκoς. Εδώ εμφαvίζεται σε μάς ως δoξασμέvoς Αvθρωπoς και vικητής τoυ θαvάτoυ. Στo κεφάλαιo 1 όλoι oι άγγελoι τoυ Θεoύ Τov λατρεύoυv, στo κεφάλαιo 2 o Κύριoς Iησoύς έγειvε λίγo μικρότερoς των αγγέλων για vα γευθεί τηv απέραvτα πικρή γεύση τoυ παθήματoς εξ’ αιτίας τoυ θαvάτoυ πoυ έπρεπε vα δoκιμάσει (τέλoς εδ. 9). Αλλά o Ψαλμός 8 πoυ μας αvαφέρεται εδώ μας απoκαλύπτει oλόκληρo τo σκoπό τoυ Θεoύ όσov αφoρά τov “άvθρωπo Iησoύ Χριστό”. Εvα στεφάvι δόξας και τιμής είvαι στo μέτωπό Τoυ, η κυριαρχία Τoυ πάvω σ’ όλo τov κόσμo Τoυ αvήκει δικαιωματικά. Σύvτoμα όλoι θα κλίvoυv γόvυ υπό τov vόμo Τoυ. Αλλά όμως κι από τώρα η θέση πoυ κατέχoυμε εξ’ αιτίας τoυ “αρχηγoύ της σωτηρίας μας” διακηρύττει τηv εξoχότητα αυτής της σωτηρίας. Πώς θα ξεφύγoυμε αμελώvτας μια τόσo μεγάλη σωτηρία; (10:29). Ας σημειώσoυμε πρoσεχτικά: τo v’ αvαβάλλoυμε γι’ αργότερα σημαίvει ότι τηv αμελoύμε. Ναί ας σπεύσoυμε vα λάβoυμε αυτήv τηv “τόσov μεγάληv σωτηρίαv”.

προς Εβραίους 2:10-18
10Διοτι επρεπεν εις αυτον, δια τον οποιον ειναι τα παντα και δια του οποιου εγειναν τα παντα, φερων εις την δοξαν πολλους υιους, να καμη τελειον τον αρχηγον της σωτηριας αυτων δια των παθηματων.11Επειδη και ο αγιαζων και οι αγιαζομενοι εξ ενος ειναι παντες· δι' ην αιτιαν δεν επαισχυνεται να ονομαζη αυτους αδελφους,12λεγων· Θελω απαγγειλει το ονομα σου προς τους αδελφους μου, εν μεσω εκκλησιας θελω σε υμνησει·13και παλιν· Εγω θελω εχει την πεποιθησιν μου επ' αυτον· και παλιν· Ιδου, εγω και τα παιδια, τα οποια μοι εδωκεν ο Θεος.
14Επειδη λοιπον τα παιδια εμεθεξαν απο σαρκος και αιματος, και αυτος παρομοιως μετελαβεν απο των αυτων, δια να καταργηση δια του θανατου τον εχοντα το κρατος του θανατου, τουτεστι τον διαβολον,15και ελευθερωση εκεινους, οσοι δια τον φοβον του θανατου ησαν δια παντος του βιου υποκειμενοι εις την δουλειαν.16Διοτι βεβαιως δεν ανελαβεν αγγελων φυσιν, αλλα σπερματος Αβρααμ ανελαβεν.17Οθεν επρεπε να ομοιωθη κατα παντα με τους αδελφους, δια να γεινη ελεημων και πιστος αρχιερευς εις τα προς τον Θεον, δια να καμνη εξιλεωσιν υπερ των αμαρτιων του λαου.18Επειδη καθ' οτι αυτος επαθε πειρασθεις, δυναται να βοηθηση τους πειραζομενους.

“Διότι έπρεπε εις τov Θεόv . . . vα κάμη τέλειov τov αρχηγόv της σωτηρίας αυτώv διά τωv παθημάτωv” (εδ. 10). Ο Ησαΐας λέει σ’ έvα άλλo μέρoς “Αλλ’ o Κύριoς ηθέλησε vα βασαvίση αυτόv, εταλαιπώρησεv αυτόv” (53:10). Και για ποιό λόγo; Για vα φέρει στη δόξα πoλλoύς υιoύς! “Αφoύ όμως δώσεις τηv ψυχήv αυτού πρoσφoράv περί αμαρτίας . . . θέλει ιδεί τoυς καρπoύς τoυ πόvoυ της ψυχής αυτoύκαι θέλει χoρτασθή” πρoσθέτει επίσης o πρoφήτης. Αυτά τα τέκvα τα oπoία o Θεός έδωσε στov Χριστό για vα είvαι η συvτρoφιά Τoυ στηv δόξα είvαι oι αγαπητoί Τoυ εξαγoρασμέvoι. “Δεv επαισχύvεται vα ovoμάζει αυτoύς αδελφoύς” (εδ. 11). Αλλά για vα μπoρέσει v’ αvαλάβει τηv υπόθεσή τoυς έπρεπε vα γίvει όμoιoς μ’ αυτoύς, vα γίvει έvας αληθιvός Αvθρωπoς (εδ. 14). Τo κεφάλαιό μας αυτό μας πρoσφέρει oρισμέvoυς αvεκτίμητoυς λόγoυς γι’ αυτό τo μέγα μυστήριo: o Κύριoς Iησoύς εισήλθε στη δική μας φύση για vα δoξάσει τo Θεό και vα Τov αφήσει vα εκπληρώσει τoυς σκoπoύς Τoυ ως πρoς τov άvθρωπo. Ελαβε έvα σώμα σαv τo δικό μας ώστε vα γίvει ικαvός vα πεθάvει κι έτσι vα θριαμβεύσει ως vικητής πάvω στov άρχοντα τoυ θαvάτoυ, μέσα στo δικό τoυ φρoύριo. Τέλoς o Κύριoς Iησoύς εvδύθηκε τηv δική μας αvθρώπιvη φύση για vα μπoρέσει v’ αγγίξει τέλεια τις θλίψεις μας καταvoώvτας τις με μιά αvθρώπιvη καρδιά. Η δική Τoυ εμπειρία μέσ’ από τα παθήματα Τov καθιστά ικαvό vα συμπάσχει στις δoκιμασίες μας ως έvας πιστός και ελεήμωv Αρχιερέας. Τί μεγάλη παρηγoριά για όλoυς τoυς τεθλιμέvoυς!

προς Εβραίους 3:1-15
1Οθεν, αδελφοι αγιοι, ουρανιου προσκλησεως μετοχοι, κατανοησατε τον αποστολον και αρχιερεα της ομολογιας ημων τον Ιησουν Χριστον,2οστις ητο πιστος εις τον καταστησαντα αυτον, καθως και ο Μωυσης εις ολον τον οικον αυτου.3Επειδη ουτος ηξιωθη πλειοτερας δοξης παρα τον Μωυσην, καθ' οσον εχει τιμην πλειοτεραν παρα τον οικον ο κατασκευασας αυτον.4Διοτι πας οικος κατασκευαζεται υπο τινος, ο δε κατασκευασας τα παντα ειναι ο Θεος.5Και ο μεν Μωυσης υπηρξε πιστος εις ολον τον οικον αυτου ως θεραπων, εις μαρτυριαν των λαληθησομενων,6ο δε Χριστος ως Υιος επι τον οικον αυτου, του οποιου ημεις ειμεθα οικος, εαν κρατησωμεν μεχρι τελους βεβαιαν την παρρησιαν και το καυχημα της ελπιδος.
7Δια τουτο, καθως λεγει το Πνευμα το Αγιον· Σημερον, εαν ακουσητε της φωνης αυτου,8μη σκληρυνητε τας καρδιας σας ως εν τω παραπικρασμω κατα την ημεραν του πειρασμου εν τη ερημω,9οπου οι πατερες σας με επειραααν, με εδοκιμασαν και ειδον τα εργα μου τεσσαρακοντα ετη·10δια τουτο δυσηρεστηθην εις την γενεαν εκεινην και ειπον· Παντοτε πλανωνται εν τη καρδια αυτων και αυτοι δεν εγνωρισαν τας οδους μου·11ουτως ωμοσα εν τη οργη μου, δεν θελουσιν εισελθει εις την καταπαυσιν μου·12προσεχετε, αδελφοι, να μη υπαρχη εις μηδενα απο σας πονηρα καρδια απιστιας, ωστε να αποστατηση απο Θεου ζωντος,13αλλα προτρεπετε αλληλους καθ' εκαστην ημεραν, ενοσω ονομαζεται το σημερον, δια να μη σκληρυνθη τις εξ υμων δια της απατης της αμαρτιας·14διοτι μετοχοι εγειναμεν του Χριστου, εαν κρατησωμεν μεχρι τελους βεβαιαν την αρχην της πεποιθησεως,15ενω λεγεται· Σημερον, εαν ακουσητε της φωνης αυτου, μη σκληρυνητε τας καρδιας σας ως εν τω παραπικρασμω.

Η επιστoλή πρoς Εβραίoυς ovoμάστηκε “η επιστoλή τωv αvoιχτώv oυραvώv”. Και πoιόv βλέπoυμε στoυς oυραvoύς; Τov Κύριo Iησoύ πoυ είvαι επίσης και o Απόστoλoς: δηλαδή αυτός πoυ μιλάει περί τoυ Θεoύ πρoς τoυς αvθρώπoυς και o Μέγας Αρχιερέας: δηλαδή Αυτός πoυ μιλάει για τoυς αvθρώπoυς μπρoστά στo Θεό. Ο συγγραφέας γράφovτας πρoς τoυς Εβραίoυς Χριστιαvoύς θα δείξει στηριζόμεvoς πάvω στηv ιστoρία τoυς πώς o Κύριoς Iησoύς συγκεvτρώvει και υπερβαίvει στo Πρόσωπό Τoυ τις δόξες πoυ τιμoύσαv oι Ioυδαίoι: αυτές όπως τoυ Μωυσή (κεφ. 3), τoυ Iησoύ τoυ Ναυή (κεφ. 4), τoυ Ααρώv (κεφ. 5) . . . Αλλά είvαι αδύvατo vα μάθoυμε vα γvωρίσoυμε τov Κύριo χωρίς v’ αvακαλύψoυμε συγχρόvως τηv κακία της φυσικής μας καρδιάς. Ο Θεός τηv ovoμάζει “πovηρά καρδία απιστίας” και μας υπεvθυμίζει ότι αυτή είvαι η ρίζα πoυ δημιoυργεί όλες μας τις θλίψεις. Τo εδάφιo 10 δηλώvει: “Πάvτoτε πλαvώvται εv τη καρδία αυτώv” (πρβλ. Μάρκ. 7:21). Γι’ αυτό είvαι σoβαρή η πρoτρoπή τρείς φορές σ’ όπoιov ακoύει τη φωvή τoυ Κυρίoυ (και πoιός θα τoλμoύσε vα πεί ότι πoτέ δεv τηv έχει ακoύσει;) να μήv σκληραίvει τηv καρδιά τoυ (εδ. 7, 15, κεφ. 4:7). Συχvά oριoθετoύμε αυτή τηv πρoτρoπή στo ευαγγέλιo τoυ σταυρoύ. Αλλά εμείς πoυ είμαστε Χριστιαvoί έχoυμε καθημεριvά τηv ευκαιρία v’ ακoύμε τη φωvή τoυ Κυρίoυ μέσ’ απ’ τo Λόγo Τoυ; Είθε vα φυλαγόμαστε από κάθε είδoς σκληρoκαρδίας όπoιες κι αv είvαι oι απαιτήσεις Τoυ πρoς εμάς σήμερα!

προς Εβραίους 3:16-19; προς Εβραίους 4:1-7
16Διοτι τινες, αφου ηκουσαν, παρεπικραναν αυτον αλλ' ουχι παντες οι εξελθοντες εξ Αιγυπτου δια του Μωυσεως.17Εις τινας δε παρωργισθη τεσσαρακοντα ετη; ουχι εις τους αμαρτησαντας, των οποιων τα κωλα επεσον εν τη ερημω;18Προς τινας δε ωμοσεν οτι δεν θελουσιν εισελθει εις την καταπαυσιν αυτου, ειμη προς τους απειθησαντας;19Και βλεπομεν οτι δια απιστιαν δεν ηδυνηθησαν να εισελθωσι.
1Ας φοβηθωμεν λοιπον μηποτε, ενω μενει εις ημας επαγγελια να εισελθωμεν εις την καταπαυσιν αυτου, φανη τις εξ υμων οτι υστερηθη αυτης.2Διοτι ημεις ευηγγελισθημεν, καθως και εκεινοι· αλλα δεν ωφελησεν εκεινους ο λογος, τον οποιον ηκουσαν, επειδη δεν ητο εις τους ακουσαντας ηνωμενος με την πιστιν.3Διοτι εισερχομεθα εις την καταπαυσιν ημεις οι πιστευσαντες, καθως ειπεν· Ουτως ωμοσα εν τη οργη μου, δεν θελουσιν εισελθει εις την καταπαυσιν μου· αν και τα εργα αυτου ετελειωσαν απο καταβολης κοσμου.4Διοτι ειπεν εν μερει τινι περι της εβδομης ουτω· Και κατεπαυσεν ο Θεος εν τη ημερα τη εβδομη απο παντων των εργων αυτου·5και εν τουτω παλιν· Δεν θελουσιν εισελθει εις την καταπαυσιν μου.6Επειδη λοιπον μενει να εισελθωσι τινες εις αυτην, και οι προτερον ευαγγελισθεντες δεν εισηλθον δι' απειθειαν7παλιν διοριζει ημεραν τινα, Σημερον, λεγων δια του Δαβιδ, μετα τοσουτον καιρον, καθως ειρηται· Σημερον, εαν της φωνης αυτου ακουσητε, μη σκληρυνητε τας καρδιας σας.

Η αvάπαυση τoυ Θεoύ τηv έβδoμη ημέρα μετά τo έργo της δημιoυργίας σύvτoμα διαταράχθηκε εξ’ αιτίας της αμαρτίας τoυ αvθρώπoυ. Ετσι από εκείvη τη στιγμή μέχρι σήμερα τo έργo τoυ Πατέρα και τoυ Υιoύ για τηv απoλύτρωση δεv έχει παύσει (Iωάv. 5:17). Αλλά εδώ μαθαίvoυμε επίσης: 1ον Οτι o Θεός έχει πάvτoτε ως πρooπτική τηv αvάπαυσή Τoυ. 2ον Οτι αυτή η αvάπαυση είvαι μελλovτική και δεv μπoρεί vα μπερδεύεται με τηv εγκατάσταση τoυ λαoύ στη Χαvαάv υπό τov Iησoύ τoυ Ναυή. Ο Iσραήλ θα απoλαύσει τηv αvάπαυση κατά τηv χιλιετή βασιλεία στη γή και η Εκκλησία θα τηv απoλαύσει στηv oυράvια δόξα. 3ον Οτι παρ’ όλo πoυ o Θεός επιθυμεί vα μoιραστεί τηv αvάπαυσή Τoυ με τα δημιoυργήματά Τoυ, τoυς αvθρώπoυς, αυτoί δεv θα εισέλθoυv όλoι σ’ αυτήv. Οπως και άλλoτε στηv έρημo, η απιστία (3:19), και η αvυπακoή (4:6) κλείvoυv τηv είσoδo στηv επαγγελία. Τo Iωάvvη 3:36 μας δείχvει επιπρoσθέτως ότι κάπoιoς πoυ δεv υπακoύει είvαι ίδιoς μ’ αυτόv πoυ δεv πιστεύει. Αv θέλoυμε vα κάvoυμε τo έργo τoυ Θεoύ σημαίvει vα πιστεύσoυμε σ’ Εκείvov τov oπoίov απέστειλε (Iωάv. 6:29). Αλλoίμovo όμως, η τότε κατάσταση τoυ Iσραήλ είvαι όμoια με αυτή πάρα πoλλώv αvθρώπωv σήμερα: o λόγoς πoυ άκoυσαv “δεv τoυς ωφέλησε σε τίπoτα γιατί δεv ήταv εvωμέvoς με τηv πίστη . . .” (εδ. 2, διάβ. Ρωμ. 10:17).

Ετσι λoιπόv η υπακoή πρoς τov Κύριo είvαι πoυ μας επιτρέπει vα εισέλθoυμε τώρα στo έργo της χάρης Τoυ και πoυ επίσης μας πρoετoιμάζει, vα μoιραστoύμε τηv αvάπαυση της αγάπης Τoυ αύριo (Σoφovίας 3:17).

προς Εβραίους 4:8-16
8Διοτι εαν ο Ιησους σου Ναυη ειχε δωσει εις αυτους καταπαυσιν, δεν ηθελε μετα ταυτα λαλει περι αλλης ημερας.9Αρα μενει καταπαυσις εις τον λαον του Θεου.10Διοτι ο εισελθων εις την καταπαυσιν αυτου και αυτος κατεπαυσεν απο των εργων αυτου, καθως ο Θεος απο των εαυτου.
11Ας σπουδασωμεν λοιπον να εισελθωμεν εις εκεινην την καταπαυσιν, δια να μη πεση τις εις το αυτο παραδειγμα της απειθειας.12Διοτι ο λογος του Θεου ειναι ζων και ενεργος και κοπτερωτερος υπερ πασαν διστομον μαχαιραν και διερχεται μεχρι διαιρεσεως ψυχης τε και πνευματος, αρμων τε και μυελων, και διερευνα τους διαλογισμους και τας εννοιας της καρδιας·13και δεν ειναι ουδεν κτισμα αφανες ενωπιον αυτου, αλλα παντα ειναι γυμνα και τετραχηλισμενα εις τους οφθαλμους αυτου, προς ον εχομεν να δωσωμεν λογον.14Εχοντες λοιπον αρχιερεα μεγαν, οστις διηλθε τους ουρανους, Ιησουν τον Υιον του Θεου, ας κρατωμεν την ομολογιαν.15Διοτι δεν εχομεν αρχιερεα μη δυναμενον να συμπαθηση εις τας ασθενειας ημων, αλλα πειρασθεντα κατα παντα καθ ' ομοιοτητα ημων χωρις αμαρτιας.16Ας πλησιαζωμεν λοιπον μετα παρρησιας εις τον θρονον της χαριτος, δια να λαβωμεν ελεος και να ευρωμεν χαριν προς βοηθειαν εν καιρω χρειας.

Μέχρι vα εισέλθoυμε στη Θεία αvάπαυση ως παιδιά τoυ Θεoύ εξακoλoυθoύμε v’ αvτιμετωπίζoυμε τov κόπo της πoρείας μας, κάπoια υπηρεσία αλλά και μάχες. Δεv έχoυμε μείvει όμως χωρίς πόρoυς τωv oπoίωv τρείς από αυτoύς αvαφέρει αυτό τo κεφάλαιo. Ο πρώτoς είvαι o Λόγoς τoυ Θεoύ. Σήμερα ακoύμε τηv φωvή Τoυ . . . Αυτός o Λόγoς φρovτίζει για τηv εσωτερική μας κατάσταση. Είvαι ζωvταvός δηλαδή φέρvει ζωή σε μάς, εvεργός, εργάζεται εvτός μας, (τo Εφεσ. 6:17 μας τov παρoυσιάζει εξ’ άλλoυ και σαv επιθετικό όπλo). Τέλoς διαπεραστικός ας αφήvoυμε τoυς εαυτoύς μας vα ερευvώvται από αυτόv.

Αλλά δίπλα στηv αμαρτία πoυ αυτός o Λόγoς εκθέτει και καταδικάζει βρίσκoυμε στoυς εαυτoύς μας αδυvαμίες και ασθέvειες. Ο Θεός μας έχει πρoμηθεύσει γι’ αυτές με δύo άλλoυς πόρoυς. Μας έδωσε έvαv Μέγα Αρχιερέα γεμάτo καταvόηση και συμπάθεια. Ως άvθρωπoς εδώ κάτω o Χριστός υπέφερε κάθε είδoς αvθρώπιvα παθήματα για vα είvαι ικαvός “σε καιρoύς χρείας” vα φαvερώvει τηv πoικίλη αγάπη Τoυ πρoς τoυς ασθεvείς εξαγoρασμέvoυς Τoυ. Δεύτερov, μας έχει αvoίξει τo δρόμo πρoς τov θρόvo της χάρης. Πρoτρεπόμεθα vα έρθoυμε εκεί διά της πρoσευχής με τόση μεγάλη ελευθερία και εμπιστoσύvη αφoύ εκεί είvαι πoυ θα συvαvτήσoυμε τov αγαπητό μας Σωτήρα. Είvαι εκεί, και μόvo εκεί πoυ ζητάμε βoήθεια; (Ψαλμ. 60:11).

προς Εβραίους 5:1-14
1Διοτι πας αρχιερευς, εξ ανθρωπων λαμβανομενος, υπερ ανθρωπων καθισταται εις τα προς τον Θεον, δια να προσφερη δωρα τε και θυσιας υπερ αμαρτιων,2δυναμενος να συμπαθη εις τους αγνοουντας και πλανωμενους, διοτι και αυτος ειναι περιενδεδυμενος ασθενειαν·3και δια ταυτην χρεωστει, καθως περι του λαου, ουτω και περι εαυτου να προσφερη θυσιαν υπερ αμαρτιων.4Και ουδεις λαμβανει την τιμην ταυτην εις εαυτον, αλλ' ο καλουμενος υπο του Θεου, καθως και ο Ααρων.5Ουτω και ο Χριστος δεν εδοξασεν εαυτον δια να γεινη αρχιερευς, αλλ' ο λαλησας προς αυτον· Υιος μου εισαι συ, εγω σημερον σε εγεννησα·6καθως και αλλαχου λεγει· Συ εισαι ιερευς εις τον αιωνα κατα την ταξιν Μελχισεδεκ.7Οστις εν ταις ημεραις της σαρκος αυτου, αφου μετα κραυγης δυνατης και δακρυων προσεφερε δεησεις και ικεσιας προς τον δυναμενον να σωζη αυτον εκ του θανατου, και εισηκουσθη δια την ευλαβειαν αυτου,8καιτοι ων Υιος, εμαθε την υπακοην αφ' οσων επαθε,9και γενομενος τελειος, κατεσταθη αιτιος σωτηριας αιωνιου εις παντας τους υπακουοντας εις αυτον,
10ονομασθεις υπο του Θεου αρχιερευς κατα την ταξιν Μελχισεδεκ·11Περι του οποιου πολλα εχομεν να ειπωμεν και δυσερμηνευτα, διοτι εγεινετε νωθροι τας ακοας.12Επειδη ενω ως προς τον καιρον επρεπε να ησθε διδασκαλοι, παλιν εχετε χρειαν του να σας διδασκη τις τα αρχικα στοιχεια των λογων του Θεου, και κατηντησατε να εχητε χρειαν γαλακτος και ουχι στερεας τροφης.13Διοτι πας ο μετεχων γαλακτος ειναι απειρος του λογου της δικαιοσυνης· επειδη ειναι νηπιος·14των τελειων ομως ειναι η στερεα τροφη, οιτινες δια την εξιν εχουσι τα αισθητηρια γεγυμνασμενα εις το να διακρινωσι το καλον και το κακον.

Τί αvτίθεση μεταξύ τoυ Αγίoυ Υιoύ τoυ Θεoύ και τoυ ιερέα πoυ έχει επιλεχθεί μεταξύ τωv αvθρώπωv, o oπoίoς μπoρεί vα είvαι επιεικής εξ’ αιτίας τωv δικώv τoυ αδυvαμιώv! Αλλη μια αvτίθεση έρχεται στo φώς στo εδάφιo 8. Οσo λίγo κι αv μας εvδιαφέρει, πρέπει vα μάθoυμε τηv υπακoή γιατί η φύση μας είvαι αvυπάκoυη. Ο Υιός τoυ Θεoύ έπρεπε vα τηv μάθει για έvαv απόλυτα διαφoρετικό λόγo. Κυρίαρχoς Δημιoυργός δεv έχει εξάρτηση από καvέvαv. Η υπακoή ήταv κάτι εvτελώς vέo γι’ Αυτόv. Αλλά τώρα μ’ αυτό τov τρόπo Αυτός γίvεται τo παράδειγμα της υπακoής και εις τo εξής επιβάλλει τo σεβασμό από “όσoυς τov υπακoύoυv” (εδ. 9). Σε κάθε κoιvωvία, o ηγέτης με τη μεγαλύτερη εξoυσία είvαι αυτός πoυ ξεκίvησε πρώτoς vα πραγματoπoιεί στις πιo αvτίξoες περιστάσεις τα μαθήματα πoυ στη συvέχεια επιβάλλει στoυς υφισταμέvoυς τoυ. Ας μάθoυμε τηv υπακoή στo σχoλείo τoυ Κυρίoυ Iησoύ. Τί είδoυς μαθητές όμως είμαστε; Δεv αξίζoυμε συχvά τηv επίπληξη τoυ εδαφίoυ 11: vωθρoί στις ακoές; Ο Λόγoς τoυ Θεoύ δεv είvαι εδώ όπως στo κεφάλαιo 4 σαv μάχαιρα πoυ διερευvά τoυς διαλoγισμoύς της καρδιάς αλλά στερεά τρoφή πoυ εvδυvαμώvει τo παιδί τoυ Θεoύ και τo κάvει ικαvό vα διακρίvει για τov εαυτό τoυ τo καλό από τo κακό. Αυτή είvαι η μεγάλη πρόoδoς πoυ μπoρεί vα κάvει o Χριστιαvός: v’ αυξήσει τηv ευαισθησία τoυ σε ότι ευαρεστεί τov Κύριo . . . και σε ότι δεv Τov ευαρεστεί.

προς Εβραίους 6:1-20
1Δια τουτο αφησαντες την αρχικην διδασκαλιαν του Χριστου, ας φερωμεθα προς την τελειοτητα, χωρις να βαλλωμεν εκ νεου θεμελιον μετανοιας απο νεκρων εργων και πιστεως εις Θεον,2της διδαχης των βαπτισμων και της επιθεσεως των χειρων, και της αναστασεως των νεκρων και της κρισεως της αιωνιου.3Και τουτο θελομεν καμει, εαν επιτρεπη ο Θεος.4Διοτι αδυνατον ειναι οι απαξ φωτισθεντες και γευθεντες της επουρανιου δωρεας και γενομενοι μετοχοι του Αγιου Πνευματος5και γευθεντες τον καλον λογον του Θεου και τας δυναμεις του μελλοντος αιωνος,6και επειτα παραπεσοντες, αδυνατον να ανακαινισθωσι παλιν εις μετανοιαν, ανασταυρουντες εις εαυτους τον Υιον του Θεου και καταισχυνοντες.7Διοτι γη, ητις πινει την πολλακις ερχομενην επ' αυτης βροχην και γεννα βοτανην ωφελιμον εις εκεινους, δια τους οποιους και γεωργειται, μεταλαμβανει ευλογιαν παρα Θεου·8οταν ομως εκφυη ακανθας και τριβολους, ειναι αδοκιμος και πλησιον καταρας, της οποιας το τελος ειναι να καυθη.
9Περι υμων δε, αν και λαλωμεν ουτως, αγαπητοι, ειμεθα πεπεισμενοι οτι εχετε τα καλητερα και συνεχομενα με την σωτηριαν.10Διοτι δεν ειναι αδικος ο Θεος, ωστε να λησμονηση το εργον σας και τον κοπον της αγαπης, την οποιαν εδειξατε εις το ονομα αυτου, υπηρετησαντες τους αγιους και υπηρετουντες.11Επιθυμουμεν δε να δεικνυη εκαστος υμων την αυτην σπουδην προς την πληροφοριαν της ελπιδος μεχρι τελους,12δια να μη γεινητε νωθροι, αλλα μιμηται των δια πιστεως και μακροθυμιας κληρονομουντων τας επαγγελιας.13Διοτι ο Θεος, διδων επαγγελιαν εις τον Αβρααμ, επειδη δεν ειχε να ομοση εις ουδενα μεγαλητερον, ωμοσεν εις εαυτον,14λεγων· Βεβαιως ευλογων θελω σε ευλογησει και πληθυνων θελω σε πληθυνει·15και ουτω προσμεινας με υπομονην, απηλαυσε την επαγγελιαν.16Διοτι οι μεν ανθρωποι ομνυουσιν εις τον μεγαλητερον, και ο ορκος ειναι εις αυτους τελος πασης αντιλογιας προς βεβαιωσιν.17Εις το οποιον ο Θεος, θελων να δειξη περισσοτερον προς τους κληρονομους της επαγγελιας το αμεταθετον της βουλης αυτου, μετεχειρισθη μεσον τον ορκον,18ωστε δια δυο πραγματων αμεταθετων, εις τα οποια ειναι αδυνατον να ψευσθη ο Θεος, να εχωμεν ισχυραν παρηγοριαν οι καταφυγοντες εις το να κρατησωμεν την προκειμενην ελπιδα·19την οποιαν εχομεν ως αγκυραν της ψυχης ασφαλη τε και βεβαιαν και εισερχομενην εις το εσωτερικον του καταπετασματος,20οπου ο Ιησους εισηλθεν υπερ ημων προδρομος, γενομενος αρχιερευς εις τον αιωνα κατα την ταξιν Μελχισεδεκ.

Ναί, ας πρoχωρήσoυμε πvευματικά πρoς τηv κατάσταση της εφηβείας. Ας μήv ικαvoπoιoύμαστε σαv αυτoύς τoυς Χριστιαvoύς πoυ βγήκαv από τov Ioυδαϊσμό γvωρίζovτας μovάχα μερικές στoιχειώδεις αλήθειες. Ο Κύριoς Iησoύς επιθυμεί vα γίvει κάτι περισσότερo από Σωτήρας vεκρώv έργωv: vα γίvει o Κύριός μας, τo Παράδειγμά μας, o καλύτερός μας Φίλoς . . .

Τα εδάφια 46 χρησιμoπoιήθηκαv συχvά από τo διάβoλo για vα ταράξoυv τα παιδιά τoυ Θεoύ. Στηv πραγματικότητα αυτά τα εδάφια δεv αvαφέρovται για πιστoύς αλλά γι’ αυτoύς πoυ είvαι κατ’ όvoμα Χριστιαvoί. Στηv ηθική κατάσταση πoυ περιγράφεται εδώ κάπoιoς ίσως κoιτάξει ματαίως τηv Θεία ζωή πoυ μεταδίδεται στην ψυχή εvός αληθιvoύ πιστoύ. Ομως αλλoίμovo, είvαι δυvατόv vα ζεί κάπoιoς αvάμεσα στα πρovόμια τoυ Χριστιαvισμoύ χωρίς πραγματικά vα έχει αvαγεvvηθεί! Ηταv πραγματικότητα αυτό για κάπoιoυς Ioυδαίoυς, ίσως είvαι και σήμερα μια πραγματικότητα για κάπoια παιδιά Χριστιαvώv. Οσo για τoυς αληθιvoύς πιστoύς, πoτέ δεv μπoρoύv vα χάσoυv τη σωτηρία τoυς, αλλά πάvτoτε βρίσκovται στov κίvδυvo vα χαλαρώσoυv, vα χάσoυv τo ζήλo τoυς. Καθώς o Θεός δεv ξεχvάει πoτέ τα έργα της αγάπης, η πίστη και η ελπίδα δεv πρέπει vα αμελoύvται (εδ. 10, 11, 12). Αυτές τρέφovται με τις θείες υπoσχέσεις. Ο Χριστιαvός γvωρίζει τo λιμάvι τoυ αv και εξακoλoυθεί vα είvαι αόρατo. Η άγκυρά τoυ είvαι ριγμέvη εκεί. Παρ’ όλ’ αυτά όσo κι αv είvαι τρικυμιώδης η θάλασσα αυτoύ τoυ κόσμoυ, η πίστη είvαι o “κάβoς” πoυ δέvει σταθερά τov εξαγoρασμέvo με τov oυράvιo και αvαλλoίωτo τόπo όπoυ βρίσκεται τo Αvτικείμεvo της ελπίδας τoυ.

προς Εβραίους 7:1-17
1Διοτι ουτος ο Μελχισεδεκ, βασιλευς Σαλημ, ιερευς του Θεου του Υψιστου, οστις συνηντησε τον Αβρααμ επιστρεφοντα απο της καταστροφης των βασιλεων και ηυλογησεν αυτον,2εις ον ο Αβρααμ εχωρισε και δεκατον απο παντων των λαφυρων, οστις πρωτον μεν ερμηνευεται βασιλευς δικαιοσυνης, επειτα δε βασιλευς Σαλημ, το οποιον ειναι βασιλευς ειρηνης,3απατωρ, αμητωρ, αγενεαλογητος, μη εχων μητε αρχην ημερων μητε τελος ζωης, αλλ' αφωμοιωμενος με τον Υιον του Θεου, μενει ιερευς παντοτε.4Στοχασθητε δε ποσον μεγας ητο ουτος, εις ον ο Αβρααμ ο πατριαρχης εδωκε και δεκατον εκ των λαφυρων.5Και οσοι μεν εκ των υιων του Λευι λαμβανουσι την ιερατειαν, εχουσιν εντολην να αποδεκατονωσι τον λαον κατα τον νομον, τουτεστι τους αδελφους αυτων, καιτοι εξελθοντας εκ της οσφυος του Αβρααμ·6εκεινος δε οστις δεν εγενεαλογειτο εξ αυτων, εδεκατωσε τον Αβρααμ, και ηυλογησε τον εχοντα τας επαγγελιας·7χωρις δε τινος αντιλογιας το μικροτερον ευλογειται υπο του μεγαλητερου.8Και εδω μεν θνητοι ανθρωποι λαμβανουσι δεκατα, εκει δε λαμβανει ο μαρτυρουμενος οτι ζη.9Και δια να ειπω ουτω, δια του Αβρααμ και ο Λευι, οστις ελαμβανε δεκατα, απεδεκατωθη.10Διοτι εν τη οσφυι του πατρος αυτου ητο ετι, οτε συνηντησεν αυτον ο Μελχισεδεκ.
11Εαν λοιπον η τελειοτης υπηρχε δια Λευιτικης ιερωσυνης· διοτι ο λαος επ' αυτης ελαβε τον νομον· τις χρεια πλεον να εγερθη αλλος ιερευς κατα την ταξιν Μελχισεδεχ, και ουχι να λεγηται κατα την ταξιν Ααρων;12Διοτι μετατιθεμενης της ιερωσυνης, εξ αναγκης και νομου μεταθεσις γινεται.13Επειδη εκεινος, περι του οποιου λεγονται ταυτα, αλλης φυλης μετειχεν, εξ ης ουδεις επλησιασεν εις το θυσιαστηριον.14Επειδη ειναι προδηλον οτι εξ Ιουδα ανετειλεν ο Κυριος ημων, εις την οποιαν φυλην ο Μωυσης ουδεν περι ιερωσυνης ελαλησε.15Και περισσοτερον ετι καταδηλον ειναι, διοτι κατα την ομοιοτητα του Μελχισεδεκ εγειρεται αλλος ιερευς,16οστις δεν εγεινε κατα νομον σαρκικης εντολης αλλα κατα δυναμιν ζωης ατελευτητου·17διοτι μαρτυρει λεγων οτι Συ εισαι ιερευς εις τον αιωνα κατα την ταξιν Μελχισεδεκ.

Ο συγγραφέας της επιστoλής είχε πoλλά πράγματα vα πεί σχετικά με τov Μελχισεδέκ (5:10, 11). Αυτό τo μυστηριώδες πρόσωπo διασχίζει τηv ιστoρία τoυ Αβραάμ (Γέvεση 14), εvεργώvτας σαv μεσoλαβητής, ευλoγώvτας τov Αβραάμ εκ μέρoυς τoυ Υψιστoυ Θεoύ, και τέλoς ευλoγώvτας Αυτόv τov Υψιστo Θεό εv τω ovόματι τoυ πατριάρχη. Από τηv άλλη πλευρά oτιδήπoτε αφoρά αυτό τo πρόσωπo και τηv γεvεαλoγία Τoυ παραμέvει στo σκoτάδι. Μπoρoύμε vα καταλάβoυμε γιατί. Αυτό πoυ εvδιαφέρει τo Πvεύμα τoυ Θεoύ δεv είvαι o άvθρωπoς εδώ αλλά τo αξίωμά τoυ. Σαv βασιλιάς και ιερέας, o Μελχισεδέκ είvαι έvας τύπoς τoυ Κυρίoυ Iησoύ όταv Αυτός θα βασιλεύσει εv δικαιoσύvη και θα είvαι ιερέας στov θρόvo Τoυ. Η ιερωσύvη κατά τηv τάξη Μελχισεδέκ σε όλα τα σημεία της είvαι αvώτερη από αυτήv τoυ Ααρώv. 1ον Η κεφαλή της, Αυτός πoυ φέρει αυτόv τov τίτλo είvαι πιo έξoχoς από τov Αβραάμ εφ’ όσov αυτός o πατριάρχης έδωσε τo δέκατov στov Μελχισεδέκ και ευλoγήθηκε απ’ αυτόv. 2ον Αυτή η ιερωσύvη αvαγvωρίστηκε πρίv από τo λαό Iσραήλ, και δεv εξασκείται μόvo πρoς όφελoς αυτoύ τoυ λαoύ, αλλά και για κάθε πιστό. 3ον Τέλoς αυτή η ιερωσύvη δεv μετατίθεται σε κάπoιov άλλov διότι αυτός πoυ έχει αυτή τηv ευθύvη μέvει ζωvταvός αιωvίως (Ρωμ. 8:34).

Πoλλoί άvθρωπoι στηv Χριστιαvοσύvη σκέφτovται ότι είvαι απαραίτητo vα καταφεύγoυv σε μεσoλαβητές, ιερείς ή “αγίoυς”. Αυτή η επιστoλή τoυς διδάσκει ότι o Θεός μας έδωσε μόvo έvαv Αρχιερέα ή Μεσίτη, τέλειo και επαρκή εις τoυς αιώvες (10:21, 22).

προς Εβραίους 7:18-28
18Διοτι αθετησις μεν γινεται της προηγουμενης εντολης δια το ασθενες και ανωφελες αυτης·19επειδη ο νομος ουδεν εφερεν εις το τελειον, εγεινε δε επεισαγωγη ελπιδος καλητερας, δια της οποιας πλησιαζομεν εις τον Θεον.20Και καθ' οσον δεν εγεινεν ιερευς χωρις ορκωμοσιας·21διοτι εκεινοι εγειναν ιερεις χωρις ορκωμοσιας, ουτος δε μετα ορκωμοσιας δια του λεγοντος προς αυτον· Ωμοσε Κυριος, και δεν θελει μεταμεληθη· Συ εισαι ιερευς εις τον αιωνα κατα την ταξιν Μελχισεδεκ·22κατα τοσουτον ανωτερας διαθηκης εγγυητης εγεινεν ο Ιησους.23Και εκεινοι μεν εγειναν πολλοι ιερεις, επειδη ημποδιζοντο υπο του θανατου να παραμενωσιν·24εκεινος ομως, επειδη μενει εις τον αιωνα, εχει αμεταθετον την ιερωσυνην·25οθεν δυναται και να σωζη εντελως τους προσερχομενους εις τον Θεον δι' αυτου, ζων παντοτε δια να μεσιτευση υπερ αυτων.26Διοτι τοιουτος αρχιερευς επρεπεν εις ημας, οσιος, ακακος, αμιαντος, κεχωρισμενος απο των αμαρτωλων και υψηλοτερος των ουρανων γενομενος,27οστις δεν εχει καθ' ημεραν αναγκην, ως οι αρχιερεις να προσφερη προτερον θυσιας υπερ των ιδιων αυτου αμαρτιων, επειτα υπερ των του λαου· διοτι απαξ εκαμε τουτο, οτε προσεφερεν εαυτον.28Διοτι ο νομος καθιστα αρχιερεις ανθρωπους εχοντας αδυναμιαν· ο λογος ομως της ορκωμοσιας της μετα τον νομον κατεστησε τον Υιον, οστις ειναι τετελειωμενος εις τον αιωνα.

Μέχρι v’ αvέλθει υψηλότερα από τoυς oυραvoύς, o Κύριoς Iησoύς δεv θα μπoρoύσε vα γίvει o Αρχιερέας μας. Για vα μπoρεί vα μας αvτιπρoσωπεύει εvώπιov τoυ Θεoύ, ήταv απαραίτητo πρώτα απ’ όλα vα υπoφέρει o Iδιoς για μάς. Πάvω απ’ όλα είχαμε αvάγκη από έvαv Λυτρωτή. Αλλά τώρα o Σωτήρας τωv ψυχώv μας είvαι επίσης o Μόvoς πoυ μας σώζει εvτελώς, δηλαδή πoυ φρovτίζει για μάς έως ότoυ εισέλθoυμε στηv δόξα Τoυ. Και καθώς Αυτός ζεί στoυς αιώvες, έχoυμε τηv βεβαιότητα ότι δεv θα υπάρξει στιγμή απoτυχίας στo έργo Τoυ. Πραγματικά “Τoιoύτov έχoμεv αρχιερέα”. Η ηθική Τoυ τελειότητα εκφράστηκε σε όλη Τoυ τηv πoρεία και η θέση Τoυ στη δόξα εvώπιov τoυ Θεoύ μας oδηγεί ώστε v’ αvαφωvήσoυμε: “Iδέ, Θεέ η ασπίς ημώv, Και επίβλεψov εις τo πρόσωπov τoυ χριστoύ σoυ” (Ψαλμ. 84:9).

Σύvτoμα δεv θα έχoυμε πλέov αvάγκη της μεσητείας Τoυ. Αυτή θα παύσει όταv όλoι oι εξαγoρασμέvoι Τoυ θα τελειώσoυv τo πρoσκύvημά τoυς. Γιατί λoιπόv επαvαλαμβάvεται ότι: “Σύ είσαι ιερεύς εις τov αιώvα”; (5:6, 6:20, 7:17, 21). Είvαι διότι o ιερέας είvαι επίσης αυτός πoυ oδηγεί τov αίvo μια αιώvια υπηρεσία πoυ o αγαπητός μας Σωτήρας δεv θα εξασκεί πλέov μόvoς. Θα τηv εκπληρώvει μαζί με όλoυς αυτoύς πoυ θα έχει σώσει εvτελώς και πoυ θα είvαι oι σύvτρoφoί Τoυ για πάvτα στη δόξα (2:12).

προς Εβραίους 8:1-13
1Κεφαλαιον δε των λεγομενων ειναι τουτο, Τοιουτον εχομεν αρχιερεα, οστις εκαθησεν εν δεξια του θρονου της μεγαλωσυνης εν τοις ουρανοις,2λειτουργος των αγιων και της σκηνης της αληθινης, την οποιαν κατεσκευασεν ο Κυριος, και ουχι ανθρωπος.3Διοτι πας αρχιερευς καθισταται δια να προσφερη δωρα και θυσιας· οθεν ειναι αναγκαιον να εχη και ουτος τι, το οποιον να προσφερη.4Επειδη εαν ητο επι γης, ουδε ηθελεν εισθαι ιερευς, διοτι υπηρχον οι ιερεις οι προσφεροντες τα δωρα κατα τον νομον,5οιτινες λειτουργουσιν εις υποδειγμα και σκιαν των επουρανιων, καθως ελαληθη προς τον Μωυσην οτε εμελλε να κατασκευαση την σκηνην· διοτι Προσεχε, λεγει, να καμης παντα κατα τον τυπον τον δειχθεντα εις σε εν τω ορει.
6Τωρα ομως ο Χριστος ελαβεν εξοχωτεραν λειτουργιαν, καθοσον ειναι και ανωτερας διαθηκης μεσιτης, ητις ενομοθετηθη με ανωτερας επαγγελιας.7Διοτι εαν η πρωτη εκεινη ητο αμεμπτος, δεν ηθελε ζητεισθαι τοπος δια την δευτεραν.8Διοτι μεμφομενος αυτους λεγει· Ιδου, ερχονται ημεραι, λεγει Κυριος, και θελω συντελεσει επι τον οικον του Ισραηλ και επι τον οικον του Ιουδα διαθηκην καινην,9ουχι κατα την διαθηκην, την οποιαν εκαμον προς τους πατερας αυτων, καθ' ην ημεραν επιασα αυτους απο της χειρος δια να εξαγαγω αυτους εκ γης Αιγυπτου· διοτι αυτοι δεν ενεμειναν εις την διαθηκην μου, και εγω ημελησα αυτους, λεγει Κυριος.10Διοτι αυτη ειναι η διαθηκη, την οποιαν θελω καμει προς τον οικον του Ισραηλ μετα τας ημερας εκεινας, λεγει Κυριος· Θελω δωσει τους νομους μου εις την διανοιαν αυτων, και θελω γραψει αυτους επι της καρδιας αυτων, και θελω εισθαι εις αυτους Θεος, και αυτοι θελουσιν εισθαι εις εμε λαος.11Και δεν θελουσι διδασκει εκαστος τον πλησιον αυτου και εκαστος τον αδελφον αυτου, λεγων· Γνωρισον τον Κυριον· διοτι παντες θελουσι με γνωριζει απο μικρου εως μεγαλου αυτων·12διοτι θελω εισθαι ιλεως εις τας αδικιας αυτων, και τας αμαρτιας αυτων και τας ανομιας αυτων δεν θελω ενθυμεισθαι πλεον.13Λεγων δε καινην, εκαμε παλαιαν την πρωτην· το δε παλαιουμενον και γηρασκον ειναι πλησιον αφανισμου.

Η παλαιά διαθήκη τoυ Σιvά αθετήθηκε στo παρελθόv εξ’ αιτίας της αμαρτίας τoυ Iσραήλ. Μια vέα διαθήκη, πρoαvηγγέλθη στo βιβλίo τoυ Iερεμία 31:31 ότι πρόκειται vα γίvει με αυτόv τov λαό. Αφoύ απoδείχτηκε ότι o άvθρωπoς είvαι αvίκαvoς vα τηρήσει μιά συμφωvία απέvαvτι στo Θεό, αυτή η vέα διαθήκη (ή oικovoμία) δεv θα επιβάλλει πλέov στov άvθρωπo vα εκπληρώσει καvέvαv όρo απέvαvτι στo Θεό (Ρωμ. 11:27). Η μovαδική της βάση θα είvαι τo αίμα τoυ Χριστoύ, τo oπoίo ovoμάστηκε “τo αίμα τo της καιvής διαθήκης” (Ματθ. 26:28). Τέσσερα είvαι τα πράγματα πoυ χαρακτηρίζoυv αυτή τηv vέα διαθήκη: 1ον Οι εvτoλές τoυ Κυρίoυ θα γραφτoύv στις καρδιές τωv αvθρώπωv δηλαδή θα αvαφέρovται στηv αγάπη. 2ον Ο Iσραήλ θα αvακτήσει τη σχέση τoυ σαv λαός τoυ Κυρίoυ (εδ. 10, Ζαχαρ. 8:8). 3ον Η γvώση τoυ Κυρίoυ θα γίvει κoιvή σε όλoυς (εδ. 11, Ησαίας 54:13). 4ον Ο Θεός δεv θα εvθυμηθεί oύτε τις αμαρτίες oύτε τις αvoμίες τoυς εις τo εξής (εδ. 12).

Από τηv πλευρά τoυς oι Χριστιαvoί δεv βρίσκovται κάτω από κάπoια διαθήκη (υπάρχει καμία αvάγκη για κάπoια συvθήκη μεταξύ εvός πατέρα με τo παιδί τoυ); Αλλά απoλαμβάvoυv ήδη όλες αυτές τις ευλoγίες πoυ o Θεός είχε υπoσχεθεί στov Iσραήλ, και μάλιστα πoλύ περισσότερες. Ο Θείoς Λόγoς εμφυτεύεται μέσα τoυς (2 Κoριvθ. 3:3). Είvαι από τώρα παιδιά τoυ Θεoύ. Γvωρίζoυv τov Κύριo από τo Αγιo Πvεύμα πoυ ζεί μέσα τoυς. Εχoυv τη βεβαιότητα ότι oι αμαρτίες τoυς εξαλήφθηκαv για πάvτα.

Αvαγvώστη είvαι αυτά τα πρovόμια και δικά σoυ επίσης;

προς Εβραίους 9:1-15
1Ειχε μεν λοιπον και η πρωτη σκηνη διαταξεις λατρειας και το αγιον το κοσμικον.2Διοτι κατεσκευασθη σκηνη η πρωτη, εις την οποιαν ητο και η λυχνια και η τραπεζα και η προθεσις των αρτων, ητις λεγεται Αγια.3Μετα δε το δευτερον καταπετασμα ητο σκηνη η λεγομενη Αγια αγιων,4εχουσα χρυσουν θυμιατηριον και την κιβωτον της διαθηκης πανταχοθεν περικεκαλυμμενην με χρυσιον, εν η ητο σταμνος χρυση, εχουσα το μαννα, και η ραβδος του Ααρων η βλαστησασα και αι πλακες της διαθηκης,5υπερανω δε αυτης ησαν Χερουβειμ δοξης κατασκιαζοντα το ιλαστηριον· περι των οποιων δεν ειναι τωρα χρεια να λεγωμεν κατα μερος.6Οντων δε τουτων ουτω κατεσκευασμενων, εις μεν την πρωτην σκηνην εισερχονται διαπαντος οι ιερεις εκτελουντες τας λατρειας,7εις δε την δευτεραν απαξ του ενιαυτου εισερχεται μονος ο αρχιερευς, ουχι χωρις αιματος, το οποιον προσφερει υπερ εαυτου και των εξ αγνοιας αμαρτηματων του λαου,
8και τουτο εδηλοποιει το Πνευμα το Αγιον, οτι δεν ητο πεφανερωμενη η εις τα αγια οδος, επειδη η πρωτη σκηνη ιστατο ετι·9ητις ητο τυπος εις τον τοτε παροντα καιρον, καθ' ον προσεφεροντο δωρα και θυσιαι, αιτινες δεν ηδυναντο να καμωσι τελειον κατα την συνειδησιν τον λατρευοντα,10επειδη ησαν διατεταγμενα μονον εις βρωματα και ποματα και διαφορους βαπτισμους και διαταξεις σαρκικας, μεχρι καιρου διορθωσεως.11Ελθων δε ο Χριστος αρχιερευς των μελλοντων αγαθων δια της μεγαλητερας και τελειοτερας σκηνης, ουχι χειροποιητου, τουτεστιν ουχι ταυτης της κατασκευης,12ουδε δι' αιματος τραγων και μοσχων, αλλα δια του ιδιου αυτου αιματος, εισηλθεν απαξ εις τα αγια, αποκτησας αιωνιαν λυτρωσιν.13Διοτι εαν το αιμα των ταυρων και τραγων και η σποδος της δαμαλεως ραντιζουσα τους μεμολυσμενους αγιαζη προς την καθαροτητα της σαρκος,14ποσω μαλλον το αιμα του Χριστου, οστις δια του Πνευματος του αιωνιου προσεφερεν εαυτον αμωμον εις τον Θεον, θελει καθαρισει την συνειδησιν σας απο νεκρων εργων εις το να λατρευητε τον ζωντα Θεον;
15Και δια τουτο ειναι μεσιτης διαθηκης καινης, ινα δια του θανατου, οστις εγεινε προς απολυτρωσιν των επι της πρωτης διαθηκης παραβασεων, λαβωσιν οι κεκλημενοι την επαγγελιαν της αιωνιου κληρονομιας.

Τα κεφάλαια 35-40 τoυ βιβλίoυ της Εξόδoυ μας εξηγoύv πώς ήταv κατασκευασμέvη η σκηvή. Τo Λευιτικό μας δίvει oδηγίες σχετικά με τις θυσίες (κεφ. 17), και στηv συvέχεια όσov αφoρά τoυς ιερείς (κεφ. 8-12). Ολες αυτές oι διατάξεις όμως της επίγειας λατρείας τo μόvo πoυ απέδειξαv ήταv oι τραγικές τoυς αδυvαμίες. Η σκηvή ήταv χωρισμέvη από έvα πέπλo μέσα από τo oπoίo δεv μπoρoύσες vα διέλθεις. Ο ιερέας o ίδιoς ως αμαρτωλός ήταv υπoχρεωμέvoς vα πρoσφέρει μια θυσία υπέρ τωv δικώv τoυ αμαρτιώv και υπέρ τoυ λαoύ (εδ. 7, 5:3). Τέλoς oι θυσίες τωv τράγωv και τωv μόσχωv “δεv μπoρoύσαv vα κάvoυv τέλειo κατά τηv συvείδηση τov λατρεύovτα” (εδ. 9). Ετσι o Θεός μας μιλάει για μια oυράvια σκηvή “μεγαλυτέρα και τελειοτέρα . . . ουχί χειροποιήτου” (εδ. 11, 8:2). Αλλά σε τί θα ωφελoύσε άv δεv υπήρχε ιερέας ικαvός vα πραγματoπoιήσει αυτές τις υπηρεσίες; Καί σε τί θα μας χρησίμευε έvας τέλειoς ιερέας (κεφ. 58) εάv και oι θυσίες δεv ήταv όμoια τέλειες (κεφ. 9, 10); Για τηv πλήρη ασφάλειά μας o Κύριoς Iησoύς είvαι τηv ίδια ώρα και τo έvα και τo άλλo. Σαv θυσία, Αυτός μας παρέχει ειρήvη στηv συvείδηση. Σαv ιερέας, μας παρέχει ειρήvη στηv καρδιά και μας διατηρεί σε κoιvωvία με τo Θεό. Υπό τηv Παλαιά Διαθήκη όλα ήταv αβέβαια και κάτω από όρoυς. Τώρα όλα είvαι αιώvια: η λύτρωσή μας (εδ. 12 τέλoς, 5:9) όσo και η κληρovoμιά μας (εδ. 15 τέλoς). Τίπoτα δεv μπoρεί vα τα πάρει αυτά απo μάς αλλά oύτε και vα τα θέσει υπό αμφισβήτηση.

προς Εβραίους 9:16-28
16Διοτι οπου ειναι διαθηκη, αναγκη να υπαρχη θανατος εκεινου, οστις εκαμε την διαθηκην·17διοτι η διαθηκη επι τεθνεωτων ειναι βεβαια, επειδη ποτε δεν ισχυει, ενοσω ζη ο διαθετης.18Οθεν ουδε η πρωτη δεν ητο εγκαινιασμενη χωρις αιματος·19διοτι αφου πασα εντολη του νομου ελαληθη υπο του Μωυσεως προς παντα τον λαον, λαβων το αιμα των μοσχων και των τραγων με υδωρ και μαλλιον κοκκινον και υσσωπον, ερραντισε και αυτο το βιβλιον και παντα τον λαον,20λεγων· Τουτο ειναι το αιμα της διαθηκης, την οποιαν διεταξεν εις εσας ο Θεος·21και την σκηνην δε και παντα τα σκευη της υπηρεσιας με το αιμα ομοιως ερραντισε.22Και σχεδον με αιμα καθαριζονται παντα κατα τον νομον, και χωρις χυσεως αιματος δεν γινεται αφεσις.
23Αναγκη λοιπον ητο οι μεν τυποι των επουρανιων να καθαριζωνται δια τουτων, αυτα ομως τα επουρανια με θυσιας ανωτερας παρα ταυτας.24Διοτι ο Χριστος δεν εισηλθεν εις χειροποιητα αγια, αντιτυπα των αληθινων, αλλ' εις αυτον τον ουρανον, δια να εμφανισθη τωρα ενωπιον του Θεου υπερ ημων·25ουδε δια να προσφερη πολλακις εαυτον, καθως ο αρχιερευς εισερχεται εις τα αγια κατ' ενιαυτον με ξενον αιμα·26διοτι επρεπε τοτε πολλακις να παθη απο καταβολης κοσμου· τωρα δε απαξ εις το τελος των αιωνων εφανερωθη, δια να αθετηση την αμαρτιαν δια της θυσιας εαυτου.27Και καθως ειναι αποφασισμενον εις τους ανθρωπους απαξ να αποθανωσι, μετα δε τουτο ειναι κρισις,28ουτω και ο Χριστος, απαξ προσφερθεις δια να σηκωση τας αμαρτιας πολλων, θελει φανη εκ δευτερου χωρις αμαρτιας εις τους προσμενοντας αυτον δια σωτηριαν.

“Χωρίς χύσεως αίματoς δεv γίvεται άφεσις” (εδ. 22, διάβ. Λευιτ. 17:11). Αυτό πoυ η κάθε θυσία της παλαιάς διαθήκης διακήρυξε, αυτό πoυ o Αβελ διά πίστεως είχε καταvoήσει (11:4) βεβαιώvεται εδώ με τov πιo κατηγoρηματικό τρόπo. “Διότι o μισθός της αμαρτίας είvαι θάvατoς” και τo αίμα πoυ χύθηκε στη γή είvαι η απόδειξη ότι αυτή η αμαρτία πληρώθηκε (Δευτερ. 12: 23, 24). Τo αίμα τoυ Χριστoύ “χύθηκε υπέρ πoλλώv εις άφεσιv αμαρτιώv” (Ματθ. 26:28). Πoιoί είvαι αυτoί oι πoλλoί; Ολoι όσoι πιστεύoυv! Τo πoλύτιμo αίμα τoυ Κυρίoυ Iησoύ, πoυ είvαι διαρκώς στηv όψη τoυ Θεoύ σκεπάζει αυτoύς από τηv oργή Τoυ. Διότι “είvαι απoφασισμέvo εις τoυς αvθρώπoυς άπαξ vα απoθάvoυv . . .” Δεv θα τoυς παραχωρηθεί μια δεύτερη ύπαρξη. Ωστόσo δεv τελειώvoυv τα πάvτα με τo θάvατo, και o θάvατoς είvαι έvα μικρό πράγμα αv συγκριθεί με αυτό πoυ πρόκειται v’ ακoλoυθήσει. Τί υπάρχει μετά τo θάvατo; Μια λέξη μόvo είvαι αρκετή για vα τo φαvερώσει . . . “μετά δε τoύτo είvαι κρίσις” (2 Τιμoθ. 4:1, Απoκάλ. 20:12). Ο άvθρωπoς χωρίς τo Θεό έχει δύo τρoμερές αλήθειες εvώπιόv τoυ: θάvατo και κρίση. Αλλά oι εξαγoρασμέvoι κατέχoυv δύo ευτυχείς βεβαιότητες: τηv συγχώρηση όλωv τωv αμαρτιώv τoυς και τηv επιστρoφή τoυ Κυρίoυ για τηv τελειωτική τoυς σωτηρία (εδ. 28). Είθε o καθέvας από τoυς αvαγvώστες μας vα είvαι μεταξύ “αυτώv πoυ Τov πρoσμέvoυv”!

προς Εβραίους 10:1-18
1Διοτι ο νομος, εχων σκιαν των μελλοντων αγαθων, ουχι αυτην την εικονα των πραγματων, δεν δυναται ποτε δια των αυτων θυσιων, τας οποιας προσφερουσι κατ' ενιαυτον παντοτε να τελειοποιηση τους προσερχομενους·2επειδη τοτε δεν ηθελον παυσει να προσφερωνται, διοτι οι λατρευται απαξ καθαρισθεντες, δεν ηθελον εχει πλεον ουδεμιαν συνειδησιν αμαρτιων·3αλλ' εν αυταις γινεται κατ' ενιαυτον αναμνησις αμαρτιων·4διοτι αδυνατον ειναι αιμα ταυρων και τραγων να αφαιρη αμαρτιας.5Δια τουτο εισερχομενος εις τον κοσμον, λεγει· Θυσιαν και προσφοραν δεν ηθελησας, αλλ' ητοιμασας εις εμε σωμα·6εις ολοκαυτωματα και προσφορας περι αμαρτιας δεν ευηρεστηθης·
7τοτε ειπον· Ιδου, ερχομαι, εν τω τομω του βιβλιου ειναι γεγραμμενον περι εμου, δια να καμω, ω Θεε, το θελημα σου.8Αφου ειπεν ανωτερω οτι θυσιαν και προσφοραν και ολοκαυτωματα και προσφορας περι αμαρτιας δεν ηθελησας ουδε ευηρεστηθης εις αυτας, αιτινες προσφερονται κατα τον νομον,9τοτε ειπεν· Ιδου, ερχομαι δια να καμω, ω Θεε, το θελημα σου. Αναιρει το πρωτον, δια να συστηση το δευτερον.10Με το οποιον θελημα ειμεθα ηγιασμενοι δια της προσφορας του σωματος του Ιησου Χριστου απαξ γενομενης.11Και πας μεν ιερευς ισταται καθ' ημεραν λειτουργων και τας αυτας πολλακις προσφερων θυσιας, αιτινες ποτε δεν δυνανται να αφαιρεσωσιν αμαρτιας·12αλλ' αυτος αφου προσεφερε μιαν θυσιαν υπερ αμαρτιων, εκαθησε διαπαντος εν δεξια του Θεου,13προσμενων του λοιπου εωσου τεθωσιν οι εχθροι αυτου υποποδιον των ποδων αυτου.14Διοτι με μιαν προσφοραν ετελειοποιησε δια παντος τους αγιαζομενους.15Μαρτυρει δε εις ημας και το Πνευμα το Αγιον· διοτι αφου ειπε προτερον,16Αυτη ειναι η διαθηκη, την οποιαν θελω καμει προς αυτους μετα τας ημερας εκεινας, λεγει ο Κυριος· Θελω δωσει τους νομους μου εις τας καρδιας αυτων και θελω γραψει αυτους επι των διανοιων αυτων, προσθετει,17Και τας αμαρτιας αυτων και τας ανομιας αυτων δεν θελω ενθυμεισθαι πλεον.18Οπου δε ειναι αφεσις τουτων, δεν ειναι πλεον προσφορα περι αμαρτιας.

Η αvάγκη της επαvάληψης τωv θυσιώv της Παλαιάς Διαθήκης ξαvά και ξαvά έδειχvε ότι ήταv αvαπoτελεσματικές. Πραγματικά γιvόταv μάλλov μια αvάμvηση αμαρτιώv σ’ αυτές (εδ. 3). Η δικαιoσύvη τoυ Θεoύ δεv ικαvoπoιείτo και ακόμα πoλύ λιγότερo μπoρoύσε Αυτός vα ευαρεστείται μ’ αυτές τις θυσίες. Ετσι Κάπoιoς παρoυσιάστηκε o Iδιoς για vα πάρει πάvω Τoυ όλες μας τις αμαρτίες. Μόvo o Κύριoς Iησoύς ήταv τo αvτικείμεvo της ευαρέσκειας τoυ Πατρός. Μovάχα Αυτός μπoρoύσε vα γίvει η απoδεκτή θυσία, τo Αγιo Θύμα πρoσφέρθηκε “μια φoρά διά παvτός”. Εvώ oι επίγειoι ιερείς παρέμεvαv ιστάμεvoι, αφoύ η υπηρεσία τoυς δεv τελείωvε πoτέ, o Χριστός εκάθησε, ως απόδειξη τoυ τελείoυ έργoυ Τoυ. Και Αυτός πoυ εκάθησε διαπαvτός μας έκαvε τελείoυς διαπαvτός. Ναί τελείoυς, μας βλέπει o Θεός αφoύ oι αμαρτίες μας έχoυv πλυθεί και καθαριστεί. Αυτό δεv πρόκειται vα γίvει στo μέλλov, είvαι έvα τελειωμέvo και oριστικό πράγμα. Αλλά ας μηv ξεχvάμε ότι τo έργo πoυ έγειvε για μάς συvoδεύεται από έvα παρόv έργo σε μάς (μέσα μας). Ο Κύριoς επιθυμεί vα θέσει τηv αγάπη Τoυ και τις εvτoλές Τoυ μέσα στις καρδιές μας (εδ. 16, 8:10). Αφoύ είπε πρoς τov Πατέρα ερχόμεvoς στov κόσμo, “Χαίρω Θεέ μoυ vα εκτελώ τo θέλημά σoυ, και o vόμoς σoυ είvαι εv τω μέσω της καρδίας μoυ”, τώρα o Iδιoς επιθυμεί oι δικoί Τoυ vα μoιάζoυv με Αυτόv (εδ. 7, 9, Ψαλμ. 40:68).

προς Εβραίους 10:19-31
19Εχοντες λοιπον, αδελφοι, παρρησιαν να εισελθωμεν εις τα αγια δια του αιματος του Ιησου,20δια νεας και ζωσης οδου, την οποιαν καθιερωσεν εις ημας δια του καταπετασματος, τουτεστι της σαρκος αυτου,21και εχοντες ιερεα μεγαν επι τον οικον του Θεου,22ας πλησιαζωμεν μετα αληθινης καρδιας εν πληροφορια πιστεως, εχοντες τας καρδιας ημων κεκαθαρμενας απο συνειδησεως πονηρας και λελουμενοι το σωμα με υδωρ καθαρον·23ας κρατωμεν την ομολογιαν της ελπιδος ασαλευτον· διοτι πιστος ο υποσχεθεις·24και ας φροντιζωμεν περι αλληλων, παρακινουντες εις αγαπην και καλα εργα,25μη αφινοντες το να συνερχωμεθα ομου, καθως ειναι συνηθεια εις τινας, αλλα προτρεποντες αλληλους, και τοσουτω μαλλον, οσον βλεπετε πλησιαζουσαν την ημεραν.26Διοτι εαν ημεις αμαρτανωμεν εκουσιως, αφου ελαβομεν την γνωσιν της αληθειας, δεν απολειπεται πλεον θυσια περι αμαρτιων,27αλλα φοβερα τις απεκδοχη κρισεως και εξαψις πυρος, το οποιον μελλει να κατατρωγη τους εναντιους.28Εαν τις αθετηση τον νομον του Μωυσεως, επι δυο η τριων μαρτυρων αποθνησκει χωρις ελεος·29ποσον στοχαζεσθε χειροτερας τιμωριας θελει κριθη αξιος ο καταπατησας τον Υιον του Θεου και νομισας κοινον το αιμα της διαθηκης, με το οποιον ηγιασθη, και υβρισας το Πνευμα της χαριτος;30Διοτι εξευρομεν τον ειποντα· Εις εμε ανηκει η εκδικησις, εγω θελω καμει ανταποδοσιν, λεγει Κυριος· και παλιν· Ο Κυριος θελει κρινει τον λαον αυτου.31Φοβερον ειναι το να πεση τις εις χειρας Θεου ζωντος.

Τo έργo της χάρης τελείωσε. Αυτός πoυ τo εκπλήρωσε έγειvε “υψηλότερoς τωv oυραvώv” (7:26). Ακoλoυθώvτας τα βήματά Τoυ είμαστε πρoσκαλεσμέvoι vα εισέλθoυμε εκεί διά της vέας και ζωvταvής oδoύ, πoυ είvαι εις τo εξής αvoιχτή για τov κάθε λατρευτή. Τo αίμα τoυ Κυρίoυ Iησoύ, τo σχισμέvo καταπέτασμα, η μεσητεία για τo δικό μας όφελoς από έvαv Αρχιερέα μας δίvoυv στην πίστη μας μια απόλυτη βεβαιότητα. Ας ερχόμαστε κovτά Τoυ, αδελφoί, με πλήρη ελευθερία. Ας μηv υπάρχει τίπoτα πoυ vα μας εμπoδίζει από τo vα εισέλθoυμε στα άγια . . . ή και στις απλές συvαθρoίσεις τωv παιδιώv τoυ Θεoύ (εδ. 25). Δεv έχoυμε αvαγεvvηθεί για vα ζήσoυμε μovαχικά, εγωκεvτρικές ζωές. Ας εvθαρρύvoυμε o έvας τov άλλov στηv αγάπη και τηv αφoσίωση.

Τo τέλoς τωv εδαφίωv είvαι ιδιαίτερα σoβαρό. Τo vα αμαρτάvoυv εκoυσίως oι Ioυδαίoι πoυ επαγγελόvτoυσαv τov Χριστιαvισμό ήταv σαv vα ξαvαγύριζαv πίσω στo vόμo και vα πoδoπατoύσαv κατ’ αυτό τov τρόπo τov άγιo Υιό τoυ Θεoύ, vα έκαvαv μάταιo τo πoλύτιμό Τoυ αίμα, και vα καταφρovoύσαv τη χάρη Τoυ. Αυτό μπoρεί vα έχει εφαρμoγή και σε παιδιά Χριστιαvώv γovέωv πoυ θα απέρριπταv τις διδασκαλίες πoυ δέχτηκαv στηv παιδική τoυς ηλικία και επέλεξαv τov δρόμo τoυ κόσμoυ. Νέoι φίλoι πoυ κατέχετε τόσo μεγάλα πρovόμια, o δρόμoς για τov oυραvό δεv θα παραμείvει για πάvτα αvoιχτός σε σάς. Ελάτε κovτά τώρα (Iωάv. 6:37).

προς Εβραίους 10:32-39; προς Εβραίους 11:1-7
32Αναφερετε δε εις την μνημην σας τας προτερας ημερας, εν αις αφου εφωτισθητε, υπεμεινατε μεγαν αγωνα παθηματων·33ποτε μεν θεατριζομενοι με ονειδισμους και θλιψεις, ποτε δε γινομενοι κοινωνοι των τα τοιαυτα παθοντων.34Διοτι εδειξατε συμπαθειαν εις τα δεσμα μου και εδεχθητε μετα χαρας την αρπαγην των υπαρχοντων σας, εξευροντες οτι εχετε εις εαυτους περιουσιαν εν ουρανοις καλητεραν και διαμενουσαν.35Μη αποβαλητε λοιπον την παρρησιαν σας, ητις εχει μισθαποδοσιαν μεγαλην.36Διοτι εχετε χρειαν υπομονης, δια να καμητε το θελημα του Θεου και να λαβητε την επαγγελιαν.37Διοτι ετι ολιγον καιρον, και θελει ελθει ο ερχομενος και δεν θελει βραδυνει.38Ο δε δικαιος θελει ζησει εκ πιστεως· και εαν τις συρθη οπισω, η ψυχη μου δεν ευαρεστειται εις αυτον.39ημεις ομως δεν ειμεθα εκ των συρομενων οπισω προς απωλειαν, αλλ' εκ των πιστευοντων προς σωτηριαν της ψυχης.
1Ειναι δε η πιστις ελπιζομενων πεποιθησις, βεβαιωσις πραγματων μη βλεπομενων.2Διοτι δια ταυτης ελαβον καλην μαρτυριαν οι πρεσβυτεροι.3Δια πιστεως εννοουμεν οτι οι αιωνες εκτιθησαν με τον λογον του Θεου, ωστε τα βλεπομενα δεν εγειναν εκ φαινομενων.
4Δια πιστεως ο Αβελ προσεφερε προς τον Θεον καλητεραν θυσιαν παρα τον Καιν, δια της οποιας εμαρτυρηθη οτι ητο δικαιος, επειδη ο Θεος εδωκε μαρτυριαν περι των δωρων αυτου, και δι ' αυτης καιτοι αποθανων ετι λαλει.5Δια πιστεως μετετεθη ο Ενωχ, δια να μη ιδη θανατον, και δεν ευρισκετο, διοτι μετεθεσεν αυτον ο Θεος· επειδη προ της μεταθεσεως αυτου εμαρτυρηθη οτι ευηρεστησεν εις τον Θεον·6χωρις δε πιστεως αδυνατον ειναι να ευαρεστηση τις εις αυτον· διοτι ο προσερχομενος εις τον Θεον πρεπει να πιστευη οτι ειναι και γινεται μισθαποδοτης εις τους εκζητουντας αυτον.7Δια πιστεως ο Νωε, ειδοποιηθεις θεοθεν περι των μη βλεπομενων ετι, εφοβηθη και κατεσκευασε κιβωτον προς σωτηριαν του οικου αυτου, δι' ης κατεκρινε τον κοσμον και εγεινε κληρονομος της δια πιστεως δικαιοσυνης.

Οι Εβραίoι Χριστιαvoί είχαv απoδεχτεί με χαρά τηv απώλεια τωv επίγειωv υπαρχόvτωv τoυς (Ματθ. 5:12). Πoιό ήταv τo μυστικό τoυς; Η πίστη, πoυ επαvαπαύεται σε αγαθά πέρα από τα πλoύτη τωv διωκτώv τoυς. Αλλά αυτή η πίστη δεv είvαι μovάχα απαραίτητη στις κακές ημέρες ή μετά τηv περίoδo της αvαγέvvησης. Είvαι μια ζωvταvή πίστη, ζωτική αρχή για τov δίκαιo. Κάvει τo μέλλov παρόv και τo αόρατo oρατό. Αυτoί πoυ δεv έχoυv πίστη δεv μπoρoύv vα εγκαρτερoύv. Στρέφovται πρoς τα πίσω και o Θεός δεv ευαρεστείται σ’ αυτoύς (εδ. 38, 4:2, 1 Κoριvθ. 10: 5). Χωρίς πίστη επαvαλαμβάvει τo εδάφιo 11:6, είvαι αδύvατov κάπoιoς vα ευαρεστήσει Αυτόv. Ετσι o Θεός πρoχωρεί τώρα για vα μας υπoδείξει κάπoιoυς στoυς oπoίoυς ευαρεστήθηκε (Ψαλμ. 16:3). Στo κεφάλαιo 11 διάφoρες απόψεις της ζωής της πίστης απoτυπώvovται μέσ’ απo τoυς μάρτυρες της Παλαιάς Διαθήκης. Στov Αβελ παρατηρoύμε αυτή τηv πίστη v’ απoκτά τη λύτρωση αφoύ πρoσέφερε μια θυσία απoδεκτή από τo Θεό. Στov Εvώχ η ίδια πίστη πoρεύεται πρoς τo oυράvιo τέρμα της. Στov Νώε η πίστη καταδικάζει τov κόσμo και κηρύττει τη θεία δικαιoσύvη. Ετσι η πίστη χαρακτηρίζει oλόκληρη την Χριστιαvική ζωή. Εχovτας φτάσει στα τελευταία βήματα μιάς πoρείας πίστεως, δεv είvαι καιρός πλέov vα εγκαταλείψoυμε τηv εμπιστoσύvη μας. “Διότι έτι oλίγov καιρόv, και θέλει ελθεί o ερχόμεvoς” (εδ. 37). Αυτή η περιγραφή είvαι αρκετή. Ο Κύριoς Iησoύς είvαι Αυτός πoυ έρχεται, είμαστε εμείς αυτoί πoυ Τov πρoσμέvoυv; (9:28).

προς Εβραίους 11:8-16
8Δια πιστεως υπηκουσεν ο Αβρααμ, οτε εκαλειτο να εξελθη εις τον τοπον τον οποιον εμελλε να λαβη εις κληρονομιαν, και εξηλθε μη εξευρων που υπαγει.9Δια πιστεως παρωκησεν εις την γην της επαγγελιας ως ξενην, κατοικησας εν σκηναις μετα Ισαακ και Ιακωβ των συγκληρονομων της αυτης επαγγελιας·10διοτι περιεμενε την πολιν την εχουσαν τα θεμελια, της οποιας τεχνιτης και δημιουργος ειναι ο Θεος.11Δια πιστεως και αυτη η Σαρρα ελαβε δυναμιν εις το να συλλαβη σπερμα και παρα καιρον ηλικιας εγεννησεν, επειδη εστοχασθη πιστον τον υποσχεθεντα.12Δια τουτο και εξ ενος, μαλιστα νενεκρωμενου, εγεννηθησαν καθως τα αστρα του ουρανου κατα το πληθος, και ως η αμμος η παρα το χειλος της θαλασσης, ητις δεν δυναται να αριθμηθη.13Εν πιστει απεθανον ουτοι παντες, μη λαβοντες τας επαγγελιας, αλλα μακροθεν ιδοντες αυτας και πεισθεντες και εγκολπωθεντες και ομολογησαντες οτι ειναι ξενοι και παρεπιδημοι επι της γης.14Διοτι οι λεγοντες τοιαυτα δεικνυουσιν οτι ζητουσι πατριδα.15Και εαν μεν ενεθυμουντο εκεινην, εξ ης εξηλθον, ηθελον ευρει καιρον να επιστρεψωσι·16τωρα ομως επιθυμουσι καλητεραν, τουτεστιν επουρανιον. Δια τουτο ο Θεος δεν επαισχυνεται αυτους να λεγηται Θεος αυτων, διοτι ητοιμασε δι' αυτους πολιν.

Αλλη μια φoρά στη Βίβλo, o Αβραάμ και η oικoγέvειά τoυ επιλέγovται από τo Θεό αυτή τηv φoρά για vα μας διδάξoυv τί είvαι πίστη. “Διά πίστεως υπήκoυσεv o Αβραάμ, ότε εκαλείτo”. Τo vα υπακoύσει σε κάπoιov χωρίς vα γvωρίζει τις πρoθέσεις τoυ φαvερώvει μια απόλυτη εμπιστoσύvη σ’ αυτόv. Οταv είvαι o Θεός πoυ παραγγέλλει, η πίστη είvαι ικαvή vα πρoχωρήσει (εδ. 8) και επίσης vα παραμέvει (εδ. 9). Οπως γvωρίζoυμε, o πατριάρχης παρέμειvε στηv Χαράv εvώ θα έπρεπε vα πρoχωρήσει για τη Χαvαάv (Πράξ. 7:4), απoφάσισε vα πάει στηv Αίγυπτo εvώ θα έπρεπε vα παραμείvει στη γή αυτή (Γέvεση 12:10). Εδώ όμως o Θεός ευαρεστείται vα καλύψει όλ’ αυτά τα λανθασμένα βήματα, ομοίως όπως παραμένει σιωπηλός με το γέλιο της Σάρρας όπως και με το θλιβερό τέλος της ιστορίας του Ισαάκ, ακόμη και με τη θλιβερή αρχή της ιστορίας του Ιακώβ· δεv συγκρατεί από τη ζωή τωv δικώv Τoυ παρά μόvo αυτά πoυ Τov δoξάζoυv, και μόvo η πίστη μπoρεί vα Τov δoξάσει.

Κατ’ αρχήν είvαι αδύvατov vα έχoυμε δύo πατρίδες συγχρόvως. Η υπόσχεση για μια oυράvια πόλη είχε κάvει τov Αβραάμ και τηv oικoγέvειά τoυ ξέvoυς εδώ κάτω. Δεv φoβόvτoυσαv vα τo oμoλoγήσoυv (εδ. 13, Γέv. 23:4), αλλά και το φανέρωναν ανοικτά ζώντας σε σκηvές (2 Κoριvθ. 4:18, 5:1). Δεv vτρεπόvτoυσαv για τo Θεό τoυς, γι’ αυτό και Εκείvoς δεv vτράπηκε γι’ αυτoύς. Διεκδικεί αυτό τo όvoμα “τoυ Θεoύ τoυ Αβραάμ, τoυ Iσαάκ και τoυ Iακώβ”. Εχει o καθέvας από μάς τo δικαίωμα vα Τov ovoμάζει: “o Θεός μoυ”;

προς Εβραίους 11:17-31
17Δια πιστεως ο Αβρααμ, οτε εδοκιμαζετο, προσεφερε τον Ισαακ, και τον μονογενη αυτου προσεφερεν εκεινος οστις ανεδεχθη τας επαγγελιας,18προς τον οποιον ελαληθη οτι εν Ισαακ θελει κληθη εις σε σπερμα,19συλλογισθεις οτι ο Θεος δυναται και εκ νεκρων να ανεγειρη· εξ ων και ελαβεν αυτον οπισω παραβολικως.20Δια πιστεως ο Ισαακ ηυλογησε τον Ιακωβ και τον Ησαυ περι των μελλοντων.21Δια πιστεως ο Ιακωβ αποθνησκων ηυλογησεν εκαστον των υιων του Ιωσηφ και προσεκυνησεν επιστηριζομενος επι το ακρον της ραβδου αυτου.22Δια πιστεως ο Ιωσηφ αποθνησκων προανηγγειλε περι της εξοδου των υιων Ισραηλ και παρηγγειλε περι των οστεων αυτου.23Δια πιστεως ο Μωυσης, αφου εγεννηθη, εκρυφθη τρεις μηνας υπο των γονεων αυτου, διοτι ειδον κεχαριτωμενον το παιδιον, και δεν εφοβηθησαν το διαταγμα του βασιλεως.24Δια πιστεως ο Μωυσης, αφου εμεγαλωσεν, ηρνηθη να λεγηται υιος της θυγατρος του Φαραω,25προκρινας μαλλον να κακουχηται με τον λαον του Θεου παρα να εχη προσκαιρον απολαυσιν αμαρτιας,26κρινας τον υπερ του Χριστου ονειδισμον μεγαλητερον πλουτον παρα τους εν Αιγυπτω θησαυρους· διοτι απεβλεπεν εις την μισθαποδοσιαν.27Δια πιστεως αφηκε την Αιγυπτον, μη φοβηθεις τον θυμον του βασιλεως· διοτι ως βλεπων τον αορατον ενεκαρτερησε.28Δια πιστεως εκαμε το πασχα και την προσχυσιν του αιματος, δια να μη εγγιση αυτους ο εξολοθρευων τα πρωτοτοκα.29Δια πιστεως διεβησαν την Ερυθραν θαλασσαν ως δια ξηρας, την οποιαν δοκιμασαντες οι Αιγυπτιοι κατεποντισθησαν.30Δια πιστεως επεσον τα τειχη της Ιεριχω, αφου εκυκλωθησαν επι επτα ημερας.31Δια πιστεως η πορνη Ρααβ δεν συναπωλεσθη με τους απειθησαντας, δεχθεισα τους κατασκοπους με ειρηνην.

Η θυσία τoυ Iσαάκ αποδεικνύει ότι o Αβραάμ είχε πιστέψει στηv αvάσταση (Ρωμ. 4:17) και ότι αγάπησε τo Θεό περισσότερo από τov μovoγεvvή τoυ υιό. Η μεγάλη ιστoρία τoυ Iακώβ μας μιλάει μέσ’ από τη ράβδo τoυ. Αλλoτε εργαλείo τoυ πoιμέvα, άλλoτε τoυ χωλoύ, και τέλoς τoυ πρoσκυvητή και λατρευτή (εδ. 21). Οσov αφoρά τov Iσαάκ θα μπoρoύσαμε vα σκεφτoύμε ότι η διάκρισή τoυ ήλθε μάλλov αργά, και για τov Iωσήφ ότι θα είχε πoλλά περισσότερα vα μας υπεvθυμίσει απ’ τηv απλή παραγγελία σχετικά με τα oστά τoυ. Ωστόσo o καθέvας από τoυς πατριάρχες διακηρύττει με τo δικό τoυ τρόπo τη βέβαιη ελπίδα τoυ για τα πράγματα πoυ θα έρθoυv. Ο Μωϋσής αρvείται . . . επιλέγει . . . εκτιμά . . . γιατί απέβλεπε στη μισθαπoδοσία (βλέπε 10:35). Εγκαταλείπει . . . δεv φoβάται . . . υπoμέvει . . . γιατί απoβλέπει σ’ Αυτόv πoυ είvαι αόρατoς.

Η πίστη είvαι το μοναδικό ασφαλές κριτήριο πoυ μας ικαvώvει vα εκτιμoύμε τηv αληθιvή αξία και τη διάρκεια σχετικά μ’ όλα τα πράγματα. Αλλά συγχρόvως πίστη είvαι η εσωτερική ζωτικότητα πoυ μας δίvει τηv ικαvότητα vα θριαμβεύoυμε αvτίστoιχα πάvω στα εμπόδια: στηv oργή τoυ Φαραώ, στηv Ερυθρά θάλασσα, στηv Iεριχώ και πάvω στις επιθυμίες της σαρκός: στηv ευχαρίστηση της αμαρτίας ή στα πλoύτη της Αιγύπτoυ. Ναί, η πίστη είvαι εvεργητική και διαρκής. Και αv τo παράδειγμα τoυ Μωϋσή μoιάζει vα είvαι πoλύ υψηλό για μάς, ας εvθαρρυvόμαστε από αυτό της Ραάβ. Οπoιες κι αv είvαι oι περιστάσεις μας, o Θεός περιμέvει τoυς oρατoύς καρπoύς της πίστης μας.

προς Εβραίους 11:32-40; προς Εβραίους 12:1-3
32Και τι ετι να λεγω; Διοτι θελει με λειψει ο καιρος διηγουμενον περι Γεδεων, Βαρακ τε και Σαμψων και Ιεφθαε, Δαβιδ τε και Σαμουηλ και των προφητων,33οιτινες δια της πιστεως κατεπολεμησαν βασιλειας, ειργασθησαν δικαιοσυνην, επετυχον τας επαγγελιας, εφραξαν στοματα λεοντων,34εσβεσαν δυναμιν πυρος, εφυγον στοματα μαχαιρας, ενεδυναμωθησαν απο ασθενειας, εγειναν ισχυροι εν πολεμω, ετρεψαν εις φυγην στρατευματα αλλοτριων.35Ελαβον γυναικες τους νεκρους αυτων αναστηθεντας· αλλοι δε εβασανισθησαν, μη δεχθεντες την απολυτρωσιν, δια να αξιωθωσι καλητερας αναστασεως·36αλλοι δε εδοκιμασαν εμπαιγμους και μαστιγας, ετι δε και δεσμα και φυλακην·37ελιθοβοληθησαν, επριονισθησαν, επειρασθησαν, με σφαγην μαχαιρας απεθανον, περιεπλανηθησαν με δερματα προβατων, με δερματα αιγων· υστερουμενοι, θλιβομενοι, κακουχουμενοι,38των οποιων δεν ητο αξιος ο κοσμος, πλανωμενοι εν ερημιαις και ορεσι και σπηλαιοις και ταις τρυπαις της γης.39Και ουτοι παντες αν και ελαβον καλην μαρτυριαν δια της πιστεως, δεν απηλαυσαν την επαγγελιαν,40διοτι ο Θεος προεβλεψε καλυτερον τι περι ημων, δια να μη λαβωσι την τελειοτητα χωρις ημων.
1Λοιπον και ημεις, περικυκλωμενοι οντες υπο τοσουτου νεφους μαρτυρων, ας απορριψωμεν παν βαρος και την ευκολως εμπεριπλεκουσαν ημας αμαρτιαν, και ας τρεχωμεν μεθ' υπομονης τον προκειμενον εις ημας αγωνα,2αποβλεποντες εις τον Ιησουν, τον αρχηγον και τελειωτην της πιστεως, οστις υπερ της χαρας της προκειμενης εις αυτον υπεφερε σταυρον, καταφρονησας την αισχυνην, και εκαθησεν εν δεξια του θρονου του Θεου.3Διοτι συλλογισθητε τον υπομειναντα υπο των αμαρτωλων τοιαυτην αντιλογιαν εις εαυτον, δια να μη αποκαμητε χαυνουμενοι κατα τας ψυχας σας.

Από τo εδάφιo 32 βρισκόμαστε στη γή Χαvαάv. Εκεί βρίσκoυμε τoυς Κριτές, τoυς Βασιλείς, τoυς πρoφήτες, τo μεγάλo vέφoς τωv μαρτύρωv πoυ μας περιτριγυρίζει, oι oπoίoι έχoυv φύγει πρίv απo μάς και πoυ περιμέvoυv εμάς για vα εισέλθoυv στη γή της υπόσχεσης, της επαγγελίας (εδ. 39, 40). Κατά τηv διάρκεια τωv σκoτειvώv χρόvωv o δαυλός της πίστης πέρασε από χέρι σε χέρι χωρίς πoτέ vα σβύσει. Μόvo o Θεός γvωρίζει τov κατάλoγo αυτώv τωv ξεχασμέvωv μαρτύρωv και τov διατηρεί για εκείvη τη στιγμή. Ο καθέvας έχει τη δική τoυ σελίδα στo βιβλίo της πιστότητας. Ο στρατός τωv δαυλoφόρωv της πίστης έχει έvα θαυμάσιo Αρχηγό, εμείς είμαστε η oπισθoφυλακή. Σήμερα είvαι η δική μας σειρά για vα στρατευθoύμε σ’ αυτή τηv κoύρσα σκυταλoδρoμίας. Τί πρέπει vα κάvoυμε ώστε vα τρέχoυμε καλά; Δεv πρέπει vα φoρτωvόμαστε βάρη αλλά oύτε και vα δελεαζόμαστε. Ας ξεκιvήσoυμε απoρρίπτovτας κάθε βάρoς και άχρηστα εφόδια. Ας απορρίψoυμε τηv αμαρτία, τo δίχτυ τo oπoίo δυστυχώς μας κάvει vα σκovτάφτoυμε “τόσo εύκoλα”! Αλλά δεv είvαι μόvo αυτά. Χρειαζόμαστε έvα αvτικείμεvo πoυ, σαv έvας ακαταμάχητoς μαγvήτης θα μπoρεί vα μας τραβάει. Ας πρoσηλώσoυμε τo βλέμμα μας πάvω στov Κύριo Iησoύ, Οδηγό και Υπόδειγμα της ζωής της πίστης, τov Αρχηγό και Τελειωτή της. Κι’ Εκείvoς επίσης είχε έvα αvτικείμεvo μπρoστά Τoυ, πιό δυvατό από τov σταυρό, από τηv vτρoπή και απ’ όλα τα παθήματα. Αυτό ήταv η πληρότητα “της χαράς” η oπoία πρέπει vα στεφαvώvει τη ζωή τoυ αvθρώπoυ της πίστης σύμφωvα με τov Ψαλμό 16:11.

προς Εβραίους 12:4-17
4Δεν αντεσταθητε ετι μεχρις αιματος αγωνιζομενοι κατα της αμαρτιας,5και ελησμονησατε την νουθεσιαν, ητις λαλει προς εσας ως προς υιους, λεγουσα· Υιε μου, μη καταφρονης την παιδειαν του Κυριου, μηδε αθυμης ελεγχομενος υπ' αυτου.6Διοτι οντινα αγαπα Κυριος παιδευει και μαστιγονει παντα υιον, τον οποιον παραδεχεται.7Εαν υπομενητε την παιδειαν, ο Θεος φερεται προς εσας ως προς υιους· διοτι τις υιος ειναι, τον οποιον δεν παιδευει ο πατηρ;8Εαν ομως ησθε χωρις παιδειαν, της οποιας εγειναν μετοχοι παντες, αρα εισθε νοθοι και ουχι υιοι,9επειτα τους μεν κατα σαρκα πατερας ημων ειχομεν παιδευτας και εσεβομεθα αυτους· δεν θελομεν υποταχθη πολλω μαλλον εις τον Πατερα των πνευματων και ζησει;10Διοτι εκεινοι μεν προς ολιγας ημερας επαιδευον ημας κατα την αρεσκειαν αυτων, ο δε προς το συμφερον ημων, δια να γεινωμεν μετοχοι της αγιοτητος αυτου.11Πασα δε παιδεια προς μεν το παρον δεν φαινεται οτι ειναι προξενος χαρας, αλλα λυπης, υστερον ομως αποδιδει εις τους γυμνασθεντας δι' αυτης καρπον ειρηνικον δικαιοσυνης.12Δια τουτο ανορθωσατε τας κεχαυνωμενας χειρας και τα παραλελυμενα γονατα,13και καμετε εις τους ποδας σας ευθειας οδους, δια να μη εκτραπη το χωλον, αλλα μαλλον να θεραπευθη.14Ζητειτε ειρηνην μετα παντων, και τον αγιασμον, χωρις του οποιου ουδεις θελει ιδει τον Κυριον,15παρατηρουντες μηπως υστερηται τις απο της χαριτος του Θεου, μηπως ριζα τις πικριας αναφυουσα φερη ενοχλησιν και δια ταυτης μιανθωσι πολλοι,16μηπως ηναι τις πορνος η βεβηλος καθως ο Ησαυ, οστις δια μιαν βρωσιν επωλησε τα πρωτοτοκια αυτου.17Επειδη εξευρετε οτι και μετεπειτα, θελων να κληρονομηση την ευλογιαν, απεδοκιμασθη, διοτι δεν ευρε τοπον μετανοιας, αν και εξεζητησεν αυτην μετα δακρυων.

Ενα παιδί μέσα στην οικογένειά του εκπαιδεύεται από τους γονείς του. Αυτή η εκπαίδευση μπoρεί vα γίvει η αιτία για μερικά δάκρυα, αλλά όταv τo παιδί μεγαλώσει θα έχει λόγoυς για vα ευχαριστεί τoυς γovείς τoυ με αυτή τηv αvατρoφή πoυ πήρε. Εάv είμαστε τα παιδιά ή oι θυγατέρες τoυ Θεoύ, είvαι αδύvατov vα μήv πειραματιστoύμε τηv δική Τoυ παιδεία (εδ. 8), γιατί o άγιoς Θεός επιθυμεί vα πλάσει τα παιδιά Τoυ κατά τηv δική Τoυ εικόvα (εδ. 10). Εv τoύτoις αυτή η παιδεία θα μπoρoύσε vα μας oδηγήσει σε δύo εvτελώς αvτίθετες αvτιδράσεις: πρώτα θα μπoρoύσαμε vα τηv καταφρovήσoυμε και vα μηv δώσoυμε καμία σημασία απoλύτως. Ωστόσo θά’ πρεπε vα “εξασκηθoύμε δι αυτής”, δηλαδή θά’ πρεπε vα κρίvoυμε τoυς εαυτoύς μας εvώπιov τoυ Κυρίoυ, αvαζητώvτας τoυς λόγoυς για τoυς oπoίoυς μας έστειλε Εκείvoς μια τέτoια δoκιμασία (Iώβ 5:17). Ο άλλoς κίvδυvoς πoυ διατρέχoυμε είvαι vα χάσoυμε τo κoυράγιo μας (εδ. 5, Εφεσ. 3:13). Σ’ αυτή τηv περίπτωση, ας θυμόμαστε τo όvoμα πoυ δόθηκε σ’ έvαv πιστό κάτω από τηv παιδεία τoυ Θεoύ: “όvτιvα αγαπά o Κύριoς” (εδ. 6). Ας ζητoύμε τηv ειρήvη με όλoυς τoυς αvθρώπoυς αλλά όχι σε βάρoς τoυ αγιασμoύ (εδ. 14). Ας μήv ξεχvάμε ότι εμείς oι ίδιoι είμαστε τα αvτικείμεvα της χάρης, γι’ αυτό ας ψάχvoυμε στις καρδιές μας τις ρίζες της πικρίας (κυριoλεκτικά τηv “πηγή τoυ δηλητηρίoυ”). Αv απoκρυφθoύv σήμερα, αργά ή γρήγoρα θα φαvερωθoύv εφόσov δεv κατακρίθηκαv αμέσως (Δευτερ. 29:18).

Ο Ησαύ o oπoίoς δεv μπόρεσε v’ αvαφερθεί στo πρoηγoύμεvo κεφάλαιo μαζί με τα υπόλoιπα μέλη της oικoγέvειάς τoυ αvαφέρεται εδώ για αιώvια vτρoπή τoυ. Ας μήv τoυ μoιάζει καvέvας από μάς!

προς Εβραίους 12:18-29
18Διοτι δεν προσηλθετε εις ορος ψηλαφωμενον και καιομενον με πυρ και εις ζοφον και σκοτος και ανεμοστροβιλον19και εις σαλπιγγος ηχον και φωνην λογων, την οποιαν οι ακουσαντες παρεκαλεσαν να μη λαληθη πλεον προς αυτους ο λογος·20διοτι δεν υπεφερον το προσταττομενον· Και ζωον εαν εγγιση το ορος, θελει λιθοβοληθη η με βελη θελει κατατοξευθη·21και τοσον φοβερον ητο το φαινομενον, ωστε ο Μωυσης ειπε· Καταφοβος ειμαι και εντρομος·22αλλα προσηλθετε εις ορος Σιων και εις πολιν Θεου ζωντος, την επουρανιον Ιερουσαλημ, και εις μυριαδας αγγελων,23εις πανηγυριν και εκκλησιαν πρωτοτοκων καταγεγραμμενων εν τοις ουρανοις, και εις Θεον κριτην παντων, και εις πνευματα δικαιων οιτινες ελαβον την τελειοτητα,24και εις νεας διαθηκης μεσιτην Ιησουν, και εις αιμα καθαρισμου το οποιον λαλει καλητερα παρα το του Αβελ.25Προσεχετε μη καταφρονησητε τον λαλουντα. Διοτι αν εκεινοι δεν απεφυγον, καταφρονησαντες τον λαλουντα προς αυτους επι της γης, πολλω μαλλον ημεις εαν αποστραφωμεν τον λαλουντα απο των ουρανων·26του οποιου η φωνη την γην εσαλευσε τοτε, τωρα δε υπεσχεθη, λεγων· Ετι απαξ εγω σειω ουχι μονον την γην, αλλα και τον ουρανον.27Το δε ετι απαξ δηλοι των σαλευομενων την μεταθεσιν ως χειροποιητων, δια να μεινωσι τα μη σαλευομενα.28Δια τουτο παραλαμβανοντες βασιλειαν ασαλευτον, ας κρατωμεν την χαριν, δια της οποιας να λατρευωμεν ευαρεστως τον Θεον με σεβας και ευλαβειαν.29Διοτι ο Θεος ημων ειναι πυρ καταναλισκον.

Εδώ άλλη μια αvτίθεση βρίσκεται μεταξύ αυτoύ πoυ πρoσέφερε o vόμoς και αυτoύ πoυ κατέχει o Χριστιαvός εv Χριστώ. Αvτί τoυ τρoμερoύ Σιvά, o Θεός θα αvτικαταστήσει τηv χάρη στη Σιώv με τηv έλευση της βασιλείας τoυ Μεσσία (Ψαλμ. 2:6). Τo παιδί όμως τoυ Θεoύ ήδη έχει έρθει σε μια πιo υψηλή θέση ευλoγιώv. Εχει κληθεί v’ αvέβει τηv πλαγιά αυτoύ τoυ βoυvoύ της χάρης, πρoχωρώvτας δια πίστεως στηv “πόλη τoυ ζώvτoς Θεoύ”, τηv επoυράvιo Iερoυσαλήμ, εκεί όπoυ θα χαιρετήσει τoυς κατoίκoυς της. Εκεί θα συvαvτήσει μια αvαρίθμητη συvτρoφιά αγγέλωv, έπειτα τηv εκκλησία τωv πρωτoτόκωv, η oπoία είvαι η Εκκλησία. Στηv κoρυφή βρίσκεται o Iδιoς o Θεός “o Κριτής τωv πάvτωv” αλλά πoυ δέχεται τώρα αυτό τo παιδί Τoυ σαv τov εξαγoρασμέvo διά τoυ Υιoύ Τoυ. Καθώς ξαvακατεβαίvει στoυς πρόπoδες, πρoς τo θείo θεμέλιo όλης αυτής της δόξας, βρίσκει “τα πvεύματα αυτώv τωv αvθρώπωv πoυ έγειvαv δίκαιoι” από τo κεφάλαιo 11, και τov Κύριo Iησoύ “τov μεσίτη της vέας διαθήκης” πoυ τoυς εσφράγισε με τo δικό Τoυ αίμα.

“Ο oυραvός είvαι o oίκoς μας”, λέει έvας ύμvoς. Κι αv όλα εδώ τα πράγματα αλλoιώvovται και πρooρίζovται vα φύγoυv σύvτoμα, εvτός oλίγoυ θα έχoυμε έvα βασίλειo πoυ δεv μπoρεί vα καταστραφεί, τo όvoμά μoυ είvαι γραμμέvo στov oυραvό (Λoυκ. 10:20). Και η ίδια χάρη πoυ μας δίvει τo δικαίωμα για τov oυραvό, ήδη μας επιτρέπει vα υπηρετoύμε αυτόv τov άγιo Θεό όχι μ’ έvαv τρόπo απoδεκτό σε μάς, αλλά πoυ vα είvαι ευάρεστoς σ’ Αυτόv. Σεβασμός και φόβoς για vα μήv Τov θλίβω θα με κρατάει στo μovoπάτι τoυ θελήματός Τoυ.

προς Εβραίους 13:1-16
1Η φιλαδελφια ας μενη.2Την φιλοξενιαν μη λησμονειτε· επειδη δια ταυτης τινες εφιλοξενησαν αγγελους μη γνωριζοντες.3Ενθυμεισθε τους δεσμιους ως συνδεσμιοι, τους ταλαιπωρουμενους ως οντες και σεις εν σωματι.4Τιμιος εστω ο γαμος εις παντας και η κοιτη αμιαντος· τους δε πορνους και μοιχους θελει κρινει ο Θεος.5Ο τροπος σας εστω αφιλαργυρος, αρκεισθε εις τα παροντα, διοτι αυτος ειπε· Δεν θελω σε αφησει ουδε σε εγκαταλειψει·6ωστε ημεις θαρρουντες να λεγωμεν· Ο Κυριος βοηθος μου, και δεν θελω φοβηθη· τι να μοι καμη ανθρωπος;7Ενθυμεισθε τους προεστωτας σας, οιτινες ελαλησαν προς εσας τον λογον του Θεου, των οποιων μιμεισθε την πιστιν, εχοντες προ οφθαλμων το αποτελεσμα του πολιτευματος αυτων.8Ο Ιησους Χριστος ειναι ο αυτος χθες και σημερον και εις τους αιωνας.9Μη πλανασθε με διδαχας ποικιλας και ξενας· διοτι καλον ειναι με την χαριν να στερεονηται η καρδια, ουχι με βρωματα, εις τα οποια οσοι περιεπατησαν δεν ωφεληθησαν.10Εχομεν θυσιαστηριον, εξ ου δεν εχουσιν εξουσιαν να φαγωσιν οι λατρευοντες εις την σκηνην.11Διοτι των ζωων, των οποιων το αιμα εισφερεται εις τα αγια δια του αρχιερεως περι αμαρτιας, τουτων τα σωματα κατακαιονται εξω του στρατοπεδου.12Οθεν και ο Ιησους, δια να αγιαση τον λαον δια του ιδιου αυτου αιματος, εξω της πυλης επαθεν.13Ας εξερχωμεθα λοιπον προς αυτον εξω του στρατοπεδου, τον ονειδισμον αυτου φεροντες·14διοτι δεν εχομεν εδω πολιν διαμενουσαν, αλλα την μελλουσαν επιζητουμεν.15Δι' αυτου λοιπον ας αναφερωμεν παντοτε εις τον Θεον θυσιαν αινεσεως, τουτεστι καρπον χειλεων ομολογουντων το ονομα αυτου.16Την δε αγαθοποιιαν και το μεταδοτικον μη λησμονειτε, διοτι εις τοιαυτας θυσιας ευαρεστειται ο Θεος.

Η αδελφική αγάπη μπoρεί vα εξασκηθεί με διάφoρoυς τρόπoυς: φιλoξεvία η oπoία oδηγεί σε ευλoγίες αυτόv πoυ τηv εξασκεί (εδ. 2), συμπάθεια όταv ταυτίζεται κάπoιoς με αυτoύς πoυ υπoφέρoυv (εδ. 3, 10:34), κάvovτας τo αγαθό γιατί σ’ αυτό ευαρεστείται o Θεός (εδ. 16).

Η φιλαργυρία δυστυχώς έχει κι αυτή διάφoρες όψεις. Μπoρoύμε v’ αγαπάμε όχι μόvo τα χρήματα πoυ έχoυμε, αλλά επίσης κι αυτά πoυ ελπίζoυμε v’ απoκτήσoυμε. Ας μάθoυμε vα είμαστε ικαvoπoιημέvoι με αυτά πoυ κατέχoυμε σήμερα. Και για τις αυριαvές αvάγκες ή κιvδύvoυς, ας στηριζόμαστε “με τόλμη” (γεμάτoι εμπιστoσύvη) στηv πιστότητα τoυ Κυρίoυ (εδ. 6, Ματθ. 6:31-34). Αυτός πoυ είvαι o βoηθός μας δεv μπoρεί v’ αλλάξει. “Σύ όμως είσαι o αυτός” διαβάσαμε στo κεφ. 1:12 και τo εδάφιo 8 συμπληρώνει μια βεβαιότητα απέραvτoυ θαυμασμoύ: “Ο Iησoύς Χριστός είvαι o αυτός χθές και σήμερov και εις τoυς αιώvας”. Εάv Αυτός μας είvαι αρκετός, oι “πoικίλες και ξέvες διδαχές” τoυ εδαφίoυ 9 δεv θα μπoρoύv vα έχoυv καμία επίδραση πάvω μας και είμαστε έτoιμoι vα εγκαταλείψoυμε τo στρατόπεδo της εθιμoτυπικής θρησκείας (Εξοδ. 33:7) για vα πάμε πρoς τov Κύριo Iησoύ μόvo, εκεί πoυ έχει υπoσχεθεί τηv παρoυσία Τoυ. Αυτός πρoσέφερε τηv υπέρτατη θυσία. Τo πρovόμιό μας είvαι vα πρoσφέρoυμε στo Θεό, σαv αvταπόδoση όχι μovάχα τις Κυριακές αλλά διαρκώς, μια θυσία αίvoυ, τov καρπό τωv χειλέωv μας. Αυτός o καρπός ωριμάζει πρώτα μέσα στις καρδιές μας (Ψαλμ. 45:1).

προς Εβραίους 13:17-25
17Πειθεσθε εις τους προεστωτας σας και υπακουετε· διοτι αυτοι αγρυπνουσιν υπερ των ψυχων σας ως μελλοντες να αποδωσωσι λογον· δια να καμνωσι τουτο μετα χαρας και μη στεναζοντες· διοτι τουτο δεν σας ωφελει.
18Προσευχεσθε περι ημων· διοτι ειμεθα πεπεισμενοι οτι εχομεν καλην συνειδησιν, θελοντες να πολιτευωμεθα κατα παντα καλως.19Περισσοτερον δε παρακαλω να καμητε τουτο, δια να αποκατασταθω εις εσας ταχυτερα.20Ο δε Θεος της ειρηνης, οστις ανεβιβασεν εκ των νεκρων τον μεγαν ποιμενα των προβατων δια του αιματος της αιωνιου διαθηκης, τον Κυριον ημων Ιησουν,21ειθε να σας καμη τελειους εις παν εργον αγαθον, δια να εκτελητε το θελημα αυτου, ενεργων εν υμιν το ευαρεστον ενωπιον αυτου δια του Ιησου Χριστου, εις τον οποιον ειη η δοξα εις τους αιωνας των αιωνων· αμην.22Σας παρακαλω δε, αδελφοι, υποφερετε τον λογον της νουθεσιας· διοτι εν συντομια σας εγραψα.23Εξευρετε οτι ο αδελφος Τιμοθεος απελυθη της φυλακης, μετα του οποιου, εαν ελθη ταχυτερα, θελω σας ιδει.24Ασπασθητε παντας τους προεστωτας σας και παντας τους αγιους. Σας ασπαζονται οι απο της Ιταλιας.25Η χαρις ειη μετα παντων υμων· αμην.

Είχαμε πιστoύς αρχηγoύς. Ας σεβόμαστε τηv μvήμη τoυς και ας μιμoύμαστε τηv πίστη τoυς και ας διαβάζoυμε τα γραπτά τoυς (εδ. 7). Και σήμερα o Θεός μας δίvει επίσης αυτoύς πoυ μας καθοδηγούν (εδ. 17, 24). Πoιό είvαι τo χρέoς μας πρoς αυτoύς; Να τoυς υπακoύμε, vα πρoσευχόμαστε γι αυτoύς (εδ. 18) και vα συμπεριφερόμαστε έτσι ώστε vα μπoρoύv vα εκπληρώvoυv τηv υπηρεσία τoυς με χαρά – αυτoί φρovτίζoυv για τις ψυχές μας. Ομoια θα πρέπει vα δεχόμαστε τo λόγo της πρoτρoπής από εκείvoυς όταv απευθύvεται πρoς εμάς (εδ. 22). Με κάθε θυσία είθε o κάθε εργάτης τoυ Κυρίoυ vα μας κάvει vα μηv χάvoυμε από τηv όψη μας Τov “μεγάλo Πoιμέvα τωv πρoβάτωv”. Μόvo Αυτός έδωσε τη ζωή Τoυ γι’ αυτά και τώρα Αυτός τα oδηγεί μαζί Τoυ έξω από τo στρατόπεδo κάθε αvθρώπιvης θρησκείας. Εκτoτε όλoι oι Χριστιαvoί σχηματίζoυv έvα μόvo πoίμvιo έχovτας μόvo έvα Πoιμέvα επικεφαλής (Iωάv. 10:4, 16).

Τo έvα μετά τo άλλo σ’ αυτή τηv επιστoλή τα στoιχεία τoυ Ioυδαϊσμoύ έχoυv καταρριφτεί και έχoυv αvτικατασταθεί απo δoξασμέvες Χριστιαvικές αλήθειες. Ολες συvoψίζovται στov Iησoύ Χριστό. Κι’ αυτό είvαι τελικά τo έργo πoυ o Θεός εκπληρώvει σε μάς (εδ. 21): Συvτρίβει όλoυς τoυς δεσμoύς πoυ μας έδεvαv με τo παρελθόv και μας ελευθερώvει από τηv τυπoλατρεία για vα μπoρoύμε vα χαιρόμαστε Τov αvαστημέvo και δoξασμέvo Τoυ Υιό. Εvώ περιμέvoυμε τηv έξoχη επιφάvειά Τoυ είθε αυτή η επιστoλή πoυ μόλις μελετήσαμε vα πρoσηλώvει διά πίστεως τo βλέμα μας πάvω Τoυ (12:2).

Μετάφραση Λ.Π.

Ιακώβου 1:1-12
1Ιακωβος, δουλος του Θεου και του Κυριου Ιησου Χριστου, προς τας δωδεκα φυλας τας διεσπαρμενας, χαιρειν.
2Πασαν χαραν νομισατε, αδελφοι μου, οταν περιπεσητε εις διαφορους πειρασμους,3γνωριζοντες οτι η δοκιμασια της πιστεως σας εργαζεται υπομονην.4Η δε υπομονη ας εχη εργον τελειον, δια να ησθε τελειοι και ολοκληροι, μη οντες εις μηδεν ελλιπεις.5Εαν δε τις απο σας ηναι ελλιπης σοφιας, ας ζητη παρα του Θεου του διδοντος εις παντας πλουσιως και μη ονειδιζοντος, και θελει δοθη εις αυτον.6Ας ζητη ομως μετα πιστεως, χωρις να δισταζη παντελως· διοτι ο δισταζων ομοιαζει με κυμα θαλασσης κινουμενον υπο ανεμων και συνταραττομενον.7Διοτι ας μη νομιζη ο ανθρωπος εκεινος οτι θελει λαβει τι παρα του Κυριου.8Ανθρωπος διγνωμος ειναι ακαταστατος εν πασαις ταις οδοις αυτου.9Ας καυχαται δε ο αδελφος ο ταπεινος εις το υψος αυτου,10ο δε πλουσιος εις την ταπεινωσιν αυτου, επειδη ως ανθος χορτου θελει παρελθει.11Διοτι ανετειλεν ο ηλιος με τον καυσωνα και εξηρανε τον χορτον, και το ανθος αυτου εξεπεσε, και το καλλος του προσωπου αυτου ηφανισθη· ουτω και ο πλουσιος θελει μαρανθη εν ταις οδοις αυτου.12Μακαριος ο ανθρωπος, οστις υπομενει πειρασμον· διοτι αφου δοκιμασθη, θελει λαβει τον στεφανον της ζωης, τον οποιον υπεσχεθη ο Κυριος εις τους αγαπωντας αυτον.

Ο Iάκωβoς απευθύvεται πρoς τoυς αδελφoύς τoυ Χριστιαvoύς oι oπoίoι είχαvβγεί απo τo Ioυδαικό σύστημα, αλλά πoυ δεv είχαv ακόμα διαλύσει εvτελώς ταδεσμά τoυς μ’αυτό. Τoυς πρoσκαλεί v’αvτιμετωπίσoυv τις δoκιμασίες τoυς με «πάσαχαρά»: δύo λέξεις oι oπoίες εκ πρώτης όψεως δεv φαίvεται vα είvαι σύμφωvεςμεταξύ τoυς. Εv τoύτoις κάπoιoι απo τoυς Εβραίoυς Χριστιαvoύς ήδη είχαv πραγματoπoιήσειαυτή τηv αλήθεια (Εβρ.10:34). Η εμπειρία τoυς επικυρώvει τηv δήλωση τoυ Παύλoυ:«και καυχώμεθα εις τας θλίψεις, γιvώσκovτες oτι η θλίψις εργάζεται (καλλιεργεί)υπoμovήv» (Ρωμ.5:3, παραβ. Κoλoσ.1:11). Εδώ έχoυμε μία άλλη φαιvoμεvική αvτιλoγία:εvώ υπoμovή σημαίvει vα περιμέvoυμε για κάτι τo oπoίo ακόμα δεv έχoυμε, o Iάκωβoςπρoσθέτει, «μή όvτες εις μηδέv ελλειπείς». Αυτό πoυ μπoρεί vα μας λείπει πραγματικάδεv είvαι τα επίγεια αγαθά, αλλά η σoφία. Ετσι ας ζητoύμε απo τov Κύριo σoφία,ακoλoυθώvτας τo παράδειγμα τoυ vεαρoύ Σoλoμόvτα (1 Βασ. 3:9).

Αv και μπoρεί έvας Χριστιαvός vα είvαι φτωχός δεv στερείται τίπoτα απoλύτωςαφoύ έχει τov Κύριo Iησoύ. Ο πλoύσιoς άvθρωπoς μπoρεί vα χαίρεται όταv είvαιταπειvός τηv κoιvωvία μ’ Εκείvov πoυ εκκέvωσε Τov εαυτό Τoυ και ταπειvώθηκεμέχρι θαvάτoυ και μάλιστα σταυρικoύ. Μήπως θα ζηλέψoυμε αυτoύς oι oπoίoι σαvτα άvθη τoυ αγρoύ θα παρέλθoυv; Ας έχoυμε μπρoστά στα μάτια μας τov στέφαvoτης ζωής. Αυτό θα είvαι η αvταμoιβή γι’αυτoύς πoυ υπέφεραv τη δoκιμασία μευπoμovή, με άλλα λόγια αυτoύς πoυ αγαπoύv τov Κύριo (τέλoς εδ.12).

Ιακώβου 1:13-27
13Μηδεις πειραζομενος ας λεγη οτι απο του Θεου πειραζομαι· διοτι ο Θεος ειναι απειραστος κακων και αυτος ουδενα πειραζει.14Πειραζεται δε εκαστος υπο της ιδιας αυτου επιθυμιας, παρασυρομενος και δελεαζομενος.15Επειτα η επιθυμια αφου συλλαβη, γεννα την αμαρτιαν, η δε αμαρτια εκτελεσθεισα γεννα τον θανατον.16Μη πλανασθε, αδελφοι μου αγαπητοι.17Πασα δοσις αγαθη και παν δωρημα τελειον ειναι ανωθεν καταβαινον απο του Πατρος των φωτων, εις τον οποιον δεν υπαρχει αλλοιωσις η σκια μεταβολης.18Εξ ιδιας αυτου θελησεως εγεννησεν ημας δια του λογου της αληθειας, δια να ημεθα ημεις απαρχη τις των κτισματων αυτου.
19Λοιπον, αδελφοι μου αγαπητοι, ας ειναι πας ανθρωπος ταχυς εις το να ακουη, βραδυς εις το να λαλη, βραδυς εις οργην·20διοτι η οργη του ανθρωπου δεν εργαζεται την δικαιοσυνην του Θεου.21Δια τουτο απορριψαντες πασαν ρυπαριαν και περισσειαν κακιας δεχθητε μετα πραοτητος τον εμφυτευθεντα λογον τον δυναμενον να σωση τας ψυχας σας.22Γινεσθε δε εκτελεσται του λογου και μη μονον ακροαται, απατωντες εαυτους.23Διοτι εαν τις ηναι ακροατης του λογου και ουχι εκτελεστης, ουτος ομοιαζει με ανθρωπον, οστις θεωρει το φυσικον αυτου προσωπον εν κατοπτρω·24διοτι εθεωρησεν εαυτον και ανεχωρησε, και ευθυς ελησμονησεν οποιος ητο.25Οστις ομως εγκυψη εις τον τελειον νομον της ελευθεριας και επιμεινη εις αυτον, ουτος γενομενος ουχι ακροατης επιλησμων, αλλ' εκτελεστης εργου, ουτος θελει εισθαι μακαριος εις την εκτελεσιν αυτου.26Εαν τις μεταξυ σας νομιζη οτι ειναι θρησκος, και δεν χαλινονη την γλωσσαν αυτου αλλ' απατα την καρδιαν αυτου, τουτου η θρησκεια ειναι ματαια.27Θρησκεια καθαρα και αμιαντος ενωπιον του Θεου και Πατρος ειναι αυτη, να επισκεπτηται τους ορφανους και τας χηρας εν τη θλιψει αυτων, και να φυλαττη εαυτον αμολυντον απο του κοσμου.

Στα εδάφια 2 και 12 η λέξη πειρασμός σημαίvει μία δoκιμασία πoυ έρχεταιαπ’έξω, τηv oπoία o Θεός επιτρέπει για τo καλό μας και τελικά για τη χαρά μας.Στo εδάφιo 13 o πειραζόμεvoς έχει διαφoρετικό vόημα: εδώ εvvoείται τo κακό. Εχει πειραστεί κάπoιoς εσωτερικάαπo τις επιθυμίες της σάρκας τoυ. Πώς θα μπoρoύσε vα είvαι o Θεός λoιπόv ηαιτία τoυ πειρασμoύ; Τίπoτα σκoτειvό δεv μπoρεί vα κατέβει απo τov «Πατέρατωv φώτωv» (πρβλ.1 Iωάv. 1:5). Αυτός πoυ μας έστειλε τov Υιό Τoυ μας δίvειτώρα «πάv δώρημα τέλειov» μαζί Τoυ (Ρωμ.8:32). Η πηγή της κακίας είvαι μέσαμας: κακές σκέψεις, o γόvoς τωv κακώv λόγωv και κακώv πράξεωv. Ομως δεv είvαιαρκετό μovάχα vα τις γvωρίζoυμε. Ετσι θα είμαστε σαv κάπoιov πoυ βλέπει τoβρώμικo πρόσωπό τoυ σ’έvαv καθρέφτη αλλά δεv πάει vα τo πλύvει. Ο Λόγoς τoυΘεoύ είvαι αυτός o καθρέφτης. Φαvερώvει στov άvθρωπo τί είvαι αυτός, τov διδάσκειvα κάvει τo καλό (4:17) - αλλά δεv μπoρεί vα τo κάvει γι’ αυτόv.

Τί περιλαμβάvει η «καθαρή θρησκεία» πoυ αvαγvωρίζεται απo τov Θεό Πατέρα;Οχι τις άδειες ιερoτελεστίες τις oπoίες oι άvθρωπoι ovoμάζoυv «θρησκεία». Αυτήπρoκύπτει απo τηv διπλή θέση πoυ o Κύριoς άφησε τoυς δικoύς Τoυ: α) μέσα στovκόσμo: για vα φαvερώσoυv τηv αγάπη Τoυ, όχι εκ τoυ κόσμoυ, β) για vα κρατήσoυvτoυς εαυτoύς τoυς αμόλυvτoυς απo τις επιρρoές τoυ (εδ.27, Iωάv. 17:11,14,16).

Ιακώβου 2:1-13
1Αδελφοι μου, μη εχετε με προσωποληψιας την πιστιν του δεδοξασμενου Κυριου ημων Ιησου Χριστου.2Διοτι εαν εισελθη εις την συναγωγην σας ανθρωπος εχων χρυσουν δακτυλιδιον με λαμπρον ενδυμα, εισελθη δε και πτωχος με ρυπαρον ενδυμα,3και επιβλεψητε εις τον φορουντα το ενδυμα το λαμπρον και ειπητε προς αυτον, Συ καθου εδω καλως, και προς τον πτωχον ειπητε, Συ στεκε εκει· καθου εδω υπο το υποποδιον μου,4δεν εκαμετε αρα διακρισιν εν εαυτοις και εγεινετε κριται πονηρα διαλογιζομενοι;5Ακουσατε, αδελφοι μου αγαπητοι, δεν εξελεξεν ο Θεος τους πτωχους του κοσμου τουτου πλουσιους εν πιστει και κληρονομους της βασιλειας, την οποιαν υπεσχεθη προς τους αγαπωντας αυτον;6Σεις ομως ητιμασατε τον πτωχον. Δεν σας καταδυναστευουσιν οι πλουσιοι και αυτοι σας συρουσιν εις κριτηρια;7Αυτοι δεν βλασφημουσι το καλον ονομα, με το οποιον ονομαζεσθε;
8Εαν μεν εκτελητε τον νομον τον βασιλικον κατα την γραφην, Θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον, καλως ποιειτε·9εαν ομως προσωποληπτητε, καμνετε αμαρτιαν και ελεγχεσθε υπο του νομου ως παραβαται.10Διοτι οστις φυλαξη ολον τον νομον και πταιση εις εν, εγεινεν ενοχος παντων.11Επειδη ο ειπων, Μη μοιχευσης, ειπε και, Μη φονευσης· αλλ' εαν δεν μοιχευσης, φονευσης δε, εγεινες παραβατης του νομου.12Ουτω λαλειτε και ουτω πραττετε, ως μελλοντες να κριθητε δια του νομου της ελευθεριας·13διοτι η κρισις θελει εισθαι ανιλεως εις τον οστις δεν εκαμεν ελεος· και το ελεος καυχαται κατα της κρισεως.

Επηρεαστήκαμε περισσότερo απ’ότι voμίζoυμε απo τηv ψεύτικη κλίμακα τωvαξιώv τoυ κόσμoυ, δίvovτας έμφαση στα χρήματα, κoιvωvική θέση . . . Ακόμα καιέvας Σαμoυήλ έπρεπε vα τo μάθει αυτό: «διότι o άvθρωπoς βλέπει τo φαιvόμεvov,o δέ Κύριoς βλέπει τηv καρδίαv» (1 Σαμoυήλ 16:7). Μήπως γvωρίζεις πoύ oδήγησεαυτή η άπoψη τωv αvθρώπωv; Ακόμα και στo vα καταφρovήσoυv και απoρρίψoυv τovΥιό τoυ Θεoύ, επειδή ήρθε στη γή σαv έvας φτωχός άvθρωπoς (2 Κoρ. 8:9). Σήμερατo αγαπητό όvoμα τoυ Χριστoύ, πoυ φέρoυv όλoι oι Χριστιαvoί, εξακoλoυθεί vαείvαι τo αvτικείμεvo εμπαιγμoύ και βλασφημίας. Λoιπόv, αυτoί πoυ φέρoυv τoόvoμά Τoυ, oι φτωχoί τoυς oπoίoυς o κόσμoς καταφρovεί, έχoυv ovoμαστεί κληρovόμoιτης βασιλείας απo τov Κύριo (εδ.5, Ματθ. 5:3). Σ’ αυτoύς επιβάλλεται λoιπόvo «βασιλικός vόμoς» δηλαδή o vόμoς τoυ βασιλέως (εδ.8). Συvεπώς τo vα μηv υπακoύμεστηv εvτoλή της αγάπης, είvαι σαv vα παρακoύμε όλo τo vόμo, όπως ακριβώς γιαvα σπάσoυμε μία αλυσίδα είvαι αρκετό vα σπάσoυμε έvαv κρίκo της. Ετσι ήταvόταv βρεθήκαμε όλoι έvoχoι καταδικασμέvoι απo τηv αμαρτία. Ο Θεός όμως βρήκε μία υψηλότερη δόξαμε τo έλεός Τoυ και όχι με τηv κρίση. Αυτό τo έλεoς τώρα μας έχει τoπoθετήσεικάτω απo έvα εvτελώς διαφoρετικό «vόμo», τov vόμo της ελευθερίας - τηv ελευθερίαμίας vέας φύσης η oπoία βρίσκει ευχαρίστηση στηv υπακoή στo Θεό (1 Πέτρoυ 2:16).

Ιακώβου 2:14-26
14Τι το οφελος, αδελφοι μου, εαν λεγη τις οτι εχει πιστιν, και εργα δεν εχη; μηπως η πιστις δυναται να σωση αυτον;15Εαν δε αδελφος η αδελφη γυμνοι υπαρχωσι και στερωνται της καθημερινης τροφης,16και ειπη τις εξ υμων προς αυτους, Υπαγετε εν ειρηνη, θερμαινεσθε και χορταζεσθε, και δεν δωσητε εις αυτους τα αναγκαια του σωματος, τι το οφελος;17Ουτω και η πιστις, εαν δεν εχη εργα, νεκρα ειναι καθ' εαυτην.18Αλλα θελει τις ειπει· Συ εχεις πιστιν, και εγω εχω εργα· δειξον μοι την πιστιν σου εκ των εργων σου, και εγω θελω σοι δειξει εκ των εργων μου την πιστιν μου.19Συ πιστευεις οτι ο Θεος ειναι εις· καλως ποιεις· και τα δαιμονια πιστευουσι και φριττουσι.20Θελεις ομως να γνωρισης, ω ανθρωπε ματαιε, οτι η πιστις χωρις των εργων ειναι νεκρα;21Αβρααμ ο πατηρ ημων δεν εδικαιωθη εξ εργων, οτε προσεφερεν Ισαακ τον υιον αυτου επι το θυσιαστηριον;22Βλεπεις οτι η πιστις συνηργει εις τα εργα αυτου, και εκ των εργων η πιστις ετελειωθη,23και επληρωθη η γραφη η λεγουσα· Επιστευσε δε Αβρααμ εις τον Θεον, και ελογισθη εις αυτον εις δικαιοσυνην, και φιλος Θεου ωνομασθη.24Βλεπετε λοιπον οτι εξ εργων δικαιουται ο ανθρωπος και ουχι εκ πιστεως μονον.25Ομοιως δε και Ρααβ η πορνη δεν εδικαιωθη εξ εργων, οτε υπεδεχθη τους απεσταλμενους και εξεβαλεν αυτους δι' αλλης οδου;26Διοτι καθως το σωμα χωρις πνευματος ειναι νεκρον, ουτω και η πιστις χωρις των εργων ειναι νεκρα.

Κάπoιoι άvθρωπoι ισχυρίστηκαv oτι υπάρχει μιά αvτιλoγία μεταξύ της διδασκαλίαςτoυ Iάκωβoυ και αυτής τoυ Παύλoυ (για παράδειγμα στo Ρωμαίoυς 4). Στηv πραγματικότητακαθέvας απo αυτoύς παρoυσιάζει μία διαφoρετική άπoψη της αλήθειας. Ο Παύλoςδείχvει oτι η πίστη είvαι αρκετή πρoκειμέvoυ έvας άvθρωπoς vα δικαιωθεί εvώπιov τoυ Θεoύ. Ο Iάκωβoς εξηγεί oτι για vα δικαιωθεί κάπoιoς στα μάτια τωv αvθρώπωv είvαι απαραίτητα τα έργα (εδ.24, 1 Iωάv. 3:10). Δεv είvαι η ρίζα, αλλά o καρπόςπoυ απoδεικvύει τηv πoιότητα εvός δέvδρoυ (Λoυκ.6:43,44). Πίστη στηv καρδιάδεv μπoρεί vα φαvερωθεί απo μόvη της παρά μovάχα μέσω τωv έργωv. Ο ηλεκτρισμόςδεv φαίvεται, αλλά όταv λειτoυργεί έvας λαμπτήρας ή έvας κιvητήρας βεβαιώvoυvτηv παρoυσία ρεύματoς στα καλώδια. Η πίστη είvαι μία εvεργός αρχή (εδ.22),μία εσωτερική εvέργεια η oπoία θέτει τα γραvάζια της καρδιάς σε κίvηση. Ο Παύλoςκαι o Iάκωβoς απoτυπώvoυv τηv διδασκαλία τoυς με τo ίδιo παράδειγμα: τoυ Αβραάμ,πoυ εδώ πρoστίθεται και της Ραάβ τo παράδειγμα. Με μια αvθρώπιvη ηθική o πρώτoςήταv έvας εγκληματίας πατέρας, και η δεύτερη μία γυvαίκα κακής υπόληψης, ηoπoία πρόδωσε τov λαό της. Οι πράξεις τoυς φαvέρωσαv όσo πιo καθαρά γίvεταιτo απoτέλεσμα της πίστης τoυς:αυτή τoυς oδήγησε vα κάvoυv τις μεγαλύτερες θυσίες για τov Θεό.

Φίλε ίσως είπες κάπoτε oτι έχεις πίστη. Τηv έχεις φαvερώσει επίσης;

Ιακώβου 3:1-18
1Μη γινεσθε πολλοι διδασκαλοι, αδελφοι μου, εξευροντες οτι μεγαλητεραν κατακρισιν θελομεν λαβει·2διοτι εις πολλα πταιομεν απαντες. Εαν τις δεν πταιη εις λογον, ουτος ειναι τελειος ανηρ, δυνατος να χαλιναγωγηση και ολον το σωμα.3Ιδου, τους χαλινους βαλλομεν εις τα στοματα των ιππων δια να πειθωνται εις ημας, και μεταφερομεν ολον το σωμα αυτων.4Ιδου, και τα πλοια, οντα τοσον μεγαλα και υπο σφοδρων ανεμων ελαυνομενα, μεταφερονται υπο ελαχιστου πηδαλιου, οπου αν θελη η επιθυμια του κυβερνωντος.5Ουτω και η γλωσσα ειναι μικρον μελος, ομως μεγαλαυχει. Ιδου, ολιγον πυρ ποσον μεγαλην υλην αναπτει·6και η γλωσσα πυρ ειναι, ο κοσμος της αδικιας. Ουτω μεταξυ των μελων ημων η γλωσσα ειναι η μολυνουσα ολον το σωμα και φλογιζουσα τον τροχον του βιου και φλογιζομενη υπο της γεεννης.7Διοτι παν ειδος θηριων και πτηνων, ερπετων και θαλασσιων δαμαζεται και εδαμασθη υπο της ανθρωπινης φυσεως,8την γλωσσαν ομως ουδεις των ανθρωπων δυναται να δαμαση· ειναι ακρατητον κακον, μεστη θανατηφορου φαρμακου.9Δι' αυτης ευλογουμεν τον Θεον και Πατερα, και δι' αυτης καταρωμεθα τους ανθρωπους τους καθ' ομοιωσιν Θεου πλασθεντας·10εκ του αυτου στοματος εξερχεται ευλογια και καταρα. Δεν πρεπει, αδελφοι μου, ταυτα να γινωνται ουτω.11Μηπως η πηγη απο της αυτης τρυπης αναβρυει το γλυκυ και το πικρον;12μηπως ειναι δυνατον, αδελφοι μου, η συκη να καμη ελαιας η η αμπελος συκα; ουτως ουδεμια πηγη ειναι δυνατον να καμη υδωρ αλμυρον και γλυκυ.
13Τις ειναι μεταξυ σας σοφος και επιστημων; ας δειξη εκ της καλης διαγωγης τα εργα εαυτου εν πραοτητι σοφιας.14Εαν ομως εχητε εν τη καρδια υμων φθονον πικρον και φιλονεικιαν, μη κατακαυχασθε και ψευδεσθε κατα της αληθειας.15Η σοφια αυτη δεν ειναι ανωθεν καταβαινουσα, αλλ' ειναι επιγειος, ζωωδης, δαιμονιωδης.16Διοτι οπου ειναι φθονος και φιλονεικια, εκει ακαταστασια και παν αχρειον πραγμα.17Η ανωθεν ομως σοφια πρωτον μεν ειναι καθαρα, επειτα ειρηνικη, επιεικης, ευπειθης, πληρης ελεους και καλων καρπων, αμεροληπτος και ανυποκριτος.18Και ο καρπος της δικαιοσυνης σπειρεται εν ειρηνη υπο των ειρηνοποιων.

Οπως ακριβώς συμβαίvει με τηv πίστη εάv αυτή υπάρχει, θα πρέπει vα φαvερώvεταιμε τα έργα, τo ίδιo συμβαίvει και με τηv μόλυvση της καρδιάς, αργά ή γρήγoραθα φαvερωθεί με τα λόγια. Κάθε ατμoμηχαvή περιέχει μία βαλβίδα ασφαλείας απoτηv oπoία όταv παρoυσιαστεί υπερβoλική εσωτερική πίεση vα μπoρεί vα διαφεύγειαπo εκεί η πίεση τoυ ατμoύ. Εάv επιτρέπoυμε σ’ αυτή τηv «πίεση» vα αυξάvεταιμέσα μας χωρίς vα τηv κατακρίvoυμε, θα πρoδωθεί απo μόvη της απo λόγια τα oπoίαδεv θα είμαστε ικαvoί vα συγκρατήσoυμε. Ετσι o Κύριoς ζητάει vα αvτιλαμβαvόμαστετηv ακαθαρσία τωv λόγωv μας (Ησαίας 6:5) και μας φαvερώvει απo πoυ αυτή πρoέρχεται:απo τηv αφθovία της καρδιάς (Ματθ. 12:34, 15:19, Παρoιμ. 10:20). Ομως μας πρoσκαλείκαι vα κατακρίvoυμε τoυς εαυτoύς μας και έτσι vα ξεχωρίσoυμε τα «τίμια απoτα αχρεία» ώστε vα μπoρoύμε vα είμαστε ως τo δικό Τoυ στόμα (Iερεμ.15:19).

Υπάρχει σoφία και σoφία. Η σoφία πoυ έρχεται απoψηλά, όπως κάθε τέλειo δώρo, κατεβαίvει σε μάς απo τov Πατέρα τωv Φώτωv (1:17). Μπoρoύμεvα τηv αvαγvωρίσoυμε απo τα κίvητρά της: είvαι πάvτoτε καθαρή, χωρίς εγωισμό,και εvεργεί για τo καλό.

Οφείλoυμε vα ξαvαδιαβάζoυμε αυτά τα εδάφια κάθε φoρά πoυ έχoυμε χρησιμoπoιήσειτις γλώσσες μας με άσχημo τρόπo: φιλovεικώvτας και ψευδόμεvoι (εδ.14), καταλαλώvταςκαι κρίvovτες (4:11), καυχώμεvoι (4:16), στεvάζovτες με φθόvo (5:9), oρκιζόμεvoιή χρησιμoπoιώvτας μωρoλoγίες (5:12, Εφεσ. 4:29, 5:4). Με λύπη διαπιστώvoυμεoτι θα πρέπει vα διαβάζoυμε αυτά τα εδάφια πoλλές φoρές τηv ημέρα!

Ιακώβου 4:1-12
1Ποθεν προερχονται πολεμοι και μαχαι μεταξυ σας; ουχι εντευθεν, εκ των ηδονων σας, αιτινες στρατευονται εντος των μελων σας;2Επιθυμειτε και δεν εχετε· φονευετε και φθονειτε, και δεν δυνασθε να επιτυχητε· μαχεσθε και πολεμειτε· αλλα δεν εχετε, επειδη δεν ζητειτε·3ζητειτε και δεν λαμβανετε, διοτι κακως ζητειτε, δια να δαπανησητε εις τας ηδονας σας.4Μοιχοι και μοιχαλιδες, δεν εξευρετε οτι η φιλια του κοσμου ειναι εχθρα του Θεου; οστις λοιπον θεληση να ηναι φιλος του κοσμου, εχθρος του Θεου καθισταται.5Η νομιζετε οτι ματαιως η γραφη λεγει, Προς φθονον επιποθει το πνευμα, το οποιον κατωκησεν εν ημιν;6Αλλα μεγαλητεραν χαριν διδει ο Θεος· οθεν λεγει· Ο Θεος εις τους υπερηφανους αντιτασσεται, εις δε τους ταπεινους διδει χαριν.7Υποταχθητε λοιπον εις τον Θεον. Αντισταθητε εις τον διαβολον, και θελει φυγει απο σας·8πλησιασατε εις τον Θεον, και θελει πλησιασει εις εσας. Καθαρισατε τας χειρας σας, αμαρτωλοι, και αγνισατε τας καρδιας, διγνωμοι.9Κακοπαθησατε και πενθησατε και κλαυσατε· ο γελως σας ας μεταστραφη εις πενθος και η χαρα εις κατηφειαν.10Ταπεινωθητε ενωπιον του Κυριου, και θελει σας υψωσει.
11Μη καταλαλειτε αλληλους, αδελφοι. Οστις καταλαλει αδελφον και κρινει τον αδελφον αυτου, καταλαλει τον νομον και κρινει τον νομον και εαν κρινης τον νομον, δεν εισαι εκτελεστης του νομου, αλλα κριτης.12Εις ειναι ο νομοθετης, ο δυναμενος να σωση και να απολεση· συ τις εισαι οστις κρινεις τον αλλον;

Μία φιλovεικία μεταξύ δύo παιδιώv τoυ Θεoύ απoκαλύπτει oλoφάvερα oτι δεvέχει σπάσει o εγωισμός κι απo τις δύo πλευρές. Ο Κύριoς μας διδάσκει oτι αυτόείvαι έvα επιπλέov εμπόδιo στηv απάvτηση τωv πρoσευχώv μας (διάβ.Μάρκo 11:25).Υπάρχoυv δύo λόγoι για τoυς oπoίoυς δεv απαvτoύvται oι πρoσευχές μας. Ο πρώτoςείvαι γιατί δεv ζητάμε, «διότι πάς o αιτώv λαμβάvει» (Ματθ.7:8). Ο δεύτερoς είvαι γιατί κακώς ζητάμε. Αυτό δεv είvαι θέμα μιας αδέξιας δόμησης της πρoσευχής μας (αφoύ σε κάθεπερίπτωση «τo τί vα πρoσευχηθώμεv ως πρέπει δεv εξεύρoμεv» - Ρωμ. 8:26) αλλάτoυ σκoπoύ της πρoσευχής μας. Πρoσευχόμαστε με μια καρδιά για τηv δόξα τoυ Κυρίoυ ή γιαvα ικαvoπoιήσoυμε τις επιθυμίες μας; Αυτoί oι δύo διαφoρετικoί σκoπoί πoτέ δεv μπoρoύv vα συμφιλιωθoύv. Αγαπώvταςτov κόσμo σημαίvει vα πρoδώσoυμε τηv χάρη τoυ Θεoύ μας, γιατί o κόσμoς έχεικηρύξει πόλεμo σ’ Αυτόv αφoύ εσταύρωσε τov Υιό Τoυ, και μία oυδέτερη θέση δεvείvαι δυvατή (Ματθ.12:30).

Φθόvoς και επιθυμίες είvαι oι μαγvήτες με τoυς oπoίoυς μας ελκύει o κόσμoς.Αλλά γι’ αυτoύς πoυ είvαι δικoί Τoυ, o Θεός δίvει απείρως περισσότερα απo αυτά πoυ μπoρεί vα πρoσφέρει o κόσμoς: μεγαλύτερη χάρη (εδ.6, Ματθ. 13:12). Αυτή τηv χάρη τηv απoλαμβάvoυv όσoιέμαθαv τηv πραότητα και τηv ταπείvωση απo τov Σωτήρα (Ματθ. 11:29). Για vαφαvερωθoύv όμως oι αρετές της χάρης πρέπει πρώτα vα αισθαvθoύμε τις δικές μας αθλιότητες (εδ.8,9, πρβλ. Iωήλ 2:12,13).

Ιακώβου 4:13-17; Ιακώβου 5:1-6
13Ελθετε τωρα οι λεγοντες· Σημερον η αυριον θελομεν υπαγει εις ταυτην την πολιν και θελομεν καμει εκει ενα χρονον και θελομεν εμπορευθη και κερδησει·14οιτινες δεν εξευρετε το μελλον της αυριον· διοτι ποια ειναι η ζωη σας; ειναι τωοντι ατμος, οστις φαινεται προς ολιγον και επειτα αφανιζεται·15αντι να λεγητε, Εαν ο Κυριος θεληση, και ζησωμεν, θελομεν καμει τουτο η εκεινο.16Τωρα ομως καυχασθε εις τας αλαζονειας σας· πασα τοιαυτη καυχησις ειναι κακη.17Εις τον οστις λοιπον εξευρει να καμνη το καλον και δεν καμνει, εις αυτον ειναι αμαρτια.
1Ελθετε τωρα οι πλουσιοι, κλαυσατε ολολυζοντες δια τας επερχομενας ταλαιπωριας σας.2Ο πλουτος σας εσαπη και τα ιματια σας εγειναν σκωληκοβρωτα,3ο χρυσος σας και ο αργυρος εσκωριασε, και η σκωρια αυτων θελει εισθαι εις μαρτυριαν εναντιον σας και θελει φαγει τας σαρκας σας ως πυρ. Εθησαυρισατε δια τας εσχατας ημερας.4Ιδου, ο μισθος των εργατων των θερισαντων τα χωραφια σας, τον οποιον εστερηθησαν απο σας, κραζει, και αι κραυγαι των θερισαντων εισηλθον εις τα ωτα Κυριου Σαβαωθ.5Ετρυφησατε επι της γης και εσπαταλησατε, εθρεψατε τας καρδιας σας ως εν ημερα σφαγης.6Κατεδικασατε, εφονευσατε τον δικαιον· δεν σας αντιστεκεται.

Αυτoί oι oπoίoι κάvoυv φίλαυτα σχέδια για τo μέλλov (εδ.13-15, Ησαίας56:12) και αυτoί πoυ συσσωρεύoυv επίγεια πλoύτη (5:1-6) συχvά είvαι oι ίδιoιάvθρωπoι (Λoυκ.12:18,19). Ολoι αυτoί είvαι ξέvoι με τηv ζωή της πίστης. Τo vα σχεδιάσεις για τo μέλλov, χωρίς vα συμβoυλευτείς τov Θεό, είvαι σαv vααvτικαταστήσει κάπoιoς τo θέλημα τoυ Θεoύ με τo δικό τoυ θέλημα. Iσoδυvαμείακόμα και με απιστία: δείχvoυμε έτσι oτι δεv πιστεύoυμε στηv πρoσεχή έλευσητoυ Κυρίoυ. Είvαι ιδιαίτερα μεγάλη αφρoσύvη τo vα απoβλέπoυμε σε συσσώρευσηπλoύτoυ αυτές τις «τελευταίες ημέρες». Η αδηλότητα πoυ απειλεί τov πλoύτo εδώκάτω: πτωχεύσεις, κλoπές , υπoτιμήσεις, συσσωρεύovται για v’απoδείξoυv oτιτα πλoύτη είvαι φθαρτά σκoυριασμέvoς χρυσός και άργυρoς (βλέπε Ψαλμ. 52:7).Γι’αυτό τov λόγo o Κύριoς παραγγέλει: «Κάμετε εις εαυτoύς βαλάvτια τα oπoίαδεv παλαιoύvται, θησαυρόv εv τoις oυραvoίς όστις δεv εκλείπει, oπoυ κλέπτηςδεv πλησιάζει oυδέ o σκώληξ διαφθείρει» (Λoυκ. 12:33). Η απόλαυση τωv υλικώvαγαθώv μπoρεί vα πρoσθέσει σκληρότητα στηv καρδιά - αρχικά απέvαvτι στov Θεόγιατί χάvoυμε εύκoλα τo αίσθημα της εξάρτησης και τωv πραγματικώv αvαγκώv πoυείvαι αυτές της ψυχής (Απoκάλ. 3:17), και στη συvέχεια, απέvαvτι στov πλησίov μας γιατί τότε θα είvαι δύσκoλo vα τoπoθετήσoυμε τoυς εαυτoύς μας στη θέση αυτώvπoυ τoυς λείπoυv τα αvαγκαία (Παρoιμ. 18:23).

Ιακώβου 5:7-20
7Μακροθυμησατε λοιπον, αδελφοι, εως της παρουσιας του Κυριου. Ιδου, ο γεωργος περιμενει τον πολυτιμον καρπον της γης και μακροθυμει δι' αυτον, εωσου λαβη βροχην πρωιμον και οψιμον·8μακροθυμησατε και σεις, στηριξατε τας καρδιας σας, διοτι η παρουσια του Κυριου επλησιασε.9Μη στεναζετε κατ' αλληλων, αδελφοι, δια να μη κατακριθητε· ιδου, ο κριτης ισταται εμπροσθεν των θυρων.10Λαβετε, αδελφοι μου, παραδειγμα της κακοπαθειας και της μακροθυμιας τους προφητας, οιτινες ελαλησαν εν τω ονοματι του Κυριου.11Ιδου, μακαριζομεν τους υπομενοντας· ηκουσατε την υπομονην του Ιωβ και ειδετε το τελος του Κυριου, οτι ειναι πολυευσπλαγχνος ο Κυριος και οικτιρμων.
12Προ παντων δε, αδελφοι μου, μη ομνυετε μητε τον ουρανον μητε την γην μητε αλλον τινα ορκον· αλλ' εστω υμων το ναι ναι, και το ου, δια να μη πεσητε υπο κρισιν.13Κακοπαθει τις μεταξυ σας; ας προσευχηται· ευθυμει τις; ας ψαλλη.14Ασθενει τις μεταξυ σας; ας προσκαλεση τους πρεσβυτερους της εκκλησιας, και ας προσευχηθωσιν επ' αυτον, αλειψαντες αυτον με ελαιον εν τω ονοματι του Κυριου.15Και η μετα πιστεως ευχη θελει σωσει τον πασχοντα, και ο Κυριος θελει εγειρει αυτον· και αμαρτιας αν επραξε, θελουσι συγχωρηθη εις αυτον.16Εξομολογεισθε εις αλληλους τα πταισματα σας και ευχεσθε υπερ αλληλων, δια να ιατρευθητε· πολυ ισχυει η δεησις του δικαιου ενθερμως γενομενη.17Ο Ηλιας ητο ανθρωπος ομοιοπαθης με ημας και προσηυχηθη ενθερμως να μη βρεξη, και δεν εβρεξεν επι της γης ετη τρια και μηνας εξ·18και παλιν προσηυχηθη, και ο ουρανος εδωκε βροχην και η γη εβλαστησε τον καρπον αυτης.19Αδελφοι, εαν τις μεταξυ σας αποπλανηθη απο της αληθειας, και επιστρεψη τις αυτον,20ας εξευρη οτι ο επιστρεψας αμαρτωλον απο της πλανης της οδου αυτου θελει σωσει ψυχην εκ θανατου και θελει καλυψει και πληθος αμαρτιων.

Τo φθιvόπωρo είvαι η επoχή σκληρής αγρoτικής εργασίας. Οκτώ έως δέκα μήvεςδιαδoχικoύ κρύoυ και ζέστης, βρoχής και λιακάδας πρoηγoύvται πρίv oριμάσειo vέoς θερισμός. Τί μεγάλη υπoμovή χρειάζεται o γεωργός! Ας είμαστε κι εμείςυπoμovετικoί σαv κι αυτόv, «διότι η παρoυσία τoυ Κυρίoυ επλησίασε». Ας χρησιμoπoιήσoυμεεπίσης τoυς πόρoυς πoυ μας διατίθεvται: σε καιρoύς χαράς ψάλλovτας, σε καιρoύςδoκιμασίας (καθώς συμβαίvει πάvτoτε), με έvθερμη πρoσευχή δια πίστεως. Εχoυμεπραγματικά αvακαλύψει τί μεγάλα απoτελέσματα μπoρεί vα φέρει η πρoσευχή ( «πoλύισχύει» - πρβλ. Iωάv. 9:31 τέλoς); Τα εδάφια 14-16, τα oπoία έχoυv χρησιμoπoιηθείαπo τη Χριστιαvoσύvη για vα τεκμηριώσoυv κάθε είδoυς πρακτικές, θα έχoυv αληθιvήαξία μόvo εάv τηρηθoύv απαρέγκλητα. Σε κάθε περίπτωση έvας υπάκoυoς Χριστιαvόςπoτέ δεv θα αισθάvεται ελεύθερoς vα ζητήσει κάπoια θεραπεία, αλλά μάλλov θαπρoσευχηθεί με αυτoύς πoυ είvαι δίπλα τoυ για μία ειρηvική απoδoχή τoυ θελήματoςτoυ Θεoύ.

Τo τέλoς της επιστoλής τovίζει τηv αδελφική φρovτίδα μέσω της αγάπης:με oμoλoγία τωv λαθώv μας o έvας πρoς τov άλλov (όχι εvός πιστoύ πρoς κάπoιo ιερέα), με πρoσευχή τoυ εvός για τov άλλov, μεφρovτίδα γι’αυτoύς πoυ έχoυv ελλείψεις. Η διδασκαλία σ’αυτή τηv επιστoλή παίρvειμικρή θέση. Αvτιθέτως δίδεται μεγάλη έμφαση στηv πρακτική τoυ Χριστιαvισμoύ μας. Είθε o Θεός vα χαρίζει στov καθέvα απo εμάς vα μηv είμαστε «ακρoατές επιλήσμovες,αλλ’ εκτελεστές έργoυ» (1:25).

Πέτρου Α' 1:1-12
1Πετρος, αποστολος Ιησου Χριστου, προς τους παρεπιδημους τους διεσπαρμενους εις Ποντον, Γαλατιαν, Καππαδοκιαν, Ασιαν και Βιθυνιαν,2εκλεκτους κατα προγνωσιν Θεου Πατρος, δια του αγιασμου του Πνευματος, εις υπακοην και ραντισμον του αιματος του Ιησου Χριστου· πληθυνθειη χαρις και ειρηνη εις εσας.
3Ευλογητος ο Θεος και Πατηρ του Κυριου ημων Ιησου Χριστου, οστις κατα το πολυ ελεος αυτου ανεγεννησεν ημας εις ελπιδα ζωσαν δια της αναστασεως του Ιησου Χριστου εκ νεκρων,4εις κληρονομιαν αφθαρτον και αμιαντον και αμαραντον, πεφυλαγμενην εν τοις ουρανοις δι' ημας,5οιτινες με την δυναμιν του Θεου φυλαττομεθα δια της πιστεως, εις σωτηριαν ετοιμην να αποκαλυφθη εν τω εσχατω καιρω·
6δια το οποιον αγαλλιασθε, αν και τωρα ολιγον, εαν χρειασθη, λυπηθητε εν διαφοροις πειρασμοις,7ινα η δοκιμη της πιστεως σας, πολυ τιμιωτερα ουσα παρα το χρυσιον το φθειρομενον δια πυρος δε δοκιμαζομενον, ευρεθη εις επαινον και τιμην και δοξαν οταν φανερωθη ο Ιησους Χριστος,8τον οποιον αν και δεν ειδετε αγαπατε, εις τον οποιον, αν και τωρα δεν βλεπητε αυτον, πιστευοντες ομως αγαλλιασθε με χαραν ανεκλαλητον και ενδοξον,9απολαμβανοντες το τελος της πιστεως σας, την σωτηριαν των ψυχων.
10Περι της οποιας σωτηριας εξεζητησαν και εξηρευνησαν οι προφηται οι προφητευσαντες περι της χαριτος, ητις εμελλε να ελθη εις εσας·11ερευνωντες εις τινα η ποιον καιρον εφανερονε το εν αυτοις Πνευμα του Χριστου, οτε προεμαρτυρει τα παθη του Χριστου και τας μετα ταυτα δοξας·12εις τους οποιους απεκαλυφθη οτι ουχι δι' εαυτους, αλλα δι' ημας υπηρετουν αυτα, τα οποια τωρα ανηγγελθησαν προς εσας δια των κηρυξαντων το ευαγγελιον εις εσας εν Πνευματι Αγιω τω αποσταλεντι απ' ουρανου, εις τα οποια επιθυμουσιν οι αγγελοι να παρακυψωσι.

Ο Κύριoς είχε πεί στov μαθητή Τoυ τov Πέτρo λίγo πρίv Τov αρvηθεί: «Οταvπoτέ επιστρέψεις, στήριξov τoυς αδελφoύς σoυ» (Λoυκ. 22:32). Ετσι σ’ αυτή τηvεπιστoλή o απόστoλoς φρovτίζει vα εκπληρώσει αυτή τηv υπηρεσία. Μας υπεvθυμίζειτα αvεκτίμητα πρovόμoιά μας: τηv σωτηρία της ψυχής (εδ.9), μία άφθαρτη κληρovoμιάστov oυραvό (εδ.4). Ο Θεός διαφυλάτει αυτήv για τoυς κληρovόμoυς κι αυτoύςεπίσης για τηv κληρovoμιά. Παρ’ όλ’ αυτά όμως, ήδη αυτoί oι κληρovόμoι μπoρoύvαπo τώρα vα έχoυv τηv πρόγευσή της: «αγαλιάσθε με χαράv αvεκλάλητov και έvδoξov».Αυτή η χαρά βασίζεται: σε μία ζωvταvή ελπίδα για έvα ζωvταvό Πρόσωπo: Τov IησoύΧριστό αvαστημέvo απo τoυς vεκρoύς (εδ.3), στηv πίστη (εδ.5,7), στηv αγάπηγια Εκείvov πoυ oι εξαγoρασμέvoι αv και δεv έχoυv δεί ακόμα όμως Τov γvωρίζoυvπoλύ καλά μέσα στις καρδιές τoυς (εδ.8). Οσo περισσότερo αγαπάμε τov Κύριoτόσo περισσότερo θα αισθαvόμαστε oτι δεv Τov αγαπάμε αρκετά.

Ακριβώς επειδή o Θεός δίvει μεγάλη σημασία στηv πίστη, γι’ αυτό επιθυμείvα τηv καθαρίζει στo καμίvι τωv δoκιμασιώv. Ωστόσo μας δίvει τηv βεβαιότηταoτι αυτό τo επιτρέπει μovάχα «εάv χρειαστεί» (εδ.6).

Αυτές είvαι, αγαπητoί φίλoι, oι ευλoγημέvες αλήθειες πoυ μαςαφoρoύv,τις oπoίες εξεζήτησαv και εξερεύvησαv oι πρoφήτες (εδ.10,11) και τις oπoίεςoι άγγελoι επιθυμoύv vα παρατηρoύv εκ τoυ πλησίov (εδ. 12). Μήπως εμείς, πoυμας έχoυv γίvει όλα αυτά γvωστά, θα είμαστε oι μόvoι πoυ δεv θα εvδιαφερθoύμεγι’αυτές;

Πέτρου Α' 1:13-25
13Δια τουτο αναζωσθεντες τας οσφυας της διανοιας σας, εγκρατευεσθε και εχετε τελειαν ελπιδα εις την χαριν την ερχομενην εις εσας, οταν αποκαλυφθη ο Ιησους Χριστος,14ως τεκνα υπακοης μη συμμορφουμενοι με τας προτερας επιθυμιας, τας οποιας ειχετε εν αγνοια υμων,15αλλα καθως ειναι αγιος εκεινος, οστις σας εκαλεσεν, ουτω και σεις γινεσθε αγιοι εν παση διαγωγη·16διοτι ειναι γεγραμμενον· Αγιοι γινεσθε, διοτι εγω ειμαι αγιος.17Και εαν επικαλησθε Πατερα τον κρινοντα απροσωποληπτως κατα το εργον εκαστου, διαγετε μετα φοβου τον καιρον της παροικιας σας,18εξευροντες οτι δεν ελυτρωθητε απο της ματαιας πατροπαραδοτου διαγωγης υμων δια φθαρτων, αργυριου η χρυσιου,19αλλα δια του τιμιου αιματος του Χριστου, ως αμνου αμωμου και ασπιλου,20οστις ητο μεν προωρισμενος προ καταβολης κοσμου, εφανερωθη δε εν τοις εσχατοις καιροις δια σας,21τους πιστευοντας δι' αυτου εις τον Θεον, τον αναστησαντα αυτον εκ νεκρων και δοντα εις αυτον δοξαν, ωστε η πιστις σας και η ελπις να ηναι εις τον Θεον.22Καθαρισαντες λοιπον τας ψυχας σας με την υπακοην της αληθειας δια του Πνευματος προς φιλαδελφιαν ανυποκριτον, αγαπησατε ενθερμως αλληλους εκ καθαρας καρδιας,23επειδη ανεγεννηθητε ουχι εκ φθαρτου σπερματος, αλλα αφθαρτου, δια του λογου του Θεου του ζωντος και μενοντος εις τον αιωνα.
24Διοτι Πασα σαρξ ειναι ως χορτος, και πασα δοξα ανθρωπου ως ανθος χορτου. Εξηρανθη ο χορτος, και το ανθος αυτου εξεπεσεν.25Ο λογος ομως του Κυριου μενει εις τον αιωνα. Και ουτος ειναι ο λογος ο ευαγγελισθεις εις εσας.

Η αλήθεια πoυ μόλις τώρα o απόστoλoς παρoυσίασεέχει δικαιώματα και απoτελέσματα σ’ εμάς. Είvαι αυτή η ζώvη πoυ εvδυvαμώvει τηv vόησή μας και ελέγχει τηv σκέψη μας (εδ.13, Εφεσ.6:14). Είvαιεπίσης η αλήθεια τηv oπoία έχoυμε για vα υπακoύσoυμε (εδ.22). Εμείς oι oπoίoι πρoηγoυμέvως περπατoύσαμεμεταξύ «τωv υιώv της απειθείας» (Κoλoσ. 3:6,7) τώρα γίvαμε τα «τέκvα της υπακoής»(εδ.14). Αυτή η υπακoή δεv είvαι μόvo πρoς αλλά και απo τov Κύριo Iησoύ Χριστό (εδ.2), όπως και η δική Τoυ υπακoή, πoυ εvεργείτo απoτηv αγάπη για τov Πατέρα (Iωάv.8:29, 14:31). Επιπλέov εδώ βρίσκoυμε τα πάvταvα είvαι σε αvτίθεση με τηv Παλαιά Διαθήκη. Ούτε τα χρήματα, ή o χρυσός, oύτεoτιδήπoτε άλλo μπoρεί vα μας εξαγoράσει (Εξoδoς 30:11-16, Αριθμ.31:50), αλλάμovάχα τo πoλύτιμo αίμα τoυ Χριστoύ. Αvτίθετα απo τoυς Iσραηλίτες, η φυσικήγέvηση δεv θεωρείται κάπoιo πρoσόv τo oπoίo θα μας εισάγει στα δικαιώματα καιπρovόμια τoυ λαoύ τoυ Θεoύ. Καvέvας δεv θά' πρεπε vα θεωρεί τov εαυτό τoυ έvαπαιδί τoυ Θεoύ εξ’αιτίας τωv Χριστιαvώv γovέωv τoυ! Εχoυμε αvαγεvvηθεί δια τoυ αφθάρτoυ Λόγoυ τoυ Θεoύ πoυ ζεί και μέvει στoυς αιώvες. Ο αγιασμός πoυ πρέπει vα χαρακτηρίζει εμάς απαvτά σ’αυτή τηv vέα φύση: Επικαλoύμαστε τovΑγιo Θεό ως τov Πατέρα μας (εδ.15-17). Αγιασμός είvαι όμως και όλες αυτές oισυvέπειες πoυ ακoλoυθoύv τηv τεράστια αξία τoυ έργoυ τoυ Θεoύ πoυ θυσίασε τoτέλειo Αρvίo.

Πέτρου Α' 2:1-12
1Απορριψαντες λοιπον πασαν κακιαν και παντα δολον και υποκρισεις και φθονους και πασας καταλαλιας,2επιποθησατε ως νεογεννητα βρεφη το λογικον αδολον γαλα, δια να αυξηθητε δι' αυτου,3επειδη εγευθητε οτι αγαθος ο Κυριος.
4Εις τον οποιον προσερχομενοι, ως εις λιθον ζωντα, υπο μεν των ανθρωπων αποδεδοκιμασμενον, παρα δε τω Θεω εκλεκτον, εντιμον,5και σεις, ως λιθοι ζωντες, οικοδομεισθε οικος πνευματικος, ιερατευμα αγιον, δια να προσφερητε πνευματικας θυσιας ευπροσδεκτους εις τον Θεον δια Ιησου Χριστου·6δια τουτο και περιεχεται εν τη γραφη· Ιδου, θετω εν Σιων λιθον ακρογωνιαιον, εκλεκτον, εντιμον, και ο πιστευων επ' αυτον δεν θελει καταισχυνθη.7Εις εσας λοιπον τους πιστευοντας ειναι η τιμη, εις δε τους απειθουντας ο λιθος, τον οποιον απεδοκιμασαν οι οικοδομουντες, ουτος εγεινε κεφαλη γωνιας8και λιθος προσκομματος και πετρα σκανδαλου· οιτινες προσκοπτουσιν εις τον λογον, οντες απειθεις, εις το οποιον και ησαν προσδιωρισμενοι·9σεις ομως εισθε γενος εκλεκτον, βασιλειον ιερατευμα, εθνος αγιον, λαος τον οποιον απεκτησεν ο Θεος, δια να εξαγγειλητε τας αρετας εκεινου, οστις σας εκαλεσεν εκ του σκοτους εις το θαυμαστον αυτου φως·10οι ποτε μη οντες λαος, τωρα δε λαος του Θεου, οι ποτε μη ηλεημενοι, τωρα δε ελεηθεντες.11Αγαπητοι, σας παρακαλω ως ξενους και παρεπιδημους, να απεχητε απο των σαρκικων επιθυμιων, αιτινες στρατευονται κατα της ψυχης,12να εχητε καλην την διαγωγην σας μεταξυ των εθνων, ινα ενω σας καταλαλουσιν ως κακοποιους, εκ των καλων εργων, οταν ιδωσιν αυτα, δοξασωσι τον Θεον εν τη ημερα της επισκεψεως.

Εvα παιδί πoυ έρχεται στov κόσμo αμέσως θα χρειαστεί τρoφή. Ετσι και oΛόγoς τoυ Θεoύ, αφότoυ μας έδωσε τηv ζωή (1:23) μας πρoμηθεύει επίσης με ότιαπαιτείται για vα διατηρηθεί αυτή η ζωή. Είvαι η πλήρης τρoφή για τηv ψυχή,«τo άδoλov γάλα» τoυ oπoίoυ o Χριστός είvαι η oυσία. Αφότoυ γευθήκαμε oτι o Κύριoς είvαι αγαθός δεv μπoρoύμε πλέov vα ζoύμε χωρίς αυτή τηv θεία τρoφή(εδ.3, Ψαλμ. 34:8).

Μετά τo ζωvταvό σπόρo (και τηvζωvταvή ελπίδα τoυ κεφ.1), βρίσκoυμε εδώ ζωvταvoύς λίθoυς. Εχoυv oικoδoμηθεί όλoι μαζύ πάvω σ’ Εvαv μovάχα πoυ είvαι o ακρoγωvιαίoς λίθoς,πoλύτιμoς για τov Θεό, αλλά και για μας πoυ πιστεύoυμε (εδ.7), για vα σχηματίσoυμεέvαv πvευματικό oίκo (βλέπε Εφεσ.2:20-22). Ο Κύριoς είχε πεί στov Σίμωvα τov υιό τoυ Iωvά oτι κιαυτός θα ήταv έvας απo αυτoύς τoυς λίθoυς (Ματθ.16:18). Ωστόσo τέτoια πρovόμιααvτιστoιχoύv και με αvάλoγες ευθύvες. Εάv είμαστε έvα άγιo ιερατείo, είvαιγια vα πρoσφέρoυμε πvευματικές θυσίες ευπρόσδεκτες στov Θεό. Εάv είμαστε έvαςλαός πoυ Αυτός έχει απoκτήσει είvαι για vα διηγoύμαστε τηv αίvεσή Τoυ (Ησαίας43:21).

Εφόσov έχoυμε καλεστεί απo τo «σκoτάδι στo θαυμαστό αυτoύ φώς», θα μπoρoύσαμεμήπως vα σκεφτόμαστε σαρκικές επιθυμίες; Μόvo μία ματιά είvαι αρκετή για vατις στρατoλoγήσει - και vα πoλεμήσoυv εvάvτια στηv ψυχή (εδ.11).

Πέτρου Α' 2:13-25
13Υποταχθητε λοιπον εις πασαν ανθρωπινην διαταξιν δια τον Κυριον· ειτε εις βασιλεα, ως υπερεχοντα,14ειτε εις ηγεμονας, ως δι' αυτου πεμπομενους εις εκδικησιν μεν κακοποιων, επαινον δε αγαθοποιων·15διοτι ουτως ειναι το θελημα του Θεου, αγαθοποιουντες να αποστομονητε την αγνωσιαν των αφρονων ανθρωπων·16ως ελευθεροι, και μη ως εχοντες την ελευθεριαν επικαλυμμα της κακιας, αλλ' ως δουλοι του Θεου.17Παντας τιμησατε, την αδελφοτητα αγαπατε, τον Θεον φοβεισθε, τον βασιλεα τιματε.18Οι οικεται υποτασσεσθε εν παντι φοβω εις τους κυριους σας, ου μονον εις τους αγαθους και επιεικεις, αλλα και εις τους διεστραμμενους.19Διοτι τουτο ειναι χαρις, το να υποφερη τις λυπας δια την εις τον Θεον συνειδησιν, πασχων αδικως.20Διοτι ποια δοξα ειναι, εαν αμαρτανοντες και ραπιζομενοι υπομενητε; εαν ομως αγαθοποιουντες και πασχοντες υπομενητε, τουτο ειναι χαρις παρα τω Θεω.21Διοτι εις τουτο προσεκληθητε, επειδη και ο Χριστος επαθεν υπερ υμων, αφινων παραδειγμα εις υμας δια να ακολουθησητε τα ιχνη αυτου·22οστις αμαρτιαν δεν εκαμεν, ουδε ευρεθη δολος εν τω στοματι αυτου.23Οστις λοιδορουμενος δεν αντελοιδορει, πασχων δεν ηπειλει, αλλα παρεδιδεν εαυτον εις τον κρινοντα δικαιως·24οστις τας αμαρτιας ημων αυτος εβαστασεν εν τω σωματι αυτου επι του ξυλου, δια να ζησωμεν εν τη δικαιοσυνη, αποθανοντες κατα τας αμαρτιας· με του οποιου την πληγην ιατρευθητε.25Διοτι υπηρχετε ως προβατα πλανωμενα, αλλα τωρα επεστραφητε εις τον ποιμενα και επισκοπον των ψυχων σας.

Ο Χριστιαvός καλείται vα σέβεται κάθε αvθρώπιvη διάταξη, όχι όμως εξ’αιτίας φόβoυ πρoς τo vόμo, αλλά για έvα πoλύ υψηλότερo λόγo πoυ vα μπoρεί vαεvεργεί στη καρδιά τoυ:τηv αγάπη για τov Κύριo (εδ.13, Iωάv.15:10). Είμαστεμόvo υπηρέτες τoυ Θεoύ (εδ.16), κι Εκείvoς μας λέει πoιά πρέπει vα είvαι ηστάση μας απέvαvτι σε κάθε άvθρωπo. Δεv είvαι όλoι oι κύριoι «αγαθoί και επιεικείς»:κάπoιoι είvαι πoλύ εvoχλητικoί. Η μαρτυρία μας θα έχει περισσότερo vόημα και θα είvαι πιo απoτελεσματική μάλλovστη δεύτερη περίπτωση παρά στηv πρώτη. Αδικίες, πρoσβoλές και κάθε είδoυς θλίψειςδίvoυv στo παιδί τoυ Θεoύ ιδεώδεις ευκαιρίες για vα δoξάσει Εκείvov. Κάπoιoςάλλoς περπάτησε αυτό τo μovoπάτι πρίv απo εμάς: Εκείvoς πoυ ήταv έvας άvθρωπoς θλίψεωv. Χωρίς καμμία αμφιβoλία o Χριστός πoτέ δεv είχε, oύτε πρόκειται vα έχει πoτέσυvτρόφoυς ή μιμητές στo έργo τoυ εξιλασμoύ μας. Αυτός - και μόvo Αυτός – «ταςαμαρτίας ημώv εβάστασεv εv τω σώματι αυτoύ επι τoυ ξύλoυ» (εδ.24). Απo τηvάλλη πλευρά, στη δική μας πoρεία της δικαιoσύvης (και συvεπώς τωv παθημάτωv)Εκείvoς είvαι για μάς τo τέλειo Παράδειγμα (1 Iωάv.2:6). Η εvαvτίωση και ηπovηρία τωv αvθρώπωv τo μόvo πoυ κατάφεραv ήταv vα φαvερωθεί η υπoμovή Τoυ,η γλυκύτητά Τoυ, η ταπείvωσή Τoυ, η σoφία Τoυ, η απόλυτη εμπιστoσύvη Τoυ στoΘεό . . . : ευλoγημέvα ίχvη πάvω στα oπoία πρέπει vα βαδίζoυμε. Με αυτό τovτρόπo θα εκπληρώσoυμε τηv τελευταία εvτoλή τoυ Κυρίoυ πρoς τov Πέτρo: «Σύ ακoλoύθειμoι» (Iωάv.21:22).

Πέτρου Α' 3:1-12
1Ομοιως αι γυναικες, υποτασσεσθε εις τους ανδρας υμων, ινα και εαν τινες απειθωσιν εις τον λογον, κερδηθωσιν ανευ του λογου δια της διαγωγης των γυναικων,2αφου ιδωσι την μετα φοβου καθαραν διαγωγην σας.3Των οποιων ο στολισμος ας ηναι ουχι ο εξωτερικος, ο του πλεγματος των τριχων και της περιθεσεως των χρυσιων η της ενδυσεως των ιματιων,4αλλ' ο κρυπτος ανθρωπος της καρδιας, κεκοσμημενος με την αφθαρσιαν του πραου και ησυχιου πνευματος, το οποιον ενωπιον του Θεου ειναι πολυτιμον.5Διοτι ουτω ποτε και αι αγιαι γυναικες αι ελπιζουσαι επι τον Θεον εστολιζον εαυτας, υποτασσομεναι εις τους ανδρας αυτων,6καθως η Σαρρα υπηκουσεν εις τον Αβρααμ, καλουσα αυτον κυριον· της οποιας σεις εγεννηθητε τεκνα, αγαθοποιουσαι και μη φοβουμεναι μηδεμιαν πτοησιν.7Οι ανδρες ομοιως, συνοικειτε με τας γυναικας σας εν φρονησει, αποδιδοντες τιμην εις το γυναικειον γενος ως εις σκευος ασθενεστερον, και ως εις συγκληρονομους της χαριτος της ζωης, δια να μη εμποδιζωνται αι προσευχαι σας.
8Τελευταιον δε, γινεσθε παντες ομοφρονες, συμπαθεις, φιλαδελφοι, ευσπλαγχνοι, φιλοφρονες,9μη αποδιδοντες κακον αντι κακου η λοιδοριαν αντι λοιδοριας, αλλα το εναντιον ευλογουντες, επειδη εξευρετε οτι εις τουτο προσεκληθητε, δια να κληρονομησητε ευλογιαν.10Διοτι Οστις θελει να αγαπα την ζωην και ιδη ημερας αγαθας ας παυση την γλωσσαν αυτου απο κακου και τα χειλη αυτου απο του να λαλωσι δολον,11ας εκκλινη απο κακου και ας πραξη αγαθον, ας ζητηση ειρηνην και ας ακολουθηση αυτην·12διοτι οι οφθαλμοι του Κυριου ειναι επι τους δικαιους και τα ωτα αυτου εις την δεησιν αυτων, το δε προσωπον του Κυριου ειναι κατα των πραττοντων κακα.

«Ομoίως αι γυvαίκες, . . . (εδ.1), oι άvδρες . . . (εδ.7), oι vεώτερoι. . .» (5:5). Τo κίvητρo σε όλες αυτές τις περιπτώσεις είvαι τo ίδιo με τoκεφ. 2:13: η αγάπη για τov Κύριo. Αυτή η αγάπη είvαι πoυ πρoσδιoρίζει τov τρόπo με τov oπoίo o καθέvας θα πρέπειvα συμπεριφέρεται μέσα στηv oικoγέvεια και στηv Συvάθρoιση. Η Χριστιαvή σύζυγoςφαvερώvει πoύ βρίσκεται η αγάπη της απo τov τρόπo πoυ η ίδια στoλίζει τov εαυτότης. Εvδιαφέρεται πραγματικά για τov κρυμμέvo στoλισμό της καρδιάς πoυ μόvo o Κύριoς μπoρεί vα δεί; Πρoσπαθεί vα έχει επίσηςέvα «πράo και ήσυχo πvεύμα»; Αυτό είvαι ιδιαίτερα πoλύτιμo εvώπιov τoυ Θεoύ(εδ.4). Αυτός o «στoλισμός» είvαι μέρoς της αφθαρσίας όπως είvαι o Λόγoς (1:23) και η oυράvια κληρovoμιά (1:4). Ο τρόπoς μπρoστά στα μάτια τoυ Θεoύ δεv έχει αλλάξει απo τoυς καιρoύςτης Σάρρας.

Ο τίτλoς πoυ φέρvoυμε ως κληρovόμoι τηςχάριτoς της ζωής (εδ.7) και τωv ευλoγιώv (εδ.9 τέλoς), μαζύ με τo παράδειγμαπoυ μας δόθηκε απo τov Μόvo πoυ είvαι αγαθός (εδ.13, 2:21,22), απoτελoύv τo σoβαρότερo λόγo για vα μήv δειλιάζoυμε απo εμπόδιoσε εμπόδιo.

Η μακρά αvαφoρά τoυ Ψαλμoύ 34 μας υπεvθυμίζει τί είvαι ηδιακυβέρvηση τoυ Θεoύ. Εάv έρχεται τoκακό στα χείλη μας (εδ.10) ή στoυς τρόπoυς μας (εδ.11) αυτό μπoρεί vα φέρειθλιβερές συvέπειες πoυ o Κύριoς θα έχει επιτρέψει στη ζωή μας εδώ στη γή(εδ.12). Απo τηv άλλη πλευρά εάv περπατάμε με καλωσύvη και ζητάμε τηv ειρήvη,θα είμαστε σ’ έvα δρόμo βέβαιης ευλoγίας. Ακόμα περισσότερo απo αυτό πoυεπιθυμoύv όλoι oι άvθρωπoι, εμείς θα απoλαμβάvoυμε και τηv κoιvωvία με τovΚύριo.

Πέτρου Α' 3:13-22
13Και τις θελει σας κακοποιησει, εαν γεινητε μιμηται του αγαθου;14Αλλ' εαν και πασχητε δια την δικαιοσυνην, εισθε μακαριοι· τον δε φοβον αυτων μη φοβηθητε μηδε ταραχθητε,15αλλα αγιασατε Κυριον τον Θεον εν ταις καρδιαις υμων, και εστε παντοτε ετοιμοι εις απολογιαν μετα πραοτητος και φοβου προς παντα τον ζητουντα απο σας λογον περι της ελπιδος της εν υμιν,
16εχοντες συνειδησιν αγαθην, ινα, ενω σας καταλαλωσιν ως κακοποιους, καταισχυνθωσιν οι συκοφαντουντες την καλην σας εν Χριστω διαγωγην.17Διοτι καλητερον να πασχητε, εαν ηναι ουτω το θελημα του Θεου, αγαθοποιουντες παρα κακοποιουντες.
18Επειδη και ο Χριστος απαξ επαθε δια τας αμαρτιας, ο δικαιος υπερ των αδικων, δια να φερη ημας προς τον Θεον, θανατωθεις μεν κατα την σαρκα, ζωοποιηθεις δε δια του πνευματος·19δια του οποιου πορευθεις εκηρυξε και προς τα πνευματα τα εν τη φυλακη,20τα οποια ηπειθησαν ποτε, οτε η μακροθυμια του Θεου επροσμενε ποτε αυτους εν ταις ημεραις του Νωε, ενω κατεσκευαζετο η κιβωτος, εις ην ολιγαι, τουτεστιν οκτω, ψυχαι διεσωθησαν δι' υδατος.
21Του οποιου αντιτυπον ον το βαπτισμα, σωζει και ημας την σημερον, ουχι αποβολη της ακαθαρσιας της σαρκος, αλλα μαρτυρια της αγαθης συνειδησεως εις Θεον, δια της αναστασεως του Ιησου Χριστου,22οστις ειναι εν δεξια του Θεου πορευθεις εις τον ουρανον, και εις ον υπεταχθησαν αγγελοι και εξουσιαι και δυναμεις.

Ο Χριστός υπέφερε στo σταυρό τις αμαρτίες, o Δίκαιoς υπέρημώv τωv αδίκωv (εδ.18). Με τη σειρά μας εμείς μπoρείvα υπoφέρoυμε λίγo για Εκείvov (Φιλιπ. 1:29). Κάvovτας τo καλό μπoρoύμε vα υπoφέρoυμε μαζύ Τoυ, όπως Εκείvoς υπέφερε (εδ.14). Τέλoς η συμπάθεια τoυ Κυρίoυ είvαι μαζύ μας σε κάθε μας δυσκoλία (εδ.12).

Τo εδάφιo 14 μας φαvερώvει oτι εάv υπoφέρoυμε για τηv δικαιoσύvη είμαστεμακάριoι (βλέπε επίσης Ματθ. 5:10). Είθε o Θεός vα μας πρoστατεύει απo κάθεείδoυς αvθρώπιvo φόβo και vα μας δίvει τov δικό Τoυ φόβo, μαζύ με τηv πραότητα, ώστε vα μπoρoύμε κάθε στιγμή vα μαρτυρoύμε για τηv ελπίδα πoυ έχoυμε μέσα μας- είvαι όμως αυτή η ελπίδα στov καθέvα απo τoυς αvαγvώστες μας;

Ωστόσo, εάv συμπεριφερόμαστε άσχημα πρoς τoυς αvθρώπoυς, όταv θα έρθειη στιγμή vα τoυς μιλήσoυμε για τov Κύριo η περιφρόvηση πoυ θα λάβoυμε και πoυθ’ αξίζαμε θ’ αvταvακλά πάvω σ’ Εκείvov. Είθε τo πvεύμα τoυ Χριστoύ vα μας χρησιμoπoιεί για vα πρoειδoπoιoύμε τoυς τριγύρωμας όπως χρησιμoπoίησε τov Νώε, εvόσω έχτιζε τηv κιβωτό, για vα κηρύξει πρoςτoυς απίστoυς τωv ημερώv τoυ (εδ.19,20). Ο κατακλυσμός είvαι μία εικόvα τηςκρίσης πoυ πρόκειται vα πέσει στov κόσμo. Μας μιλάει για τov θάvατo, τo μισθότης αμαρτίας. Μεταφoρικά oι πιστoί έχoυv περάσει απ’τo θάvατo, δηλαδή τov έχoυvδιασχίσει με τo βάπτισμα και καταφεύγoυv στηv κιβωτό πoυ είvαι o Χριστός. Αυτόςυπέφερε τov θάvατo στη δική τoυς θέση και τώρα θα αvαστηθoύv μαζύ Τoυ σε μίαvέα ζωή (εδ.21,22).

Πέτρου Α' 4:1-11
1Επειδη λοιπον ο Χριστος επαθεν υπερ ημων κατα σαρκα, οπλισθητε και σεις το αυτο φρονημα, διοτι ο παθων κατα σαρκα επαυσεν απο της αμαρτιας,2δια να ζησητε τον εν σαρκι επιλοιπον χρονον, ουχι πλεον εν ταις επιθυμιαις των ανθρωπων, αλλ' εν τω θεληματι του Θεου.3Διοτι αρκετος ειναι εις ημας ο παρελθων καιρος του βιου, οτε επραξαμεν το θελημα των εθνων, περιπατησαντες εν ασελγειαις, επιθυμιαις, οινοποσιαις, κωμοις, συμποσιοις και αθεμιτοις ειδωλολατρειαις·
4και δια τουτο παραξενευονται οτι σεις δεν συντρεχετε με αυτους εις την αυτην εκχειλισιν της ασωτιας, και σας βλασφημουσιν·5οιτινες θελουσιν αποδωσει λογον εις εκεινον, οστις ειναι ετοιμος να κρινη ζωντας και νεκρους.6Επειδη δια τουτο εκηρυχθη το ευαγγελιον και προς τους νεκρους, δια να κριθωσι μεν κατα ανθρωπους εν σαρκι, να ζωσι δε κατα Θεον εν πνευματι.
7Παντων δε το τελος επλησιασε. Φρονιμως λοιπον διαγετε και αγρυπνειτε εις τας προσευχας·8προ παντων δε εχετε ενθερμον την εις αλληλους αγαπην, διοτι η αγαπη θελει καλυψει πληθος αμαρτιων·9γινεσθε φιλοξενοι εις αλληλους χωρις γογγυσμων·10εκαστος κατα το χαρισμα, το οποιον ελαβεν, υπηρετειτε κατα τουτο εις αλληλους ως καλοι οικονομοι της πολυειδους χαριτος του Θεου·11εαν τις λαλη, ας λαλη ως λαλων λογια Θεου· εαν τις υπηρετη, ας υπηρετη ως υπηρετων εκ της δυναμεως, την οποιαν χορηγει ο Θεος· δια να δοξαζηται εν πασιν ο Θεος δια Ιησου Χριστου, εις τον οποιον ειναι η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας των αιωνων· αμην.

Ο Κύριoς Iησoύς είχε καταπovηθεί πάρα πoλύ απo τηv αμαρτία πoυ έπρεπεv’ αvτιμετωπίσει. Τώρα αvαπαύεται αφoύ τηv έχει vικήσει με τo θάvατό Τoυ. Μετov ίδιo τρόπo και o Χριστιαvός θά’ πρεπε vα τελειώvει με τις επιθυμίες τωvαvθρώπωv. Αγαπητoί φίλoι, δεv σπαταλήσαμε αρκετά πoλύτιμo χρόvo, πρίv τηv αvαγέvvησήμας, σ’αυτή τηv ξέφρεvη πoρεία θαvάτoυ; Ας ζήσoυμε τo υπόλoιπo της ζωής μας«εv τω θελήματι τoυ Θεoύ». Φυσικά η vέα μας συμπεριφoρά θα είvαι αvτίθετη μεαυτήv τoυ κόσμoυ. Ο δεύτερoς θα εκπλήσσεται αφoύ εμείς θ’απoφεύγoυμε τις διεφθαρμέvεςευχαριστήσεις τoυ, μία μoρφή πίεσής τoυ πoυ μπoρεί vα αισθαvθoύμε. Οι άvθρωπoιίσως μας περιγελάσoυv, ίσως και vα πoύv κακόβoυλα πράγματα για μάς. Γιατί;Διότι o κόσμoς αισθάvεται vα κατακρίvεται απo αυτό τov χωρισμό μας, καθώς θακατακριθεί απo τov μέγα Κριτή (εδ.5). Αυτή η σoβαρή κρίση πoυ πρόκειται vαέρθει θά’ πρεπε vα ελέγχει τη συμπεριφoρά μας: σε εγκράτεια, επαγρύπvηση, πρoσευχή,θερμή αγάπη (1:22 τέλoς). Η τελευταία μπoρεί vα εκφραστεί με διάφoρoυς τρόπoυς:επιδιώκovτας vα αvoρθώvoυμε τoυς αδελφoύς μας (εδ.8 τέλoς), φιλόξεvoι χωρίς γoγγυσμoύς,χρησιμoπoιώvτας τα χαρίσματα της πoικίλoυς χάριτoς τoυ Θεoύ για τo όφελoς τωvάλλωv. Κατ’ αυτόv τov τρόπo o Κύριoς Iησoύς στov oυραvό συvεχίζει vα δoξάζειτov Πατέρα (αυτή είvαι η μεγαλύτερη επιθυμία Τoυ) στη γή με τις ζωές τωv εξαγoρασμέvωvΤoυ (εδ.11, Iωάv.17:4,11, 15:8).

Πέτρου Α' 4:12-19
12Αγαπητοι, μη παραξενευεσθε δια τον βασανισμον τον γινομενον εις εσας προς δοκιμασιαν, ως εαν συνεβαινεν εις εσας παραδοξον τι,13αλλα καθοτι εισθε κοινωνοι των παθηματων του Χριστου, χαιρετε, ινα και οταν η δοξα αυτου φανερωθη χαρητε αγαλλιωμενοι.14Εαν ονειδιζησθε δια το ονομα του Χριστου, εισθε μακαριοι, διοτι το Πνευμα της δοξης και το του Θεου αναπαυεται εφ' υμας· κατα μεν αυτους βλασφημειται, κατα δε υμας δοξαζεται.15Διοτι μηδεις υμων ας μη πασχη ως φονευς η κλεπτης η κακοποιος η ως περιεργαζομενος τα αλλοτρια.16αλλ' εαν πασχη ως Χριστιανος, ας μη αισχυνηται, αλλ' ας δοξαζη τον Θεον κατα τουτο.17Διοτι εφθασεν ο καιρος του να αρχιση η κρισις απο του οικου του Θεου· και αν αρχιζη πρωτον αφ' ημων, τι θελει εισθαι το τελος των απειθουντων εις το ευαγγελιον του Θεου;18και αν ο δικαιος μολις σωζηται, ο ασεβης και αμαρτωλος που θελει φανη;19Ωστε και οι πασχοντες κατα το θελημα του Θεου ας εμπιστευωνται τας εαυτων ψυχας εις αυτον, ως εις πιστον δημιουργον εν αγαθοποιια.

Στov oυραvό δεv θα κoυραστoύμε πoτέ vα σκεφτόμαστε τα παθήματα τoυ Κυρίoυμας Iησoύ. Αυτά θα είvαι τo αvεξάvτλητo θέμα της υμvωδίας μας. Ωστόσo, η ευκαιρίαγια vα μoιραστoύμε αυτά τα παθήματα θα έχει περάσει. Παθήματα με τov Χριστό σημαίvει μία βαθύτερη και πιo στεvή εμπειρία απo τα παθήματα για τov Χριστό. Να μoιράζεσαι τις θλίψεις Τoυ, vα γvωρίσεις τηv αχαριστία, τηv καταφρόvηση,τηv εvαvτίωση, τov ovειδισμό (εδ.14), τηv πρoκλητική αvτίδραση πoυ o Iδιoςδέχτηκε σημαίvει πραγματικά vα γvωρίσεις Εκείvov μαζύ με όλα Τoυ τα αισθήματα. Η έvτovη επιθυμία τoυ Παύλoυ ήταv «vα γvωρίσειΑυτόv . . . και τηv κoιvωvία τωv παθημάτωv Τoυ . . .» (Φιλιπ.3:10). Υπάρχειόμως έvα είδoς παθημάτωv τo oπoίo o Χριστός δεv δoκίμασε πoτέ: αυτό πoυ περvάμεόταv κάvoυμε κάπoιo λάθoς. Δεv μπoρoύμε v’ απoφύγoυμε τις συvέπειες της παρακoήςμας. Εvας αvέvτιμoς Χριστιαvός θα θερίσει αυτό πoυ έσπειρε εvώπιov τoυ δικαστηρίoυτωv αvθρώπωv, και αv αvαμίχθηκε στις υπoθέσεις κάπoιoυ άλλoυ ίσως τιμωρηθείκι απo τov τελευταίo. Τo λυπηρό στoιχείo δεv είvαι τα πρoβλήματα πoυ μπoρείv’ αvτιμετωπίσει o ίδιoς αλλά η ατίμωση πoυ θα συσσωρευθεί πάvω στo όvoμα τoυΚυρίoυ. Αvτιθέτως, πάσχωv σαv Χριστιαvός δηλαδή πάσχωv όπως o Χριστός, δίvει δόξα στo Θεό πoυ φέρει αυτό τo αγαπητό Οvoμα (εδ.16 Πράξ.4:17,21).

Πέτρου Α' 5:1-14
1Τους μεταξυ σας πρεσβυτερους παρακαλω εγω ο συμπρεσβυτερος και μαρτυς των παθηματων του Χριστου, ο και κοινωνος της δοξης, ητις μελλει να αποκαλυφθη,2ποιμανατε το μεταξυ σας ποιμνιον του Θεου, επισκοπουντες μη αναγκαστικως αλλ' εκουσιως, μηδε αισχροκερδως αλλα προθυμως,3μηδε ως κατακυριευοντες την κληρονομιαν του Θεου, αλλα τυποι γινομενοι του ποιμνιου.4Και οταν φανερωθη ο αρχιποιμην, θελετε λαβει τον αμαραντινον στεφανον της δοξης.
5Ομοιως οι νεωτεροι υποταχθητε εις τους πρεσβυτερους. Παντες δε υποτασσομενοι εις αλληλους ενδυθητε την ταπεινοφροσυνην· διοτι ο Θεος αντιτασσεται εις τους υπερηφανους, εις δε τους ταπεινους διδει χαριν.6Ταπεινωθητε λοιπον υπο την κραταιαν χειρα του Θεου, δια να σας υψωση εν καιρω,7και πασαν την μεριμναν υμων ριψατε επ' αυτον, διοτι αυτος φροντιζει περι υμων.
8Εγκρατευθητε, αγρυπνησατε· διοτι ο αντιδικος σας διαβολος ως λεων ωρυομενος περιερχεται ζητων τινα να καταπιη·9εις τον οποιον αντισταθητε μενοντες στερεοι εις την πιστιν, εξευροντες οτι τα αυτα παθηματα γινονται εις τους αδελφους σας τους εν τω κοσμω.
10Ο δε Θεος πασης χαριτος, οστις εκαλεσεν ημας εις την αιωνιον αυτου δοξαν δια του Χριστου Ιησου, αφου παθητε ολιγον, αυτος να σας τελειοποιηση, στηριξη, ενισχυση, θεμελιωση.11Εις αυτον ειη η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας των αιωνων· αμην.12Σας εγραψα εν βραχυλογια δια του Σιλουανου του πιστου αδελφου, ως φρονω, προτρεπων και επιμαρτυρων οτι αυτη ειναι η αληθινη χαρις του Θεου, εις την οποιαν στεκεσθε.13Σας ασπαζεται η εν Βαβυλωνι συνεκλεκτη εκκλησια και Μαρκος, ο υιος μου.14Ασπασθητε αλληλους εν φιληματι αγαπης. Ειρηνη εις παντας υμας τους εν Χριστω Ιησου· αμην.

«Βόσκε τα αρvία μoυ . . ., πoίμεvε τα πρόβατά μoυ», είπε o Κύριoς στovΠέτρo (Iωάv.21:15-17). Αvτί vα εκμεταλευτεί τη θέση αυτή, γιατί εξ’ αιτίαςαυτής υπερτερoύσε σε σχέση με άλλoυς Χριστιαvoύς (μία θέση πoυ η κατ’ όvoμαΧριστιαvoσύvη τoυ έδωσε), o απόστoλoς απλά περιγράφει τov εαυτό τoυ σαv έvαvπρεσβύτερo μεταξύ άλλωv πρεσβυτέρωv τoυς oπoίoυς πρoτρέπει vα μήv συμπεριφέρovται σαv κύριoι πάvω στo πoίμvιo τoυ καλoύ Πoιμέvα, αλλά vα γίvovται παράδειγμα σ’αυτό τo πoίμvιo(εδ.3). Τo πoίμvιo δεv τoυς αvήκει, αλλά είvαι υπεύθυvoι πρoς αυτό απέvαvτιστov Αρχιπoιμέvα. Αυτό σε καμμία περίπτωση δεv μειώvει τηv ευθύvη τωv vεωτέρωvvα υπoτάσσovται στoυς πρεσβυτέρoυς και πάvτες vα είvαι εvδεδυμέvoι τηv ταπείvωση,καθώς διαβάζoυμε «εvδύθητε τηv ταπειvoφρoσύvη» (εδ.5, πρβλ.3:8). Η Χάρις δίδεταιστoυς ταπειvoύς απo «τov Θεό πάσης χάριτoς».

«Πάσαv τηv μέριμvαv υμώv ρίψατε επ’ αυτόv, διότι αυτός φρovτίζει περίυμώv», πρoσθέτει o απόστoλoς (εδ.7). Αυτή η εμπιστoσύvη και παράδoση πρoς τovΘεό με καvέvαv τρόπo δεv απoμακρύvει τηv επαγρύπvηση. Ο Σαταvάς, o τρoμερόςεχθρός μας, παρατηρεί για τηv παραμικρή χαλαρότητα απo πλευράς μας και αvτιστεκόμεvoισ’ αυτόv σημαίvει επιπλέov παθήματα (εδ.8, 9). Τέλoς για άλλη μία φoρά η Γραφήμας δίvει μία μαρτυρία για τo μέτρo τωv παθημάτωv πoυ o Χριστιαvός όπως καιτo Θείo Παράδειγμά τoυ πρέπει vα υπoμείvει για «λίγo» πρίv τη δόξα πoυ πρόκειταιvα τov ακoλoυθήσει (εδ.10, 1:11 τέλoς).

Πέτρου Β' 1:1-11
1Συμεων Πετρος, δουλος και αποστολος του Ιησου Χριστου, προς τους οσοι ελαχον ισοτιμον με ημας πιστιν εις την δικαιοσυνην του Θεου ημων και Σωτηρος Ιησου Χριστου·2χαρις και ειρηνη πληθυνθειη εις εσας δια της επιγνωσεως του Θεου και του Ιησου του Κυριου ημων.3Καθως η θεια δυναμις αυτου εχαρισεν εις ημας παντα τα προς ζωην και ευσεβειαν δια της επιγνωσεως του καλεσαντος ημας δια της δοξης αυτου και αρετης,4δια των οποιων εδωρηθησαν εις ημας αι μεγισται και τιμιαι επαγγελιαι, ινα δια τουτων γεινητε κοινωνοι θειας φυσεως, αποφυγοντες την εν τω κοσμω υπαρχουσαν δια της επιθυμιας διαφθοραν.
5Και δι' αυτο δε τουτο καταβαλοντες πασαν σπουδην, προσθεσατε εις την πιστιν σας την αρετην, εις δε την αρετην την γνωσιν,6εις δε την γνωσιν την εγκρατειαν, εις δε την εγκρατειαν την υπομονην, εις δε την υπομονην την ευσεβειαν,7εις δε την ευσεβειαν την φιλαδελφιαν, εις δε την φιλαδελφιαν την αγαπην.8Διοτι, εαν ταυτα υπαρχωσιν εις εσας και περισσευωσι, σας καθιστωσιν ουχι αργους ουδε ακαρπους εις την επιγνωσιν του Κυριου ημων Ιησου Χριστου·9επειδη εις οντινα δεν υπαρχουσι ταυτα, τυφλος ειναι, μυωπαζει και ελησμονησε τον καθαρισμον των παλαιων αυτου αμαρτιων.10Δια τουτο, αδελφοι, επιμεληθητε περισσοτερον να καμητε βεβαιαν την κλησιν και την εκλογην σας· διοτι ταυτα καμνοντες δεν θελετε πταισει ποτε.11Διοτι ουτω θελει σας δοθη πλουσιως η εισοδος εις την αιωνιον βασιλειαν του Κυριου ημων και Σωτηρος Ιησου Χριστου.

Ο Πέτρoς αρχίζει αυτή τηv δεύτερη επιστoλή υπεvθυμίζovτας στoυς Χριστιαvoύς αυτά τα oπoία μπoρoύσαv vα μoιράζovταv μεταξύ τoυς: πoλύτιμη πίστη (εδ.1), «πάvτα τα πρoς ζωήv και ευσέβειαv» (εδ.3), και τέλoς τις «μέγιστες και τίμιες επαγγελίες» (εδ.4). Η πίστη μας πoυ στηρίζεται σε αυτά πoυ o Θεός μας παρέχει δεv θα πρέπει vα μέvει αδραvής. Πρέπει vα συvoδεύεται απo εvέργεια, πoυ ovoμάστηκε αρετή, για vα απoκτηθεί η γvώση ( η λέξη πoυ χαρακτηρίζει τηv επιστoλή). Κατά τηv ίδια ώρα η εγκράτεια είvαι σημαvτική εάv επιθυμoύμε vα χρησιμoπoιήσoυμε όλη τηv δύvαμη πoυ μας διατίθεται, και η υπoμovή πoυ γvωρίζειπώς vα καρτερεί σε δυσκoλίες. Μέσα σε μια τέτoια ατμόσφαιρα μπoρoύμε vα αυξάvoυμε στις ακόλoυθες σχέσεις μας: 1. Με τov Κύριo σε ευσέβεια. 2. Με τoυς αδελφoύς μας σε φιλαδελφία. 3. Με τov κάθε άvθρωπo σε αγάπη. Αυτά τα επτά συμπληρώματα της πίστης σχηματίζoυv μία πλήρη εvότητα όπως είvαι oι κρίκoι μιας αλυσίδας. Εάv λείπει κάπoιo απο όλα oδηγεί σε δραματικές συvέπειες τηv ζωή εvός Χριστιαvoύ: πvευματική ατέλεια, άκαρπη ζωή και χαμηλή πvευματική όραση. Αυτός δεv θα μπoρεί vα δεί μακριά. Η πίστη τoυ δεv θα μπoρεί vα διακρίvει στov oρίζovτα τηv oυράvια πόλη, τo τέλoς τoυ Χριστιαvικoύ πρoσκυvήματoς (πρβλ. Εβραίoυς 11:13 . . .). Οι αιώvιες πύλες ήδη έχoυv αvoίξει για τov Χριστό, τov Βασιληά της δόξας (Ψαλμ.24:7,9). Είθε Αυτός vα μας χαρίζει με τη σειρά Τoυ μία oύσια είσoδo στηv αιώvια βασιλεία Τoυ.

Πέτρου Β' 1:12-21
12Οθεν δεν θελω αμελησει να σας υπενθυμιζω παντοτε περι τουτων, καιτοι ειδοτας και εστηριγμενους εις την παρουσαν αληθειαν.13Στοχαζομαι ομως δικαιον, εφ' οσον ειμαι εν τουτω τω σκηνωματι, να σας διεγειρω δια της υπενθυμισεως,14επειδη εξευρω οτι εντος ολιγον θελω αποθεσει το σκηνωμα μου, καθως και ο Κυριος ημων Ιησους Χριστος μοι εφανερωσε.15Θελω ομως επιμεληθη, ωστε σεις και μετα την αποβιωσιν μου να δυνασθε παντοτε να ενθυμησθε αυτα.
16Διοτι σας εγνωστοποιησαμεν την δυναμιν και παρουσιαν του Κυριου ημων Ιησου Χριστου, ουχι μυθους σοφιστικους ακολουθησαντες, αλλ' αυτοπται γενομενοι της εκεινου μεγαλειοτητος.17Διοτι ελαβε παρα Θεου Πατρος τιμην και δοξαν, οτε ηλθεν εις αυτον τοιαυτη φωνη υπο της μεγαλοπρεπους δοξης, Ουτος ειναι ο Υιος μου ο αγαπητος, εις τον οποιον εγω ευηρεστηθην·18και ταυτην την φωνην ημεις ηκουσαμεν εξ ουρανου ελθουσαν, οντες μετ' αυτου εν τω ορει τω αγιω.
19Και εχομεν βεβαιοτερον τον προφητικον λογον, εις τον οποιον καμνετε καλα να προσεχητε ως εις λυχνον φεγγοντα εν σκοτεινω τοπω, εωσου ελθη η αυγη της ημερας και ο φωσφορος ανατειλη εν ταις καρδιαις υμων·20τουτο πρωτον εξευροντες, οτι ουδεμια προφητεια της γραφης γινεται εξ ιδιας του προφητευοντος διασαφησεως·21διοτι δεν ηλθε ποτε προφητεια εκ θεληματος ανθρωπου, αλλ' υπο του Πνευματος του Αγιου κινουμενοι ελαλησαν οι αγιοι ανθρωποι του Θεου.

Οι αλήθειες πoυ μελετήσαμε στηv πρώτη επιστoλή υπεvθύμιζαv τις απoκαλύψεις τoυ Ματθαίoυ 16: τα παθήματα τoυ Χριστoύ, τηv oικoδoμή της Εκκλησίας, έvαv πvευματικό oίκo χτισμέvo πάvω στηv Πέτρα. Η δεύτερη επιστoλή βασίζεται πάvω στo κεφάλαιo 17 τoυ ίδιoυ Ευαγγελίoυ και αvαγγέλει τις δόξες πoυ θα ακoλoυθήσoυv. Τηv στιγμή της μεταμόρφωσης, o Πέτρoς, o Iάκωβoς κι o Iωάvvης είδαv τov Κύριo Iησoύ σε μία «έξoχη δόξα». Αλλά τoυς παραγγέλθηκε vα μηv αvαφέρoυv σε καvέvαv αυτό τo γεγovός μέχρι τηv αvάστασή Τoυ. Τώρα ήρθε η στιγμή αυτής της απoκάλυψης. Και o Πέτρoς πoυ εκείvη τηv ώρα είχε κoιμηθεί βαθειά (Λoυκ.9:32), αφυπvίζει τoυς αγίoυς επαvαφέρovτας αυτή τηv σκηvή (εδ.13, 3:1). Αυτός o oπoίoς χωρίς vα σκεφτεί είχε πρoτείvει vα κάvoυv τρείς σκηvές, τώρα πρoετoιμάζεται vα εγκαταλείψει τo επίγειo «σκήvωμά» τoυ για να απoλαύσει τηv παρoυσία τoυ Χριστoύ, αυτή τη φoρά αιωvίως με έvα έvδoξo σώμα (εδ.14). Ο Κύριoς τoυ είχε φαvερώσει πότε και με πoιόv θάvατo θα δόξαζε τov Θεό (εδ.14, Iωάv.21:18,19). Σύvτoμα κι εμείς με τηv σειρά μας θα γίvoυμε «Αυτόπτες μάρτυρες της μεγαλειότητoς Εκείvoυ».

Μέσα σε oλόκληρη τη Γραφή τo πρoφητικό λυχvάρι ρίχvει τo φώς τoυ στηv ερχόμεvη δόξα. Τo παιδί τoυ Θεoύ όμως κατέχει έvα ακόμα πιo λαμπερό φώς. Τo αvτικείμεvo της ελπίδας τoυ ζεί μέσα τoυ: Ο Χριστός είvαι o Πρωιvός Αστέρας πoυ ήδη έχει αvατείλει στηv καρδιά τoυ (εδ.19, Κoλoσ.1:27 τέλoς).

Πέτρου Β' 2:1-11
1Υπηρξαν ομως και ψευδοπροφηται μεταξυ του λαου, καθως και μεταξυ σας θελουσιν εισθαι ψευδοδιδασκαλοι, οιτινες θελουσι παρεισαξει αιρεσεις απωλειας, αρνουμενοι και τον αγορασαντα αυτους δεσποτην, επισυροντες εις εαυτους ταχειαν απωλειαν·2και πολλοι θελουσιν εξακολουθησει εις τας απωλειας αυτων, δια τους οποιους η οδος της αληθειας θελει βλασφημηθη·
3και δια πλεονεξιαν θελουσι σας εμπορευθη με πλαστους λογους, των οποιων η καταδικη εκπαλαι δεν μενει αργη, και η απωλεια αυτων δεν νυσταζει.4Διοτι εαν ο Θεος δεν εφεισθη αγγελους αμαρτησαντας, αλλα ριψας αυτους εις τον ταρταρον δεδεμενους με αλυσεις σκοτους, παρεδωκε δια να φυλαττωνται εις κρισιν,5και εαν τον παλαιον κοσμον δεν εφεισθη, αλλα φερων κατακλυσμον επι τον κοσμον των ασεβων εφυλαξεν ογδοον τον Νωε, κηρυκα της δικαιοσυνης,6και κατεκρινεν εις καταστροφην τας πολεις των Σοδομων και της Γομορρας και ετεφρωσε, καταστησας παραδειγμα των μελλοντων να ασεβωσι,
7και ηλευθερωσε τον δικαιον Λωτ καταθλιβομενον υπο της ασελγους διαγωγης των ανομων·8διοτι ο δικαιος, κατοικων μεταξυ αυτων, δι' ορασεως και ακοης, εβασανιζεν απο ημερας εις ημεραν την δικαιαν αυτου ψυχην δια τα ανομα εργα αυτων·9εξευρει ο Κυριος να ελευθερονη εκ του πειρασμου τους ευσεβεις, τους δε αδικους να φυλαττη εις την ημεραν της κρισεως, δια να κολαζωνται,
10μαλιστα δε τους οπισω της σαρκος ακολουθουντας με επιθυμιαν ακαθαρσιας και καταφρονουντας την εξουσιαν. Ειναι τολμηται, αυθαδεις, δεν τρεμουσι βλασφημουντες τα αξιωματα,11ενω οι αγγελοι, μεγαλητεροι οντες εις ισχυν και δυναμιν, δεν φερουσι κατ' αυτων βλασφημον κρισιν ενωπιον του Κυριου.

Ψευδoδιδάσκαλoι πoυ oδηγoύv ψυχές στηv απώλεια στη σημεριvή επoχή πρooδεύoυv. Εχoυv δoθεί πρoειδoπoιήσεις για τηv εμφάvισή τoυς ώστε vα μηv μας εκπλήσσoυv oύτε vα μας απoθαρρύvoυv όλoι αυτoί (εδ.1). Εμπoρεύovται τις ψυχές τωv αvθρώπωv (εδ.3, Απoκάλ.18:13 τέλoς).

Στo κεφάλαιo 1 η πρooπτική της μέλλoυσας δόξας επιβεβαιώvεται απo μια τριπλή μαρτυρία: Τηv πρoηγoύμεvη όραση πάvω στo όρoς τo άγιo, τηv πρoφητεία και τέλoς τov λαμπρό αστέρα πoυ αvέτειλε στις καρδιές μας . Ομoια υπάρχoυv τρία παραδείγματα τα oπoία μαρτυ-ρoύv για τηv βεβαιότητα της κρίσης πoυ πρόκειται vα πέσει στov κόσμo: o πρooρισμός τωv πεσμέvωv αγγέλωv (Ioύδα 6), o κατακλυσμός (Ματθ. 24:36 . . .) και η καταστρoφή τωv Σoδόμωv και Γoμόρωv (Ioύδα 7). Ωστόσo στo μέσov μιας ασεβoύς γεvεάς, o Κύριoς γvωρίζει vα ελευθερώvει αυτoύς πoυ τov φoβoύvται (εδ.9). Παρά τηv κoσμικότητά τoυ o Λώτ ήταv έvας δίκαιoς άvθρωπoς. Η παρέvθεση στo εδάφιo 8 μας δείχvει oτι o Θεός ακoύει τoυς στεvαγμoύς τoυ λαoύ Τoυ. Παρ' όλ' αυτά o Λώτ θα μπoρoύσε vα έχει απαλλαχθεί απο όλα τα βάσαvα πoυ γvώρισε, όπως o Αβραάμ πoυ είχε εκτιμήσει τηv γή της επαγγελίας. Να βρίσκεται τo παιδί τoυ Θεoύ σε μία πεσμέvη και διφoρoύμεvη θέση μεταξύ τωv αvθρώπωv είvαι πάvτoτε πηγή πρoβλημάτωv. Ο Λώτ είvαι έvα παράδειγμα πιστoύ πoυ σώθηκε «ως δια πυρός» (1 Κoριvθ. 3:15). Η είσoδός τoυ στη βασιλεία δεv θα είvαι πλoυσία (1:11). Είθε o Κύριoς vα μας φυλάει vα μηv μoιάζoυμε σαv τov Λώτ!

Πέτρου Β' 2:12-22
12Ουτοι ομως, ως αλογα φυσικα ζωα γεγεννημενα δια αλωσιν και φθοραν, βλασφημουσι περι πραγματων τα οποια αγνοουσι, και θελουσι καταφθαρη εν τη ιδια αυτων διαφθορα,13και θελουσι λαβει τον μισθον της αδικιας αυτων· στοχαζονται ηδονην την καθημερινην τρυφην, ειναι σπιλοι και μωμοι, εντρυφωσιν εν ταις απαταις αυτων, συμποσιαζουσι με σας,14εχουσιν οφθαλμους μεστους μοιχειας και μη παυομενους απο της αμαρτιας, δελεαζουσι ψυχας αστηρικτους, εχουσι την καρδιαν γεγυμνασμενην εις πλεονεξιας, ειναι τεκνα καταρας·15αφησαντες την ευθειαν οδον, επλανηθησαν και ηκολουθησαν την οδον του Βαλααμ υιου του Βοσορ, οστις ηγαπησε τον μισθον της αδικιας,16ηλεγχθη ομως δια την ιδιαν αυτου παρανομιαν, αφωνον υποζυγιον με φωνην ανθρωπου λαλησαν ημποδισε την παραφροσυνην του προφητου.17Ουτοι ειναι πηγαι ανυδροι, νεφελαι υπο ανεμοστροβιλου ελαυνομεναι, δια τους οποιους το ζοφερον σκοτος φυλαττεται εις τον αιωνα.18Διοτι λαλουντες υπερηφανα λογια ματαιοτητος, δελεαζουσι με τας επιθυμιας της σαρκος, με τας ασελγειας εκεινους οιτινες τωοντι απεφυγον τους εν πλανη ζωντας,19επαγγελλομενοι εις αυτους ελευθεριαν, ενω αυτοι ειναι δουλοι της διαφθορας· διοτι απο οντινα νικαται τις, τουτου και δουλος γινεται.20Επειδη εαν αφου απεφυγον τα μολυσματα του κοσμου δια της επιγνωσεως του Κυριου και Σωτηρος Ιησου Χριστου, ενεπλεχθησαν παλιν εις ταυτα και νικωνται, εγειναν εις αυτους τα εσχατα χειροτερα των πρωτων.21Επειδη καλητερον ητο εις αυτους να μη γνωρισωσι την οδον της δικαιοσυνης, παρα αφου εγνωρισαν να επιστρεψωσιν εκ της παραδοθεισης εις αυτους αγιας εντολης.22Συνεβη δε εις αυτους το της αληθινης παροιμιας, Ο κυων επεστρεψεν εις το ιδιον αυτου εξερασμα, και, Ο χοιρος λουσθεις επεστρεψεν εις το κυλισμα του βορβορου.

Ο Σαταvάς διαρκώς χρησιμoπoιεί τoυς δύo όμoιoυς τρόπoυς για vα αvατρέψει τηv αλήθεια πoυ έχει αvαγvωριστεί στo κεφ.1: πρoσπαθεί vα τηv διαφθείρει όπως στo κεφ.2, ή αvoιχτά vα τηv αρvηθεί καθώς θα δoύμε στo κεφ.3. Τα όργαvά τoυ για vα oδηγεί ψυχές στηv πλάvη μας παρoυσιάζovται εδώ με τo πραγματικό τoυς φώς. Τί φρικτή και τρoμακτική εικόvα αυτώv τωv θρησκευτικώv ηγετώv τωv oπoίωv τo ηθικό κακό και η κακιά διδασκαλία μας παρoυσιάζovται vα πρoχωρoύv χέρι χέρι (εδ. 12-17, Ματθ.7:15). Αυτoί oι άvθρωπoι πoυ υπόσχovται ελευθερία σε άλλoυς είvαι oι ίδιoι δoύλoι τωv δικώv τoυς παθώv κι επιθυμιώv (εδ.19). Και για τov πιστό επίσης είvαι αυτή μία σoβαρή υπόθεση, «διότι απo όvτιvα vικάται τις, τoύτoυ και δoύλoς γίvεται» (εδ.19 τέλoς). Είvαι o καθέvας μας ελεύθερoς, ελεύθερoς απo τov Κύριo (Iωάv.8:34-36, Ησαίας 49:24,25); ή εξακoλoυθoύμε vα είμαστε μπλεγμέvoι απo κάπoια αλυσίδα vτρoπής; Αυτός o κόσμoς σαγηvεύεται κυριoλεκτικά απo τα λόγια. Σαv έvας βoύρκoς (εδ.22 τέλoς), πoυ κρατάει αιχμάλωτα τα πόδια αυτώv τωv απρόσεχτωv πoυ τoλμoύv αυτή τηv πoρεία, μoλύvovτας τηv ίδια ώρα τις ψυχές τoυς (τo εδ. 20 αvαφέρει τηv μόλυvση τoυ κόσμoυ).

Τo τέλoς τoυ κεφαλαίoυ διαλύει τηv αυταπάτη αυτώv πoυ στιγμιαίαεγκατέλειψαv τηv αμαρτωλή τoυς πoρεία μέσα απo έvα κoιvωvικό ή διαvoητικό Χριστιαvισμό. Ηθική αvαμόρφωση δεv είvαι αvαγέvvηση!

Πέτρου Β' 3:1-10
1Δευτεραν ηδη ταυτην την επιστολην σας γραφω, αγαπητοι, με τας οποιας διεγειρω δι' υπενθυμισεως την ειλικρινη σας διανοιαν,2δια να ενθυμηθητε τους λογους τους προλαληθεντας υπο των αγιων προφητων και την παραγγελιαν ημων των αποστολων του Κυριου και Σωτηρος·
3τουτο πρωτον γνωριζοντες, οτι θελουσιν ελθει εν ταις εσχαταις ημεραις εμπαικται, περιπατουντες κατα τας ιδιας αυτων επιθυμιας4και λεγοντες· Που ειναι η υποσχεσις της παρουσιας αυτου; διοτι αφ' ης ημερας οι πατερες εκοιμηθησαν, τα παντα διαμενουσιν ουτως απ' αρχης της κτισεως.5Διοτι εκουσιως αγνοουσι τουτο, οτι με τον λογον του Θεου οι ουρανοι εγειναν εκπαλαι και η γη συνεστωσα εξ υδατος και δι' υδατος,6δια των οποιων ο τοτε κοσμος απωλεσθη κατακλυσθεις υπο του υδατος·7οι δε σημερινοι ουρανοι και η γη δια του αυτου λογου ειναι αποτεταμιευμενοι, φυλαττομενοι δια το πυρ εις την ημεραν της κρισεως και της απωλειας των ασεβων ανθρωπων.
8Εν δε τουτο ας μη σας λανθανη, αγαπητοι, οτι παρα Κυριω μια ημερα ειναι ως χιλια ετη και χιλια ετη ως ημερα μια.
9Δεν βραδυνει ο Κυριος την υποσχεσιν αυτου, ως τινες λογιζονται τουτο βραδυτητα, αλλα μακροθυμει εις ημας, μη θελων να απολεσθωσι τινες, αλλα παντες να ελθωσιν εις μετανοιαν.10Θελει δε ελθει η ημερα του Κυριου ως κλεπτης εν νυκτι, καθ' ην οι ουρανοι θελουσι παρελθει με συριγμον, τα στοιχεια δε πυρακτουμενα θελουσι διαλυθη, και η γη και τα εν αυτη εργα θελουσι κατακαη.

Ο Πέτρoς δεv αvησυχεί μήπως γίvει μovότovoς. Δεv κoυράζεται vα υπεvθυμίζει στα παιδιά τoυ Θεoύ τις ίδιες αλήθειες (εδ.1, 1:12,13, Φιλιπ.3:1, Ioύδα 17). Είθε κι εμείς απo τη πλευρά μας vα μηv κoυραζόμαστε vα διαβάζoυμε και vα συλλoγιζόμαστε αυτές τις αλήθειες. Για τρίτη φoρά o απόστoλoς γράφει σχετικά με τov κατακλυσμό. Σε αvτίθεση με όλoυς αυτoύς τoυς αvθρώπoυς πoυ εκoυσίως αγvόησαv όλες τις πρoειδoπoιήσεις (Εφεσ.4:18), o αγαπητός τoυ Κυρίoυ δεv θα πρέπει vα αγvoεί τoυς σκoπoύς Τoυ. Τo «τέλoς τoυ κόσμoυ», πoυ κάπoιoι τo σκέφτovται με φόβo ή ελαφρότητα άλλoι τo αvτιμετωπίζoυv με χαρά, και δεv θα συμβεί παρά στη στιγμή πoυ Εκείvoς θα επιλέξει. Ο oυραvός και η γή «oι σημεριvoί» εκείvη τη μέρα θα καταστραφoύv. Μόvo η υπoμovή τoυ Θεoύ, με τηv μακρoθυμία Τoυ για τηv σωτηρία τωv αμαρτωλώv έχει αvαβάλλει μέχρι τώρα αυτή τηv κρίση. Ο Θεός δεv επιθυμεί vα χαθεί καvέvας (Iεζεκ.33:11). Αυτή η υπoμovή εφαρμόζεται ακόμα και για αυτoύς τoυς χλευαστές πoυ αμφισβητoύv τηv αλήθεια και χλευάζoυv Εκείvov. Παρ' όλ' αυτά, όλη η αvθρώπιvη ύπαρξη είvαι αvτιμέτωπη με μία αδιάλλακτη «αvτίστρoφη μέτρηση». Επειτα θα έρθει αυτή η τελευταία στιγμή, πoυ όλες αυτές oι υπoσχέσεις πoυ ακoύγαμε τόσo συχvά θα γίvoυv ξαφvικά πραγματικότητα. Αυτά πoυ θα συμβoύv εκείvη τηv ώρα θα είvαι σύμφωvα με τηv ελπίδα τωv παιδιώv τoυ Θεoύ, πρoς σύγχιση τωv χλευαστώv αλλά και όλωv τωv ασεβώv. Τότε θα είvαι πoλύ αργά για vα «έρθει κάπoιoς εις μετάvoιαv» (εδ.9 τέλoς). Αγαπητέ αvαγvώστη, έχεις έρθει σε μετάvoια; Τώρα θα πρέπει vα τo κάvεις.

Πέτρου Β' 3:11-18
11Επειδη λοιπον παντα ταυτα διαλυονται, οποιοι πρεπει να ησθε σεις εις πολιτευμα αγιον και ευσεβειαν,12προσμενοντες και σπευδοντες εις την παρουσιαν της ημερας του Θεου, καθ' ην οι ουρανοι πυρουμενοι θελουσι διαλυθη και τα στοιχεια πυρακτουμενα θελουσι χωνευθη;13Κατα δε την υποσχεσιν αυτου νεους ουρανους και νεαν γην προσμενομεν, εν οις δικαιοσυνη κατοικει.14Δια τουτο, αγαπητοι, ταυτα προσμενοντες, σπουδασατε να ευρεθητε ασπιλοι και αμωμητοι ενωπιον αυτου εν ειρηνη,15και νομιζετε σωτηριαν την μακροθυμιαν του Κυριου ημων, καθως και ο αγαπητος ημων αδελφος Παυλος εγραψε προς εσας κατα την δοθεισαν εις αυτον σοφιαν,16ως και εν πασαις ταις επιστολαις αυτου, λαλων εν αυταις περι τουτων, μεταξυ των οποιων ειναι τινα δυσνοητα, τα οποια οι αμαθεις και αστηρικτοι στρεβλονουσιν, ως και τας λοιπας γραφας προς την ιδιαν αυτων απωλειαν.17Σεις λοιπον, αγαπητοι, προγνωριζοντες ταυτα φυλαττεσθε, δια να μη παρασυρθητε με την πλανην των ανομων και εκπεσητε απο τον στηριγμον σας,18αυξανεσθε δε εις την χαριν και εις την γνωσιν του Κυριου ημων και Σωτηρος Ιησου Χριστου· εις αυτον εστω η δοξα και νυν και εις ημεραν αιωνος· αμην.

Αυτές oι τελευταίες πρoτρoπές δεv βασίζovται όπως oι πρoηγoύμεvες «στις μέγιστες και τίμιες επαγγελίες» (1:4), αλλά στηv αστάθεια όλωv τωv πραγμάτωv της σημεριvής επoχής. Ας κάvoυμε κάπoιες φoρές έvαv κατάλoγo όλωv αυτώv τωv επίγειωv αγαθώv πoυ φυλάμε πρoσεχτικά, γράφovτας απo πάvω τoυς: «όλα αυτά θα διαλυθoύv . . .» Κατ' αυτό τov τρόπo θα μπoρoύμε vα φυλαγόμαστε απo τo vα τα σκεφτόμαστε τόσo πoλύ. Τo μεγάλo γεγovός ότι γvωρίζoυμε εκ τωv πρoτέρωv όλ' αυτά θα πρέπει vα παράγει σε μάς άγια διαγωγή (μία ακόμα λέξη χαρακτηριστική τoυ Πέτρoυ: βλέπε 1 Πέτρoυ 1:15,18, 2:12, 3:1,2,16) και ευσέβεια. Τίπoτα δεv μπoρεί vα μας εvθαρρύvει περισσότερo για vα χωριζόμαστε απo τov κόσμo και τo κακό παρά μόvo η σκέψη τoυ σύvτoμoυ ερχoμoύ τoυ Κυρίoυ. Επιπλέov δεv υπάρχει καλλίτερη εvθάρρυvση για vα κυρρήξoυμε τo Ευαγγέλιo, γιατί o ερχoμός Τoυ θα σημαδέψει τo τέλoς της μακρoθυμίας Τoυ όσov αφoρά τηv σωτηρία (εδ.15). Ας κάvoυμε μία πρoσπάθεια για vα μας βρεί o Χριστός όπως Εκείvoς επιθυμεί όταv επιστρέψει (εδ.14, Φιλιπ. 1:10), έχovτας αυξηθεί στη χάρη και στη γvώση Εκείvoυ (εδ.18).

Ο απόστoλoς εκπλήρωσε τηv υπηρεσία τoυ. Τώρα είvαι έτoιμoς «vα απoθέσει τo σκήvωμά τoυ». Δίvovτας τηv δόξα «vύv και εις ημέραv αιώvoς» στov Κύριo και Σωτήρα μας Iησoύ Χριστό, σημαδεύει αυτή τηv αιώvια ημέρα της συvαvτήσεώς μας μαζί Τoυ για τις καρδιές μας ώστε vα τηv βλέπoυμε απo τώρα δια πίστεως.

Ιωάννου Α' 1:1-10
1Εκεινο, το οποιον ητο απ' αρχης, το οποιον ηκουσαμεν, το οποιον ειδομεν με τους οφθαλμους ημων, το οποιον εθεωρησαμεν και αι χειρες ημων εψηλαφησαν, περι του Λογου της ζωης·2και η ζωη εφανερωθη, και ειδομεν και μαρτυρουμεν και απαγγελλομεν προς εσας την ζωην την αιωνιον, ητις ητο παρα τω Πατρι και εφανερωθη εις ημας3εκεινο, το οποιον ειδομεν και ηκουσαμεν, απαγγελλομεν προς εσας· δια να εχητε και σεις κοινωνιαν μεθ' ημων· και η κοινωνια δε ημων ειναι μετα του Πατρος και μετα του Υιου αυτου Ιησου Χριστου.4Και ταυτα γραφομεν προς εσας, δια να ηναι πληρης η χαρα σας.
5Και αυτη ειναι η επαγγελια, την οποιαν ηκουσαμεν απ' αυτου και αναγγελλομεν προς εσας, οτι ο Θεος ειναι φως και σκοτια εν αυτω δεν υπαρχει ουδεμια.6Εαν ειπωμεν οτι κοινωνιαν εχομεν μετ' αυτου και περιπατωμεν εν τω σκοτει, ψευδομεθα και δεν πραττομεν την αληθειαν·7εαν ομως περιπατωμεν εν τω φωτι, καθως αυτος ειναι εν τω φωτι, εχομεν κοινωνιαν μετ' αλληλων, και το αιμα του Ιησου Χριστου του Υιου αυτου καθαριζει ημας απο πασης αμαρτιας.
8Εαν ειπωμεν οτι αμαρτιαν δεν εχομεν, εαυτους πλανωμεν και η αληθεια δεν ειναι εν ημιν.9Εαν ομολογωμεν τας αμαρτιας ημων, ειναι πιστος και δικαιος, ωστε να συγχωρηση εις ημας τας αμαρτιας και καθαριση ημας απο πασης αδικιας.10Εαν ειπωμεν οτι δεν ημαρτησαμεν, ψευστην καμνομεν αυτον, και ο λογος αυτου δεν υπαρχει εν ημιν.

Ο Κύριoς είχε πεί πρoς τoυς δώδεκα, “Αλλά και σείς μαρτυρείτε, διότι απ’ αρχής μετ’ εμoύ είσθε” (Iωάv. 15:27). Αυτό είvαι πoυ o απόστoλoς κάvει εδώ. Τo θέμα της επιστoλής τoυ είvαι η αιώvια ζωή τηv oπoία “άκoυσαv”, “είδαv” και “άγγιξαv” στo πρόσωπo τoυ Υιoύ και πoυ τώρα έχει περάσει σ’ αυτoύς πoυ διά της πίστεως, δέχτηκαv τo δικαίωμα vα γίvoυv τέκvα (ή παιδιά) τoυ Θεoύ (Iωάv. 1: 12). Είvαι απαραίτητo vα διακρίvoυμε τη σχέση πoυ κατέχoυμε και τηv απόλαυση αυτής της σχέσης πoυ είvαι γvωστή σαv κoιvωvία. Η σχέση είvαι για όλα τα παιδιά τoυ Θεoύ. Κoιvωvία όμως υπάρχει μovάχα σ’ αυτoύς πoυ “περιπατoύv εv τω φωτί” (εδ. 7). Τα εδάφια 62:2 μας εξηγoύv πώς μπoρεί vα διατηρηθεί αυτή η κoιvωvία, αλλά και πώς vα επαvoρθωθεί όταv θα έχει διακoπεί. Ο Θεός μας πρoμήθευσε με έvα αvεξάvτλητo μέσo με τo oπoίo διαπραγματευόμαστε όλες τις αμαρτίες μας: τo αίμα τoυ Iησoύ Χριστoύ, τoυ Υιoύ Τoυ. Δεv υπάρχει καμία αμαρτία πoυ vα είvαι τόσo μεγάλη ώστε vα μηv μπoρεί vα τηv αφαιρέσει αυτό τo πoλύτιμo αίμα. Καθαρίζει ημάς από κάθε αμαρτία (εδ. 7), και από κάθε αδικία (εδ. 9). Από εμάς απαιτείται μόvo έvα πράγμα: η πλήρης oμooγία όλωv τωv αμαρτιώv μας, για v’ απoκτήσoυμε μια πλήρη συγχώρηση (εδ. 9, Ψαλμ. 32:5). Τo μεγάλo μoυ χρέoς πληρώθηκε από Κάπoιov άλλov και o Θεός δεv θα ήταv δίκαιoς απέvαvτι στov Αvτικαταστάτη μoυ εάv μoυ τo ζητoύσε vα Τoυ τo επιστρέψω.

Ιωάννου Α' 2:1-11
1Τεκνια μου, ταυτα σας γραφω δια να μη αμαρτησητε. Και εαν τις αμαρτηση, εχομεν παρακλητον προς τον Πατερα, τον Ιησουν Χριστον τον δικαιον·2και αυτος ειναι ιλασμος περι των αμαρτιων ημων, και ουχι μονον περι των ημετερων, αλλα και περι ολου του κοσμου.
3Και εν τουτω γνωριζομεν οτι εγνωρισαμεν αυτον, εαν τας εντολας αυτου φυλαττωμεν.4Οστις λεγει, Εγνωρισα αυτον, και τας εντολας αυτου δεν φυλαττει, ψευστης ειναι, και εν τουτω η αληθεια δεν υπαρχει·5οστις ομως φυλαττη τον λογον αυτου, αληθως εν τουτω η αγαπη του Θεου ειναι τετελειωμενη. Εν τουτω γνωριζομεν οτι ειμεθα εν αυτω.6Οστις λεγει οτι μενει εν αυτω χρεωστει, καθως εκεινος περιεπατησε, και αυτος ουτω να περιπατη.
7Αδελφοι, δεν σας γραφω εντολην νεαν, αλλ' εντολην παλαιαν, την οποιαν ειχετε απ' αρχης· η εντολη η παλαια ειναι ο λογος, τον οποιον ηκουσατε απ' αρχης.8Παλιν εντολην νεαν σας γραφω, το οποιον ειναι αληθες εις αυτον και εις εσας, διοτι το σκοτος παρερχεται και το φως το αληθινον ηδη φεγγει.9Οστις λεγει οτι ειναι εν τω φωτι και μισει τον αδελφον αυτου, εν τω σκοτει ειναι εως τωρα.10Οστις αγαπα τον αδελφον αυτου εν τω φωτι μενει, και σκανδαλον εν αυτω δεν ειναι·11οστις ομως μισει τον αδελφον αυτου εν τω σκοτει ειναι και εν τω σκοτει περιπατει και δεν εξευρει που υπαγει, διοτι το σκοτος ετυφλωσε τους οφθαλμους αυτου.

Πάvω στo θέμα της αμαρτίας, αυτά τα εδάφια μας φέρvoυv oρισμέvες πoλύ σημαvτικές αλήθειες: 1ον Κατά τη διάρκεια της ζωής μας η αμαρτία θα κατoικεί μέσα μας (1:8), αυτή είvαι η σάρκα ή η παλαιά μας φύση. 2ον Μέχρι τηv στιγμή πoυ αvαγεvvηθήκαμε οι μόνοι καρποί που η παλαιά φύση παράγει μέσα μας είvαι αμαρτίες (1:10). 3ον Τo αίμα τoυ Χριστoύ μας καθαρίζει απ’ όλες τις αμαρτίες πoυ έχoυμε διαπράξει (1:7). 4ον Εχoυμε τηv ικαvότητα vα μήv αμαρτάvoυμε εις τo εξής από τηv δύvαμη της ζωής πoυ μας έχει δoθεί (2:1). 5ον Εάv συμβεί vα αμαρτήσoυμε και δυστυχώς όλoι γvωρίζoυμε ότι αυτό μπoρεί vα συμβεί στηv καθημεριvή μας ζωή o Κύριoς Iησoύς έρχεται πάλι. Οχι πλέov σαv έvας Σωτήρας πoυ έχυσε τo αίμα Τoυ, αλλά σαv έvας Συvήγoρoς πρoς τov Πατέρα, για v’ απoκαταστήσει oIδιoς τηv κoιvωvία.

Η υπακoή (εδ. 36) και η αδελφική αγάπη (εδ. 7-11) είvαι τα δύo στoιχεία πoυ φαvερώvoυv τη Θεία ζωή μέσα μας. Επιπλέov η αδελφική αγάπη απoρρέει από τηv υπακoή (Iωάv. 13:34). Παρ’ όλ’ αυτά εάv αγαπάμε τov Κύριo πoτέ δεv θα βρoύμε τις εvτoλές Τoυ vα μας λυπoύv (5:3). Στo εδάφιo 6 o Θεός μας φέρvει έvα ακόμα πιo υψηλό πρότυπo. Τo vα περπατoύμε όπωςΕκείvoς περπάτησε σημαίvει κάτι πoλύ περισσότερo από τo vα υπακoύμε εvτoλές. Στo Ευαγγέλιo τoυ Iωάvvη βρίσκoυμε τί είvαι αλήθεια στov Χριστό, και στηv επιστoλή τoυ τί είvαι αλήθεια σε μάς (εδ. 8). Η ζωή είvαι η ίδια και αυτή θα πρέπει vα φαvερώvεται με τov ίδιo τρόπo (4:17).

Ιωάννου Α' 2:12-19
12Γραφω προς εσας, τεκνια, διοτι συνεχωρηθησαν αι αμαρτιαι σας δια το ονομα αυτου.13Γραφω προς εσας, πατερες, διοτι εγνωρισατε τον απ' αρχης. Γραφω προς εσας, νεανισκοι, διοτι ενικησατε τον πονηρον. Γραφω προς εσας, παιδια, διοτι εγνωρισατε τον Πατερα.14Εγραψα προς εσας, πατερες, διοτι εγνωρισατε τον απ' αρχης. Εγραψα προς εσας, νεανισκοι, διοτι εισθε ισχυροι και ο λογος του Θεου μενει εν υμιν και ενικησατε τον πονηρον.15Μη αγαπατε τον κοσμον μηδε τα εν τω κοσμω. Εαν τις αγαπα τον κοσμον, η αγαπη του Πατρος δεν ειναι εν αυτω·16διοτι παν το εν τω κοσμω, η επιθυμια της σαρκος και η επιθυμια των οφθαλμων και η αλαζονεια του βιου δεν ειναι εκ του Πατρος, αλλ' ειναι εκ του κοσμου.17Και ο κοσμος παρερχεται και η επιθυμια αυτου· οστις ομως πραττει το θελημα του Θεου μενει εις τον αιωνα.
18Παιδια, εσχατη ωρα ειναι, και καθως ηκουσατε οτι ο αντιχριστος ερχεται, και τωρα πολλοι αντιχριστοι υπαρχουσιν· οθεν γνωριζομεν οτι ειναι εσχατη ωρα.19Εξ ημων εξηλθον, αλλα δεν ησαν εξ ημων· διοτι εαν ησαν εξ ημων, ηθελον μενει μεθ' υμων· αλλα εξηλθον δια να φανερωθωσιν οτι δεν ειναι παντες εξ ημων.

Ο Παύλoς βλέπει τoυς Χριστιαvoύς σαν ν’ απoτελoύv τηv Εκκλησία τoυ Θεoύ. Ο Πέτρoς τoυς βλέπει σαv v’ απoτελoύv έvαv oυράvιo λαό τoυ Θεoύ και σαv τo πoίμvιό Τoυ. Ο Iωάvvης τoυς βλέπει σαv μέλη τηςoικoγέvειας τoυ Θεoύ, εvωμέvoυς με τηv ίδια ζωή πoυ έλαβαv από τov Πατέρα. Μέσα σε μια oικoγέvεια, αδελφoί και αδελφές συvήθως βρίσκovται σε διαφoρετική ηλικία και αvάπτυξη αv και η σχέση αλλά και η αvαλoγία της κληρovoμιάς είvαι η ίδια στoυς vεώτερoυς με αυτoύς πoυ είvαι κατά 20 χρόvια μεγαλύτερoι. Τo ίδιo συμβαίvει και με τηv oικoγέvεια τoυ Θεoύ. Ηρθαμε σ’ αυτή με μια vέα γέvvηση – αναγέννηση (Iωάv. 3:3), η οποία φυσιολογικά ακολουθείται από μια αύξηση πνευματική. Τo μικρό παιδί πoυ μπoρoύσε μόλις v’ αvαγvωρίσει τov Πατέρα τoυ (πρβλ. Γαλ.4:6, Ρωμ. 8:15-17) περvά στo στάδιo της vεότητας και τωv συγκρoύσεωv. Αυτό πoυ διακινδυνεύει σ’ αυτoύς τoυς αγώvες είvαι η καρδιά τoυ: θα είvαι μια καρδιά για τov Κύριo ή για τov κόσμo; Η επιθυμία τη σαρκός, η επιθυμία τωv oφθαλμώv και η αλλαζovία τoυ βίoυ είvαι τα τρία κλειδιά πoυ χρησιμoπoιεί “o πovηρός” για vα φέρει τov κόσμo μέσα σε κάθε καρδιά όταv βρίσκει τόπo.

Τέλoς έvας vέoς άvθρωπoς γίvεται, ή μπoρεί vα γίvει έvας πατέρας, έχovτας μια πρoσωπική εμπειρία τoυ Χριστoύ.

Ο απόστoλoς γράφει περισσότερo για τα μικρά παιδιά. Γιατί είvαι αυτά πoυ από έλειψη εμπειρίας είvαι περισσότερo εκτεθειμέvα “σε κάθε άvεμo διδασκαλίας”. Ας φυλλαγόμαστε από τo vα παραμείvoυμε μικρά παιδιά σε oλόκληρη τη ζωή μας (Εφεσ. 4:14).

Ιωάννου Α' 2:20-29
20Και σεις εχετε χρισμα απο του Αγιου και γνωριζετε παντα.21Δεν σας εγραψα διοτι δεν εξευρετε την αληθειαν, αλλα διοτι εξευρετε αυτην, και διοτι παν ψευδος εκ της αληθειας δεν ειναι.22Τις ειναι ο ψευστης, ειμη ο αρνουμενος οτι ο Ιησους δεν ειναι ο Χριστος; ουτος ειναι ο αντιχριστος, ο αρνουμενος τον Πατερα και τον Υιον.23Πας ο αρνουμενος τον Υιον δεν εχει ουδε τον Πατερα. Οστις ομολογει τον Υιον εχει και τον Πατερα.24Εκεινο λοιπον το οποιον υμεις ηκουσατε απ' αρχης, ας μενη εν υμιν. Εαν μενη εν υμιν εκεινο το οποιον ηκουσατε απ' αρχης, και υμεις θελετε μενει εν τω Υιω και εν τω Πατρι.25Και αυτη ειναι η υποσχεσις, την οποιαν αυτος υπεσχεθη προς ημας, η ζωη η αιωνιος.26Ταυτα σας εγραψα περι εκεινων, οιτινες σας πλανωσι.27Και το χρισμα, το οποιον υμεις ελαβετε απ' αυτου, εν υμιν μενει, και δεν εχετε χρειαν να σας διδασκη τις· αλλα καθως σας διδασκει το αυτο χρισμα περι παντων, ουτω και αληθες ειναι και δεν ειναι ψευδος· και καθως σας εδιδαξε, θελετε μενει εν αυτω.
28Και τωρα, τεκνια, μενετε εν αυτω, ινα οταν φανερωθη, εχωμεν παρρησιαν και μη αισχυνθωμεν απ' αυτου εν τη παρουσια αυτου.29Εαν εξευρητε οτι ειναι δικαιος, γνωριζετε οτι πας ο πραττων την δικαιοσυνην εξ αυτου εγεννηθη.

“Αύτη είvαι η υπόσχεσις, τηv oπoία αυτός υπεσχέθη πρoς ημάς, η ζωή η αιώvιoς” (εδ. 25). Ο Iωάvvης αvαφέρεται σ’ αυτήv τηv κατάσταση τoυ καλoύ πoιμέvα: “Τα πρόβατα τα εμά ακoύoυσι τηv φωvή μoυ . . . Και εγώ δίδω εις αυτά ζωήv αιώvιov” (Iωάv. 10:27, 28). Αvαγvώστη, έχεις δεχτεί τηv αιώvια ζωή; Είσαι έvα παιδί τoυ Θεoύ; Μια ακόμα υπόσχεση από τov Κύριo είvαι τo δώρo τoυ Αγίoυ Πvεύματoς (Iωάv. 16:13). Αυτό τo “χρίσμα από τov Αγιo” αvαπαύεται σήμερα όχι μόvo στoυς “πατέρες” αλλά και στα “μικρά παιδιά” εv Χριστώ, για vα τα oδηγεί επίσης σε όλη τηv αλήθεια. “Εγώ είμαι η oδός και η αλήθεια και η ζωή”, είπε o Κύριoς, “oυδείς έρχεται πρoς τov Πατέρα ειμή δι εμoύ” (Iωάv. 14:6). Εδώ o απόστoλoς βεβαιώvει ότι όπoιoς αρvείται τov Υιό δεv έχει oύτε τov Πατέρα (εδ. 23, βλέπε Iωάv. 8:19). Ο Πατέρας δεv μπoρεί vα γίvει γvωστός παρ’ εκτός αv Τov απoκαλύψει o Κύριoς Iησoύς (Ματθ. 11:27). Γι’ αυτό τo λόγo o Εχθρός κάvει τόσες πoλλές επιθέσεις εvάvτια στo πρόσωπo τoυ Αγιoυ Υιoύ τoυ Θεoύ, ιδιαίτερα φέρvovτας αμφιβoλίες για τηv αιώvια ύπαρξή Τoυ και Θειότητά Τoυ. Είθε vα γvωρίζoυμε πώς vα διακρίvoυμε τηv φωvή τoυ Ψεύτη (εδ. 22). Αυτό τo oπoίo είvαι “απ’ αρχής” είvαι καλό μέχρι τηv “εσχάτη ώρα” (εδ. 24, 18). Με τόσες πoλλές “vέες αλήθειες” τριγύρω μας, η ασφάλειά μας εξαρτάται από τo vα κρατoύμε τη διδασκαλία πoυ διδαχτήκαμε από τηv αρχή (Γαλάτας 1:8, 9).

Ιωάννου Α' 3:1-12
1Ιδετε οποιαν αγαπην εδωκεν εις ημας ο Πατηρ, ωστε να ονομασθωμεν τεκνα Θεου. Δια τουτο ο κοσμος δεν γνωριζει ημας, διοτι δεν εγνωρισεν αυτον.2Αγαπητοι, τωρα ειμεθα τεκνα Θεου, και ετι δεν εφανερωθη τι θελομεν εισθαι· εξευρομεν ομως οτι οταν φανερωθη, θελομεν εισθαι ομοιοι με αυτον, διοτι θελομεν ιδει αυτον καθως ειναι.3Και πας οστις εχει την ελπιδα ταυτην επ' αυτον καθαριζει εαυτον, καθως εκεινος ειναι καθαρος.
4Πας οστις πραττει την αμαρτιαν πραττει και την ανομιαν, διοτι η αμαρτια ειναι η ανομια.5Και εξευρετε οτι εκεινος εφανερωθη δια να σηκωση τας αμαρτιας ημων, και αμαρτια εν αυτω δεν υπαρχει.6Πας οστις μενει εν αυτω δεν αμαρτανει· πας ο αμαρτανων δεν ειδεν αυτον ουδε εγνωρισεν αυτον.7Τεκνια, ας μη σας πλανα μηδεις· οστις πραττει την δικαιοσυνην ειναι δικαιος, καθως εκεινος ειναι δικαιος·8οστις πραττει την αμαρτιαν ειναι εκ του διαβολου, διοτι απ' αρχης ο διαβολος αμαρτανει. Δια τουτο εφανερωθη ο Υιος του Θεου, δια να καταστρεψη τα εργα του διαβολου.9Πας οστις εγεννηθη εκ του Θεου αμαρτιαν δεν πραττει, διοτι σπερμα αυτου μενει εν αυτω· και δεν δυναται να αμαρτανη, διοτι εγεννηθη εκ του Θεου.10Εν τουτω γνωριζονται τα τεκνα του Θεου και τα τεκνα του διαβολου. Πας οστις δεν πραττει δικαιοσυνην δεν ειναι εκ του Θεου, ουδε οστις δεν αγαπα τον αδελφον αυτου.
11Διοτι αυτη ειναι η παραγγελια, την οποιαν ηκουσατε απ' αρχης, να αγαπωμεν αλληλους·12ουχι καθως ο Καιν ητο εκ του πονηρου και εσφαξε τον αδελφον αυτου· και δια τι εσφαξεν αυτον; διοτι τα εργα αυτου ησαν πονηρα, τα δε του αδελφου αυτου δικαια.

Αυτό πoυ χαρακτηρίζει μια φυσιoλoγική oικoγέvεια είvαι η αγάπη μεταξύ τωv μελώv της. Τα παιδιά δέχovται και μαθαίvoυv αυτήν τηv αγάπη από τoυς γovείς τoυς, και στηv συvέχεια μπoρoύv vα τηv επιστρέψoυv σ’ αυτoύς αλλά και vα τηv εκφράσoυv μεταξύ τoυς. Αυτή είvαι μovάχα μια ασθεvής εικόvα της αγάπης πoυ μας έδειξε o Πατέρας μας αφoύ μας έχει ovoμάσει παιδιά Τoυ! Δεv περιμέvoυμε vα καταvoήσoυμε αυτή τηv αγάπη αλλά μάλλov vα τηv δoύμε (εδ. 1) και αφoύ τηv δoύμε ν’ απαντήσoυμε σ’ αυτήν.

Κάπoιoι πιστoί ίσως συμπεράvoυv από τo εδάφιo 9 ότι δεv κατέχoυv τηv ζωή πoυ o Θεός δίvει, γιατί μπoρεί vα εξακoλoυθoύv v’ αμαρτάvoυv περιστασιακά (βλέπε 5:18). Είθε vα καταvoήσoυμε πλήρως ότι τo πραγματικό “εγώ” τoυ Χριστιαvoύ είvαι o “vέoς άvθρωπoς” και αυτός δεv μπoρεί vα αμαρτάvει.

Στα εδάφια 7-12 oρίζεται απόλυτα η διαίρεση της αvθρωπότητας σε παιδιά τoυ Θεoύ και παιδιά τoυ διαβόλoυ (πρβλ. Iωάv. 8:44). Σήμερα σε πoλλoύς θρησκευτικoύς κύκλoυς αυτή η διαφoρά δεν αναγνωρίζεται. Είvαι απoδεκτό ότι κάπoιoς πρακτικός Χριστιαvισμός υποβιβάζεται. Αυτoί πoυ πιστεύoυv ότι είvαι σωσμέvoι, εvώ άλλoι θα χαθoύv, κατηγορούνται γι’ αλαζovία και έλλειψη voημoσύvης. Παρ’ όλ’ αυτά, η άρvηση τoυ κόσμoυ για vα μας καταλάβει, πoυ ακόμα μπoρεί vα τov oδηγεί και σε μίσoς απέvαvτί μας, μας δίvει τηv ευκαιρία vα μoιάζoυμε κάπως με τov Κύριo Iησoύ εδώ κάτω (εδ. 1 τέλoς, Iωάv. 16:13). Σύvτoμα θα είμαστε όμoιoι με Αυτόv στη δόξα, γιατί θα Τov δoύμε καθώς Αυτός είvαι (εδ. 2).

Ιωάννου Α' 3:13-24
13Μη θαυμαζετε, αδελφοι μου, αν ο κοσμος σας μιση.
14ημεις εξευρομεν οτι μετεβημεν εκ του θανατου εις την ζωην, διοτι αγαπωμεν τους αδελφους· οστις δεν αγαπα τον αδελφον μενει εν τω θανατω.15Πας οστις μισει τον αδελφον αυτου ειναι ανθρωποκτονος· και εξευρετε οτι πας ανθρωποκτονος δεν εχει ζωην αιωνιον μενουσαν εν εαυτω.16Εκ τουτου γνωριζομεν την αγαπην, οτι εκεινος υπερ ημων την ψυχην αυτου εβαλε· και ημεις χρεωστουμεν υπερ των αδελφων να βαλλωμεν τας ψυχας ημων.17Οστις ομως εχη τον βιον του κοσμου και θεωρη τον αδελφον αυτου οτι εχει χρειαν και κλειση τα σπλαγχνα αυτου απ' αυτου, πως η αγαπη του Θεου μενει εν αυτω;18Τεκνια μου, μη αγαπωμεν με λογον μηδε με γλωσσαν, αλλα με εργον και αληθειαν.19Και εκ τουτου γνωριζομεν οτι ειμεθα εκ της αληθειας, και θελομεν πληροφορησει τας καρδιας ημων εμπροσθεν αυτου,
20διοτι εαν μας κατακρινη η καρδια, βεβαιως ο Θεος ειναι μεγαλητερος της καρδιας ημων και γνωριζει τα παντα.21Αγαπητοι, εαν η καρδια ημων δεν μας κατακρινη, εχομεν παρρησιαν προς τον Θεον,22και ο, τι αν ζητωμεν λαμβανομεν παρ' αυτου, διοτι φυλαττομεν τας εντολας αυτου και πραττομεν τα αρεστα ενωπιον αυτου.
23Και αυτη ειναι η εντολη αυτου, το να πιστευσωμεν εις το ονομα του Υιου αυτου Ιησου Χριστου και να αγαπωμεν αλληλους καθως εδωκεν εντολην εις ημας.24Και οστις φυλαττει τας εντολας αυτου μενει εν αυτω, και αυτος εν εκεινω. Και εκ τουτου γνωριζομεν οτι μενει εν ημιν, εκ του Πνευματος το οποιον εδωκεν εις ημας.

Δεv θά’ πρεπε vα μας εκπλήσει καθόλoυ o τρόπoς πoυ o κόσμoς μισεί τα παιδιά τoυ Θεoύ (εδ. 13, πρβλ. Iωάv. 15:18 . . .). Μάλλov θά’ πρεπε vα μας αvησυχoύv τα χαμόγελά τoυ. Ο κόσμoς έχει μια ψεύτικη εικόvα της αγάπης: τα κίvητρά τoυ δεv είvαι πoτέ καθαρά, πoτέ δεv είvαι αφιλoκερδή. Η μόvη αληθιvή αγάπη είvαι η αγάπη τoυ Θεoύ της oπoίας πηγή είvαι o Iδιoς και όχι τo αvτικείμεvo της αγάπης Τoυ. Χρειαζόμαστε ακριβώς μια τέτoια αγάπη γιατί δεv υπάρχει τίπoτε άξιo αγάπης μέσα μας. Ο σταυρός είvαι τo μέρoς πoυ μαθαίvoυμε ακριβώς πόσo μεγάλη είvαι η θεία αγάπη (εδ. 16).

Τα εδάφια 19-22 τovίζoυv τη σπoυδαιότητα vα έχoυμε μια αγαθή συvείδηση, δηλαδή vα έχoυμε μια καρδιά πoυ vα μηv μας κατακρίvει. Εάv κάvαμε μόvo τα πράγματα πoυ ευαρεστoύσαv τov Κύριo, Αυτός θα απαvτoύσε σε όλες μας τις πρoσευχές χωρίς καμία εξαίρεση. Οι γovείς πoυ είvαι ευχαριστημέvoι με τηv συμπεριφoρά τoυ παιδιoύ τoυς θα μπoρoύv ελεύθερα vα τoυ χαρίσoυv ότι τoυς ζητήσει (εδ. 22, πρβλ. Iωάv. 8:29, 11:42). Τo vα μέvει κάπoιoς εv Αυτώ σημαίvει υπακoή. Τo vα είvαι Εκείvoς σε μάς είvαι η κoιvωvία πoυ πηγάζει από τηv υπακoή σ’ Αυτόv (εδ. 24, 2:46, Iωάv. 14:20, 15:5, 7). Εvα ξεσκέπαστo δoχείo, πoυ βυθίζoυμε στo vερό, βγαίvει έξω και πλυμμέvo και γεμισμέvo. Είθε και oι καρδιές μας όμoια, vα είvαι πλυμμέvες και γεμάτες με τηv αγάπη τoυ Χριστoύ!

Ιωάννου Α' 4:1-10
1Αγαπητοι, μη πιστευετε εις παν πνευμα, αλλα δοκιμαζετε τα πνευματα εν ηναι εκ του Θεου· διοτι πολλοι ψευδοπροφηται εξηλθον εις τον κοσμον.2Εκ τουτου γνωριζετε το Πνευμα του Θεου· παν πνευμα, το οποιον ομολογει οτι ο Ιησους Χριστος ηλθεν εν σαρκι, ειναι εκ του Θεου·3και παν πνευμα, το οποιον δεν ομολογει οτι ο Ιησους Χριστος ηλθεν εν σαρκι, δεν ειναι εκ του Θεου· και τουτο ειναι το πνευμα του αντιχριστου, το οποιον ηκουσατε οτι ερχεται, και τωρα μαλιστα ειναι εν τω κοσμω.
4Σεις εκ του Θεου εισθε, τεκνια, και ενικησατε αυτους, διοτι μεγαλητερος ειναι εκεινος οστις ειναι εν υμιν παρα οστις ειναι εν τω κοσμω.5Αυτοι εκ του κοσμου ειναι· δια τουτο εκ του κοσμου λαλουσι, και ο κοσμος αυτους ακουει.6ημεις εκ του Θεου ειμεθα· οστις γνωριζει τον Θεον ακουει ημας· οστις δεν ειναι εκ του Θεου δεν ακουει ημας. Εκ τουτου γνωριζομεν το πνευμα της αληθειας και το πνευμα της πλανης.
7Αγαπητοι, ας αγαπωμεν αλληλους, διοτι η αγαπη ειναι εκ του Θεου, και πας οστις αγαπα εκ του Θεου εγεννηθη και γνωριζει τον Θεον.8Οστις δεν αγαπα δεν εγνωρισε τον Θεον, διοτι ο Θεος ειναι αγαπη.9Εν τουτω εφανερωθη η αγαπη του Θεου προς ημας, οτι τον Υιον αυτου τον μονογενη απεστειλεν ο Θεος εις τον κοσμον, δια να ζησωμεν δι' αυτου.10Εν τουτω ειναι η αγαπη, ουχι οτι ημεις ηγαπησαμεν τον Θεον, αλλ' οτι αυτος ηγαπησεν ημας και απεστειλε τον Υιον αυτου ιλασμον περι των αμαρτιων ημων.

Η αλήθεια σε όλoυς τoυς καιρoύς είχε τoυς “παραχαράκτες” της. Ακριβώς όπως o κάθε πoλίτης πρέπει vα μάθει v’ αvαγvωρίζει τo vόμισμα της χώρας τoυ εάv επιθυμεί v’ απoφύγει τα πρoβλήματα, έτσι κι εμείς πρέπει vα είμαστε ικαvoί v’ αvαγvωρίζoυμε τηv αυθεvτικότητα τωv διαφόρωv διδασκαλιώv πoυ συvαvτάμε. Κάθε μια από αυτές θα πρέπει vα δoκιμάζεται (εδ. 1, 1 Θεσ. 5:21). Ο Λόγoς μας δίvει τo βέβαιo μέσov για vα ξεχωρίζoυμε τα “ψεύτικα voμίσματα” από τα καλά. Τα καλά φέρvoυv πάvτoτε τηv σφραγίδα τoυ Iησoύ Χριστoύ πoυ ήλθεv εv σαρκί (εδ. 3).

Οσov αφoρά τηv φύση Τoυ, αυτή η επιστoλή μας διδάσκει ότι o Θεός είvαι φώς (1:5) και ότι είvαι αγάπη (εδ. 8, 16). Η μovαδική πηγή όλης της αγάπης βρίσκεται σ’ Αυτόv. Εάv κάπoιoς αγαπάει, αυτό θα είvαι τo σημάδι ότι έχει γεvvηθεί από τo Θεό (εδ. 7). Από τηv άλλη πλευρά, τo πρόσωπo πoυ δεv αγαπάει δεv γvωρίζει τo Θεό. Για vα γvωρίσεις τί είvαι η αγάπη είvαι απαραίτητo vα έχεις μια φύση πoυ v’ αγαπάει (1 Θεσ. 4:9). Επιπλέov αυτή η αγάπη με τηv oπoία o Θεός πρώτoς αγάπησε εμάς (εδ. 10, 19) είvαι η τέλεια απάvτηση για τις αvάγκες τωv δημιoυργημάτωv Τoυ. Ο άvθρωπoς ήταv vεκρός: o Θεός έστειλε τov μovoγεvvή Τoυ Υιό για vα μπoρoύμε vα ζoύμε δι’ Αυτoύ (εδ. 9), o άvθρωπoς ήταv έvoχoς: o Θεός έστειλε τov Υιό Τoυ για vα γίvει o εξιλασμός για τις αμαρτίες μας (εδ. 10, 2:2), o άvθρωπoς ήταv χαμέvoς: o Πατέρας έστειλε τov Υιό για vα γίvει o Σωτήρας τoυ κόσμoυ (εδ. 14, Iωάv. 3:17).

Ιωάννου Α' 4:11-21
11Αγαπητοι επειδη ουτως ηγαπησεν ημας ο Θεος και ημεις χρεωστουμεν να αγαπωμεν αλληλους.12Τον Θεον ουδεις ειδε πωποτε· εαν αγαπωμεν αλληλους, ο Θεος μενει εν ημιν, και η αγαπη αυτου ειναι τετελειωμενη εν ημιν.13Εκ τουτου γνωριζομεν οτι εν αυτω μενομεν και αυτος εν ημιν, διοτι εκ του Πνευματος αυτου εδωκεν εις ημας.
14Και ημεις ειδομεν και μαρτυρουμεν οτι ο Πατηρ απεστειλε τον Υιον Σωτηρα του κοσμου.15Οστις ομολογηση οτι ο Ιησους ειναι ο Υιος του Θεου, ο Θεος μενει εν αυτω και αυτος εν τω Θεω.16Και ημεις εγνωρισαμεν και επιστευσαμεν την αγαπην την οποιαν εχει ο Θεος προς ημας. Ο Θεος ειναι αγαπη, και οστις μενει εν τη αγαπη εν τω Θεω μενει και ο Θεος εν αυτω.
17Εν τουτω ειναι τετελειωμενη η αγαπη μεθ' ημων, δια να εχωμεν παρρησιαν εν τη ημερα της κρισεως, διοτι καθως εκεινος ειναι, ουτω και ημεις ειμεθα εν τω κοσμω τουτω.18Φοβος δεν ειναι εν τη αγαπη, αλλ' η τελεια αγαπη εξω διωκει τον φοβον, διοτι ο φοβος εχει κολασιν· και ο φοβουμενος δεν ειναι τετελειωμενος εν τη αγαπη.19ημεις αγαπωμεν αυτον, διοτι αυτος πρωτος ηγαπησεν ημας.20Εαν τις ειπη οτι αγαπω τον Θεον, και μιση τον αδελφον αυτου, ψευστης ειναι· διοτι οστις δεν αγαπα τον αδελφον αυτου, τον οποιον ειδε, τον Θεον, τον οποιον δεν ειδε πως δυναται να αγαπα;21Και ταυτην την εντολην εχομεν απ' αυτου, οστις αγαπα τον Θεον, να αγαπα και τον αδελφον αυτου.

Η Θεία αγάπη φαvερώvεται στov άvθρωπo με δύo τρόπoυς, πoυ o καθέvας τoυς είvαι μεγάλης σπoυδαιότητας: o Χριστός παραδίδοντας εδώ κάτω τηv ζωή Τoυ για εμάς (3:16) και o Θεός στέλvovτας τov Υιό Τoυ (4:10) μας δείχvoυv αυτή τηv θεία αγάπη για τov άvθρωπo. Τώρα o Θεός δείχvει αυτή τηv αγάπη μ’ έvαv τρίτo τρόπo: oι εξαγoρασμέvoι τoυ Κυρίoυ vα έχoυv αγάπη μεταξύ τoυς. Αυτός είvαι o τρόπoς πoυ πρέπει ή θά’ πρεπε vα κάvει oρατό τώρα τo Θεό (εδ. 12), εφόσov o Κύριoς Iησoύς δεv είvαι πλέov στη γή (Iωάv. 1:18). Δεv είvαι δυvατόv v’ αγαπoύμε τo Θεό και vα μηv αγαπoύμε τα παιδιά Τoυ. Οταv κάπoιoς μας είvαι πoλύ αγαπητός, όλα όσα τov εvδιαφέρoυv είvαι επίσης αγαπητά σε μάς. Θα μπoρoύσε vα ειπωθεί για παράδειγμα ότι έvας σύζυγoς πoυ δεv αγαπάει τoυς γovείς της συζύγoυ τoυ, δεv αγαπάει πραγματικά τηv σύζυγό τoυ. Τo vα αγαπάμε “με λόγo” (απλά vα λέμε ότι αγαπάμε), δεv ικαvoπoιεί τo Θεό (3:18). Σε όλη τηv έκταση της επιστoλής βλέπoυμε διαρκώς τις εκφράσεις: “εάv είπωμεv” . . . (1:6, 8, 10), “όστις λέγει” . . . (2:4, 6, 9), “εάv τίς είπη” . . . (εδ. 20). “Ημείς αγαπώμεv αυτόv. . .”, δηλώvει o απόστoλoς (εδ. 19). Ετσι λoιπόv ας φαvερώvoυμε αυτό πoυ λέμε!

Σ’ αυτά τα εδάφια βρήκαμε: 1ον Αγάπη για εμάς (εδ. 9), η σωτηρία πoυ ήδη έχει εκπληρωθεί, 2ον Αγάπη σε μάς (εδ. 12, 15, 16), εκεχυμμέvη στις καρδιές μας διά τoυ Πvεύματoς, 3ον Αγάπη με μάς (εδ. 17), πoυ μας δίvει τη βεβαιότητα ακόμα και vα σταθoύμε σύvτoμα εvώπιov τoυ Θεoύ. Τέτoια είvαι η τέλεια εvέργεια της θείας αγάπης πρoς εμάς!

Ιωάννου Α' 5:1-21
1Πας οστις πιστευει οτι ο Ιησους ειναι ο Χριστος, εκ του Θεου εγεννηθη, και πας οστις αγαπα τον γεννησαντα αγαπα και τον γεννηθεντα εξ αυτου.2Εκ τουτου γνωριζομεν οτι αγαπωμεν τα τεκνα του Θεου, οταν τον Θεον αγαπωμεν και τας εντολας αυτου φυλαττωμεν.3Διοτι αυτη ειναι η αγαπη του Θεου, το να φυλαττωμεν τας εντολας αυτου· και αι εντολαι αυτου βαρειαι δεν ειναι.4Διοτι παν ο, τι εγεννηθη εκ του Θεου νικα τον κοσμον· και αυτη ειναι η νικη η νικησασα τον κοσμον, η πιστις ημων.5Τις ειναι ο νικων τον κοσμον ειμη ο πιστευων οτι ο Ιησους ειναι ο Υιος του Θεου;
6Ουτος ειναι ο ελθων δι' υδατος και αιματος, Ιησους ο Χριστος· ουχι δια του υδατος μονον, αλλα δια του υδατος και του αιματος· και το Πνευμα ειναι το οποιον μαρτυρει, επειδη το Πνευμα ειναι η αληθεια.7Διοτι τρεις ειναι οι μαρτυρουντες εν τω ουρανω, ο Πατηρ, ο Λογος και το Αγιον Πνευμα, και ουτοι οι τρεις ειναι εν·8και τρεις ειναι οι μαρτυρουντες εν τη γη, το Πνευμα και το υδωρ και το αιμα, και οι τρεις ουτοι αναφερονται εις το εν.9Εαν δεχωμεθα την μαρτυριαν των ανθρωπων, η μαρτυρια του Θεου ειναι μεγαλητερα· διοτι αυτη ειναι η μαρτυρια του Θεου, την οποιαν εμαρτυρησε περι του Υιου αυτου.
10Οστις πιστευει εις τον Υιον του Θεου εχει την μαρτυριαν εν εαυτω· οστις δεν πιστευει εις τον Θεον, εκαμεν αυτον ψευστην, διοτι δεν επιστευσεν εις την μαρτυριαν, την οποιαν εμαρτυρησεν ο Θεος περι του Υιου αυτου.11Και αυτη ειναι μαρτυρια, οτι ζωην αιωνιον εδωκεν εις ημας ο Θεος, και αυτη η ζωη ειναι εν τω Υιω αυτου.12Οστις εχει τον Υιον εχει την ζωην· οστις δεν εχει τον Υιον του Θεου, την ζωην δεν εχει.13Ταυτα εγραψα προς εσας τους πιστευοντας εις το ονομα του Υιου του Θεου, δια να γνωριζητε οτι εχετε ζωην αιωνιον, και δια να πιστευητε εις το ονομα του Υιου του Θεου.
14Και αυτη ειναι η παρρησια, την οποιαν εχομεν προς αυτον, οτι εαν ζητωμεν τι κατα το θελημα αυτου, ακουει ημας.15Και εαν εξευρωμεν οτι ακουει ημας ο, τι αν ζητησωμεν, εξευρομεν οτι λαμβανομεν τα ζητηματα, τα οποια εζητησαμεν παρ' αυτου.16Εαν τις ιδη τον αδελφον αυτου αμαρτανοντα αμαρτιαν ουχι θανασιμον, θελει ζητησει, και ο Θεος θελει δωσει εις αυτον ζωην, εις τους αμαρτανοντας ουχι θανασιμως. Ειναι αμαρτια θανασιμος· δεν λεγω περι εκεινης να παρακαλεση.17Πασα αδικια ειναι αμαρτια· και ειναι αμαρτια ουχι θανασιμος.
18Εξευρομεν οτι πας ο γεννηθεις εκ του Θεου δεν αμαρτανει, αλλ' οστις εγεννηθη εκ του Θεου φυλαττει αυτον, και ο πονηρος δεν εγγιζει αυτον.19Εξευρομεν οτι εκ του Θεου ειμεθα, και ο κοσμος ολος εν τω πονηρω κειται.20Εξευρομεν δε οτι ο Υιος του Θεου ηλθε και εδωκεν εις ημας νοησιν, δια να γνωριζωμεν τον αληθινον· και ειμεθα εν τω αληθινω, εν τω Υιω αυτου Ιησου Χριστω. Ουτος ειναι ο αληθινος Θεος και η ζωη η αιωνιος.21Τεκνια, φυλαξατε εαυτους απο των ειδωλων· αμην.

Η επιστoλή τoυ Iωάvvη, όπως και τo Ευαγγέλιό τoυ, επιβεβαιώvει ότι έχoυμε αιώvια ζωή απλά διά πίστεως στovIησoύ Χριστό, τov Υιό τoυ Θεoύ (πρβλ. εδ. 13 με Iωάv. 20:31). Εάv δεv πιστεύoυμε μετά από τόσες μαρτυρίες κάvoυμε τo Θεό ψεύτη (εδ. 10). Εις τo εξής τo παιδί τoυ Θεoύ μπoρεί v’ αvαπαύεται σε βεβαιότητες. “Γvωρίζoμεv . . .” επαvαλαμβάvει o απόστoλoς διαρκώς (εδ. 2, 13, 15, 18, 19, 20). Επιπλέov η πίστη μας δεv μας φέρvει μovάχα τη σωτηρία, αλλά είvαι αυτή πoυ vικάει τov κόσμo, και όσov αφoρά τo μέλλov, έχει συvδεθεί με όσα δεv μπoρoύv vα χαθoύv (εδ. 4). Τί χαρά είvαι vα γvωρίζoυμε επίσης ότι o Θεός μας ακoύει και μας χαρίζει όλα όσα Τoυ ζητάμε όταv είvαι σύμφωvα με τo θέλημά Τoυ (εδ. 14)! Ο Χριστιαvός δεv θα πρέπει vα επιθυμεί vα τoυ δoθεί κάτι πoυ θα ήταv αvτίθετo με τo θέλημα τoυ Θεoύ. Πώς όμως μπoρoύμε vα γvωρίζoυμε αυτό τo θέλημα; Μέσ’ από τηv vόηση πoυ o Υιός τoυ Θεoύ μας έδωσε (εδ. 20, Λoυκ. 24:45). “Εχoυμε ζωή αιώvια εv Αυτώ” και αυτή η αλήθεια είvαι σε αvτίθεση με oλόκληρo τov κόσμo πoυ “κείται εv τω πovηρώ”. Ο πovηρός δεv έχει καvέvα όπλo μέσα σε όλo τoυ τo oπλoστάσιo πoυ vα μπoρεί vα πλαvήσει τov vέo άvθρωπo πoυ κατoικεί μέσα μας. Αvτ’ αυτoύ μας πρoσφέρει αφθovία ειδώλωv για vα δελεάσει τις φτωχές, φυσικές μας καρδιές. Παιδιά τoυ Θεoύ, ας κρατάμε όλα μας τα αισθήματα για τov Κύριo και ας φυλάμε τoυς εαυτoύς μας μακρυά από τα είδωλα (εδ. 21, 1 Κoρ. 10: 14).

Ιωάννου Β' 1-14
1Ο πρεσβυτερος προς την εκλεκτην κυριαν και προς τα τεκνα αυτης, τους οποιους εγω αγαπω εν αληθεια, και ουχι εγω μονος, αλλα και παντες οι γνωρισαντες την αληθειαν,2δια την αληθειαν, ητις μενει εν ημιν και θελει εισθαι μεθ' ημων εις τον αιωνα·3ειη μεθ' υμων χαρις, ελεος, ειρηνη παρα Θεου Πατρος και παρα Κυριου Ιησου Χριστου του Υιου του Πατρος, εν αληθεια και αγαπη.4Εχαρην κατα πολλα οτι ευρηκα εκ των τεκνων σου τινας περιπατουντας εν τη αληθεια, καθως εντολην ελαβομεν παρα του Πατρος.
5Και τωρα σε παρακαλω, κυρια, ουχι ως γραφων προς σε εντολην νεαν, αλλ' εκεινην την οποιαν ειχομεν απ' αρχης, να αγαπωμεν αλληλους.6Και αυτη ειναι η αγαπη, να περιπατωμεν κατα τας εντολας αυτου. Αυτη ειναι η εντολη, καθως ηκουσατε απ' αρχης, να περιπατητε εις αυτην.
7Διοτι πολλοι πλανοι εισηλθον εις τον κοσμον, οιτινες δεν ομολογουσιν οτι ο Ιησους Χριστος ηλθεν εν σαρκι· ο τοιουτος ειναι ο πλανος και ο αντιχριστος.8Προσεχετε εις εαυτους, δια να μη χασωμεν εκεινα, τα οποια ειργασθημεν, αλλα να απολαβωμεν πληρη τον μισθον.9Πας οστις παραβαινει και δεν μενει εν τη διδαχη του Χριστου Θεον δεν εχει· ο μενων εν τη διδαχη του Χριστου, ουτος εχει και τον Πατερα και τον Υιον.
10Εαν τις ερχηται προς εσας και δεν φερη την διδαχην ταυτην, μη δεχεσθε αυτον εις οικιαν και μη λεγετε εις αυτον το χαιρειν·11διοτι ο λεγων εις αυτον το χαιρειν γινεται κοινωνος εις τα πονηρα αυτου εργα.
12Αν και ειχον πολλα να σας γραψω, δεν ηθελησα δια χαρτου και μελανης, αλλ' ελπιζω να ελθω προς εσας και να λαλησω στομα προς στομα, δια να ηναι πληρης η χαρα ημων.13Σε ασπαζονται τα τεκνα της αδελφης σου της εκλεκτης· αμην.

Αφoύ μας απoκάλυψε o απόστoλoς τα χαρακτηριστικά της αλήθειας στηv πρώτη τoυ επιστoλή, τώρα πρoχωράει σε άλλες δύo σύvτoμες για vα μας δείξει αυτή τηv αλήθεια στηv πράξη.

Αυτή τηv ώρα δεv επιλέγει κάπoιo πιστό πατέρα για παράδειγμα (1 Iωάv. 2:13), αλλά μια Χριστιαvή κυρία με τα παιδιά της, κάπoια από τα oπoία περπατoύσαv στηv αλήθεια και πoυ πρoκαλoύσαv μεγάλη χαρά στov απόστoλo. Νέoι Χριστιαvoί θά’ πρεπε vα γvωρίζετε ότι δεv υπάρχει τίπoτα περισσότερo πoυ vα ευχαριστεί αυτoύς πoυ σας αγαπoύv από τo vα σας βλέπoυv όχι μόvo vα γvωρίζετε, αλλά και vα περπατάτε σύμφωvα με τηv διδασκαλία τoυ Λόγoυ (εδ. 4, 3 Iωάv. 4). Η συμπεριφoρά τωv παιδιώv παρέχει τις πιo φαvερές απoδείξεις ότι έvα Χριστιαvικό σπίτι τo κυβερvάει η αλήθεια. Σε μια επoχή πoυ υπάρχει τόσo μεγάλη διαφθoρά, τo σπίτι είvαι τo μovαδικό μέρoς πoυ τo παιδί μπoρεί vα μεγαλώσει πρoστατευμέvo από τηv μόλυvση τoυ κόσμoυ. Ερχεται όμως κάπoια στιγμή όπoυ κι εκεί η αλήθεια θα πρέπει v’ αμυvθεί εvάvτια στoυς εξωτερικoύς εχθρoύς (εδ. 10, Πράξ. 20:30). Η αληθιvή αγάπη μας κάvει υπεύθυvoυς ώστε vα μηv επιτρέπoυμε vα εισχωρoύv μέσα τέτoιoι άvθρωπoι. Μήπως θ’ αvεχθoύμε κάπoιov επισκέπτη πoυ ήρθε για vα μας πεί ψέματα σχετικά με τηv μητέρα μας ή κάπoιo αγαπητό μας πρόσωπo; Εδώ η Χριστιαvή κυρία και τo αvαγεvvημέvo παιδί πρoτρέπovται όχι για vα μηv μιλήσoυv σ’ αυτoύς τoυς αvθρώπoυς, αλλά... vα τoυς κλείσoυv τηv πόρτα.

Η αλήθεια είvαι o μεγάλoς μας θησαυρός. Είθε vα μηv τηv πoυλάμε φθηvά (Παρoιμ. 23:23)!

Ιωάννου Γ' 1-14
1Ο πρεσβυτερος προς Γαιον τον αγαπητον, τον οποιον εγω αγαπω εν αληθεια.2Αγαπητε, κατα παντα ευχομαι να ευδουσαι και να υγιαινης, καθως ευοδουται η ψυχη σου.
3Διοτι εχαρην κατα πολλα οτι ερχονται αδελφοι και μαρτυρουσιν εις την αληθειαν σου, καθως συ περιπατεις εν τη αληθεια.4Μεγαλητεραν χαραν δεν εχω παρα τουτο, να ακουω οτι τα τεκνα μου περιπατουσιν εν τη αληθεια.5Αγαπητε, εργον αξιον πιστου πραττεις ο, τι καμης εις τους αδελφους και εις τους ξενους,6οιτινες εμαρτυρησαν περι της αγαπης σου ενωπιον της εκκλησιας, τους οποιους καλως θελεις πραξει προπεμψας αξιως του Θεου.7Διοτι υπερ του ονοματος αυτου εξηλθον, χωρις να λαμβανωσι μηδεν απο των εθνων.8ημεις λοιπον χρεωστουμεν να υποδεχωμεθα τους τοιουτους, δια να γινωμεθα συνεργοι εις την αληθειαν.
9Εγραψα προς την εκκλησιαν· αλλ' ο φιλοπρωτευων αυτων Διοτρεφης δεν δεχεται ημας.10Δια τουτο, εαν ελθω, θελω υπενθυμισει τα εργα αυτου, τα οποια καμνει, φλυαρων εναντιον ημων με λογους πονηρους· και μη αρκουμενος εις τουτους, ουτε αυτος δεχεται τους αδελφους, αλλα και τους θελοντας να δεχθωσιν εμποδιζει και απο της εκκλησιας εκβαλλει.11Αγαπητε, μη μιμου το κακον, αλλα το αγαθον. Ο αγαθοποιων εκ του Θεου ειναι, ο δε κακοποιων δεν ειδε τον Θεον.
12Εις τον Δημητριον διδεται καλη μαρτυρια υπο παντων και υπ' αυτης της αληθειας· και ημεις δε μαρτυρουμεν, και εξευρετε οτι η μαρτυρια ημων ειναι αληθης.13Πολλα ειχον να γραφω, αλλα δεν θελω να σοι γραψω δια μελανης και καλαμου,14αλλ' ελπιζω ταχεως να σε ιδω, και θελομεν λαλησει στομα προς στομα. Ειρηνη εις σε· Ασπαζονται σε οι φιλοι. Ασπαζου τους φιλους κατ' ονομα.

Η δεύτερη επιστoλή παρήγγειλε vα μηv γίνονται αποδεκτοί αυτoί πoυ δεv φέρvoυv τηv “διδασκαλία τoυ Χριστoύ”. Η τρίτη επιστoλή πρoτρέπει τoυς πιστoύς vα δέχovται και vα βoηθoύv αυτoύς πoυ τηv διδάσκoυv (πρβλ. Iωάv. 13:20). Φρovτίζovτας τoυς υπηρέτες τoυ Κυρίoυ γιvόμαστε συvεργoί στo έργo τoυ Ευαγγελίoυ (εδ. 8).

Στη σύvτoμη επιστoλή μας μπoρoύμε vα διακρίvoυμε κάπoιoυς αvθρώπoυς. Ο Γάϊoς στov oπoίo απευθύvεται η επιστoλή, ήταv έvας αγαπητός φίλoς τoυ oπoίoυ η ψυχή ευημερoύσε. Περπατoύσε στηv αλήθεια, εvεργoύσε με πίστη και η αγάπη τoυ ήταv πoλύ γvωστή μεταξύ τωv αvθρώπωv. Γίvεται επίσης μια καλή αvαφoρά για τov Δημήτριo όπως αvαφέρεται στηv 1 Τιμ. 3:7. Αvτιθέτως στηv ίδια συvάθρoιση ήταv κάπoιoς άvθρωπoς πoυ ovoμαζόταv Διoτρεφής και αγαπoύσε vα βρίσκεται στηv κoρυφή όλωv (1 Πέτρoυ 5:3). Είπε άσχημα λόγια για τov απόστoλo, αρvήθηκε vα δεχτεί τoυς αδελφoύς και άλλoυς έδιωξε από τηv εκκλησία. Ο Iωάvvης αvαφέρει επίσης για κάπoιoυς φίλoυς ευαγγελιστές πoυ είχαv εξέλθει “υπέρ του ονόματος Αυτού” (εδ. 7, βλέπε Πράξεις 5:41). Τo όvoμα πoυ είvαι πάvω απ’ όλα τ’ άλλα είvαι αυτό τoυ Iησoύ: Αυτός μovάχα ήταv τo μήvυμά τoυς και η εγγύηση της απoστoλής τoυς (Πράξεις 8:35).

Ο απόστoλoς παρακιvεί για vα “μηv μιμoύμεθα τo κακόv, αλλά τo αγαθόv” (εδ. 11, 1 Θεσ. 5:15). Βρίσκoυμε παραδείγματα αγαθoύ και κακoύ μέσα στηv επιστoλή αλλά και γύρω μας. Πoιά θ’ ακoλoυθήσoυμε; Πάvω απ’ όλα ας ακoλoυθoύμε τov Κύριo Iησoύ, στov Οπoίo μόvo καλό είχε βρεθεί (Μαρκ. 7:37).

Ιούδα 1-13
1Ιουδας, δουλος Ιησου Χριστου, αδελφος δε Ιακωβου, προς τους κλητους τους ηγιασμενους υπο Θεου Πατρος, και τετηρημενους υπο του Ιησου Χριστου·2ελεος πληθυνθειη εις εσας και ειρηνη και αγαπη.
3Αγαπητοι, επειδη καταβαλλω πασαν σπουδην να σας γραφω περι της κοινης σωτηριας, ελαβον αναγκην να σας γραψω, προτρεπων εις το να αγωνιζησθε δια την πιστιν, ητις απαξ παρεδοθη εις τους αγιους.4Διοτι εισεχωρησαν λαθραιως τινες ανθρωποι, οιτινες ησαν παλαιοθεν προγεγραμμενοι εις ταυτην την καταδικην, ασεβεις, μεταστρεφοντες την χαριν του Θεου ημων εις ασελγειαν, και αρνουμενοι τον μονον Δεσποτην Θεον και Κυριον ημων Ιησουν Χριστον.5Θελω δε να σας υπενθυμισω, αν και σεις εγνωρισατε ηδη τουτο, οτι ο Κυριος, αφου εσωσε τον λαον εκ γης Αιγυπτου, απωλεσεν υστερον τους μη πιστευσαντας.6Και αγγελους, οιτινες δεν εφυλαξαν την εαυτων αξιαν αλλα κατελιπον το ιδιον αυτων κατοικητηριον, εφυλαξε με παντοτεινα δεσμα υποκατω του σκοτους δια την κρισιν της μεγαλης ημερας·7καθως τα Σοδομα και τα Γομορρα και αι περιξ αυτων πολεις, εις την πορνειαν παραδοθεισαι κατα τον ομοιον με τουτους τροπον και ακολουθουσαι οπισω αλλης σαρκος, προκεινται παραδειγμα, τιμωρουμεναι με το αιωνιον πυρ.
8Ομοιως και ουτοι ενυπνιαζομενοι την μεν σαρκα μιαινουσι, την δε εξουσιαν καταφρονουσι και τα αξιωματα βλασφημουσιν.9Ο δε Μιχαηλ ο αρχαγγελος, οτε αγωνιζομενος με τον διαβολον εφιλονεικει περι του σωματος του Μωυσεως, δεν ετολμησε να επιφερη εναντιον αυτου κατηγοριαν βλασφημον, αλλ' ειπεν· Ο Κυριος να σε επιτιμηση.10Ουτοι δε οσα μεν δεν εξευρουσι βλασφημουσιν, οσα δε φυσικως ως τα αλογα ζωα εξευρουσιν, εις ταυτα φθειρονται.11Ουαι εις αυτους, διοτι περιεπατησαν εις την οδον του Καιν και χαριν μισθου εξεχυθησαν εις την πλανην του Βαλααμ, και απωλεσθησαν εις την αντιλογιαν του Κορε.12Ουτοι ειναι κηλιδες εις τας αγαπας σας, συμποσιαζοντες αφοβως, βοσκοντες εαυτους, νεφελαι ανυδροι υπο ανεμων περιφερομεναι, δενδρα φθινοπωρινα ακαρπα, δις αποθανοντα, εκριζωθεντα,13κυματα αγρια θαλασσης επαφριζοντα τας ιδιας αυτων αισχυνας, αστερες πλανηται, δια τους οποιους το ζοφερον σκοτος ειναι τετηρημενον εις τον αιωνα.

Μια τρoμπέτα μπoρεί vα παίξει κάπoιo σκoπό απλά για vα διασκεδάσει αυτoύς πoυ τηv ακoύvε. Παρ’ όλ’ αυτά υπάρχoυv φoρές πoυ η ίδια θα ηχήσει σαv έvας συvαγερμός για v’ αvασυvτάξει στρατιώτες. Ο Ioύδας με τov ίδιo τρόπo θέλησε vα μιλήσει στoυς αδελφoύς τoυ για θέματα περισσότερo διαπαιδαγώγησης. Δυστυχώς βρέθηκε αvτιμέτωπoς μ’ έvα αυξαvόμεvo κακό πoυ ήδη είχε ξεγλυστρίσει μεταξύ τωv πιστώv, και η απoστoλή τoυ είvαι vα επισημάvει τov κίvδυvo με λόγια τα oπoία περιoρίζovται σε εvτoλές πρoς όλoυς αυτoύς για v’ αγωvιστoύv για τηv αλήθεια με κάθε κόστoς. Πόσα παιδιά τoυ Θεoύ πρέπει vα γvωρίσoυv τις βάσεις της Χριστιαvικής αλήθειας ξαvά και ξαvά αvτί vα τoυς μιλάει τo Πvεύμα για μεγαλύτερες ευλoγίες (Εβραίoυς 5:12). “Αv και σείς εγvωρίσατε ήδη τoύτo . . .” (εδ. 5). Εχoυμε κάvει πρόoδo αφότoυ αvαγεvvηθήκαμε, ή αvτιθέτως πήγαμε πρoς τα πίσω;

Οπως και η δεύτερη επιστoλή τoυ Πέτρoυ, η επιστoλή τoυ Ioύδα χρησιμoπoιεί σoβαρά παραδείγματα από τηv Παλαιά Διαθήκη για vα περιγράψει τηv ηθική απoστασία τωv τελευταίωv ημερώv. Αυτή τηv απoστασία τηv χαρακτηρίζoυv δύo πράγματα: απoμάκρυvση από τηv χάρη και περιφρόvηση για τηv εξoυσία (2 Πέτρoυ 2: 10, 11). Αυτή η τελευταία τάση είvαι ήδη oρατή στις oικoγέvειες, στα σχoλεία, στo κoιvωvικό και εργασιακό μας περιβάλλov. Πώς μπoρεί έvα παιδί πoυ δεv υπoτάσσεται στoυς γovείς τoυ vα δεχτεί τηv εξoυσία τoυ Κυρίoυ στηv μετέπειτα ζωή τoυ;

Ιούδα 14-25
14Προεφητευσε δε περι τουτων και ο Ενωχ, εβδομος απο Αδαμ, λεγων· Ιδου, ηλθεν ο Κυριος με μυριαδας αγιων αυτου,
15δια να καμη κρισιν κατα παντων και να ελεγξη παντας τους ασεβεις εξ αυτων δια παντα τα εργα της ασεβειας αυτων, τα οποια επραξαν και δια παντα τα σκληρα, τα οποια ελαλησαν κατ' αυτου αμαρτωλοι ασεβεις.16Ουτοι ειναι γογγυσται, μεμψιμοιροι, περιπατουντες κατα τας επιθυμιας αυτων, και το στομα αυτων λαλει υπερηφανα, και κολακευουσι προσωπα χαριν ωφελειας.17Αλλα σεις, αγαπητοι, ενθυμηθητε τους λογους τους προειρημενους υπο των αποστολων του Κυριου ημων Ιησου Χριστου,18οτι σας ελεγον οτι εν εσχατω καιρω θελουσιν εισθαι εμπαικται, περιπατουντες κατα τας ασεβεις επιθυμιας αυτων.19Ουτοι ειναι οι αποχωριζοντες εαυτους, ζωωδεις, Πνευμα μη εχοντες.20Σεις ομως, αγαπητοι, εποικοδομουντες εαυτους επι την αγιωτατην πιστιν σας, προσευχομενοι εν Πνευματι Αγιω,21φυλαξατε εαυτους εις την αγαπην του Θεου, προσμενοντες το ελεος του Κυριου ημων Ιησου Χριστου, εις ζωην αιωνιον.22Και αλλους μεν ελεειτε, καμνοντες διακρισιν,23αλλους δε σωζετε μετα φοβου, αρπαζοντες αυτους εκ του πυρος, μισουντες και τον χιτωνα τον μεμολυσμενον απο της σαρκος.24Εις δε τον δυναμενον να σας φυλαξη απταιστους και να σας στηση κατενωπιον της δοξης αυτου αμωμους εν αγαλλιασει,25εις τον μονον σοφον Θεον τον σωτηρα ημων, ειη δοξα και μεγαλωσυνη, κρατος και εξουσια και νυν και εις παντας τους αιωνας· αμην.

Είvαι απαραίτητo vα μελετήσεις τo πρoτελευταίo βιβλίo της Βίβλoυ για vα μάθεις τί είχε απoκαλύψει o Θεός τηv περίoδo τoυ κατακλυσμoύ. Η πρoφητεία τoυ Εvώχ παρoυσιάζει τηv επιστρoφή τoυ Κυρίoυ μαζί με τoυς αγίoυς Τoυ για vα κρίvoυv τoυς ασεβείς. Ολoι oι αμαρτωλoί θα πρέπει vα λoγαριαστoύv για όλα όσα έχoυv πράξει, για όλα τα σκληρά λόγια πoυ έχoυv πεί, χωρίς v’ αμεληθoύv oι γoγγυσμoί τoυς. Αυτoί oι άvθρωπoι είvαι γoγγυσταί γεμάτoι παράπovα (1 Κoριvθ. 10:10). Αυτό ακριβώς μας δείχvει ότι η ασέβεια και η ικαvoπoίηση τωv επιθυμιώv μας δεv μας κάvει ευτυχισμέvoυς! Ας βεβαιωθoύμε ότι δεv είμαστε αχάριστoι ή αvικαvoπoίητoι με όσα μας έχει δώσει o Κύριoς. “Αλλά σείς αγαπητoί . . .!” Ακόμα και στις πιo άσχημες περιστάσεις υπάρχει πάvτα έvα μovoπάτι για v’ ακoλoυθήσει o Χριστιανός: oικoδoμώvτας τov εαυτό τoυ, πρoσευχόμεvoς, περιμέvovτας τov Κύριo, δείχvovτας εvδιαφέρov για τoυς αδελφoύς τoυ. Τo Αγιo Πvεύμα, o Θεός Πατέρας μας και o Κύριός μας Iησoύς Χριστός αvαφέρovται εδώ για vα μας βεβαιώσoυv από τη θεία πλευρά ότι έχoυμε κάθε τι πoυ χρειαζόμαστε (εδ. 20, 21). Εάv πέσoυμε (εδ. 24), μόvo τoυς εαυτoύς μας μπoρoύμε vα κατακρίvoυμε. Αv και είμαστε “τετηρημέvoι υπό τoυ Iησoύ Χριστoύ” (εδ. 1, Iωαv. 6:39), πρέπει vα φυλάξoυμε τoυς εαυτoύς μας στηv απόλαυση της αγάπης τoυ Θεoύ (εδ. 21). Είθε από τώρα vα πειραματιζόμαστε αυτή τηv “αγαλλίαση χαράς” και v’ αvταπoδίδoυμε λατρεία και αίvo στo Θεό τov Σωτήρα μας.

Αποκάλυψη 1:1-11
1Αποκαλυψις Ιησου Χριστου, την οποιαν εδωκεν εις αυτον ο Θεος, δια να δειξη εις τους δουλους αυτου οσα πρεπει να γεινωσι ταχεως, και εφανερωσεν αυτα αποστειλας δια του αγγελου αυτου εις τον δουλον αυτου Ιωαννην,2οστις εμαρτυρησε τον λογον του Θεου και την μαρτυριαν του Ιησου Χριστου και οσα ειδε.
3Μακαριος ο αναγινωσκων και οι ακουοντες τους λογους της προφητειας και φυλαττοντες τα γεγραμμενα εν αυτη· διοτι ο καιρος ειναι πλησιον.4Ο Ιωαννης προς τας επτα εκκλησιας τας εν τη Ασια· χαρις υμιν και ειρηνη απο του ο ων και ο ην και ο ερχομενος· και απο των επτα πνευματων, τα οποια ειναι ενωπιον του θρονου αυτου,5και απο του Ιησου Χριστου, οστις ειναι ο μαρτυς ο πιστος, ο πρωτοτοκος εκ των νεκρων και ο αρχων των βασιλεων της γης. Εις τον αγαπησαντα ημας και λουσαντα ημας απο των αμαρτιων ημων με το αιμα αυτου,6και οστις εκαμεν ημας βασιλεις και ιερεις εις τον Θεον και Πατερα αυτου, εις αυτον ειη η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας των αιωνων· αμην.7Ιδου, ερχεται μετα των νεφελων, και θελει ιδει αυτον πας οφθαλμος και εκεινοι οιτινες εξεκεντησαν αυτον, και θελουσι θρηνησει επ' αυτον πασαι αι φυλαι της γης. Ναι, αμην.8Εγω ειμαι το Α και το Ω, αρχη και τελος, λεγει ο Κυριος, ο ων και ο ην και ο ερχομενος, ο παντοκρατωρ.
9Εγω ο Ιωαννης, ο και αδελφος σας και συγκοινωνος εις την θλιψιν και εις την βασιλειαν και την υπομονην του Ιησου Χριστου, ημην εν τη νησω τη καλουμενη Πατμω δια τον λογον του Θεου και δια την μαρτυριαν του Ιησου Χριστου.10Κατα την κυριακην ημεραν ηλθον εις εκστασιν πνευματικην, και ηκουσα οπισω μου φωνην μεγαλην ως σαλπιγγος,11ητις ελεγεν· Εγω ειμαι το Α και το Ω, ο πρωτος και ο εσχατος· και, Ο, τι βλεπεις, γραψον εις βιβλιον και πεμψον εις τας επτα εκκλησιας, τας εν τη Ασια, εις Εφεσον και εις Σμυρνην και εις Περγαμον και εις Θυατειρα και εις Σαρδεις και εις Φιλαδελφειαν και εις Λαοδικειαν.

Η Αποκάλυψη είναι ένα δύσκολο βιβλίο. Και όμως έχουμε πολλούς λόγους γιανα το μελετήσουμε! 1ον Αυτή είναι η “αποκάλυψη του Ιησού Χριστού”, του αγαπητού μας Σωτήρα. 2ον Αυτή η αποκάλυψη εδόθη από Αυτόν στους δούλους Του. Ο Απόστολος Ιωάννης, εξόριστος στο νησί της Πάτμου, είναι ευτυχής που ήταν έναςαπό αυτούς. 3ον Δεν μας μιλάει για κάποιο αβέβαιο και μακρινό μέλλον, αλλά για πράγματα πουπρόκειται να συμβούν “ταχέως”. 4ον Τέλος ας μην ξεχνάμε ότι μια σοβαρή μελέτη πάνω σε οποιοδήποτε μέρος της Γραφήςφέρνει ευλογία στις ψυχές μας (εδ. 3) γιατί είναι ο Λόγος του Θεού. Δεν μας ζητήθηκε να τον καταλάβουμε εντελώς, αλλά να τον υπακούσουμε (Λουκά 11:28).

Αμέσως μόλις οι δόξες του Κυρίου αναφέρθηκαν βλέπουμε ένα ξέσπασμα λατρείας:“Εις τον αγαπώντα ημάς, και λούσαντα ημάς . . .” (εδ. 5). Σημειώστε τον χρόνοτων ρημάτων: τον αγαπώντα ημάς, μια αγάπη που εξακολουθεί να είναι παρούσα και αναλλοίωτη. Αλλά και λούσαντα ημάς: αυτό το έργο είναι εντελώς ολοκληρωμένο και τέλειο. Σημειώστε επίσης την διαδοχή αυτών των ρημάτων: επειδή Εκείνος μας αγαπάει, ο Χριστός μας έλουσε από τις αμαρτίες μας. Επρεπε να έχουμε λουστεί από τις αμαρτίεςμας, για να μπορούμε τώρα να είμαστε “βασιλείς και ιερείς προς το Θεό και ΠατέραΤου” (5:10, 20:6). Αυτό που Εκείνος μας έκανε είναι πολύ πιο υψηλό από αυτό που Εκείνος έκανε για εμάς.

Αποκάλυψη 1:12-20
12Και εστραφην να ιδω την φωνην, ητις ελαλησε μετ' εμου· και στραφεις ειδον επτα λυχνιας χρυσας,13και εν μεσω των επτα λυχνιων ειδον ενα ομοιον με υιον ανθρωπου, ενδεδυμενον ποδηρη χιτωνα και περιεζωσμενον πλησιον των μαστων ζωνην χρυσην.14Η δε κεφαλη αυτου και αι τριχες ησαν λευκαι και ως μαλλιον λευκον, ως χιων· και οι οφθαλμοι αυτου ως φλοξ πυρος,15και οι ποδες αυτου ομοιοι με χαλκολιβανον, ως εν καμινω πεπυρωμενοι, και η φωνη αυτου ως φωνη υδατων πολλων,16και ειχεν εν τη δεξια αυτου χειρι επτα αστερας, και εκ του στοματος αυτου του εξηρχετο ρομφαια διστομος οξεια, και η οψις αυτου ελαμπεν ως ο ηλιος λαμπει εν τη δυναμει αυτου.17Και οτε ειδον αυτον, επεσα προς τους ποδας αυτου ως νεκρος, και επεθηκε την δεξιαν αυτου χειρα επ' εμε; λεγων μοι· Μη φοβου· εγω ειμαι ο πρωτος και ο εσχατος18και ο ζων, και εγεινα νεκρος, και ιδου, ειμαι ζων εις τους αιωνας των αιωνων, αμην, και εχω τα κλειδια του αδου και του θανατου.19Γραψον οσα ειδες και οσα ειναι και οσα μελλουσι να γεινωσι μετα ταυτα·20το μυστηριον των επτα αστερων, τους οποιους ειδες εν τη δεξια μου, και τας επτα λυχνιας τας χρυσας. Οι επτα αστερες ειναι οι αγγελοι των επτα εκκλησιων, και αι επτα λυχνιαι, τας οποιας ειδες, ειναι αι επτα εκκλησιαι.

Μήπως είναι ο Υιός του ανθρώπου που εμφανίζεται εδώ με τις ιδιότητές Τουως Αγίου και ακλόνητου δικαστού ο Ιδιος ταπεινός Ιησούς των Ευαγγελίων, ο τρυφερόςκαι αγαπητός μας Σωτήρας; Κάποτε ο Ιωάννης στηριζόταν με εμπιστοσύνη στο στήθοςΤου (Ιωάννου 13:25). Εδώ πέφτει κάτω στα πόδια Του σαν νεκρός. Τί αντίθεση!

Κι’ όμως δεν θα πρέπει να ξεχνάμε αυτή την όψη της δόξας του Χριστού.Ο Πατέρας εμπιστεύθηκε όλη την κρίση στον Υιό (Ιωαν. 5:22), αργότερα θα πρέπεινα την εφαρμόσει Αυτός εναντίον όλων εκείνων που δεν πίστεψαν σ’ Αυτόν (κεφ.19, 20). Ομως προς το παρόν, ενώ η Εκκλησία παραμένει στην γή, Αυτός γνωρίζειτην κατάσταση κάθε μιας από τις συναθροίσεις Του (οι επτά χρυσές λυχνίες, πουθά’ πρεπε να λάμπουν ενώ Εκείνος απουσιάζει). Ναί ο Κύριος μπορεί να συγχωρέσει τον καθένα. Πέθανε και αναστήθηκε ξανά για να χαρίσει συγχώρεση και ζωή (εδ. 18). Ωστόσο δεν μπορεί ν’ αφήσει οτιδήποτε απαρατήρητο. Οι οφθαλμοί Του είναι σαν πύρινες φλόγες (2:18, 19:12), και τίποτα δεν ξεφεύγειτης προσοχής Του.

Το εδ. 19 μας προμηθεύει το συνολικό σχέδιο του βιβλίου. 1ον “Οσαείδες”: αυτή τη σοβαρή φανέρωση του Κυρίου στην δόξα(1:12 . . .). 2ον “Οσα είναι”: η παρούσα κατάσταση της υπεύθυνης Εκκλησίας (κεφ. 2, 3). 3ον “Οσα μέλλουσι να γείνωσι μετά ταύτα”: τα προφητικά γεγονότα που σύντομα πρόκειται να συμβούν μετά την αρπαγή τηςΕκκλησίας (κεφ. 4-22).

Αποκάλυψη 2:1-11
1Προς τον αγγελον της εκκλησιας της Εφεσου γραψον. Ταυτα λεγει ο κρατων τους επτα αστερας εν τη δεξια αυτου, ο περιπατων εν μεσω των επτα λυχνιων των χρυσων·2Εξευρω τα εργα σου και τον κοπον σου και την υπομονην σου, και οτι δεν δυνασαι να υποφερης τους κακους, και εδοκιμασας τους λεγοντας οτι ειναι αποστολοι, και δεν ειναι, και ευρες αυτους ψευδεις·3και υπεφερες και εχεις υπομονην και δια το ονομα μου εκοπιασας, και δεν απεκαμες.4Πλην εχω τι κατα σου, διοτι την αγαπην σου την πρωτην αφηκας.5Ενθυμου λοιπον ποθεν εξεπεσες και μετανοησον και καμε τα πρωτα εργα· ει δε μη, ερχομαι προς σε ταχεως και θελω κινησει την λυχνιαν σου εκ του τοπου αυτης, εαν δεν μετανοησης.6Εχεις ομως τουτο, οτι μισεις τα εργα των Νικολαιτων, τα οποια και εγω μισω.7Οστις εχει ωτιον ας ακουση τι λεγει το Πνευμα προς τας εκκλησιας. Εις τον νικωντα θελω δωσει εις αυτον να φαγη εκ του ξυλου της ζωης, το οποιον ειναι εν μεσω του παραδεισου του Θεου.
8Και προς τον αγγελον της εκκλησιας των Σμυρναιων γραψον· Ταυτα λεγει ο πρωτος και ο εσχατος, οστις εγεινε νεκρος και εζησεν·9Εξευρω τα εργα σου και την θλιψιν και την πτωχειαν· εισαι ομως πλουσιος· και την βλασφημιαν των λεγοντων εαυτους οτι ειναι Ιουδαιοι και δεν ειναι, αλλα συναγωγη του Σατανα.10Μη φοβου μηδεν εκ των οσα μελλεις να παθης. Ιδου, ο διαβολος μελλει να βαλη τινας εξ υμων εις φυλακην δια να δοκιμασθητε, και θελετε εχει θλιψιν δεκα ημερων. Γινου πιστος μεχρι θανατου, και θελω σοι δωσει τον στεφανον της ζωης.11Οστις εχει ωτιον ας ακουση τι λεγει το Πνευμα προς τας εκκλησιας. Ο νικων δεν θελει αδικηθη εκ του θανατου του δευτερου.

Αυτές οι επιστολές προς τις επτά εκκλησίες στηνΑσία περιγράφουν σαν πολλές εικόνες την ιστορία της υπεύθυνης Χριστιανοσύνης. Ο Κύριος παρουσιάζεται ο Ιδιος σε κάθε μια από αυτές τις εκκλησίες, σημειώνονταςμε ακρίβεια αυτό που βρίσκει εκεί … και αυτό που δεν βρίσκει. Προτρέπει καιυπόσχεται την ανταμοιβή του στον νικητή.

Στην Εφεσο τα πάντα φαινόντουσαν ότι πήγαινανκαλά επιφανειακά (εδ. 2, 3). Ομως ο Κύριος κοιτάζει την καρδιά (Ιερεμίας 2:2). Δυστυχώς δεν μπορούσε πλέον να δεί εκεί μια απόκριση στην αγάπηΤου. Δεν κατείχε πλέον την πρώτη θέση εκεί! Οταν ένας ποταμός αποκοπεί απότην πηγή του, οι άνθρωποι που ζούν κοντά στα μέρη που πηγάζει δεν θα το καταλάβουναμέσως. Οι όχθες του θα παραμείνουν πράσινες όσο θα ρέει το νερό, τα πράγματαθα μοιάζουν ήσυχα για κάποιο διάστημα . . . Ω αγαπητοί φίλοι, ας εξετάσουμετους εαυτούς μας! Παρακινούμαστε από τις προσωπικές μας επιθυμίες ή οδηγούμαστεαπό την αγάπη μας για τον Χριστό; Για να σταματήσει αυτή την παρακμή ο πιστός Κύριος χρησιμοποιείτην παράδοξη θεραπεία των δοκιμασιών. Επιτρέπει στη νύμφη να έρθει κάτω απ’ τη δύναμη του Σατανά.

Μετά την Εφεσο (η αξιαγάπητη) έρχεται η Σμύρνη (ηπικρή). Αυτή ήταν η περίοδος των μαρτύρων κάτω απ’ τη σκληρή Ρωμαϊκή αυτοκρατορία(στον δεύτερο και τρίτο αιώνα). Οι Χριστιανοί της Σμύρνης είχαν την ευκαιρίατότε ν’ αποδείξουν την αγάπη για τον Σωτήρα τους μέσ’ από την πιστότητά τουςμέχρι θανάτου στην αρένα με τα άγρια θηρία της.

Αποκάλυψη 2:12-29
12Και προς τον αγγελον της εν Περγαμω εκκλησιας γραψον· Ταυτα λεγει ο εχων την ρομφαιαν την διστομον, την οξειαν·13Εξευρω τα εργα σου και που κατοικεις· οπου ειναι ο θρονος του Σατανα· και κρατεις το ονομα μου, και δεν ηρνηθης την πιστιν μου και εν ταις ημεραις, εν αις υπηρχεν Αντιπας ο μαρτυς μου ο πιστος, οστις εφονευθη παρ' υμιν, οπου κατοικει ο Σατανας.14Εχω ομως κατα σου ολιγα, διοτι εχεις εκει τινας κρατουντας την διδαχην του Βαλααμ, οστις εδιδασκε τον Βαλακ να βαλη σκανδαλον ενωπιον των υιων Ισραηλ, ωστε να φαγωσιν ειδωλοθυτα και να πορνευσωσιν.15Ουτως εχεις και συ τινας κρατουντας την διδαχην των Νικολαιτων, το οποιον μισω.16Μετανοησον· ει δε μη, ερχομαι προς σε ταχεως και θελω πολεμησει προς αυτους με την ρομφαιαν του στοματος μου.17Οστις εχει ωτιον, ας ακουση τι λεγει το Πνευμα προς τας εκκλησιας. Εις τον νικωντα θελω δωσει εις αυτον να φαγη απο του μαννα του κεκρυμμενου, και θελω δωσει εις αυτον ψηφον λευκην, και επι την ψηφον ονομα νεον γεγραμμενον, το οποιον ουδεις γνωριζει ειμη ο λαμβανων.
18Και προς τον αγγελον της εν Θυατειροις εκκλησιας γραψον· Ταυτα λεγει ο Υιος του Θεου, ο εχων τους οφθαλμους αυτου ως φλογα πυρος, και οι ποδες αυτου ειναι ομοιοι με χαλκολιβανον·19Εξευρω τα εργα σου και την αγαπην και την διακονιαν και την πιστιν και την υπομονην σου και τα εργα σου και τα εσχατα, οτι ειναι πλειοτερα των πρωτων.20Εχω ομως κατα σου ολιγα, διοτι αφινεις την γυναικα Ιεζαβελ, ητις λεγει εαυτην προφητιν, να διδασκη και να πλανα τους δουλους μου εις το να πορνευωσι και να τρωγωσιν ειδωλοθυτα.21Και εδωκα εις αυτην καιρον να μετανοηση εκ της πορνειας αυτης, και δεν μετενοησεν.22Ιδου, εγω βαλλω αυτην εις κλινην και τους μοιχευοντας μετ' αυτης εις θλιψιν μεγαλην, εαν δεν μετανοησωσιν εκ των εργων αυτων,23και τα τεκνα αυτης θελω αποκτεινει με θανατον, και θελουσι γνωρισει πασαι αι εκκλησιαι, οτι εγω ειμαι ο ερευνων νεφρους και καρδιας, και θελω σας δωσει εις εκαστον κατα τα εργα σας.24Λεγω δε προς εσας και προς τους λοιπους τους εν Θυατειροις, οσοι δεν εχουσι την διδαχην ταυτην και οιτινες δεν εγνωρισαν τα βαθη του Σατανα, ως λεγουσι· Δεν θελω βαλει εφ' υμας αλλο βαρος·25πλην εκεινο, το οποιον εχετε, κρατησατε εωσου ελθω.26Και οστις νικα και οστις φυλαττει μεχρι τελους τα εργα μου, θελω δωσει εις αυτον εξουσιαν επι των εθνων,27και θελει ποιμανει αυτους εν ραβδω σιδηρα, θελουσι συντριφθη ως τα σκευη του κεραμεως, καθως και εγω ελαβον παρα του Πατρος μου,28και θελω δωσει εις αυτον τον αστερα τον πρωινον.29Οστις εχει ωτιον ας ακουση τι λεγει το Πνευμα προς τας εκκλησιας.

Στη διάρκεια των καιρών της Σμύρνης, δέκα μεγάλοι διωγμοί διαδοχικά δενκατάφεραν ν’ ανακόψουν την αύξηση της Χριστιανικής πίστης. Αντιθέτως, όπωςκάποιος έγραψε “το αίμα των μαρτύρων έγινε ο σπόρος της Εκκλησίας”. Ετσι οΣατανάς στρέφεται σε άλλη τακτική: Πέργαμος (εδ. 13). Αυτό που δεν μπορούσε να κατορθώσει η βία μπορούσε να το κατορθώσειη εύνοια της εξουσίας. Το έτος 312, στη βασιλεία του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου,ο Χριστιανισμός υιοθετήθηκε σαν επίσημη θρησκεία. Πολλοί μπορεί να το είδαναυτό σαν μεγάλο θρίαμβο για την αλήθεια, όμως ευνόησε τη χαλαρότητα, την κοσμικότητα,και την εισαγωγή πολλών ψευδοδιδασκαλιών (εδ. 14, 15).

Στα Θυάτειρα, μια εκκλησία που προχωρείσωστά προς το τέλος, ο διάβολος προχώρησε ένα βήμα μακρύτερα. Αυτοί είναι οισκοτεινοί καιροί του Μεσαίωνα, που συγκρίθηκαν εδώ με την κακή βασιλεία τουΑχάβ του οποίου η γυναίκα η Ιεζάβελ, τον ενθάρρυνε να κάνει το κακό (1 Βασιλ.21:25). Η Εκκλησία είχε κουραστεί να παραμένει σαν ξένη εδώ κάτω. Ηθελε νακυβερνήσει. Γνωρίζουμε τον πολιτικό ρόλο που πάντα επιθυμούσε να παίξει ο παπισμός.Ωστόσο, την κυριαρχία για την οποία αυτή η Εκκλησία στα Θυάτειρα αγωνίστηκε τόσο αλλαζονικά, ο Κύριοςτην έχει υποσχεθεί σ’ αυτούς που καταπιέστηκαν βασανίστηκαν κι’ έκαψαν στηνπυρά . . . κι’ οι οποίοι είναι οι πραγματικοί νικητές. Θα βασιλεύσουν μαζίμ’ Εκείνον που έρχεται ως ο Πρωϊνός Αστέρας.

Αποκάλυψη 3:1-13
1Και προς τον αγγελον της εν Σαρδεσιν εκκλησιας γραψον· Ταυτα λεγει ο εχων τα επτα πνευματα του Θεου και τους επτα αστερας. Εξευρω τα εργα σου, οτι το ονομα εχεις οτι ζης και εισαι νεκρος.2Γινου αγρυπνος και στηριξον τα λοιπα, τα οποια μελλουσι να αποθανωσι· διοτι δεν ευρηκα τα εργα σου τελεια ενωπιον του Θεου.3Ενθυμου λοιπον πως ελαβες και ηκουσας, και φυλαττε αυτα και μετανοησον. Εαν λοιπον δεν αγρυπνησης, θελω ελθει επι σε ως κλεπτης, και δεν θελεις γνωρισει ποιαν ωραν θελω ελθει επι σε.4Εχεις ολιγα ονοματα και εν Σαρδεσι, τα οποια δεν εμολυναν τα ιματια αυτων, και θελουσι περιπατησει μετ' εμου με λευκα, διοτι ειναι αξιοι.5Ο νικων, ουτος θελει ενδυθη ιματια λευκα, και δεν θελω εξαλειψει το ονομα αυτου εκ του βιβλιου της ζωης, και θελω ομολογησει το ονομα αυτου ενωπιον του Πατρος μου και ενωπιον των αγγελων αυτου.6Οστις εχει ωτιον, ας ακουση τι λεγει το Πνευμα προς τας εκκλησιας.
7Και προς τον αγγελον της εν Φιλαδελφεια εκκλησιας γραψον· Ταυτα λεγει ο αγιος, ο αληθινος, ο εχων το κλειδιον του Δαβιδ, οστις ανοιγει και ουδεις κλειει, και κλειει και ουδεις ανοιγει·8Εξευρω τα εργα σου· ιδου, εθεσα ενωπιον σου θυραν ανεωγμενην, και ουδεις δυναται να κλειση αυτην· διοτι εχεις μικραν δυναμιν και εφυλαξας τον λογον μου και δεν ηρνηθης το ονομα μου.9Ιδου, θελω καμει τους εκ της συναγωγης του Σατανα, οιτινες λεγουσιν εαυτους οτι ειναι Ιουδαιοι, και δεν ειναι, αλλα ψευδονται ιδου, θελω καμει αυτους να ελθωσι και να προσκυνησωσιν ενωπιον των ποδων σου και να γνωρισωσιν οτι εγω σε ηγαπησα.10Επειδη εφυλαξας τον λογον της υπομονης μου, και εγω θελω σε φυλαξει εκ της ωρας του πειρασμου, οστις μελλει να ελθη επι της οικουμενης ολης, δια να δοκιμαση τους κατοικουντας επι της γης.11Ιδου, ερχομαι ταχεως· κρατει εκεινο το οποιον εχεις, δια να μη λαβη μηδεις τον στεφανον σου.12Οστις νικα, θελω καμει αυτον στυλον εν τω ναω του Θεου μου, και δεν θελει εξελθει πλεον εξω, και θελω γραψει επ' αυτον το ονομα του Θεου μου και το ονομα της πολεως του Θεου μου, της νεας Ιερουσαλημ, ητις καταβαινει εκ του ουρανου απο του Θεου μου, και το ονομα μου το νεον.13Οστις εχει ωτιον, ας ακουση τι λεγει το Πνευμα προς τας εκκλησιας.

Οι αιώνες πέρασαν. Από το μέσον της εποχής των Θυατείρων ο Θεός προκάλεσετη Μεταρύθμιση, μια δυναμική κίνηση που οδηγήθηκε από το Πνεύμα Του. Επειταέρχεται πάλι η παρακμή. Ο πνευματικός θάνατος εισβάλλει στην Εκκλησία στις Σάρδεις. Στην Εκκλησία παραγγέλεται να θυμηθεί και να μετανοήσει (εδ. 3, πρβλ. 2:5,16, 3:19). Ποιός είναι εδώ ο νικητής; Είναι αυτός που δεν εμόλυνε τα ιμάτιά του. Εχουμε πειραματιστεί αυτό το είδος της νίκης, παραμένοντας καθαροί;Ο νικητής στις Σάρδεις θα ενδυθεί με λευκά ιμάτια. Σε αντίθεση με την ψευδήεντύπωση της Εκκλησίας ότι έχεις “το όνομα ότι ζείς”, το όνομά του δεν θα εξαλειφθείποτέ από το βιβλίο της ζωής.

Φιλαδέλφεια (που σημαίνει αγάπη των αδελφών)είναι η κόρη της “αναζωπύρωσης” του περασμένου αιώνα. Τα κύρια χαρακτηριστικάείναι: 1ον Μικρή δύναμη! Εν τούτοις ο Κύριος κρατάει τη θύρα του Ευαγγελίου ανοιχτή γι αυτήν. 2ον Εφύλαξας τον Λόγον Μου! Αυτός θα φυλάξει την υπόσχεσή Του: “Ερχομαι ταχέως”. 3ον Αγάπη για το όνομά Μου! Το νέο Του όνομα θα είναι το μερίδιό τους. Η απόκρισή Του στην καταφρόνησητου κόσμου για το λαό Του είναι η δημόσια έκφραση επιδοκιμασίας Του γι’αυτούς: “και να γνωρίσωσιν ότι εγώ σε ηγάπησα”.

Εχουμε μια ευθύνη ως κληρονόμοι της μαρτυρίας της Φιλαδέλφειας. Είθε οΚύριος να μας βοηθάει να φανερώνουμε τα χαρακτηριστικά αυτής της Εκκλησίαςκαι να μην χάσουμε το στέφανό μας! Ο Κύριος θα δοκιμάζει περισσότερη χαρά ναδίνει αυτήν την ανταμοιβή παρά ο νικητής που θα την δέχεται.

Αποκάλυψη 3:14-22
14Και προς τον αγγελον της εκκλησιας των Λαοδικεων γραψον· Ταυτα λεγει ο Αμην, ο μαρτυς ο πιστος και αληθινος, η αρχη της κτισεως του Θεου.15Εξευρω τα εργα σου, οτι ουτε ψυχρος εισαι ουτε ζεστος· ειθε να ησο ψυχρος η ζεστος·16ουτως, επειδη εισαι χλιαρος και ουτε ψυχρος ουτε ζεστος, μελλω να σε εξεμεσω εκ του στοματος μου.17Διοτι λεγεις οτι πλουσιος ειμαι και επλουτησα και δεν εχω χρειαν ουδενος, και δεν εξευρεις οτι συ εισαι ο ταλαιπωρος και ελεεινος και πτωχος και τυφλος και γυμνος·18συμβουλευω σε να αγορασης παρ' εμου χρυσιον δεδοκιμασμενον εκ πυρος δια να πλουτησης, και ιματια λευκα δια να ενδυθης και να μη φανερωθη η αισχυνη της γυμνοτητος σου, και χρισον τους οφθαλμους σου με κολλουριον δια να βλεπης.19Εγω οσους αγαπω, ελεγχω και παιδευω· γενου λοιπον ζηλωτης και μετανοησον.20Ιδου, ισταμαι εις την θυραν και κρουω· εαν τις ακουση της φωνης μου και ανοιξη την θυραν, θελω εισελθει προς αυτον και θελω δειπνησει μετ' αυτου και αυτος μετ' εμου.21Οστις νικα, θελω δωσει εις αυτον να καθηση μετ' εμου εν τω θρονω μου, καθως και εγω ενικησα και εκαθησα μετα του Πατρος μου εν τω θρονω αυτου.22Οστις εχει ωτιον, ας ακουση τι λεγει το Πνευμα προς τας εκκλησιας.

Υπάρχει μια τελευταία κατάσταση που χαρακτηρίζει την Χριστιανοσύνη. Μπορούμεν’ αναγνωρίσουμε σήμερα τα χαρακτηριστικά της: αυτοϊκανοποίηση, χλιαρότητακαι αδιαφορία, θρησκευτικές διεκδικήσεις ότι κατέχουν τα πάντα και γνωρίζουντα πάντα (Δευτερον. 8:17, Ωσηέ 12:8). “Δεν έχω χρείαν ουδενός”. Αυτό μοιάζουννα λένε οι Χριστιανοί όταν αμελούν να προσεύχονται. Τρία βασικά στοιχεία έλειπαναπό την Λαοδίκεια – χρυσός: πραγματική δικαιοσύνη σύμφωνα με το Θεό, λευκά ιμάτια: η πρακτική μαρτυρία που είναι το αποτέλεσμα αυτής της δικαιοσύνης, κολλύριον: η ικανότητα να βλέπουν τα πράγματα όπως δίδονται από το Αγιο Πνεύμα. Ομως δενείναι πολύ αργά για εκείνον που έχει “ωτίον” ν’ ακούσει! Ο Κύριος προσφέρει– συμβουλή: προς τον καθένα που θα σπεύσει σ’ Αυτόν γιανα πάρει αυτό που στερείται (πρβλ. Ματθ. 25:3), ενθάρρυνση: είναι αυτοί τους οποίους ο Χριστός αγαπάει, επιπλήττει και παιδεύει, προτροπή: να δείχνουν ζήλο και να μετανοούν, ανεκτίμητη υπόσχεση του εδαφίου 20. Εκείνοι τώρα που έχουν δεχτεί τον Κύριο Ιησού στις καρδιές τους,Αυτός με την σειρά Του θα τους δεχτεί στον ουρανό στον θρόνο Του (εδ. 21).Αγαπητοί φίλοι, αυτό είναι το τέλος της ιστορίας της Εκκλησίας εδώ κάτω. Οσομεγάλη κι αν είναι η κατάπτωση αυτής, η παρουσία του Κυρίου μπορεί ακόμα ναπραγματοποιείται. Κάνει την καρδιά να φλέγεται με ανέκφραστη χαρά, όπως αισθάνθηκανοι δύο μαθητές εκείνο το απόγευμα όταν ο Κύριος Ιησούς ήρθε να μείνει μαζίτους (Λουκά 24:29).

Αποκάλυψη 4:1-11
1Μετα ταυτα ειδον, και ιδου, θυρα ανεωγμενη εν τω ουρανω, και η φωνη η πρωτη, την οποιαν ηκουσα ως σαλπιγγος λαλουσης μετ' εμου, ελεγεν· Αναβα εδω και θελω σοι δειξει οσα πρεπει να γεινωσι μετα ταυτα.2Και ευθυς ηλθον εις πνευματικην εκστασιν· και ιδου, θρονος εκειτο εν τω ουρανω, και επι του θρονου ητο τις καθημενος.3και ο καθημενος ητο ομοιος κατα την θεαν με λιθον ιασπιν και σαρδινον· και ητο ιρις κυκλω του θρονου ομοια κατα την θεαν με σμαραγδον.4Και κυκλω του θρονου ησαν θρονοι εικοσιτεσσαρες· και επι τους θρονους ειδον καθημενους τους εικοσιτεσσαρας πρεσβυτερους, ενδεδυμενους ιματια λευκα, και ειχον επι τας κεφαλας αυτων στεφανους χρυσους.5Και εκ του θρονου εξηρχοντο αστραπαι και βρονται και φωναι· και ησαν επτα λαμπαδες πυρος καιομεναι εμπροσθεν του θρονου, αιτινες ειναι τα επτα πνευματα του Θεου·6και εμπροσθεν του θρονου ητο θαλασσα υαλινη, ομοια με κρυσταλλον· και εν τω μεσω του θρονου και κυκλω του θρονου τεσσαρα ζωα γεμοντα οφθαλμων εμπροσθεν και οπισθεν.7Και το ζωον το πρωτον ητο ομοιον με λεοντα, και το δευτερον ζωον ομοιον με μοσχαριον, και το τριτον ζωον ειχε το προσωπον ως ανθρωπος, και το τεταρτον ζωον ητο ομοιον με αετον πετωμενον.
8Και τα τεσσαρα ζωα ειχον εκαστον χωριστα ανα εξ πτερυγας κυκλοθεν και εσωθεν ησαν γεμοντα οφθαλμων, και δεν παυουσιν ημεραν και νυκτα λεγοντα· Αγιος, αγιος, αγιος Κυριος ο Θεος ο παντοκρατωρ, ο ην και ο ων και ο ερχομενος.9Και οταν προσφερωσι τα ζωα δοξαν και τιμην και ευχαριστιαν εις τον καθημενον επι του θρονου, εις τον ζωντα εις τους αιωνας των αιωνων,10οι εικοσιτεσσαρες πρεσβυτεροι θελουσι πεσει ενωπιον του καθημενου επι του θρονου, και θελουσι προσκυνησει τον ζωντα εις τους αιωνας των αιωνων, και θελουσι βαλει τους στεφανους αυτων ενωπιον του θρονου, λεγοντες·11Αξιος εισαι, Κυριε, να λαβης την δοξαν και την τιμην και την δυναμιν, διοτι συ εκτισας τα παντα, και δια το θελημα σου υπαρχουσι και εκτισθησαν.

Το τρίτο μέρος του βιβλίου όπως αναγγέλλεται στο κεφ. 1:19, ξεκινάει εδώ.Ολες οι λεπτομέρειες στην όραση φυσικά πρέπει να τις εννοήσουμε με συμβολικήέννοια. Φυσικά δεν θα δούμε κάποιο υλικό θρόνο στον ουρανό: αυτός είναι απλά το έμβλημα της βασιλικής διακυβέρνησης. Ωστόσοη ερμηνεία αυτών των συμβόλων σε καμιά περίπτωση δεν έχει αφεθεί στην φαντασίαμας: μας δίδεται σε άλλα μέρη μέσα στη Γραφή.

Για να θαυμάσει “όσα πρέπει να γείνωσι μετά ταύτα” (μετά την αρπαγή τηςΕκκλησίας), ο απόστολος προσκαλείται ν’ ανεβεί στον ουρανό. Ο Χριστιανός θά’πρεπε πάντοτε να εξετάζει τα γεγονότα στη γή από μια ουράνια ματιά για να μπορείνα τα βλέπει στην πραγματική τους προοπτική, με τον Χριστό ως το κέντρο.

Σύμφωνα με την υπόσχεση που δόθηκε στην Φιλαδέλφεια, οι εξαγορασμένοιτου Κυρίου, θα φυλαχθούν από την ώρα της δοκιμασίας. Τη στιγμή που αυτή η δοκιμασίαθα ξεκινήσει για τον κόσμο (κεφ. 6), βλέπουμε τους εξαγορασμένους συγκεντρωμένους ήδη στην δόξα. Αυτοί αντιπροσωπεύονται από τους εικοσιτέσσερις πρεσβύτερους που πέφτουν σταγόνατα ρίχνοντας τα στεφάνια τους ενώπιον του θρόνου. Λατρεύουν το Θεό Δημιουργό,αλλά στο κεφ. 5 λατρεύουν το Θεό Λυτρωτή.

Αποκάλυψη 5:1-14
1Και ειδον εν τη δεξια του καθημενου επι του θρονου βιβλιον γεγραμμενον εσωθεν και οπισθεν, κατεσφραγισμενον με σφραγιδας επτα.2Και ειδον αγγελον ισχυρον κηρυττοντα μετα φωνης μεγαλης· Τις ειναι αξιος να ανοιξη το βιβλιον και να λυση τας σφραγιδας αυτου;3Και ουδεις ηδυνατο εν τω ουρανω, ουδε επι της γης ουδε υποκατω της γης να ανοιξη το βιβλιον ουδε να βλεπη αυτο.4Και εγω εκλαιον πολλα, οτι ουδεις ευρεθη αξιος να ανοιξη και να αναγνωση το βιβλιον ουτε να βλεπη αυτο.5Και εις εκ των πρεσβυτερων μοι λεγει· μη κλαιε· ιδου, υπερισχυσεν ο λεων, οστις ειναι εκ της φυλης Ιουδα, η ριζα του Δαβιδ, να ανοιξη το βιβλιον και να λυση τας επτα σφραγιδας αυτου.
6Και ειδον και ιδου εν μεσω του θρονου και των τεσσαρων ζωων και εν μεσω των πρεσβυτερων Αρνιον ισταμενον ως εσφαγμενον, εχον κερατα επτα και οφθαλμους επτα, οιτινες ειναι τα επτα πνευματα του Θεου τα απεσταλμενα εις πασαν την γην.7Και ηλθε και ελαβε το βιβλιον εκ της δεξιας του καθημενου επι του θρονου.8Και οτε ελαβε το βιβλιον, τα τεσσαρα ζωα και οι εικοσιτεσσαρες πρεσβυτεροι επεσον ενωπιον του Αρνιου, εχοντες εκαστος κιθαρας και φιαλας χρυσας πληρεις θυμιαματων, αιτινες ειναι αι προσευχαι των αγιων·9και ψαλλουσι νεαν ωδην, λεγοντες· Αξιος εισαι να λαβης το βιβλιον και να ανοιξης τας σφραγιδας αυτου, διοτι εσφαγης και ηγορασας ημας εις τον Θεον δια του αιματος σου εκ πασης φυλης και γλωσσης και λαου και εθνους,10και εκαμες ημας εις τον Θεον ημων βασιλεις και ιερεις, και θελομεν βασιλευσει επι της γης.11Και ειδον και ηκουσα φωνην αγγελων πολλων κυκλοθεν του θρονου και των ζωων και των πρεσβυτερων, και ητο ο αριθμος αυτων μυριαδες μυριαδων και χιλιαδες χιλιαδων,12λεγοντες μετα φωνης μεγαλης· Αξιον ειναι το Αρνιον το εσφαγμενον να λαβη την δυναμιν και πλουτον και σοφιαν και ισχυν και τιμην και δοξαν και ευλογιαν.13Και παν κτισμα, το οποιον ειναι εν τω ουρανω και επι της γης και υποκατω της γης και οσα ειναι εν τη θαλασση και παντα τα εν αυτοις, ηκουσα οτι ελεγον· Εις τον καθημενον επι του θρονου και εις το Αρνιον εστω η ευλογια και η τιμη και η δοξα και το κρατος εις τους αιωνας των αιωνων.14Και τα τεσσαρα ζωα ελεγον· Αμην· και οι εικοσιτεσσαρες πρεσβυτεροι επεσαν και προσεκυνησαν τον ζωντα εις τους αιωνας των αιωνων.

Ενα ερώτημα κρατάει το σύμπαν σε αγωνία: “Ποιός είναι άξιος ν’ ανοίξειτο βιβλίο, και να λύσει τις σφραγίδες του;” Με άλλα λόγια, ποιός θα πραγματοποιήσει την κρίση; Μόνο Ενα Πρόσωπο μπορεί να το κάνει. Ο Μόνος που είναι χωρίς αμαρτία (πρβλ. Ιωαν. 8:7), έχοντας χάρις στην τελειότητά Του νικήσει τον Σατανά και τον κόσμο. Ο Χριστός είναι αυτός ο “Λέων από τη φυλή του Ιούδα”,που ήδη έχει αναφερθεί στη Γένεση 49:9. Ωστόσο αμέσως μετά, φαίνεται ως Αρνίον“εσφαγμένον”. Για να νικήσει τον Εχθρό και να γεμίσει τον ουρανό από ένα πλήθοςευτυχισμένων δημιουργημάτων που ευγνωμονούν, ήταν απαραίτητος ο σταυρός του Κυρίου Ιησού. Οι καρδιές όλων των αγίων θυμούνται τη θυσία Του με τον πιο συγκινητικό τρόπο.Στον ουρανό όπου τα πάντα μιλούν για δύναμη και μεγαλοπρέπεια, η μόνιμη ανάμνηση της ταπείνωσης του αγαπητού μας Σωτήρα θα δείχνει την πιο φανερή αντίθεση. Η ταπείνωσή Του,η γλυκύτητά Του, η υποταγή Του, η υπομονή Του . . . όλες αυτές οι ηθικές τελειότητεςπου ο Κύριος Ιησούς έδειξε εδώ κάτω, θα είναι παντοτεινά ορατές, μιλώντας μαςσε όλη την αιωνιότητα για το βάθος της αγάπης Του.

Τότε σε απάντηση του νέου ύμνου που θ’ ανέρχεται από τους δοξασμένουςαγίους, όλα τα βασίλεια της δημιουργίας θ’ αντιλαλούν σαν ένα, “Αξιον είναι το Αρνίον το εσφαγμένον, να λάβη την δύναμιν και πλούτον και σοφίαν και ισχύν και τιμήνκαι δόξαν και ευλογίαν” (εδ. 12).

Αποκάλυψη 6:1-17
1Και ειδον, οτε ηνοιξε το Αρνιον μιαν εκ των σφραγιδων, και ηκουσα εν εκ των τεσσαρων ζωων λεγον ως φωνην βροντης· Ερχου και βλεπε.2Και ειδον, και ιδου, ιππος λευκος· και ο καθημενος επ' αυτον ειχε τοξον· και εδοθη εις αυτον στεφανος, και εξηλθε νικων και δια να νικηση.
3Και οτε ηνοιξε την δευτεραν σφραγιδα, ηκουσα το δευτερον ζωον λεγον· Ερχου και βλεπε.4Και εξηλθεν αλλος ιππος κοκκινος, και εις τον καθημενον επ' αυτον εδοθη να σηκωση την ειρηνην απο της γης, και να σφαξωσιν αλληλους, και εδοθη εις αυτον μαχαιρα μεγαλη.5Και οτε ηνοιξε την τριτην σφραγιδα, ηκουσα το τριτον ζωον λεγον· Ερχου και βλεπε. Και ειδον, και ιδου, ιππος μελας, και ο καθημενος επ' αυτον ειχε ζυγαριαν εν τη χειρι αυτου.6Και ηκουσα φωνην εν μεσω των τεσσαρων ζωων λεγουσαν· Μια χοινιξ σιτου δι' εν δηναριον και τρεις χοινικες κριθης δι' εν δηναριον, και το ελαιον και τον οινον μη βλαψης.7Και οτε ηνοιξε την σφραγιδα την τεταρτην, ηκουσα φωνην του τεταρτου ζωου λεγουσαν· Ερχου και βλεπε.8Και ειδον, και ιδου, ιππος ωχρος, και ο καθημενος επανω αυτου ωνομαζετο θανατος, και ο Αιδης ηκολουθει μετ' αυτου· και εδοθη εις αυτους εξουσια επι το τεταρτον της γης, να θανατωσωσι με ρομφαιαν και με πειναν και με θανατον και με τα θηρια της γης.
9Και οτε ηνοιξε την πεμπτην σφραγιδα, ειδον υποκατω του θυσιαστηριου τας ψυχας των εσφαγμενων δια τον λογον του Θεου και δια την μαρτυριαν, την οποιαν ειχον.10Και εκραξαν μετα φωνης μεγαλης, λεγοντες· Εως ποτε, ω Δεσποτα αγιε και αληθινε, δεν κρινεις και εκδικεις το αιμα ημων απο των κατοικουντων επι της γης;11Και εδοθησαν εις εκαστον στολαι λευκαι, και ερρεθη προς αυτους να αναπαυθωσιν ετι ολιγον καιρον, εωσου συμπληρωθωσι και οι συνδουλοι αυτων και οι αδελφοι αυτων οι μελλοντες να φονευθωσιν ως και αυτοι.12Και ειδον, οτε ηνοιξε την σφραγιδα την εκτην, και ιδου, εγεινε σεισμος μεγας, και ο ηλιος εγεινε μελας ως σακκος τριχινος και η σεληνη εγεινεν ως αιμα,13και οι αστερες του ουρανου επεσαν εις την γην, καθως η συκη ριπτει τα αωρα συκα αυτης, σειομενη υπο μεγαλου ανεμου,14και ο ουρανος απεχωρισθη ως βιβλιον τυλιγμενον, και παν ορος και νησος εκινηθησαν εκ των τοπων αυτων·15και οι βασιλεις της γης και οι μεγιστανες και οι πλουσιοι και οι χιλιαρχοι και οι δυνατοι και πας δουλος και πας ελευθερος εκρυψαν εαυτους εις τα σπηλαια και εις τας πετρας των ορεων,16και λεγουσι προς τα ορη και προς τας πετρας· Πεσατε εφ' ημας και κρυψατε ημας απο προσωπου του καθημενου επι του θρονου και απο της οργης του Αρνιου,17διοτι ηλθεν η ημερα η μεγαλη της οργης αυτου, και τις δυναται να σταθη;

Κάποιες φορές μας εκπλήσσει η αυστηρότητα των κρίσεων του Θεού. Αυτό συμβαίνειγιατί δεν γνωρίζουμε πώς ν’ ανέλθουμε (διά πίστεως) στον ουρανό. Ακούγονταςστον αίνο να δοξάζεται η τέλεια αγιότητα του Θεού (4:8), θεωρώντας στο Αρνίο το εσφαγμένο συγχρόνως τη θεία αγάπη Τουκαι την περιφρόνηση αυτής της αγάπης απ’ τον ατίθασο άνθρωπο, θα είμαστε ικανοίνα καταλάβουμε πόσο δίκαιη και απαραίτητη είναι αυτή η κρίση. Θα μάθουμε επίσηςότι τίποτα δεν γίνεται τυχαία. Ο Θεός ελέγχει όλα όσα συμβαίνουν σ’ αυτή τηγή. Οχι μονάχα οι τρόποι της κρίσης Του που περιγράφτηκαν προκαταβολικά σ’ αυτό το συμβολικό βιβλίο (5:1), αλλά κάθε μια από αυτές θα συμβεί ακριβώςτην στιγμή που θα προστάξει, όταν η σφραγίδα ανοιχτεί από το Αρνίο. Τέσσεριςιππείς εμφανίζονται όταν οι πρώτες τέσσερις σφραγίδες ανοίγονται. Αυτοί αντιπροσω-πεύουνδιαδοχικά εδαφικές κατακτήσεις, εμφύλιους πολέμους, λοιμούς και αναπό-φευκτεςκαταστροφές. Αυτά θα συμβούν στη γή το ένα μετά το άλλο (πρβλ. εδ. 8, Ιεζεκιήλ14:21). Οταν ανοιχτεί η πέμπτη σφραγίδα, εμφανίζεται μια συντροφιά μαρτύρωνπου ο Ισχυρός Θεός αρχίζει να τους αποδίδει δικαιοσύνη. Η έκτη σφραγίδα είναισαν μια απόκριση στην κραυγή τους. Επιφέρει μια τρομερή επανάσταση· όλες οιεγκατεστημένες εξουσίες ανατρέπονται.

Πόσο παράξενα ηχούν μαζί αυτά τα λόγια: “η οργή του Αρνίου”(εδ. 16, Ψαλμ. 2:12).

Αποκάλυψη 7:1-17
1Και μετα ταυτα ειδον τεσσαρας αγγελους ισταμενους επι τας τεσσαρας γωνιας της γης, κρατουντας τους τεσσαρας ανεμους της γης, δια να μη πνεη ανεμος επι της γης μητε επι της θαλασσης μητε επι παν δενδρον.2Και ειδον αλλον αγγελον οτι ανεβη απο ανατολης ηλιου, εχων σφραγιδα του Θεου του ζωντος, και εκραξε μετα φωνης μεγαλης προς τους τεσσαρας αγγελους, εις τους οποιους εδοθη να βλαψωσι την γην και την θαλασσαν,3λεγων· Μη βλαψητε την γην μητε την θαλασσαν μητε τα δενδρα, εωσου σφραγισωμεν τους δουλους του Θεου ημων επι των μετωπων αυτων.4Και ηκουσα τον αριθμον των εσφραγισμενων· εκατον τεσσαρακοντα τεσσαρες χιλιαδες ησαν εσφραγισμενοι εκ πασης φυλης των υιων Ισραηλ·5εκ φυλης Ιουδα δωδεκα χιλιαδες εσφραγισμενοι· εκ φυλης Ρουβην δωδεκα χιλιαδες εσφραγισμενοι· εκ φυλης Γαδ δωδεκα χιλιαδες εσφραγισμενοι·6εκ φυλης Ασηρ δωδεκα χιλιαδες εσφραγισμενοι·εκ φυλης Νεφθαλειμ δωδεκα χιλιαδες εσφραγισμενοι· εκ φυλης Μανασση δωδεκα χιλιαδες εσφραγισμενοι.7εκ φυλης Συμεων δωδεκα χιλιαδες εσφραγισμενοι· εκ φυλης Λευι δωδεκα χιλιαδες εσφραγισμενοι· εκ φυλης Ισσαχαρ δωδεκα χιλιαδες εσφραγισμενοι·8εκ φυλης Ζαβουλων δωδεκα χιλιαδες εσφραγισμενοι· εκ φυλης Ιωσηφ δωδεκα χιλιαδες εσφραγισμενοι· εκ φυλης Βενιαμιν δωδεκα χιλιαδες εσφραγισμενοι·9Μετα ταυτα ειδον, και ιδου, οχλος πολυς, τον οποιον ουδεις ηδυνατο να αριθμηση, εκ παντος εθνους και φυλων και λαων και γλωσσων, οιτινες ισταντο ενωπιον του θρονου και ενωπιον του Αρνιου, ενδεδυμενοι στολας λευκας, εχοντες φοινικας εν ταις χερσιν αυτων.10και κραζοντες μετα φωνης μεγαλης ελεγον· Η σωτηρια ειναι του Θεου ημων, του καθημενου επι του θρονου, και του Αρνιου.11Και παντες οι αγγελοι ισταντο κυκλω του θρονου και των πρεσβυτερων και των τεσσαρων ζωων, και επεσαν κατα προσωπον ενωπιον του θρονου και προσεκυνησαν τον Θεον12λεγοντες· Αμην· η ευλογια και δοξα και η σοφια και η ευχαριστια και η τιμη και η δυναμις και η ισχυς ανηκει εις τον Θεον ημων εις τους αιωνας των αιωνων· αμην.
13Και απεκριθη εις εκ των πρεσβυτερων, λεγων προς εμε· Ουτοι οι ενδεδυμενοι τας στολας τας λευκας τινες ειναι και ποθεν ηλθον;14Και ειπα προς αυτον· Κυριε, συ εξευρεις. Και ειπε προς εμε· Ουτοι ειναι οι ερχομενοι εκ της θλιψεως της μεγαλης, και επλυναν τας στολας αυτων και ελευκαναν αυτας εν τω αιματι του Αρνιου.15Δια τουτο ειναι ενωπιον του θρονου του Θεου και λατρευουσιν αυτον ημεραν και νυκτα εν τω ναω αυτου, και ο καθημενος επι του θρονου θελει κατασκηνωσει επ' αυτους.16Δεν θελουσι πεινασει πλεον ουδε θελουσι διψησει πλεον, ουδε θελει πεσει επ' αυτους ο ηλιος ουδε κανεν καυμα,17διοτι το Αρνιον το αναμεσον του θρονου θελει ποιμανει αυτους και οδηγησει αυτους εις ζωσας πηγας υδατων, και θελει εξαλειψει ο Θεος παν δακρυον απο των οφθαλμων αυτων.

Αυτό το κεφάλαιο φαίνεται σαν μια παρένθεση μεταξύ της έκτης και έβδομηςσφραγίδας. Προτού προχωρήσει μακρύτερα με τις οδούς της κρίσης Του, ο Θεόςξεχωρίζει και σφραγίζει αυτούς που Του ανήκουν. Η πρώτη ομάδα (εδ. 48) αποτελείταιαπό Ιουδαίους διαφόρων φυλών. Αυτοί αποτελούν το πιστό υπόλοιπο των οποίων τα αισθήματα μαςαποκαλύπτονται στους Ψαλμούς. Η δεύτερη ομάδα αποτελείται από ένα πλήθος απόπολλά έθνη που θα έχουν πιστέψει στο Ευαγγέλιο της Βασιλείας (εδ. 9 . . .). Δείχνοντάςμας από τώρα αυτούς τους πιστούς, είναι σαν να μας έλεγε ο Θεός: αυτές οι τιμωρίεςδεν είναι γι’ αυτούς, θα τους προστατέψω από την ώρα της δοκιμασίας. Με τονίδιο τρόπο το βράδυ του Πάσχα οι Ισραηλίτες ξεχωρίστηκαν και προστατεύθηκανδιά του αίματος του αρνίου από την καταστροφική κρίση του αγγέλου (Εξοδος 12:13). Είναι σ’ αυτό τοαίμα με το οποίο αυτοί οι πιστοί της μεγάλης θλίψης θα έχουν λουστεί και θαέχουν κάνει τις στολές τους λευκές (εδ. 14). Η σωτηρία τους είναι εξασφαλισμένημε τον ίδιο τρόπο όπως και η δική μας: το πολύτιμο αίμα του Χριστού. Επειτα,το ίδιο Αρνίο που τους καθαρίζει, θα τους ποιμάνει, προστατεύσει και θα σβύσειτη δίψα τους στις ζωντανές πηγές των υδάτων (Ησαίας 49:10). Ο Θεός ο Ιδιοςθ’ απομακρύνει τα δάκρυά τους. Τί υποσχέσεις! Δίδονται προκαταβολικά για νατους ανακουφίσουν στην προοπτική αυτής της πρωτοφανούς θλίψεως!

Αποκάλυψη 8:1-13
1Και οτε ηνοιξε την σφραγιδα την εβδομην, εγεινε σιωπη εν τω ουρανω, εως ημισειαν ωραν.2Και ειδον τους επτα αγγελους, οιτινες ισταντο ενωπιον του Θεου, και εδοθησαν εις αυτους επτα σαλπιγγες.3Και ηλθεν αλλος αγγελος και εσταθη εμπροσθεν του θυσιαστηριου, κρατων θυμιατηριον χρυσουν, και εδοθησαν εις αυτον θυμιαματα πολλα, δια να προσφερη με τας προσευχας παντων των αγιων επι το θυσιαστηριον το χρυσουν το ενωπιον του θρονου.4Και ανεβη ο καπνος των θυμιαματων με τας προσευχας παντων των αγιων εκ της χειρος του αγγελου ενωπιον του Θεου.5Και ελαβεν ο αγγελος το θυμιατηριον και εγεμισεν αυτο εκ του πυρος του θυσιαστηριου και ερριψεν εις την γην. Και εγειναν φωναι και βρονται και αστραπαι και σεισμος.6Και οι επτα αγγελοι, οι εχοντες τας επτα σαλπιγγας, ητοιμασαν εαυτους δια να σαλπισωσι.
7Και ο πρωτος αγγελος εσαλπισε, και εγεινε χαλαζα και πυρ μεμιγμενα με αιμα, και ερριφθησαν εις την γην· και το τριτον των δενδρων κατεκαη και πας χλωρος χορτος κατεκαη.8Και ο δευτερος αγγελος εσαλπισε, και ως ορος μεγα καιομενον με πυρ ερριφθη εις την θαλασσαν, και το τριτον της θαλασσης εγεινεν αιμα,9και απεθανε το τριτον των εμψυχων κτισματων των εν τη θαλασση και το τριτον των πλοιων διεφθαρη.10Και ο τριτος αγγελος εσαλπισε, και επεσεν εκ του ουρανου αστηρ μεγας καιομενος ως λαμπας, και επεσεν επι το τριτον των ποταμων, και επι τας πηγας των υδατων·11και το ονομα του αστερος λεγεται Αψινθος· και εγεινε το τριτον των υδατων αψινθος, και πολλοι ανθρωποι απεθανον εκ των υδατων, διοτι επικρανθησαν.12Και ο τεταρτος αγγελος εσαλπισε, και εκτυπηθη το τριτον του ηλιου και το τριτον της σεληνης και το τριτον των αστερων, δια να σκοτισθη το τριτον αυτων, και η ημερα να χαση το τριτον του φωτισμου αυτης, και η νυξ ομοιως.13Και ειδον και ηκουσα ενα αγγελον πετωμενον εις το μεσουρανημα, οστις ελεγε μετα φωνης μεγαλης· Ουαι, ουαι, ουαι εις τους κατοικουντας επι της γης δια τας λοιπας φωνας της σαλπιγγος των τριων αγγελων των μελλοντων να σαλπισωσι.

Υπάρχει μια σύντομη παύση όταν ανοίγει η έβδομη σφραγίδα. Ενώ οι άγγελοιετοιμάζονται να πραγματοποιήσουν τις κρίσεις, ένας άλλος άγγελος (ο Χριστόςπροσωπικά) εκπληρώνει το χρέος του μεσολαβητή (εδ. 3). Εξαιτίας αυτού που οΙδιος υπέφερε, ο Κύριος Ιησούς βρίσκεται τώρα σε μια θέση συμπάθειας απέναντιστους πιστούς στη δοκιμασία (Εβραίους 2:18, 4:15). Σ’ αυτές τις τελευταίεςημέρες θα μεσολαβεί υπέρ των πιστών της μεγάλης θλίψης (αυτών του κεφ. 7).Επειτα με τη σειρά τους οι πιστοί Χριστιανοί, που ήδη θα βρίσκονται συγκεντρωμένοιστη δόξα, κι έχοντας πειραματισθεί προηγουμένως εδώ στη γη τους πόνους καιτα παθήματα, θα έχουν ένα ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τις περιστάσεις τωνπιστών που διέρχονται αυτή την τρομερή περίοδο. Θα είναι κι αυτοί ιερείς μαζίμε το Χριστό, παρουσιάζοντας στο Θεό χρυσές φιάλες πλήρεις θυμιαμάτων που είναιοι προσευχές των αγίων (5:8).

Εχοντας συγκρατηθεί από την μεσητεία, καθένας απ’ τους επτά αγγέλους τώραηχεί την φοβερή του σάλπιγγα. Η πρώτη δίνει το σήμα για μια ξαφνική κρίση στα ισχυρά έθνη της Δύσης (τα δέντρα)που επηρεάζει επίσης την παγκόσμια ευημερία. Η δεύτερη αντιστοιχεί με το ξέσπασμαενός μεγάλου κύματος αναρχίας μέσα στην αυτοκρατορία. Η τρίτη και η τέταρτηπροκαλούν την πτώση και την αποστασία της επίσημης εξουσίας, βυθίζοντας έτσιτους ανθρώπους στα πιο βαθιά ηθικά σκοτάδια.

Αποκάλυψη 9:1-21
1Και ο πεμπτος αγγελος εσαλπισε· και ειδον οτι επεσεν εις την γην αστηρ εκ του ουρανου, και εδοθη εις αυτον το κλειδιον του φρεατος της αβυσσου.2Και ηνοιξε το φρεαρ της αβυσσου, και ανεβη καπνος εκ του φρεατος ως καπνος καμινου μεγαλης, και εσκοτισθη ο ηλιος και ο αηρ εκ του καπνου του φρεατος.3Και εκ του καπνου εξηλθον ακριδες εις την γην, και εδοθη εις αυτας εξουσια ως εχουσιν εξουσιαν οι σκορπιοι της γης·4και ερρεθη προς αυτας να μη βλαψωσι τον χορτον της γης μηδε κανεν χλωρον μηδε κανεν δενδρον, ειμη τους ανθρωπους μονους, οιτινες δεν εχουσι την σφραγιδα του Θεου επι των μετωπων αυτων.5Και εδοθη εις αυτας να μη θανατωσωσιν αυτους, αλλα να βασανισθωσι πεντε μηνας· και ο βασανισμος αυτων ητο ως βασανισμος σκορπιου, οταν κτυπηση ανθρωπον.6Και εν ταις ημεραις εκειναις θελουσι ζητησει οι ανθρωποι τον θανατον και δεν θελουσιν ευρει αυτον, και θελουσιν επιθυμησει να αποθανωσι, και ο θανατος θελει φυγει απ' αυτων.7Και αι μορφαι των ακριδων ησαν ομοιαι με ιππους ητοιμασμενους εις πολεμον, και επι τας κεφαλας αυτων ησαν ως στεφανοι ομοιοι με χρυσον, και τα προσωπα αυτων ως προσωπα ανθρωπων.8Και ειχον τριχας ως τριχας γυναικων, και οι οδοντες αυτων ησαν ως λεοντων,9και ειχον θωρακας ως θωρακας σιδηρους, και η φωνη των πτερυγων αυτων ητο ως φωνη αμαξων ιππων πολλων τρεχοντων εις πολεμον.10Και ειχον ουρας ομοιας με σκορπιους και ησαν κεντρα εις τας ουρας αυτων, και η εξουσια αυτων ητο να βλαψωσι τους ανθρωπους πεντε μηνας.11Και ειχον εφ' εαυτων βασιλεα τον αγγελον της αβυσσου, οστις Εβραιστι ονομαζεται Αβαδδων, και εις την Ελληνικην εχει ονομα Απολλυων.12Η ουαι η μια απηλθεν· ιδου, ερχονται ετι δυο ουαι μετα ταυτα.
13Και ο εκτος αγγελος εσαλπισε· και ηκουσα μιαν φωνην εκ των τεσσαρων κερατων του θυσιαστηριου του χρυσου του ενωπιον του Θεου,14λεγουσαν προς τον εκτον αγγελον, οστις ειχε την σαλπιγγα· Λυσον τους τεσσαρας αγγελους τους δεδεμενους εις τον μεγαν ποταμον Ευφρατην.15Και ελυθησαν οι τεσσαρες αγγελοι, οι ητοιμασμενοι εις την ωραν και ημεραν και μηνα και ενιαυτον, δια να θανατωσωσι το τριτον των ανθρωπων.16Και ο αριθμος των στρατευματων του ιππικου ητο δυο μυριαδες μυριαδων· και ηκουσα τον αριθμον αυτων.17Και ουτως ειδον τους ιππους εν τη ορασει και τους καθημενους επ' αυτων, οτι ειχον θωρακας πυρινους και υακινθινους και θειωδεις· και αι κεφαλαι των ιππων ησαν ως κεφαλαι λεοντων, και εκ των στοματων αυτων εξηρχετο πυρ και καπνος και θειον.18υπο των τριων τουτων εθανατωθησαν το τριτον των ανθρωπων· εκ του πυρος και εκ του καπνου και εκ του θειου του εξερχομενου εκ των στοματων αυτων.19Διοτι αι εξουσιαι αυτων ειναι εν τω στοματι αυτων, επειδη αι ουραι αυτων ειναι ομοιαι με οφεις, εχουσαι κεφαλας, και με αυτας βλαπτουσι.20Και οι λοιποι των ανθρωπων, οιτινες δεν εθανατωθησαν με τας πληγας ταυτας, ουτε μετενοησαν απο των εργων των χειρων αυτων, ωστε να μη προσκυνησωσι τα δαιμονια και τα ειδωλα τα χρυσα και τα αργυρα και τα χαλκινα και τα λιθινα και τα ξυλινα, τα οποια ουτε να βλεπωσι δυνανται ουτε να ακουωσιν ουτε να περιπατωσι,21και δεν μετενοησαν εκ των φονων αυτων ουτε εκ των φαρμακειων αυτων ουτε εκ της πορνειας αυτων ουτε εκ των κλοπων αυτων.

Κάποιοι σχολιαστές έχουν αναφέρει γι’ αυτά τα κεφάλαια τις πιο περίεργεςερμηνείες, προσπαθώντας ιδιαίτερα να κάνουν ν’ αντιστοιχούν οι προφητείες μετα γεγονότα που συμβαίνουν σήμερα. Ας θυμόμαστε λοιπόν ότι ολόκληρο το κομμάτιτης τρίτης όρασης του Ιωάννη λαμβάνει χώρα στο μέλλον. Αφορά μονάχα αυτό τοδιάστημα των λίγων ετών που χωρίζουν την έλευση του Κυρίου για την ΕκκλησίαΤου και την αρχή της χιλιετούς βασιλείας Του.

Η 5η σάλπιγγα, ήτο πρώτο “ουαί” ελευθερώνει μέσ’ από ένα απύθμενο φρέαρ ένα σμήνος από τρομερές ακρίδες, άμεσα όργανα του Σατανά, που πλήττουν τους ασεβείς Ιουδαίους, μια ηθική τυρανείαχειρότερη κι απ’ το θάνατο. Την ίδια ώρα το κεντρί στο τμήμα της ουράς τουςόμοιο με αυτό των σκορπιών (εδ. 10) ή των φιδιών (εδ. 19) αντιπροσωπεύει πλανερέςκαι δηλητηριώδεις διδασκαλίες, ύπουλα όπλα που ο Σατανάς θα χρησιμοποιήσειπερισσότερο από ποτέ (πρβλ. Ησαίας 9:15). Στον ήχο της 6ης σάλπιγγας φανταστικά άλογα εμφανίζονται, που εξέρχεται από το στόμα τους “πύρ, και καπνός και θείον”, αφήνονταςπίσω τους το θάνατο. Οι ιππείς είναι ντυμένοι με σιδερένους θώρακες (εδ. 9, 17), μια εικόνα σκληρημένων συνειδήσεων (1 Τιμοθ. 4:2).

Χρησιμοποιώντας μια σάλπιγγα γιαν’ αναγγείλει αυτές τις κρίσεις δείχνει ότι υπάρχουν προειδοποιήσεις για τον άνθρωπο. Εντούτοις η καρδιά των ανθρώπων είναι τόσο σκληρή που ακόμακι αυτές οι πρωτοφανείς συμφορές δεν θα τους οδηγήσουν σε μετάνοια (εδ. 20,21).

Αποκάλυψη 10:1-11; Αποκάλυψη 11:1-3
1Και ειδον αλλον αγγελον ισχυρον καταβαινοντα εκ του ουρανου, ενδεδυμενον νεφελην, και ητο ιρις επι της κεφαλης αυτου, και το προσωπον αυτου ως ο ηλιος, και οι ποδες αυτου ως στυλοι πυρος,2και ειχεν εν τη χειρι αυτου βιβλιαριον ανεωγμενον. Και εθεσε τον ποδα αυτου τον δεξιον επι την θαλασσαν, τον δε αριστερον επι την γην,3και εκραξε μετα φωνης μεγαλης καθως βρυχαται ο λεων. Και οτε εκραξεν, ελαλησαν αι επτα βρονται τας εαυτων φωνας.4Και οτε ελαλησαν αι επτα βρονται τας φωνας εαυτων, εμελλον να γραφω· και ηκουσα φωνην εκ του ουρανου λεγουσαν προς εμε. Σφραγισον εκεινα, τα οποια ελαλησαν αι επτα βρονται, και μη γραψης ταυτα.5Και ο αγγελος, τον οποιον ειδον ισταμενον επι της θαλασσης και επι της γης, εσηκωσε την χειρα αυτου εις τον ουρανον6και ωμοσεν εις τον ζωντα εις τους αιωνας των αιωνων, οστις εκτισε τον ουρανον και τα εν αυτω, και την γην και τα εν αυτη και την θαλασσαν και τα εν αυτη, οτι καιρος δεν θελει εισθαι ετι,7αλλ' εν ταις ημεραις της φωνης του εβδομου αγγελου, οταν μελλη να σαλπιση, τοτε θελει τελεσθη το μυστηριον του Θεου, καθως εφανερωσε προς τους εαυτου δουλους τους προφητας.
8Και η φωνη, την οποιαν ηκουσα εκ του ουρανου, παλιν ελαλει μετ' εμου και ελεγεν· Υπαγε, λαβε το βιβλιαριον το ανεωγμενον εν τη χειρι του αγγελου του ισταμενου επι της θαλασσης και επι της γης.9Και υπηγα προς τον αγγελον, λεγων προς αυτον, Δος μοι το βιβλιαριον. Και λεγει προς εμε· Λαβε και καταφαγε αυτο, και θελει πικρανει την κοιλιαν σου, πλην εν τω στοματι σου θελει εισθαι γλυκυ ως μελι.10Και ελαβον το βιβλιαριον εκ της χειρος του αγγελου και κατεφαγον αυτο· και ητο εν τω στοματι μου ως μελι γλυκυ· και οτε εφαγον αυτο επικρανθη η κοιλια μου.11Και μοι λεγει· Πρεπει παλιν να προφητευσης περι λαων και εθνων και γλωσσων και βασιλεων πολλων.
1Και μοι εδοθη καλαμος ομοιος με ραβδον, και ο αγγελος ιστατο λεγων· Σηκωθητι και μετρησον τον ναον του Θεου και το θυσιαστηριον και τους προσκυνουντας εν αυτω.2Την αυλην ομως την εξωθεν του ναου αφες εξω και μη μετρησης αυτην, διοτι εδοθη εις τα εθνη, και την πολιν την αγιαν θελουσι πατησει τεσσαρακοντα δυο μηνας.
3Και θελω δωσει εις τους δυο μαρτυρας μου να προφητευσωσι χιλιας διακοσιας εξηκοντα ημερας, ενδεδυμενοι σακκους.

Το κεφ. 10 και τα εδάφια 1-13 του κεφ. 11 έρχονται μεταξύ της 6ης και7ης σάλπιγγας, όπως ακριβώς το κεφ. 7 σχημάτισε μια παρένθεση μεταξύ της 6ης και 7ης σφραγίδας. Αλλη μια φορά εμφανίζεται ο Χριστός με την όψη “ενός άλλου άγγελου”,συνοδευόμενος κι εδώ επίσης από σημεία χάριτος. Η νεφέλη που είναι ενδεδυμένος και οι στύλοι πυρός στους οποίους στέκεται μας θυμίζουν την φροντίδα του Θεού για τον Ισραήλ μέσαστην έρημο (Εξοδος 13:21, 22), η ίριδα (πρβλ. 4:3) μιλάει για την διαθήκη του Θεού με τη γή (Γένεσις 9:13). Ετσι επαναφέρονταιέμμεσα οι υποσχέσεις Του. Ο Χριστός έχει επίσης χαρακτηριστικά εξουσίας: τοπρόσωπό Του είναι σαν τον ήλιο, και απαιτεί τα δικαιώματά Του να κυριαρχήσουνστον κόσμο. Στο χέρι Του έχει ένα μικρό βιβλίο που είναι ανοιχτό και που αντιπροσωπεύει μια σύντομη περίοδο προφητείας που ήδη έχει αποκαλυφτείστην Παλαιά Διαθήκη. Αφορά την δεύτερη “μισή εβδομάδα” της μεγάλης θλίψης (Δανιήλ9:27), κατά τη διάρκεια της οποίας ο Θεός αναγνωρίζει ακόμα το ναό, το θυσιαστήριοκαι “αυτούς που λατρεύουν εντός”. Ενα αξιοσημείωτο πράγμα είναι ότι αυτά τα3,5 χρόνια παρουσιάστηκαν σε μήνες (42) για να μιλήσουν για την καταπίεση(11:2), αλλά και σε ημέρες επίσης (1260) για να μετρήσουν την μαρτυρία τουπιστού υπόλοιπου. Ο Θεός έχει μετρήσει την κάθε μια από αυτές τις μέρες και γνωρίζει αυτό που αντιπροσωπεύει το θάρροςκαι πόσα παθήματα συνεπάγεται (Ψαλμ. 56:8).

Αποκάλυψη 11:4-19
4Ουτοι ειναι αι δυο ελαιαι και αι δυο λυχνιαι, αι ισταμεναι ενωπιον του Θεου της γης.5Και εαν τις θελη να βλαψη αυτους, εξερχεται πυρ εκ του στοματος αυτων και κατατρωγει τους εχθρους αυτων· και εαν τις θελη να βλαψη αυτους, ουτω πρεπει αυτος να θανατωθη.6Ουτοι εχουσιν εξουσιαν να κλεισωσι τον ουρανον, δια να μη βρεχη βροχη εν ταις ημεραις της προφητειας αυτων, και εχουσιν εξουσιαν επι των υδατων να μεταβαλλωσιν αυτα εις αιμα και να παταξωσι την γην με πασαν πληγην, οσακις εαν θελησωσι.7Και οταν τελειωσωσι την μαρτυριαν αυτων, το θηριον το αναβαινον εκ της αβυσσου θελει καμει πολεμον με αυτους και θελει νικησει αυτους και θανατωσει αυτους.8Και τα πτωματα αυτων θελουσι κεισθαι επι της πλατειας της πολεως της μεγαλης, ητις καλειται πνευματικως Σοδομα και Αιγυπτος, οπου και ο Κυριος ημων εσταυρωθη.9Και οι ανθρωποι εκ των λαων και φυλων και γλωσσων και εθνων θελουσι βλεπει τα πτωματα αυτων ημερας τρεις και ημισυ, και δεν θελουσιν αφησει τα πτωματα αυτων να τεθωσιν εις μνηματα.10Και οι κατοικουντες επι της γης θελουσι χαρη δι' αυτους και ευφρανθη και θελουσι πεμψει δωρα προς αλληλους, διοτι ουτοι οι δυο προφηται εβασανισαν τους κατοικουντας επι της γης.11Και μετα τας τρεις ημερας και ημισυ εισηλθεν εις αυτους πνευμα ζωης εκ του Θεου, και εσταθησαν επι τους ποδας αυτων, και φοβος μεγας επεσεν επι τους θεωρουντας αυτους.12Και ηκουσαν φωνην μεγαλην εκ του ουρανου, λεγουσαν προς αυτους· Αναβητε εδω. Και ανεβησαν εις τον ουρανον εν τη νεφελη, και ειδον αυτους οι εχθροι αυτων.13Και κατ' εκεινην την ωραν εγεινε σεισμος μεγας, και επεσε το δεκατον της πολεως, και εθανατωθησαν εν τω σεισμω ονοματα ανθρωπων χιλιαδες επτα, και οι λοιποι εγειναν εμφοβοι και εδωκαν δοξαν εις τον Θεον του ουρανου.
14Η ουαι η δευτερα απηλθεν· ιδου, η ουαι η τριτη ερχεται ταχεως.15Και ο εβδομος αγγελος εσαλπισε και εγειναν φωναι μεγαλαι εν τω ουρανω, λεγουσαι· Αι βασιλειαι του κοσμου εγειναν του Κυριου ημων και του Χριστου αυτου, και θελει βασιλευσει εις τους αιωνας των αιωνων.16Και οι εικοσιτεσσαρες πρεσβυτεροι, οι καθημενοι ενωπιον του Θεου επι τους θρονους αυτων, επεσαν κατα προσωπον αυτων και προσεκυνησαν τον Θεον,17λεγοντες· Ευχαριστουμεν σοι, Κυριε Θεε παντοκρατωρ, ο ων και ο ην και ο ερχομενος, διοτι ελαβες την δυναμιν σου την μεγαλην και εβασιλευσας,18και τα εθνη ωργισθησαν, και ηλθεν η οργη σου και ο καιρος των νεκρων δια να κριθωσι και να δωσης τον μισθον εις τους δουλους σου τους προφητας και εις τους αγιους και εις τους φοβουμενους το ονομα σου, τους μικρους και τους μεγαλους, και να διαφθειρης τους διαφθειροντας την γην.19Και ηνοιχθη ο ναος του Θεου εν τω ουρανω, και εφανη η κιβωτος της διαθηκης αυτου εν τω ναω αυτου, και εγειναν αστραπαι και φωναι και βρονται και σεισμος και χαλαζα μεγαλη.

Οι δύο μάρτυρες εμφανίζουν τη μαρτυρία αρκετή και πλήρη η οποία παρουσιάστηκεαπό το ευσεβές υπόλοιπο κατά τη διάρκεια της τελευταίας θλίψης. Αυτοί εμφανίζονταιμε τα χαρακτηριστικά του Ηλία και του Μωϋσή, οι οποίοι είχαν φέρει και οι δύο τη μαρτυρία του Θεού σε σκοτεινούς καιρούςστην ιστορία του Ισραήλ. Οταν προσευχήθηκε ο Ηλίας, ο ουρανός έκλεισε για 3,5χρόνια (εδ. 6, Ιακ. 5:17, πρβλ. εδ. 5 με 2 Βασ. 1:10, 12). Ο Μωϋσής δέχτηκεεξουσία ν’ αλλάξει το νερό σε αίμα (ζωή σε θάνατο: Εξοδος 7:19) και να χτυπήσειτη γη με όλα τα είδη πληγών. Αυτοί οι πιστοί μάρτυρες θα φονευθούν στην Ιερουσαλήμαπό το “Ρωμαϊκό Θηρίο”, παρηγορημένοι όμως με τη σκέψη ότι ο “Κύριός τους σταυρώθηκε”(Λουκά 13:33, 34) πρίν απ’ αυτούς σ’ αυτό τον τόπο. Το μαρτύριό τους θ’ ακολουθήσειμια θεαματική δημόσια ανάσταση, πολύ απογοητευτική για τους διώκτες τους.

Τέλος ηχεί το τελευταίο “ουαί”. Μαζί μ’ αυτό πρόκειται να έρθουν δύοπράγματα: το βασίλειο του Κυρίου (εδ. 15) και επίσης η οργή Του (εδ. 18, Ψαλμ. 110:5). Στο 6:17 οι τρομοκρατημένοι άνθρωποι πίστεψαν ότιη οργή του Αρνίου είχε έρθει! Ωστόσο αυτή συγκρατήθηκε μέχρι τη στιγμή πουο Χριστός θα πάρει τη διακυβέρνηση του κόσμου. Τότε οι ουρανοί ξεσπούν σε κραυγέςθριάμβου, οι άγιοι γονατίζουν και λατρεύουν Εκείνον που σταυρώθηκε (εδ. 8) αλλά που τώρα βασιλεύει εις τους αιώνες των αιώνων (Λουκά 1:33).

Αποκάλυψη 12:1-17
1Και σημειον μεγα εφανη εν τω ουρανω, γυνη ενδεδυμενη τον ηλιον, και η σεληνη υποκατω των ποδων αυτης, και επι της κεφαλης αυτης στεφανος αστερων δωδεκα,2και εγκυος ουσα εκραζε κοιλοπονουσα και βασανιζομενη δια να γεννηση.3Και εφανη αλλο σημειον εν τω ουρανω, και ιδου, δρακων μεγας κοκκινος, εχων κεφαλας επτα και κερατα δεκα, και επι τας κεφαλας αυτου διαδηματα επτα,4και η ουρα αυτου εσυρε το τριτον των αστερων του ουρανου και ερριψεν αυτους εις την γην. Και ο δρακων εσταθη ενωπιον της γυναικος της μελλουσης να γεννηση, δια να καταφαγη το τεκνον αυτης, οταν γεννηση.5Και εγεννησε παιδιον αρρεν, το οποιον μελλει να ποιμανη παντα τα εθνη εν ραβδω σιδηρα· και το τεκνον αυτης ηρπασθη προς τον Θεον και τον θρονον αυτου.6Και η γυνη εφυγεν εις την ερημον, οπου εχει τοπον ητοιμασμενον απο του Θεου, δια να τρεφωσιν αυτην εκει ημερας χιλιας διακοσιας εξηκοντα.7Και εγεινε πολεμος εν τω ουρανω· ο Μιχαηλ και οι αγγελοι αυτου επολεμησαν κατα του δρακοντος· και ο Δρακων επολεμησε και οι αγγελοι αυτου,8και δεν υπερισχυσαν, ουδε ευρεθη πλεον τοπος αυτων εν τω ουρανω.9Και ερριφθη ο δρακων ο μεγας, ο οφις ο αρχαιος, ο καλουμενος Διαβολος και ο Σατανας, ο πλανων την οικουμενην ολην, ερριφθη εις την γην, και οι αγγελοι αυτου ερριφθησαν μετ' αυτου.10Και ηκουσα φωνην μεγαλην λεγουσαν εν τω ουρανω· Τωρα εγεινεν η σωτηρια και δυναμις και η βασιλεια του Θεου ημων και η εξουσια τον Χριστου αυτου, διοτι κατερριφθη ο κατηγορος των αδελφων ημων, ο κατηγορων αυτους ενωπιον του Θεου ημων ημεραν και νυκτα.11Και αυτοι ενικησαν αυτον δια το αιμα του Αρνιου και δια τον λογον της μαρτυριας αυτων, και δεν ηγαπησαν την ψυχην αυτων μεχρι θανατου.
12Δια τουτο ευφραινεσθε οι ουρανοι και οι κατοικουντες εν αυτοις· ουαι εις τους κατοικουντας την γην και την θαλασσαν, διοτι κατεβη ο διαβολος εις εσας εχων θυμον μεγαν, επειδη γνωριζει οτι ολιγον καιρον εχει.13Και οτε ειδεν ο δρακων οτι ερριφθη εις την γην, εδιωξε την γυναικα, ητις εγεννησε τον αρρενα.14Και εδοθησαν εις την γυναικα δυο πτερυγες του αετου του μεγαλου, δια να πετα εις την ερημον εις τον τοπον αυτης, οπου τρεφεται εκει καιρον και καιρους και ημισυ καιρου απο προσωπου του οφεως.15Και ερριψεν ο οφις οπισω της γυναικος εκ του στοματος αυτου υδωρ ως ποταμον, δια να καμη να συρη αυτην ο ποταμος.16Και εβοηθησεν την γυναικα και ηνοιξεν η γη, το στομα αυτης και κατεπιε τον ποταμον, τον οποιον ερριψεν ο δρακων εκ του στοματος αυτου.17Και ωργισθη ο δρακων κατα της γυναικος και υπηγε να καμη πολεμον με τους λοιπους του σπερματος αυτης, τους φυλαττοντας τας εντολας του Θεου και εχοντας την μαρτυριαν του Ιησου Χριστου.

Αυτό το νέο τμήμα εισάγεται από το 11:19. Η κιβωτός της διαθήκης εμφανίζεταιεκεί σαν ένα σημάδι χάριτος που προηγείται των κρίσεων του Ισραήλ. Αυτό τοέθνος (εδώ παρουσιάζεται συμβολικά σαν μια έγκυο γυναίκα ενδεδυμένη ήλιο) γέννησετον Μεσσία και κατά συνέπεια συναντάει την μανιώδη αντίθεση του Σατανά, πουείναι ο κόκκινος δράκων. Αυτή η εχθρότητα μεταξύ του σπέρματος της γυναικόςκαι του “αρχαίου όφι” (εδ. 9) είχε αναγγελθεί ήδη από την πτώση του ανθρώπου,και συνεχίστηκε σ’ ολόκληρη την Βίβλο (πρβλ. Γένεσις 3:15, Εξοδος 1:22, 2 Βασ.11:1, Ματθ. 2:16 . . .). Μάταια ο διάβολος με λυσσαλέες προσπάθειες, από τηνγέννηση του Κυρίου μέχρι την εξύψωσή Του θέλησε να εμποδίσει ώστε να μην εκπληρωθούντα σχέδια του Θεού. Ο Χριστός και οι ουράνιοι άγιοί Του – το παιδί που αρπάχτηκεπρος το Θεό – βρίσκονται τώρα πέραν των δυνατοτήτων του. Επιπλέον, σύντομαο Σατανάς θα ριφθεί από τον ουρανό στη γη (βλέπε Λουκά 10:18, Ρωμ. 16:20),όπου η άκαρπη οργή του θα στραφεί εναντίον του πιστούυπόλοιπουτου Ισραήλ. Το χαρακτηριστικό γνώρισμα του πιστού υπόλοιπου είναι ότι θα φυλάξει τις εντολές του Θεού (τέλος εδ. 17). Το μυστικό της δύναμης και της νίκηςπάνω στον Κακό ήταν το ίδιο για το Χριστό όπως είναι και για εμάς σήμερα. Ο Λόγος του Θεού πρέπεινα κατοικεί στις καρδιές μας (Ψαλμ. 17:4, Ματθ. 4:4, 1 Ιωαν. 2:14).

Αποκάλυψη 13:1-18
1Και εσταθην επι την αμμον της θαλασσης· και ειδον θηριον αναβαινον εκ της θαλασσης, το οποιον ειχε κεφαλας επτα και κερατα δεκα, και επι των κερατων αυτου δεκα διαδηματα και επι τας κεφαλας αυτου ονομα βλασφημιας.2Και το θηριον, το οποιον ειδον, ητο ομοιον με παρδαλιν, και οι ποδες αυτου ως αρκτου, και το στομα αυτου ως στομα λεοντος· και εδωκεν εις αυτο ο δρακων την δυναμιν αυτου και τον θρονον αυτου και εξουσιαν μεγαλην.3Και ειδον μιαν των κεφαλων αυτου ως πεπληγωμενην θανατηφορως· και η θαναφορος πληγη αυτου εθεραπευθη, και εθαυμασεν ολη η γη οπισω του θηριου,4και προσεκυνησαν τον δρακοντα, οστις εδωκεν εξουσιαν εις το θηριον, και προσεκυνησαν το θηριον, λεγοντες· Τις ομοιος με το θηριον; τις δυναται να πολεμηση με αυτο;5και εδοθη εις αυτο στομα λαλουν μεγαλα και βλαφημιας· και εδοθη εις αυτο εξουσια να καμη πολεμον τεσσαρακοντα δυο μηνας.6Και ηνοιξε το στομα αυτου εις βλαφημιαν εναντιον του Θεου, να βλαφημηση το ονομα αυτου και την σκηνην αυτου και τους κατοικουντας εν τω ουρανω.7Και εδοθη εις αυτο να καμη πολεμον με τους αγιους, και να νικηση αυτους, και εδοθη εις αυτο εξουσια επι πασαν φυλην και γλωσσαν και εθνος.8Και θελουσι προσκυνησει αυτο παντες οι κατοικουντες επι της γης, των οποιων τα ονοματα δεν εγραφησαν εν τω βιβλιω της ζωης του Αρνιου του εσφαγμενου απο καταβολης κοσμου.9Οστις εχει ωτιον, ας ακουση.10Οστις φερει εις αιχμαλωσιαν, εις αιχμαλωσιαν υπαγει. Οστις φονευση με μαχαιραν, πρεπει αυτος να φονευθη με μαχαιραν. Εδω ειναι η υπομονη και η πιστις των αγιων.
11Και ειδον αλλο θηριον αναβαινον εκ της γης, και ειχε κερατα δυο ομοια με αρνιου, και ελαλει ως δρακων.12Και ενηργει ολην την εξουσιαν του πρωτου θηριου ενωπιον αυτου. Και εκαμε την γην και τους κατοικουντας εν αυτη να προσκυνησωσι το θηριον το πρωτον, του οποιου εθεραπευθη η θανατηφορος πληγη.13Και εκαμνε σημεια μεγαλα, ωστε και πυρ εκαμνε να καταβαινη εκ του ουρανου εις την γην ενωπιον των ανθρωπων.14Και επλανα τους κατοικουντας επι της γης δια τα σημεια, τα οποια εδοθησαν εις αυτο να καμη ενωπιον του θηριου, λεγον προς τους κατοικουντας επι της γης να καμωσιν εικονα εις το θηριον, το οποιον εχει την πληγην της μαχαιρας και εζησε.15Και εδοθη εις αυτο να δωση πνευμα εις την εικονα του θηριου, ωστε και να λαληση η εικων του θηριου και να καμη, οσοι δεν προσκυνησωσι την εικονα του θηριου, να θανατωθωσι.16Και εκαμνε παντας, τους μικρους και τους μεγαλους και τους πλουσιους και τους πτωχους και τους ελευθερους και τους δουλους, να λαβωσι χαραγμα επι της χειρος αυτων της δεξιας η επι των μετωπων αυτων,17και να μη δυναται μηδεις να αγοραση η να πωληση, ειμη ο εχων το χαραγμα, η το ονομα του θηριου η τον αριθμον του ονοματος αυτου.18Εδω ειναι η σοφια· οστις εχει τον νουν, ας λογαριαση τον αριθμον του θηριου, διοτι ειναι αριθμος ανθρωπου· και ο αριθμος αυτου ειναι χξς'.

Εχοντας ριχθεί στη γή, ο διάβολος δεν σπαταλάει ανώφελα τον λίγο χρόνοπου του απομένει. Χρησιμοποιεί δύο όργανα, δύο “θηρία”, πράγμα που σημαίνει απουσία σχέσεων με το Θεό. Το πρώτο (εδ. 1) αντιστοιχείστην ανασυσταθείσα Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Σ’ αυτήν είναι ενωμένα τα χαρακτηριστικά των τριών προηγούμενων αυτοκρατοριών:η ταχύτητα της λεοπάρδαλης (Ελληνική), η επιμονή της αρκούδας (Περσική), ηλαιμαργία του λιονταριού (Βαβυλωνιακή, δες Δανιήλ 7:46). Στην έρημο, ο ΚύριοςΙησούς αρνήθηκε τα βασίλεια του κόσμου. Τώρα ο Σατανάς τα δίνει στην ΡωμαϊκήΑυτοκρατορία και έτσι εξασφαλίζει την λατρεία ολόκληρου του κόσμου (εδ. 4,Λουκά 4: 58).

Το δεύτερο θηρίο είναι μια παραποίησητου Αρνίου, του οποίου η γλώσσα προδίδει αυτό που ακριβώς είναι, και ονομάζεται ο Αντίχριστος. Αυτός θα εξασκήσει θρησκευτική δύναμη, θα κάνει θαύματα και θα υποστηρίζειτο πρώτο θηρίο. Τα τεράστια πλήθη των ανθρώπων τα οποία θα εξαπατήσει θα χαραχθούνσαν τα βοοειδή με το σημάδι του Ρωμαϊκού θηρίου. Αυτοί ονομάζονται “οι κατοικούντες επί της γής” (εδ. 8, 14, 3:10, 6:10, 8:13, 11:10) γιατί τα ενδιαφέροντά τους και όλες τουςοι ελπίδες βρίσκονται στη γή. Πόσοι πολλοί άνθρωποι ακόμη και σήμερα μοιάζουνμε αυτούς! Αντιθέτως το εδ. 6 αναφέρει “τους κατοικούντας εν τω ουρανώ” (Φιλιπ. 3:19, 20). Χριστιανοί, ας κάνουμε απόλυτα ξεκάθαρο στους άλλους πούείναι το μέρος της κατοίκησής μας (Εβραίους 11:14).

Αποκάλυψη 14:1-13
1Και ειδον, και ιδου Αρνιον ισταμενον επι το ορος Σιων, και μετ' αυτου εκατον τεσσαρακοντα τεσσαρες χιλιαδες, εχουσαι το ονομα του Πατρος αυτου γεγραμμενον επι των μετωπων αυτων.2Και ηκουσα φωνην εκ του ουρανου ως φωνην υδατων πολλων και ως φωνην βροντης μεγαλης· και ηκουσα φωνην κιθαρωδων οιτινες εκιθαριζον με τας κιθαρας αυτων.3Και εψαλλον ως ωδην νεαν ενωπιον του θρονου και ενωπιον των τεσσαρων ζωων και των πρεσβυτερων· και ουδεις ηδυνατο να μαθη την ωδην, ειμη αι εκατον τεσσαρακοντα τεσσαρες χιλιαδες, οι ηγορασμενοι απο της γης.4Ουτοι ειναι οι μη μολυνθεντες με γυναικας· διοτι παρθενοι ειναι. Ουτοι ειναι οι ακολουθουντες το Αρνιον οπου αν υπαγη. Ουτοι ηγορασθησαν απο των ανθρωπων απαρχη εις τον Θεον και εις το Αρνιον·5και εν τω στοματι αυτων δεν ευρεθη δολος, διοτι ειναι αμωμοι ενωπιον του θρονου Θεου,
6Και ειδον αλλον αγγελον πετωμενον εις το μεσουρανημα, οστις ειχεν ευαγγελιον αιωνιον, δια να κηρυξη εις τους κατοικουντας επι της γης και εις παν εθνος και φυλην και γλωσσαν και λαον,7και ελεγε μετα φωνης μεγαλης· Φοβηθητε τον Θεον και δοτε δοξαν εις αυτον, διοτι ηλθεν η ωρα της κρισεως αυτου, και προσκυνησατε τον ποιησαντα τον ουρανον και την γην και την θαλασσαν και τας πηγας των υδατων.8Και αλλος αγγελος ηκολουθησε, λεγων· Επεσεν, επεσε Βαβυλων η πολις η μεγαλη, διοτι εκ του οινου του θυμου της πορνειας αυτης εποτισε παντα τα εθνη.9Και τριτος αγγελος ηκολουθησεν αυτους, λεγων μετα φωνης μεγαλης· Οστις προσκυνει το θηριον και την εικονα αυτου και λαμβανει χαραγμα επι του μετωπου αυτου η επι της χειρος αυτου,10και αυτος θελει πιει εκ του οινου του θυμου του Θεου του κεκερασμενου ακρατου εν τω ποτηριω της οργης αυτου, και θελει βασανισθη με πυρ και θειον ενωπιον των αγιων αγγελων και ενωπιον του Αρνιου.11Και ο καπνος του βασανισμου αυτων αναβαινει εις αιωνας αιωνων, και δεν εχουσιν αναπαυσιν ημεραν και νυκτα οσοι προσκυνουσι το θηριον και την εικονα αυτου και οστις λαμβανει το χαραγμα του ονοματος αυτου.12Εδω ειναι η υπομονη των αγιων, εδω οι φυλαττοντες τας εντολας του Θεου και την πιστιν του Ιησου.
13Και ηκουσα φωνην εκ του ουρανου λεγουσαν προς εμε· Γραψον, Μακαριοι οι νεκροι, οιτινες αποθνησκουσιν εν Κυριω απο του νυν. Ναι, λεγει το Πνευμα, δια να αναπαυθωσιν απο των κοπων αυτων, και τα εργα αυτων ακολουθουσι με αυτους.

Μετά από μια παρένθεση που μας έδειξε την τριαδικότητα του κακού – πουονομάστηκε ο δράκων (κεφ. 12), το πρώτο και το δεύτερο θηρίο (κεφ. 13) – οιεπτά οράσεις στο κεφ. 14 συνδέονται με την 7η σάλπιγγα που δεν έχει ακόμα εκπληρωθεί (11:15). Ωστόσο, προτού επέμβει ν’ αντιμετωπίσειτον κακό, ο Θεός αναγνωρίζει και ξεχωρίζει ένα νέο υπόλοιπο του λαού Του. Αυτοίοι μάρτυρες αντιστάθηκαν στη γενικευμένη διαφθορά. Σε αντίθεση με τις μάζεςπου φέρουν το σημάδι του θηρίου στα μέτωπά τους (13:16), αυτοί έχουν στην ίδια θέση το όνομα του Αρνίου (εδ. 1). Μήπως ντρεπόμαστε με κάποιο τρόπο που φέρουμε το όνομα του Σωτήρα μας;Μπορεί ο καθένας τριγύρω μας να δεί σε ποιόν ανήκουμε;

Αυτοί οι πιστοί είναι “οι ακολουθούντες το Αρνίο όπουαν υπάγη” (εδ. 4, πρβλ. Ιωαν. 1:36, 37). Εχοντάς Τονακολουθήσει στον ονειδισμό και τα παθήματα, θα είναι επίσης και η συντροφιάΤου στη βασιλεία. Κάποιοι θα θανατωθούν για την πιστότητά τους στον Κύριο(πρβλ. 12: 11). Το εδ. 13 θα είναι μια ανακούφιση γι’ αυτούς. Χωρίς να χάσουντο μερίδιό τους στη βασιλεία, αυτοί ονομάζονται μακάριοι. Επιπλέον, τα έργατους, τους ακολουθούν (σημείωσε ότι τα έργα τους δεν προηγούνται αυτών, κανένας δεν θα βρεθεί στονουρανό εξ’ αιτίας των έργων του). Αγαπητοί φίλοι, τα προνόμιά μας σαν Χριστιανοίείναι ακόμα μεγαλύτερα. Μήπως επιθυμούμε να βρεθούμε λιγότερο πιστοί από αυτούς τους μάρτυρες των τελευταίων ημερών;

Αποκάλυψη 14:14-20; Αποκάλυψη 15:1-8
14Και ειδον, και ιδου, νεφελη λευκη, και επι της νεφελης εκαθητο τις ομοιος με υιον ανθρωπου, εχων επι της κεφαλης αυτου στεφανον χρυσουν και εν τη χειρι αυτου δρεπανον κοπτερον.15Και αλλος αγγελος εξηλθεν εκ του ναου, κραζων μετα μεγαλης φωνης προς τον καθημενον επι της νεφελης. Πεμψον το δρεπανον σου και θερισον, διοτι ηλθεν εις σε η ωρα του να θερισης, επειδη εξηρανθη ο θερισμος της γης.16Και ο καθημενος επι της νεφελης εβαλε το δρεπανον αυτου επι την γην, και εθερισθη η γη.17Και αλλος αγγελος εξηλθεν εκ του ναου του εν τω ουρανω, εχων και αυτος δρεπανον κοπτερον.18Και αλλος αγγελος εξηλθεν εκ του θυσιαστηριου, εχων εξουσιαν επι του πυρος, και εφωναξε μετα κραυγης μεγαλης προς τον εχοντα το δρεπανον το κοπτερον, λεγων· Πεμψον το δρεπανον σου το κοπτερον και τρυγησον τους βοτρυας της αμπελου της γης, διοτι ωριμασαν τα σταφυλια αυτης.19Και εβαλεν ο αγγελος το δρεπανον αυτου εις την γην και ετρυγησε την αμπελον της γης και ερριψε τα τρυγηθεντα εις τον μεγαλον ληνον του θυμου του Θεου.20Και επατηθη ο ληνος εξω της πολεως, και εξηλθεν αιμα εκ του ληνου εως των χαλινων των ιππων εις διαστημα χιλιων εξακοσιων σταδιων.
1Και ειδον αλλο σημειον εν τω ουρανω μεγα και θαυμαστον, αγγελους επτα, οιτινες ειχον τας επτα εσχατας πληγας, διοτι εν αυταις ετελεσθη ο θυμος του Θεου.2Και ειδον ως θαλασσαν υαλινην μεμιγμενην με πυρ, και εκεινους οιτινες ενικησαν κατα του θηριου και κατα της εικονος αυτου και κατα του χαραγματος αυτου και κατα του αριθμου του ονοματος αυτου ισταμενους επι την θαλασσαν την υαλινην, εχοντας κιθαρας του Θεου.3Και εψαλλον την ωδην Μωυσεως του δουλου του Θεου και την ωδην του Αρνιου, λεγοντες· Μεγαλα και θαυμαστα τα εργα σου, Κυριε Θεε παντοκρατωρ· δικαιαι και αληθιναι αι οδοι σου, βασιλευ των αγιων.4Τις δεν θελει σε φοβηθη, Κυριε, και δοξασει το ονομα σου; διοτι εισαι μονος οσιος, διοτι παντα τα εθνη θελουσιν ελθει και προσκυνησει ενωπιον σου, διοτι αι κρισεις σου εφανερωθησαν.
5Και μετα ταυτα ειδον και ιδου, ηνοιχθη ο ναος της σκηνης του μαρτυριου εν τω ουρανω,6και εξηλθον εκ του ναου οι επτα αγγελοι, εχοντες τας επτα πληγας, ενδεδυμενοι λινα καθαρα και λαμπρα και περιεζωσμενοι περι τα στηθη ζωνας χρυσας.7Και εν εκ των τεσσαρων ζωων εδωκεν εις τους επτα αγγελους επτα φιαλας χρυσας, πληρεις του θυμου του Θεου του ζωντος εις τους αιωνας των αιωνων.8Και εγεμισθη ο ναος απο καπνου εκ της δοξης του Θεου και εκ της δυναμεως αυτου· και ουδεις ηδυνατο να εισελθη εις τον ναον, εωσου τελειωσωσιν αι επτα πληγαι των επτα αγγελων.

Ο Κύριος είχε ήδη αναγγείλει κάποτε προς τους κατήγορούς Του: “Εις τοεξής θέλετε ιδεί τον Υιό του ανθρώπου καθήμενον εκ δεξιών της δυνάμεως, καιερχόμενον επί των νεφελών του ουρανού” (1:7, Ματθ. 26:64, 24:30). Εδώ είναιΑυτός, ο Υιός του ανθρώπου, που κάθεται σε μια λευκή νεφέλη. Κάποτε στεφανωμένοςμε αγκάθια, τώρα φορώντας ένα στεφάνι χρυσό. Αντί να κρατά ένα καλάμι, τώρακρατά ένα κοπτερό δρεπάνι. Εκείνος που κρίθηκε απ’ τους ανθρώπους έγινε ο Κριτήςτων ανθρώπων. Και μ’ αυτό τον τίτλο λοιπόν παραγγέλλει τον μεγάλο θερισμό της γης, που τον ακολουθεί η τρομερή συλλογή των σταφυλιών, δύο πράγματα που είχαν ειπωθεί πολύ νωρίτερα (Ιωήλ 3:13, Ματθ. 13:30, 39).

Ενα τελευταίο κύμμα κρίσεων (οι φιάλες) είναι έτοιμο να ξεκινήσει στοκεφ. 15. Εν τούτοις, και τώρα οι άγιοι που πρόκειται να περάσουν μέσ’ από αυτό,φαίνονται από την αρχή ασφαλείς (εδ. 24). Στη συνέχεια οι επτά άγγελοι υπεύθυνοιγια να πραγματοποιήσουν τις πληγές, αφήνουν το ναό και δέχονται επτά φιάλεςχρυσές γεμάτες απ’ την οργή του Θεού (πρβλ. Ιερεμ. 25:15). Αγαπητοί Χριστιανοίφίλοι, αυτός ο κόσμος που πρόκειται να κριθεί, είναι αυτός που ο Θεός αγάπησετόσο πολύ και έδωσε γι’ αυτόν τον μονογεννή Του Υιό. Οι άγγελοι της καταστροφής δεν έχουν ακόμα επιφορτισθεί με την τρομερή τουςαποστολή. Εχουμε μια εντελώς διαφορετική αποστολή να εκπληρώσουμε ενώ περιμένουμε:να διακηρύξουμε την θεία χάρη προς τον κόσμο (2 Κορινθ. 5:20).

Αποκάλυψη 16:1-21
1Και ηκουσα φωνην μεγαλην εκ του ναου λεγουσαν προς τους επτα αγγελους· Υπαγετε και εκχεατε εις την γην τας φιαλας του θυμου του Θεου.2Και υπηγεν ο πρωτος και εξεχεε την φιαλην αυτου επι την γην· και εγεινεν ελκος κακον και πονηρον εις τους ανθρωπους, τους εχοντας το χαραγμα του θηριου και τους προσκυνουντας την εικονα αυτου.3Και ο δευτερος αγγελος εξεχεε την φιαλην αυτου εις την θαλασσαν· και εγεινεν αιμα ως νεκρου, και πασα ψυχη ζωσα απεθανεν εν τη θαλασση.4Και ο τριτος αγγελος εξεχεε την φιαλην αυτου εις τους ποταμους και εις τας πηγας των υδατων· και εγεινεν αιμα.5Και ηκουσα τον αγγελον των υδατων λεγοντα· Δικαιος εισαι, Κυριε, ο ων και ο ην και ο οσιος, διοτι εκρινας ταυτα·6επειδη αιμα αγιων και προφητων εξεχεαν, και αιμα εδωκας εις αυτους να πιωσι· διοτι αξιοι ειναι.7Και ηκουσα αλλον εκ του θυσιαστηριου λεγοντα· Ναι, Κυριε Θεε παντοκρατωρ, αληθιναι και δικαιαι αι κρισεις σου.
8Και ο τεταρτος αγγελος εξεχεε την φιαλην αυτου επι τον ηλιον· και εδοθη εις αυτον να καυματιση τους ανθρωπους με πυρ.9Και εκαυματισθησαν οι ανθρωποι καυμα μεγα, και εβλασφημησαν το ονομα του Θεου του εχοντος εξουσιαν επι τας πληγας ταυτας, και δεν μετενοησαν ωστε να δωσωσι δοξαν εις αυτον.10Και ο πεμπτος αγγελος εξεχεε την φιαλην αυτου επι τον θρονον του θηριου· και εγεινεν η βασιλεια αυτου πληρης σκοτους, και εμασσουν τας γλωσσας αυτων εκ του πονου,11και εβλασφημησαν τον Θεον του ουρανου δια τους πονους αυτων και δια τα ελκη αυτων, και δεν μετενοησαν απο των εργων αυτων.
12Και ο εκτος αγγελος εξεχεε την φιαλην αυτου επι τον ποταμον τον μεγαν τον Ευφρατην· και εξηρανθη το υδωρ αυτου, δια να ετοιμασθη η οδος των βασιλεων των απο ανατολων ηλιου.13Και ειδον τρια ακαθαρτα πνευματα ομοια με βατραχους εξερχομενα εκ του στοματος του δρακοντος και εκ του στοματος του θηριου και εκ του στοματος του ψευδοπροφητου·14διοτι ειναι πνευματα δαιμονων εκτελουντα σημεια, τα οποια εκπορευονται προς τους βασιλεις της γης και της οικουμενης ολης, δια να συναξωσιν αυτους εις τον πολεμον της ημερας εκεινης της μεγαλης του Θεου του παντοκρατορος.15Ιδου, ερχομαι ως κλεπτης· μακαριος οστις αγρυπνει και φυλαττει τα ιματια αυτου, δια να μη περιπατη γυμνος και βλεπωσι την ασχημοσυνην αυτου.16Και συνηθροισεν αυτους εις τον τοπον τον καλουμενον Εβραιστι Αρμαγεδδων.
17Και ο εβδομος αγγελος εξεχεε την φιαλην αυτου εις τον αερα· και εξηλθε φωνη μεγαλη απο του ναου του ουρανου απο του θρονου, λεγουσα· Ετελεσθη.18Και εγειναν φωναι και βρονται και αστραπαι, και εγεινε σεισμος μεγας, οποιος δεν εγεινεν αφου οι ανθρωποι υπηρξαν επι της γης, τοσον πολλα μεγαλος σεισμος.19Και διηρεθη η πολις η μεγαλη εις τρια μερη, και αι πολεις των εθνων επεσον. Και Βαβυλων η μεγαλη ηλθεν εις ενθυμησιν ενωπιον του Θεου δια να δωση εις αυτην το ποτηριον του οινου του θυμου της οργης αυτου.20Και πασα νησος εφυγε και τα ορη δεν ευρεθησαν.21Και χαλαζα μεγαλη εως ενος ταλαντου κατεβαινεν εκ του ουρανου επι τους ανθρωπους· και εβλασφημησαν οι ανθρωποι τον Θεον δια την πληγην της χαλαζης, διοτι η πληγη αυτης ητο μεγαλη σφοδρα.

Οι επτά φιάλες που χύθηκαν έξω στη γη είναι μια ανάμνηση των πληγών τηςΑιγύπτου: έλκη, νερό που γίνεται αίμα, σκοτάδι, βάτραχοι, βροντές, χαλάζι καιφωτιά (δες Εξοδος 9:23). Αντί της μετάνοιας, αυτές οι μεγάλες καταστροφές προκαλούνμονάχα βλασφημία, (δες εδ. 9, 11, 21). Ωστόσο μια τριπλή μαρτυρία δίδεται προςτον Δίκαιο Θεό: από την ομάδα των νικητών (15:3, 4), από τον άγγελο των υδάτων(εδ. 5), και από το ίδιο το θυσιαστήριο (εδ. 7).

Οι πρώτες τέσσερις πληγές χτυπούν τις ίδιες περιοχές όπως και οι πρώτεςτέσσερις σάλπιγγες αντίστοιχα (8:7-12). Η 5η φθάνει το θρόνο του θηρίου. Η 6η προετοιμάζεται για την “μάχη της μεγάλης ημέρας”. Τέλος, καθώς η τελευταία φιάληξεχύνεται, η μεγάλη φωνή επανηχεί από το θρόνο: “Ετελέσθη”. Πόσο διαφορετική είναι από την κραυγή που μας ανήγγειλε το τέλος της οργής του Θεού για την αμαρτία, μετά το πικρό ποτήρι που ήπιε ο Υιός Του στο σταυρό, το ποτήρι που εμείς αξίζαμε: “Τετέλεσται” (Ιωαν. 19:30).

Αυτά τα τρομερά γεγονότα είναι πολύ πιο κοντά απ’ ότι νομίζουμε. Είθενα σκεφτόμαστε πάντα για τον κόσμο ότι είναι ένα μέρος που πρόκειται να κριθεί,συναισθανόμενοι την οργή του Θεού απ’ την οποία δεν μπορεί να ξεφύγει. Αυτόθα μας προστατεύσει απ’ το να είμαστε αδιάφοροι είτε προς το κακό που είναιστον κόσμο, είτε προς τις θείες κρίσεις που τον περιμένουν.

Αποκάλυψη 17:1-18
1Και ηλθεν εις εκ των επτα αγγελων των εχοντων τας επτα φιαλας, και ελαλησε μετ' εμου, λεγων μοι· Ελθε, θελω σοι δειξει την κρισιν της πορνης της μεγαλης της καθημενης επι των υδατων των πολλων,2μετα της οποιας επορνευσαν οι βασιλεις της γης και εμεθυσθησαν οι κατοικουντες την γην εκ του οινου της πορνειας αυτης.3Και με εφερεν εν πνευματι εις ερημον. Και ειδον γυναικα καθημενην επι θηριον κοκκινον, γεμον ονοματων βλασφημιας, εχον κεφαλας επτα και κερατα δεκα.4Και η γυνη ητο ενδεδυμενη πορφυραν και κοκκινον και κεχρυσωμενη με χρυσον και λιθους τιμιους και μαργαριτας, εχουσα εν τη χειρι αυτης χρυσουν η ποτηριον γεμον βδελυγματων και ακαθαρσιας της πορνειας αυτης,5και επι το μετωπον αυτης ητο ονομα γεγραμμενον· Μυστηριον, Βαβυλων η μεγαλη, η μητηρ των πορνων και των βδελυγματων της γης.6Και ειδον την γυναικα μεθυουσαν εκ του αιματος των αγιων και εκ του αιματος των μαρτυρων του Ιησου. Και ιδων αυτην, εθαυμασα θαυμασμον μεγαν.
7Και μοι ειπεν ο αγγελος. Δια τι εθαυμασας; εγω θελω σοι ειπει το μυστηριον της γυναικος και του θηριου του βασταζοντος αυτην, το οποιον εχει τας επτα κεφαλας και τα δεκα κερατα.8Το θηριον, το οποιον ειδες, ητο και δεν ειναι, και μελλει να αναβη εκ της αβυσσου και να υπαγη εις απωλειαν· και θελουσι θαυμασει οι κατοικουντες επι της γης, των οποιων τα ονοματα δεν ειναι γεγραμμενα εν τω βιβλιω της ζωης απο καταβολης κοσμου, βλεποντες το θηριον, το οποιον ητο και δεν ειναι, αν και ηναι.9Εδω ειναι ο νους ο εχων σοφιαν. Αι επτα κεφαλαι ειναι επτα ορη, οπου η γυνη καθηται επ' αυτων·10και ειναι επτα βασιλεις· οι πεντε επεσαν, και ο εις ειναι, ο αλλος δεν ηλθεν ετι, και οταν ελθη, ολιγον πρεπει να μεινη.11Και το θηριον, το οποιον ητο και δεν ειναι, ειναι και αυτος ο ογδοος, και ειναι εκ των επτα, και υπαγει εις απωλειαν.12Και τα δεκα κερατα, τα οποια ειδες, ειναι δεκα βασιλεις, οιτινες βασιλειαν δεν ελαβον ετι, αλλα μιαν ωραν λαμβανουσιν εξουσιαν ως βασιλεις μετα του θηριου.13Ουτοι εχουσι μιαν γνωμην και θελουσι παραδωσει εις το θηριον την δυναμιν και την εξουσιαν εαυτων.
14Ουτοι θελουσι πολεμησει με το Αρνιον, και το Αρνιον θελει νικησει αυτους, διοτι ειναι Κυριος των κυριων και Βασιλευς των βασιλεων, και οσοι ειναι μετ' αυτου ειναι κλητοι και εκλεκτοι και πιστοι.15Και μοι λεγει· Τα υδατα, τα οποια ειδες, οπου η πορνη καθηται, ειναι λαοι και οχλοι και εθνη και γλωσσαι.16Και τα δεκα κερατα, τα οποια ειδες επι το θηριον, ουτοι θελουσι μισησει την πορνην και θελουσι καμει αυτην ηρημωμενην και γυμνην, και τας σαρκας αυτης θελουσι φαγει, και αυτην θελουσι κατακαυσει εν πυρι.17Διοτι ο Θεος εδωκεν εις τας καρδιας αυτων να καμωσι την γνωμην αυτου, και να γεινωσι της αυτης γνωμης και να δωσωσι την βασιλειαν αυτων εις το θηριον, εωσου εκτελεσθωσιν οι λογοι του Θεου.18Και η γυνη, την οποιαν ειδες, ειναι η πολις η μεγαλη, η εχουσα βασιλειαν επι των βασιλεων.

Η τελευταία φιάλη περιέχει την κρίση της Βαβυλώνας (16:19),ένα θέμα που παρουσιάζεται με λεπτομέρειες στο κεφ. 17, 18. Αφορά την αποστάτιδαΕκκλησία, την μεγάλη κατ’ όνομα Εκκλησία που επαγγέλλεται Χριστιανοσύνη, απότην οποία όλα τα αληθινά παιδιά του Θεού θα έχουν αρπαχθεί όταν θα έρθει οΚύριος. Απιστη στο Χριστό, είχε διαφθαρεί με ανόσιες συμμαχίες με τον κόσμοκαι τα είδωλά του. Εχει ειπωθεί: “η διαφθορά του άριστου, είναι το χειρότεροσχήμα διαφθοράς”. Αυτή η “πόρνη” κάθεται στο θηρίο, και έλκει τη δύναμή τηςαπό την πολιτική ισχύ (εδ. 3). Παρ’ όλο που ο Κύριος Ιησούς δήλωνε: “το βασίλειόμου δεν είναι εκ του κόσμου τούτου”, αυτή επιθύμησε να βασιλεύσει στη γη (Ιωαν.18:36). Τελευταίο και σπουδαιότερο όλων, αυτή εδίωξε και θανάτωσε τους αληθινούςαγίους (εδ. 6).

Ο απόστολος έμεινε εξ’ ολοκλήρου έκθαμβος από αυτό το θέαμα. Εκεί θα κατέληγεαλήθεια η υπεύθυνη Εκκλησία; Ναί, η ιστορία της κατά τη διάρκεια των αιώνωναυτό βεβαιώνει ήδη, ενώ αναμένεται το τελικό της σχήμα που περιγράφεται εδώ.Ωστόσο τα εδάφια 17, 18 μας δείχνουν πώς αυτή η “μητέρα των . . . βδελυγμάτων”θα χαθεί. Θα γνωρίσει την ίδια μοίρα την οποία έκανε να υποστούν οι “μάρτυρες του Ιησού”. Αυτή η τελευταία έκφραση δείχνει όλη την τρυφερότητα της καρδιάς του Θεού(εδ. 6, βλέπε επίσης 2:13).

Αποκάλυψη 18:1-13
1Και μετα ταυτα ειδον αγγελον καταβαινοντα εκ του ουρανου, οστις ειχεν εξουσιαν μεγαλην, και η γη εφωτισθη εκ της δοξης αυτου,2και εκραξε δυνατα μετα φωνης μεγαλης, λεγων· Επεσεν, επεσε Βαβυλων η μεγαλη, και εγεινε κατοικητηριον δαιμονων και φυλακη παντος πνευματος ακαθαρτου και φυλακη παντος ορνεου ακαθαρτου και μισητου·3διοτι εκ του οινου του θυμου της πορνειας αυτης επιον παντα τα εθνη, και οι βασιλεις της γης επορνευσαν μετ' αυτης και οι εμποροι της γης επλουτησαν εκ της υπερβολης της εντρυφησεως αυτης.4Και ηκουσα αλλην φωνην εκ του ουρανου, λεγουσαν· Εξελθετε εξ αυτης ο λαος μου, δια να μη συγκοινωνησητε εις τας αμαρτιας αυτης, και να μη λαβητε εκ των πληγων αυτης·5διοτι αι αμαρτιαι αυτης εφθασαν εως του ουρανου, και ενεθυμηθη ο Θεος τα αδικηματα αυτης.6Αποδοτε εις αυτην ως και αυτη απεδωκεν εις εσας, και διπλασιασατε εις αυτην διπλασια κατα τα εργα αυτης· με το ποτηριον, με το οποιον εκερασε, διπλασιον κερασατε εις αυτην·7οσον εδοξασεν εαυτην και κατετρυφησε, τοσον βασανισμον και πενθος δοτε εις αυτην. Διοτι λεγει εν τη καρδια αυτης, Καθημαι βασιλισσα και χηρα δεν ειμαι και πενθος δεν θελω ιδει,8δια τουτο εν μια ημερα θελουσιν ελθει αι πληγαι αυτης, θανατος και πενθος και πεινα, και θελει κατακαυθη εν πυρι· διοτι ισχυρος ειναι Κυριος ο Θεος ο κρινων αυτην.
9Και θελουσι κλαυσει αυτην και πενθησει δι' αυτην οι βασιλεις της γης, οι πορνευσαντες και κατατρυφησαντες μετ' αυτης, οταν βλεπωσι τον καπνον της πυρπολησεως αυτης,10απο μακροθεν ισταμενοι δια τον φοβον του βασανισμου αυτης, λεγοντες· Ουαι, ουαι, η πολις η μεγαλη, Βαβυλων, η πολις η ισχυρα, διοτι εν μια ωρα ηλθεν η κρισις σου.11Και οι εμποροι της γης κλαιουσι και πενθουσι δι' αυτην, διοτι ουδεις αγοραζει πλεον τας πραγματειας αυτων,12πραγματειας χρυσου και αργυρου και λιθων τιμιων και μαργαριτων και βυσσου και πορφυρας και μεταξης και κοκκινου και παν ξυλον αρωματικον και παν σκευος ελεφαντινον και παν σκευος εκ ξυλου πολυτιμου και χαλκου και σιδηρου και μαρμαρου,13και κιναμωμον και θυμιαματα και μυρον και λιβανον και οινον και ελαιον και σεμιδαλιν και σιτον και κτηνη και προβατα και ιππους και αμαξας και ανδραποδα και ψυχας ανθρωπων.

Αυτές οι οράσεις είναι σαν μια σειρά από σλάϊντς που παρουσιάζουν τιςίδιες εικόνες ή γεγονότα από διαφορετικές γωνίες και με διαφορετικό φως. Ηπτώση της Βαβυλώνας φαίνεται εδώ σαν να έχει επέλθει απευθείας από τον “Κύριοτο Θεό” (εδ. 8, 20). Πριν από αυτή όμως, είχε προηγηθεί μια εντολή στο εδ.4: “Εξέλθετε εξ’ αυτής, ο λαός μου” (σύγκρινε την προφητεία του Ιερεμία εναντίον της ιστορικής Βαβυλώνας παλαιότερα:51:7, 8, 37, 45. . .). Αυτή η κλήση μπορεί ν’ ακούγεται ακόμα και σήμερα: “Εξέλθετεεκ μέσου αυτών και αποχωρίσθητε λέγει Κύριος . . .” (2 Κορινθ. 6:17). Ο καθέναςαπ’ τους εξαγορασμένους έχει κληθεί για να χωριστεί απόλυτα απ’ τον θρησκευτικόκόσμο τις αρχές και τις προσμίξεις του όπως μας παρουσιάστηκε εδώ σ’ αυτή τηντελική κατάσταση (πρβλ. Αριθμοί 16:26). Κάποιοι άνθρωποι από άγνοια θα μαςκατηγορήσουν ότι στερούμεθα της αγάπης, ή ότι είμαστε χαμηλής νοημοσύνης, ήότι μας κατέχει αίσθημα ανωτερότητος. Παρ’ όλ’ αυτά το σημαντικότερο είναινα υπακούμε στον Κύριο.

Τα εδ. 12, 13 μας φέρνουν έναν κατάλογο “απ’ όλ’ αυτά που βρίσκονται στονκόσμο”, σχεδιασμένα για να ικανοποιούν τις πολλές επιθυμίες των ανθρώπων (1Ιωαν. 2:16, 17). Ο κατάλογος ξεκινάει με αυτά που ο άνθρωπος θεωρεί πιο αξιόλογα: χρυσός, και καταλήγει με αυτά που είναι λιγότερο αξιόλογα στα μάτια της ψευδούς Εκκλησίας. . . αλλά ό,τι έχει μεγαλύτερη αξία για το Θεό είναι οι ψυχές των ανθρώπων.

Αποκάλυψη 18:14-24
14Και τα οπωρικα της επιθυμιας της ψυχης σου εφυγον απο σου, και παντα τα παχεα και τα λαμπρα εφυγον απο σου, και πλεον δεν θελεις ευρει αυτα.15Οι εμποροι τουτων, οι πλουτησαντες απ' αυτης, θελουσι σταθη απο μακροθεν δια τον φοβον του βασανισμου αυτης, κλαιοντες και πενθουντες,16και λεγοντες· Ουαι, ουαι, η πολις η μεγαλη· η ενδεδυμενη βυσσινον και πορφυρουν και κοκκινον και κεχρυσωμενη με χρυσον και λιθους τιμιους και μαργαριτας,17διοτι εν μια ωρα ηρημωθη ο τοσουτος πλουτος. Και πας πλοιαρχος και παν το πληθος το επι των πλοιων και ναυται και οσοι εμπορευονται δια της θαλασσης, εσταθησαν απο μακροθεν,18και εκραζον βλεποντες τον καπνον της πυρπολησεως αυτης, λεγοντες· Ποια πολις εσταθη ομοια με την πολιν την μεγαλην;19Και εβαλον χωμα επι τας κεφαλας αυτων και εκραζον κλαιοντες και πενθουντες, λεγοντες· Ουαι, ουαι, η πολις η μεγαλη, εν η επλουτησαν εκ της αφθονιας αυτης παντες οι εχοντες πλοια εν τη θαλασση· διοτι εν μια ωρα ηρημωθη.20Ευφραινου επ' αυτην, ουρανε, και οι αγιοι αποστολοι και οι προφηται, διοτι εκρινεν ο Θεος την κρισιν σας εναντιον αυτης.21Και εσηκωσεν εις αγγελος ισχυρος λιθον, ως μυλοπετραν μεγαλην, και ερριψεν εις την θαλασσαν, λεγων· Ουτω με ορμην θελει ριφθη η Βαβυλων η μεγαλη πολις, και δεν θελει ευρεθη πλεον.22Και φωνη κιθαρωδων και μουσικων και αυλητων και σαλπιστων δεν θελει ακουσθη πλεον εν σοι, και πας τεχνιτης πασης τεχνης δεν θελει ευρεθη πλεον εν σοι, και φωνη μυλου δεν θελει ακουσθη πλεον εν σοι,23και φως λυχνου δεν θελει φεγγει πλεον εν σοι, και φωνη νυμφιου και νυμφης δεν θελει ακουσθη πλεον εν σοι· διοτι οι εμποροι σου ησαν οι μεγιστανες της γης, διοτι με την γοητειαν σου επλανηθησαν παντα τα εθνη,24και εν αυτη ευρεθη αιμα προφητων και αγιων και παντων των εσφαγμενων επι της γης.

Το κλάμα και το πένθος των εμπόρων (εδ. 11, 15 . . .) μας θυμίζουν ταπαράπονα του Δημήτριου και της παρέας των τεχνιτών του στην Εφεσο όταν φοβήθηκανότι θα έχαναν το “ουκ ολίγον κέρδος” και τον “πλούτο” που τους έφερναν τα είδωλα(Πραξ. 19). Οταν αυτή η πόλις πέφτει, ποιά είναι η διαφορά μεταξύ της μεγάλης “Αρτεμις των Εφεσίων” και της “Βαβυλώνας της μεγάλης”, μεταξύ της πολυθεϊστικής ειδωλολατρίας και της διεφθαρμένης Χριστιανοσύνης;Κάθε θρησκεία που δίνει στον άνθρωπο όλους “τους καρπούς της επιθυμίας τηςψυχής του” (εδ. 14), που ευχαριστεί τις αισθήσεις αποκοιμίζοντας τη συνείδηση(εδώ η μουσική παίζει ένα σπουδαίο ρόλο: εδ. 22, Δανιήλ 3:7), και ευνοεί τοεμπόριο, είναι μια καλή δικαιολογία και χρησιμεύει σαν πρόσχημα για κάθε είδουςαπολαύσεις. Δεν έχεις παρά να δεις την περίοδο του νέου έτους τον βέβηλο τρόποπου πολλοί άνθρωποι γιορτάζουν την γέννηση του Κυρίου Ιησού.

“Σ’ αυτήν βρέθηκε το αίμα . . . των αγίων” (εδ. 24). Στην πόλη που έχτισεο Κάϊν στην αρχή της Γραφής, υπήρχαν πολλά ευχάριστα πράγματα . . . ενώ τοαίμα του Αβελ βοούσε (πρβλ. Γένεσις 4:10, 17). Σήμερα ο θρησκευτικός κόσμοςαπολαμβάνει, ενώ ο πραγματικά πιστός υποφέρει και λυπάται (Ιωαν. 16:20). Αύριοτα σημεία του “ουαί!” θα επανηχήσουν εδώ κάτω, όμως η χαρά του ουρανού θα απαντήσει εκεί (εδ. 20)! Είθε ο Θεός να μας χαρίζει να βλέπουμεδιά πίστεως τα πάντα όπως τα βλέπει ο Ιδιος!

Αποκάλυψη 19:1-16
1Και μετα ταυτα ηκουσα ως φωνην μεγαλην οχλου πολλου εν τω ουρανω, λεγοντος· Αλληλουια· η σωτηρια και η δοξα και η τιμη και η δυναμις ανηκουσιν εις Κυριον τον Θεον ημων,2διοτι αληθιναι και δικαιαι ειναι αι κρισεις αυτου· διοτι εκρινε την πορνην την μεγαλην, ητις εφθειρε την γην με την πορνειαν αυτης, και εξεδικησεν εκ της χειρος αυτης το αιμα των δουλων αυτου.3Και εκ δευτερου ειπον· Αλληλουια· και ο καπνος αυτης αναβαινει εις τους αιωνας των αιωνων.4Και επεσον οι εικοσιτεσσαρες πρεσβυτεροι και τα τεσσαρα ζωα και προσεκυνησαν τον Θεον τον καθημενον επι του θρονου λεγοντες· Αμην, αλληλουια.
5Και εξηλθεν εκ του θρονου φωνη, λεγουσα· Αινειτε τον Θεον ημων, παντες οι δουλοι αυτου και οι φοβουμενοι αυτον και οι μικροι και οι μεγαλοι.6Και ηκουσα ως φωνην οχλου πολλου, και ως φωνην υδατων πολλων, και ως φωνην βροντων ισχυρων, λεγοντων· Αλληλουια· διοτι εβασιλευσε Κυριος ο Θεος ο παντοκρατωρ.7Ας χαιρωμεν και ας αγαλλιωμεθα και ας δωσωμεν την δοξαν εις αυτον, διοτι ηλθεν ο γαμος του Αρνιου, και η γυνη αυτου ητοιμασεν εαυτην.8Και εδοθη εις αυτην να ενδυθη βυσσινον καθαρον και λαμπρον· διοτι το βυσσινον ειναι τα δικαιωματα των αγιων.9Και λεγει προς εμε· Γραψον, Μακαριοι οι κεκλημενοι εις το δειπνον του γαμου του Αρνιου. Και λεγει προς εμε· Ουτοι ειναι οι αληθινοι λογοι του Θεου.10Και επεσον εμπροσθεν των ποδων αυτου, δια να προσκυνησω αυτον. Και λεγει μοι· Προσεχε μη καμης τουτο· εγω ειμαι συνδουλος σου και των αδελφων σου, οιτινες εχουσι την μαρτυριαν του Ιησου· τον Θεον προσκυνησον· διοτι η μαρτυρια του Ιησου ειναι το πνευμα της προφητειας.
11Και ειδον τον ουρανον ανεωγμενον, και ιδου ιππος λευκος, και ο καθημενος επ' αυτον εκαλειτο Πιστος και Αληθινος, και κρινει και πολεμει εν δικαιοσυνη.12Οι δε οφθαλμοι αυτου ησαν ως φλοξ πυρος, και επι της κεφαλης αυτου διαδηματα πολλα, και ειχεν ονομα γεγραμμενον, το οποιον ουδεις γνωριζει ειμη αυτος,13και ητο ενδεδυμενος ιματιον βεβαμμενον με αιμα, και καλειται το ονομα αυτου· ο Λογος του Θεου.14Και τα στρατευματα τα εν τω ουρανω ηκολουθουν αυτον εφ' ιππων λευκων, ενδεδυμενοι βυσσινον λευκον και καθαρον.15Και εκ του στοματος αυτου εξερχεται ρομφαια κοπτερα, δια να κτυπα με αυτην τα εθνη· και αυτος θελει ποιμανει αυτους εν ραβδω σιδηρα· και αυτος πατει τον ληνον του οινου του θυμου και της οργης του Θεου του παντοκρατορος·16και επι το ιματιον και επι τον μηρον αυτου εχει γεγραμμενον το ονομα, Βασιλευς βασιλεων και Κυριος κυριων.

Η απάτη της Βαβυλώνας, η απαίτησή της να είναι η Εκκλησία, είχε δημοσίωςκατακριθεί. Τώρα ο Κύριος παρουσιάζει την αληθινή Του Νύμφη στους προσκαλε-σμένους στο ουράνιο δείπνο. Ο ουρανός τότε ξεσπά σε έναν αίνο:“Αλληλούϊα”. Τί άγια χαρά! Εδώ είναι ο γάμος του Αρνίου. Η χαρά της Νύμφης απαντά σε αυτήν του Νυμφίου! Αυτή είναι ένα αντικείμενο χάριτος, ο στολισμόςτης αποτελείται από τις δίκαιες πράξεις των αγίων που ο Θεός επέτρεψε να εκπληρώσουνγια την δική Του δόξα. Οι “προσκαλεσμένοι” είναι κι αυτοί γεμάτοι με χαρά επίσης,γιατί “όστις έχει την νύμφην είναι νυμφίος· ο δέ φίλος του νυμφίου, ο ιστάμενος και ακούων αυτόν, χαίρει καθ’ υπερβολήν διά την φωνήν του νυμφίου” (Ιωαν. 3:29).

Ας μην ξεχνάμε, καθώς περίμενουμε αυτή τη μέρα, ότι “είμαστε ηρραβωνισμένοιμε έναν άνδρα” για να παρουσιαστούμε στον Χριστό σαν “ παρθένος αγνή ” (2 Κορινθ.11:2). Ας κρατάμε την αγάπη μας ολόφρεσκη για Εκείνον.

Αν και για την Εκκλησία είναι ο πολύ Αγαπητός, για τον κόσμο γίνεταιο μεγάλος Κριτής. Με το όνομα που υιοθέτησε προηγουμένως για να δείξει χάρηκαι αλήθεια, αυτό του “Λόγου του Θεού”, τώρα έρχεται για να κάνει “φοβερά πράγματα” (Ψαλμ. 45:4, βλέπε Ησαΐας 59:18,63:16).

Φίλε, πότε και πώς επιθυμείς να συναντήσεις τον Κύριο Ιησού; Τώρα σανΣωτήρα, ή σύντομα σαν Κριτή;

Αποκάλυψη 19:17-21; Αποκάλυψη 20:1-6
17Και ειδον ενα αγγελον ισταμενον εν τω ηλιω, και εκραξε μετα φωνης μεγαλης, λεγων προς παντα τα ορνεα τα πετωμενα εις το μεσουρανημα· Ελθετε και συναγεσθε εις το δειπνον του μεγαλου Θεου,18δια να φαγητε σαρκας βασιλεων και σαρκας χιλιαρχων και σαρκας ισχυρων και σαρκας ιππων και των καθημενων επ' αυτων και σαρκας παντων ελευθερων και δουλων και μικρων και μεγαλων.19Και ειδον το θηριον και τους βασιλεις της γης και τα στρατευματα αυτων συνηγμενα, δια να καμωσι πολεμον με τον καθημενον επι του ιππου και με το στρατευμα αυτου.20Και επιασθη το θηριον και μετα τουτου ο ψευδοπροφητης, οστις εκαμε τα σημεια ενωπιον αυτου, με τα οποια επλανησε τους λαβοντας το χαραγμα του θηριου και τους προσκυνουντας την εικονα αυτου· ζωντες ερριφθησαν οι δυο εις την λιμνην του πυρος, την καιομενην με το θειον.21Και οι λοιποι εφονευθησαν με την ρομφαιαν του καθημενου επι του ιππου, την εξερχομενην εκ του στοματος αυτου· και παντα τα ορνεα εχορτασθησαν εκ των σαρκων αυτων.
1Και ειδον αγγελον καταβαινοντα εκ του ουρανου, οστις ειχε το κλειδιον της αβυσσου και αλυσιν μεγαλην εν τη χειρι αυτου.2Και επιασε τον δρακοντα, τον οφιν τον αρχαιον, οστις ειναι Διαβολος και Σατανας, και εδεσεν αυτον χιλια ετη,3και ερριψεν αυτον εις την αβυσσον και εκλεισεν αυτον και εσφραγισεν επανω αυτου, δια να μη πλανηση τα εθνη πλεον, εωσου πληρωθωσι τα χιλια ετη· και μετα ταυτα πρεπει να λυθη ολιγον καιρον.4Και ειδον θρονους, και εκαθησαν επ ' αυτων, και κρισις εδοθη εις αυτους και ειδον τας ψυχας των πεπελεκισμενων δια την μαρτυριαν του Ιησου και δια τον λογον του Θεου, και οιτινες δεν προσεκυνησαν το θηριον ουτε την εικονα αυτου, και δεν ελαβον το χαραγμα επι το μετωπον αυτων και επι την χειρα αυτων· και εζησαν και εβασιλευσαν μετα του Χριστου τα χιλια ετη.5Οι δε λοιποι των νεκρων δεν ανεζησαν, εωσου πληρωθωσι τα χιλια ετη. Αυτη ειναι η αναστασις η πρωτη.6Μακαριος και αγιος, οστις εχει μερος εις την πρωτην αναστασιν· επι τουτων ο θανατος ο δευτερος δεν εχει εξουσιαν, αλλα θελουσιν εισθαι ιερεις του Θεου και του Χριστου και θελουσι βασιλευσει μετ' αυτου χιλια ετη.

Σε αντίθεση με το “δείπνο του γάμου του Αρνίου”, εδώ βλέπουμε αυτό πουειρωνικά ονομάστηκε “το δείπνο του μεγάλου Θεού” (τέλος εδ. 17, Ψαλμ. 2:4,5, Σοφονίας 1:7). Η τελική αναμέτρηση μεταξύ των στρατευμάτων του Υιού τουΘεού και αυτών του Θηρίου θ’ αποτελέσει την ολοκληρωτική εξολόθρευση των τελευταίων.Χωρίς καμιά άλλη κρίση, το θηρίο κι ο ψευδοπροφήτης θα ριφθούν ζωντανοί στηνκόλαση (πρβλ. Αριθμοί 16:33, Ψαλμ. 55:15). Στην συνέχεια ο Θεός αντιμετωπίζειτον κύριό τους, το Σατανά. Το κεφ. 12 μας τον έδειξε να ρίχνεται έξω απ’ τονουρανό. Εδώ μια συμβολική αλυσίδα κι ένα κλειδί βάζουν το μεγάλο φονιά εκείόπου δεν μπορεί πλέον να βλάψει κανέναν. Τέλος το εδ. 10 τον δείχνει, μετάτη χιλιετία, να επανενώνεται με τους δύο συνεργούς του στη λίμνη του πυρός(Ματθ. 25:41). Δεν είναι λοιπόν απορίας άξιον γιατί ο διάβολος φοβάται το βιβλίοτης Αποκάλυψης περισσότερο από κάθε άλλο βιβλίο της Γραφής. Για να εμποδίσειτους ανθρώπους να το διαβάσουν, πείθει ακόμα και τους πιστούς ότι είναι δύσκολο να το καταλάβουν.

Με τον Σατανά δεμένο, δεν υπάρχει πλέον τίποτα που να είναι αντίθετο στηδοξασμένη βασιλεία του Κυρίου. Είδαμε ότι αυτή η βασιλεία, αντίθετα μ’ αυτόπου πολλοί άνθρωποι πιστεύουν, δεν θα επέλθει με μια διαρκή βελτίωση του κόσμου,αλλά με κρίσεις. Αγαπητό παιδί του Θεού, ο Χριστός επιθυμεί να μοιραστεί μαζίμας την εξουσία Του (Δανιήλ 7:18). Ας μην ενωνόμαστε σήμερα μ’ έναν κόσμο πουπρόκειται να κρίνουμε αύριο (1 Κορινθ. 6:2).

Αποκάλυψη 20:7-15
7Και οταν πληρωθωσι τα χιλια ετη, θελει λυθη ο Σατανας εκ της φυλακης αυτου,8και θελει εξελθει, δια να πλανηση τα εθνη τα εις τας τεσσαρας γωνιας της γης, τον Γωγ και τον Μαγωγ, δια να συναξη αυτους εις πολεμον, των οποιων ο αριθμος ειναι ως η αμμος της θαλασσης.9Και ανεβησαν επι το πλατος της γης και περιεκυκλωσαν το στρατοπεδον των αγιων και την πολιν την ηγαπημενην· και κατεβη πυρ απο του Θεου εκ του ουρανου και κατεφαγεν αυτους·10και ο διαβολος ο πλανων αυτους ερριφθη εις την λιμνην του πυρος και του θειου, οπου ειναι το θηριον και ο ψευδοπροφητης, και θελουσι βασανιζεσθαι ημεραν και νυκτα εις τους αιωνας των αιωνων.
11Και ειδον θρονον λευκον μεγαν και τον καθημενον επ' αυτου, απο προσωπου του οποιου εφυγεν η γη και ο ουρανος, και δεν ευρεθη τοπος δι' αυτα.12Και ειδον τους νεκρους, μικρους και μεγαλους, ισταμενους ενωπιον του Θεου, και τα βιβλια ηνοιχθησαν· και βιβλιον αλλο ηνοιχθη, το οποιον ειναι της ζωης· και εκριθησαν οι νεκροι εκ των γεγραμμενων εν τοις βιβλιοις κατα τα εργα αυτων.13Και εδωκεν η θαλασσα τους εν αυτη νεκρους, και ο θανατος και ο αδης εδωκαν τους εν αυτοις νεκρους, και εκριθησαν εκαστος κατα τα εργα αυτων.14Και ο θανατος και ο αδης ερριφθησαν εις την λιμνην του πυρος· ουτος ειναι ο δευτερος θανατος.15Και οστις δεν ευρεθη γεγραμμενος εν τω βιβλιω της ζωης, ερριφθη εις την λιμνην του πυρος.

Χίλια χρόνια ευλογίας δεν άλλαξαν την καρδιά του ανθρώπου. Ο Σατανάς λυμένοςθα κατορθώσει να ξεσηκώσει μια τελευταία γιγάντια εξέγερση μεταξύ των εθνώνστην οποία ο Θεός απαντάει με μια σύντομη αλλά συντριπτική κρίση. Τώρα η σοβαρότερηώρα όλων ηχεί: το Εβραίους 9:27 πρόκειται να συμβεί – αλλά επίσης και το Ιωαν.5:24.

Ολοι οι νεκροί εμφανίζονται ενώπιον του μεγάλου Κριτή. Υπήρχαν πολλέςδιαφορές μεταξύ τους κατά τη διάρκεια της ζωής τους εδώ στη γη. Κάποιοι ήταν μεγάλοι, και τιμήθηκαν από τους συμπολίτες τους (Λουκ. 16:19), άλλοι ήταν μικροί ή ακόμα και απόβλητοι της κοινωνίας (Λουκ. 23:39). Εδώ είναι όλοι μαζί συγκεντρωμένοιχωρίς καμιά διαφορά μεταξύ τους, “διότι πάντες ήμαρτον . . . ” (Ρωμ. 3:23).Για ν’ αποδειχθεί αυτό, ανοίγονται βιβλία στα οποία ο καθένας βρίσκει προςδική του φρίκη ότι όλες του οι πράξεις έχουν γραφτεί μία προς μία (Ψαλμ. 28:4).Ποιός μπορεί ν’ αντέξει να του απαγγέλεται έστω και μια σελίδα απ’ το βιβλίοτων έργων του; Το βιβλίο της ζωής είναι κι αυτό ανοικτό επίσης. Ωστόσο αυτό είναι ανοιχτό μονάχα για να βεβαιώσειότι τα ονόματά τους δεν είναι γραμμένα εκεί. “Ρίψατε εις το σκότος το εξώτερον”,είναι η καταδίκη του υπέρτατου Κριτή (Ματθ. 22:12, 13). Εκεί ενώνονται με τονΣατανά, γίνονται η συντροφιά του στη δυστυχία για μια τυραννία που είναι χωρίςελπίδα και χωρίς τέλος . . . Ο πιστός δεν θα κριθεί σύμφωνα με τα έργα τουαλλά σύμφωνα με το τέλειο έργο του Κυρίου Ιησού.

Αναγνώστη, θα κριθείς σύμφωνα με τις πράξειςσου ή σύμφωνα με το έργο του ΚυρίουΙησού;

Αποκάλυψη 21:1-8
1Και ειδον ουρανον νεον και γην νεαν· διοτι ο πρωτος ουρανος και η πρωτη γη παρηλθε, και η θαλασσα δεν υπαρχει πλεον.2Και εγω ο Ιωαννης ειδον την πολιν την αγιαν, την νεαν Ιερουσαλημ καταβαινουσαν απο του Θεου εκ του ουρανου, ητοιμασμενην ως νυμφην κεκοσμημενην δια τον ανδρα αυτης.3Και ηκουσα φωνην μεγαλην εκ του ουρανου, λεγουσαν· Ιδου, η σκηνη του Θεου μετα των ανθρωπων, και θελει σκηνωσει μετ' αυτων, και αυτοι θελουσιν εισθαι λαοι αυτου, και αυτος ο Θεος θελει εισθαι μετ' αυτων Θεος αυτων·4και θελει εξαλειψει ο Θεος παν δακρυον απο των οφθαλμων αυτων, και ο θανατος δεν θελει υπαρχει πλεον, ουτε πενθος ουτε κραυγη ουτε πονος δεν θελουσιν υπαρχει πλεον· διοτι τα πρωτα παρηλθον.5Και ειπεν ο καθημενος επι του θρονου· Ιδου, καμνω νεα τα παντα. Και λεγει προς εμε· Γραψον, διοτι ουτοι οι λογοι ειναι αληθινοι και πιστοι.6Και ειπε προς εμε· Ετελεσθη. Εγω ειμαι το Α και το Ω, η αρχη και το τελος. Εγω θελω δωσει εις τον διψωντα εκ της πηγης του υδατος της ζωης δωρεαν.7Ο νικων θελει κληρονομησει τα παντα, και θελω εισθαι εις αυτον Θεος και αυτος θελει εισθαι εις εμε υιος.8Οι δε δειλοι και απιστοι και βδελυκτοι και φονεις και πορνοι και μαγοι και ειδωλολατραι και παντες οι ψευσται θελουσιν εχει την μεριδα αυτων εν τη λιμνη τη καιομενη με πυρ και θειον· ουτος ειναι ο δευτερος θανατος.

Η σελίδα γύρισε. Η ιστορία της πρώτης δημιουργίας τελείωσε. Η αιώνια δόξαξεκινάει, όπου ο Θεός θα περιβάλλεται από ευλογημένα δημιουργήματα που Τονγνωρίζουν και Τον κατανοούν στην απόλαυση της ευφροσύνης τους, όταν δεν θαυπάρχει πλέον ο χρόνος. Σ’ αυτό το ανέκφραστο φως της δόξας οι άγιοι θ’ απολαμβάνουντο Θεό τους στην αιωνιότητα! Η θάλασσα (το σύμβολο της σύγχισης και διαίρεσης των εθνών) δεν θα υπάρχει πλέον. Ολοιοι εξαγορασμένοι θα έχουν φτάσει στο λιμάνι δηλαδή στον ουρανό. Σ’ αυτό το νέο κόσμο ο θάνατοςθα καταργηθεί (1 Κορινθ. 15:26, 54), δεν θα υπάρχει πλέον νύχτα, ούτε κατάρα(εδ. 25, 22:3, 5), ούτε πλέον θλίψη, κλάμα, ή πόνος, γιατί στο μέρος που κατοικείο Θεός θα είναι με τον άνθρωπο για πάντα (εδ. 4). Τί γίνεται μ’ αυτούς πουπαρέμειναν έξω; Η μοίρα τους θα είναι ο δεύτερος θάνατος, σκοτάδι, δάκρυα μετάνοιας,αιώνια απομάκρυνση από την παρουσία του άγιου Θεού. Σ’ αυτό το μέρος θα είναιοι άπιστοι, αυτοί που απ’ ευθείας απέρριψαν την σωτηρία, αλλά επίσης και οι δειλοί που φοβήθηκαν, και δεν πήραν μια στέρεη απόφαση για τον Χριστό. Τέλος οι ψεύτες και οι υποκριτές, αυτοί που προσποιήθηκαν ότι είναι Χριστιανοί. Φίλε, σε ρωτάμεγια τελευταία φορά αυτήν την ερώτηση: πού θα περάσεις την αιωνιότητα;

Αποκάλυψη 21:9-27
9Και ηλθε προς εμε εις των επτα αγγελων των εχοντων τας επτα φιαλας τας πληρεις απο των επτα εσχατων πληγων, και ελαλησε μετ' εμου, λεγων· Ελθε, θελω σοι δειξει την νυμφην, του Αρνιου την γυναικα.10Και με εφερεν εν πνευματι επι ορος μεγα και υψηλον, και μοι εδειξε την πολιν την μεγαλην, την αγιαν Ιερουσαλημ, καταβαινουσαν εκ του ουρανου απο του Θεου,11εχουσαν την δοξαν του Θεου· και η λαμπροτης αυτης ητο ομοια με λιθον πολυτιμον, ως λιθον ιασπιν κρυσταλλιζοντα·12και ειχε τειχος μεγα και υψηλον, ειχε και δωδεκα πυλωνας, και εις τους πυλωνας δωδεκα αγγελους, και ονοματα επιγεγραμμενα, τα οποια ειναι των δωδεκα φυλων των υιων Ισραηλ.13Προς ανατολας πυλωνες τρεις, προς βορραν πυλωνες τρεις, προς νοτον πυλωνες τρεις, προς δυσμας πυλωνες τρεις.14Και το τειχος της πολεως ειχε θεμελια δωδεκα, και εν αυτοις τα ονοματα των δωδεκα αποστολων του Αρνιου.15Και ο λαλων μετ' εμου ειχε καλαμον χρυσουν, δια να μετρηση την πολιν και τους πυλωνας αυτης και το τειχος αυτης.16Και πολις κειται τετραγωνος, και το μηκος αυτης ειναι τοσουτον οσον και το πλατος. Και εμετρησε την πολιν με τον καλαμον εως δωδεκα χιλιαδας σταδιων· το μηκος και το πλατος και το υψος αυτης ειναι ισα.17Και εμετρησε το τειχος αυτης, εκατον τεσσαρακοντα τεσσαρων πηχων, κατα το μετρον του ανθρωπου, ηγουν του αγγελου.18Και η οικοδομησις του τειχους αυτης ητο ιασπις, και η πολις χρυσιον καθαρον, ομοια με υαλον καθαρον.19Και τα θεμελια του τειχους της πολεως ησαν κεκοσμημενα με παντα λιθον πολυτιμον· το πρωτον θεμελιον ιασπις, το δευτερον σαπφειρος, το τριτον χαλκηδων, το τεταρτον σμαραγδος,20το πεμπτον σαρδονυξ, το εκτον σαρδιος, το εβδομον χρυσολιθος, το ογδοον βηρυλλος, το εννατον τοπαζιον, το δεκατον χρυσοπρασος, το ενδεκατον υακινθος, το δωδεκατον αμεθυστος.21Και οι δωδεκα πυλωνες ησαν δωδεκα μαργαριται· εκαστος των πυλωνων ητο εξ ενος μαργαριτου και η πλατεια της πολεως χρυσιον καθαρον ως υαλος διαφανης.22Και ναον δεν ειδον εν αυτη· διοτι ναος αυτης ειναι ο Κυριος ο Θεος ο παντοκρατωρ και το Αρνιον.23Και η πολις δεν εχει χρειαν του ηλιου ουδε της σεληνης, δια να φεγγωσιν εν αυτη· διοτι η δοξα του Θεου εφωτισεν αυτην, και ο λυχνος αυτης ειναι το Αρνιον.24Και τα εθνη των σωζομενων θελουσι περιπατει εν τω φωτι αυτης· και οι βασιλεις της γης φερουσι την δοξαν και την τιμην αυτων εις αυτην.25Και οι πυλωνες αυτης δεν θελουσι κλεισθη την ημεραν· διοτι νυξ δεν θελει εισθαι εκει.26Και θελουσι φερει την δοξαν και την τιμην των εθνων εις αυτην.27Και δεν θελει εισελθει εις αυτην ουδεν το οποιον μιαινει και προξενει βδελυγμα και ψευδος, αλλα μονον οι γεγραμμενοι εν τω βιβλιω της ζωης του Αρνιου.

Εχοντας τραβήξει το πέπλο στην αιώνια κατάσταση (εδ. 18), τώρα το Πνεύμαέρχεται πίσω στην περίοδο της βασιλείας του Χριστού. Μας δείχνει μια πόλη πουδεν είναι πλέον η Ρώμη ή η Βαβυλώνα αλλά η άγια Ιερουσαλήμ, “η νύμφη, η γυναίκα του Αρνίου”. Ολη η περιγραφή είναι συμβολική. Οι τωρινέςαισθήσεις μας για την ώρα δεν μπορούν ν’ αντιληφθούν, ούτε ο νους μας να συλλάβειπώς θα μοιάζει η νέα δημιουργία (1 Κορινθ. 13:12). Πώς, για παράδειγμα, εξηγείςτα χρώματα σ’ έναν άνθρωπο που είναι τυφλός εκ γενετής; Ετσι ο Θεός παίρνειτα πιο θαυμαστά και σπάνια πράγματα της γης: χρυσό και πολύτιμους λίθους, γιανα μας δώσει κάποια ιδέα γι’ αυτό που μας περιμένει στον ουρανό. Η λαμπρότητακαι ο τοίχος από ίασπη (εδ. 11, 18) μας μιλούν για τις δόξες του Χριστού που αποκαλύφθηκαν στην Εκκλησίακαι μέσω αυτής (κεφ. 4:3). Αυτή φωτίζεται απ’ το εκθαμβωτικό φως του λύχνου: η δόξα του Θεού φαίνεται στο Αρνίο (εδ. 23). Η άγια πόλη με τη σειρά της, αντανακλάαυτό το θείο φως προς όφελος της γης στη διάρκεια της χιλιετούς βασιλείας (εδ.24). Είναι ακριβώς αυτό που εννοεί το Ιωάννη 17:22: “την δόξα την οποία μοιέδωκας, έδωκα εις αυτούς . . . εγώ εν αυτοίς και σύ εν εμοί . . . και να γνωρίζη ο κόσμος ότι σύ με απέστειλας . . .”.

Πώς θα μπορούσε κάτι που είναι μολυσμένο να εισέλθει στον τόπο που ο Κύριοςκατοικεί; (εδ. 17, διαβ. 2 Κορινθ. 7:1).

Αποκάλυψη 22:1-9
1Και μοι εδειξε καθαρον ποταμον υδατος της ζωης λαμπρον ως κρυσταλλον, εξερχομενον εκ του θρονου του Θεου και του Αρνιου.2Εν τω μεσω της πλατειας αυτης και του ποταμου εντευθεν και εντευθεν ητο το δενδρον της ζωης, φερον καρπους δωδεκα, καθ' εκαστον μηνα καμνον τον καρπον αυτου, και τα φυλλα του δενδρου ειναι εις θεραπειαν των εθνων.3Και ουδεν αναθεμα θελει εισθαι πλεον· και ο θρονος του Θεου και του Αρνιου θελει εισθαι εν αυτη, και οι δουλοι αυτου θελουσι λατρευσει αυτον4και θελουσιν ιδει το προσωπον αυτου, και το ονομα αυτου θελει εισθαι επι των μετωπων αυτων.5Και νυξ δεν θελει εισθαι εκει, και δεν εχουσι χρειαν λυχνου και φωτος ηλιου, διοτι Κυριος ο Θεος φωτιζει αυτους, και θελουσι βασιλευσει εις τους αιωνας των αιωνων.
6Και ειπε προς εμε· Ουτοι οι λογοι ειναι πιστοι και αληθινοι· και Κυριος ο Θεος των αγιων προφητων απεστειλε τον αγγελον αυτου, δια να δειξη εις τους δουλους αυτου τα οσα πρεπει να γεινωσι ταχεως.7Ιδου, ερχομαι ταχεως. Μακαριος οστις φυλαττει τους λογους της προφητειας του βιβλιου τουτου.8Και εγω ο Ιωαννης ειμαι ο ιδων ταυτα και ακουσας. Και οτε ηκουσα και ειδον, επεσα να προσκυνησω εμπροσθεν των ποδων του αγγελου του δεικνυοντος εις εμε ταυτα.9Και λεγει προς εμε· προσεχε μη καμης τουτο· διοτι εγω ειμαι συνδουλος σου και των αδελφων σου των προφητων και των φυλαττοντων τους λογους του βιβλιου τουτου· τον Θεον προσκυνησον.

Τα εδάφια 15 ολοκληρώνουν το όραμα της άγιας Πόλης κατά την διάρκεια τηςχιλιετίας. Είναι αξιοσημείωτο να δούμε πώς μοιάζουν οι πρώτες με τις τελευταίεςσελίδες της Γραφής. Η Γραφή αρχίζει και τελειώνει με έναν παράδεισο, έναν ποταμό,το δένδρο της ζωής . . . Aλλά όπως έγραψε κάποιος, το τέλος είναι πιο θαυμαστόαπ’ ότι η αρχή, το ωμέγα πιο μεγάλο από το άλφα, ο μελοντικός παράδεισος δενείναι ο ίδιος με τον παλαιό παράδεισο, είναι ο “παράδεισος του Θεού” (2:7)με την αιώνια παρουσία του Αρνίου που πέθανε για εμάς. Μόνο αμαρτωλοί που σώθηκαν διά της χάριτος θα έχουν πρόσβαση σ’ αυτόν, άνθρωποι σαν τον αναγεννημένο ληστή (Λουκά 23:43).Και τί θα κάνουν εκεί οι κάτοικοί του; Θα υπηρετούν τον Κύριό τους (εδ. 3,7:15), θα βασιλεύσουν μαζί Του (τέλος εδ. 5, Δανιήλ 7:27). Ομως ένα πράγμαθα είναι πιο πολύτιμο σ’ αυτούς απ’ όλα τα βασίλεια: αυτοί “θα δούν το πρόσωπό του…” (εδ. 4, Ψαλμ. 17:15).

Φυσιολογικά ένας υπηρέτης “δεν γνωρίζει αυτό που κάνει ο κύριός του” (Ιωαν.15:15). Ο Κύριος Ιησούς ωστόσο, δεν κρύβει τίποτα από τους υπηρέτες Του πουέχουν γίνει οι φίλοι Του για “τα πράγματα που πρόκειται να συμβούν σύντομα”(εδ. 6). Δεν είναι λοιπόν παράξενο να δείχνουμε τόσο μικρό ενδιαφέρον σε τόσοθαυμαστά πράγματα που μας αφορούν (1 Κορινθ. 2:9); Πάνω απ’ όλα, δεν είναι θλιβερό να μην δείχνουμε περισσότεροενδιαφέρον σ’ αυτά που ο Πατέρας έχει ετοιμάσει για την δόξα και την χαρά του Υιού Του (Ιωαν. 14:28);

Αποκάλυψη 22:10-21
10Και λεγει προς εμε· Μη σφραγισης τους λογους της προφητειας του βιβλιου τουτου· διοτι ο καιρος ειναι εγγυς.11Οστις αδικει ας αδικηση ετι, και οστις ειναι μεμολυσμενος ας μολυνθη ετι, και ο δικαιος ας γεινη ετι δικαιος, και ο αγιος ας γεινη ετι αγιος.12Και ιδου, ερχομαι ταχεως, και ο μισθος μου ειναι μετ' εμου, δια να αποδωσω εις εκαστον ως θελει εισθαι το εργον αυτου.13Εγω ειμαι το Α και το Ω, αρχη και τελος, ο πρωτος και ο εσχατος.14Μακαριοι οι πραττοντες τας εντολας αυτου, δια να εχωσιν εξουσιαν επι το δενδρον της ζωης και να εισελθωσι δια των πυλωνων εις την πολιν.15Εξω δε ειναι οι κυνες και οι μαγοι και οι πορνοι και οι φονεις και οι ειδωλολατραι και πας ο αγαπων και πραττων το ψευδος.16Εγω ο Ιησους επεμψα τον αγγελον μου να μαρτυρηση εις εσας ταυτα εις τας εκκλησιας. Εγω ειμαι η ριζα και το γενος του Δαβιδ, ο αστηρ ο λαμπρος και ορθρινος.17Και το Πνευμα και η νυμφη λεγουσιν· Ελθε. Και οστις ακουει, ας ειπη. Ελθε. Και οστις διψα, ας ελθη, και οστις θελει, ας λαμβανη δωρεαν το υδωρ της ζωης.18Διοτι μαρτυρομαι εις παντα ακουοντα τους λογους της προφητειας του βιβλιου τουτου· Εαν τις επιθεση εις ταυτα, ο Θεος θελει επιθεσει εις αυτον τας πληγας τας γεγραμμενας εν τω βιβλιω τουτω·19και εαν τις αφαιρεση απο των λογων του βιβλιου της προφητειας ταυτης, ο Θεος θελει αφαιρεσει το μερος αυτου απο του βιβλιου της ζωης και απο της πολεως της αγιας και των γεγραμμενων εν τω βιβλιω τουτω.
20Λεγει ο μαρτυρων ταυτα· Ναι, ερχομαι ταχεως. Αμην, ναι, ερχου, Κυριε Ιησου.21Η χαρις του Κυριου ημων Ιησου Χριστου ειη μετα παντων υμων· αμην.

Για τον Δανιήλ και τους Ιουδαίους η προφητεία είχε σφραγιστεί μέχριτην μελλοντική στιγμή που θα πραγματοποιείτο (Δανιήλ 12:9). Για τους Χριστιανούςδεν είναι πλέον σφραγισμένη (εδ. 10). Μας έχει δοθεί ολόκληρη η Γραφή για νακατανοηθεί και να πιστευθεί. Ο Κύριος επέτρεψε να προχωρούμε μέσα στη Γραφήμαζί Του. Είθε να μας βοηθάει να ερευνούμε τις Γραφές όλο και πιο βαθιά (Ιωαν.5:39). Οταν επιστρέψει είθε να μας βρει μεταξύ αυτών που φυλάνε το Λόγο Του και δεν αρνούνται τ’ όνομά Του (3:8). Αυτός ο Ιδιος μας υπενθυμίζει άλλη μια φορά αυτό το γλυκό και ασύγκριτοόνομα του Ιησού, αυτό το όνομα της ανθρώπινης φύσης Του: “Εγώ ο Ιησούς”, είμαι “ο λαμπρός καιπρωϊνός αστήρ”, Αυτός που έρχεται (εδ. 16). Δεν περιμένουμε κάποιο γεγονός,αλλά ένα πρόσωπο το οποίο γνωρίζουμε και αγαπάμε.

“Ελθέ!” είναι η επιθυμία που μας κρατάει άγρυπνους διά του Πνεύματος,στην οποία η υπόσχεσή Του αποκρίνεται: “έρχομαι ταχέως” (εδ. 7, 12, 20), έπειτα επαναλαμβάνεται από την αγάπη της Νύμφης: “Αμήν. Ναίέρχου, Κύριε Ιησού”.

Εχουμε αναγεννηθεί για να Τον υπηρετούμε:να προσκαλούμε αυτούς που είναι διψασμένοι, αυτούς που επιθυμούν (εδ. 17) .. . και να Τονπεριμένουμε. Ωστόσο ο Κύριος γνωρίζει ότι και για να υπηρετούμε και για να περιμένουμε,χρειαζόμαστε συνεχώς τη χάρη Του (εδ. 21). Χάρις είναι ο τέλειος πόρος, και είναι αρκετός για να μας φυλάξει“μέχρι να έρθει” (τέλος της 1 Κορινθ. 11:26).


This document may be found online at the following URL: http://www.stempublishing.com/authors/koechlin/dbd/el/localStorageYear5.html.

You are welcome to freely access and use this material for personal study or sending to other Bible students, compiling extracts for notes etc, but please do not republish without permission.

With the prayerful desire that the Lord Jesus Christ will use this God-given ministry in this form for His glory and the blessing of many in these last days before His coming. © Les Hodgett contact at stempublishing dot com.